Devi Bhagavata Purana · Chapter 1.7
viṣṇuprabodhaḥ
sūta uvāca
tau vīkṣya balinau brahmā tadopāyānacintayat /
sāmadānabhidādīṃśca yuddhāntānsarvatantravit
na jāne'haṃ balaṃ nūnametayorvā yathātatham /
ajñāte tu bale kāmaṃ naiva yuddhaṃ praśasyate
stutiṃ karomi cedadya duṣṭayormadamattayoḥ /
prakāśitaṃ bhavennūnaṃ nirbalatvaṃ mayā svayam
vadhiṣyati tadaiko'pi nirbalatve prakāśite /
dānaṃ naivādya yogyaṃ vā bhedaḥ kāryo mayā katham
viṣṇuṃ prabodhayāmyadya śeṣe suptaṃ janārdanam /
caturbhujaṃ mahāvīryaṃ duḥkhahā sa bhaviṣyati
iti sañcintya manasā padmanālagato'bjajaḥ /
jagāma śaraṇaṃ viṣṇuṃ manasā duḥkhanāśakam
tuṣṭāva bodhanārthaṃ taṃ śubhaiḥ sambodhanairharim /
nārāyaṇaṃ jagannāthaṃ nispandaṃ yoganidrayā
brahmovāca
dīnanātha hare viṣṇo vāmanottiṣṭha mādhava /
bhaktārtihṛddhṛṣīkeśa sarvāvāsa jagatpate
antaryāminnameyātmanvāsudeva jagatpate /
duṣṭārināśanaikāgracitta cakragadādhara
sarvajña sarvalokeśa sarvaśaktisamanvita /
uttiṣṭhottiṣṭha deveśa duḥkhanāśana pāhi mām
viśvambhara viśālākṣa puṇyaśravaṇakīrtana /
jagadyone nirākāra sargasthityantakāraka
imau daityau mahārāja hantukāmau madoddhatau /
na jānāsyakhilādhāra kathaṃ māṃ saṅkaṭe gatam
upekṣase'tiduḥkhārtaṃ yadi māṃ śaraṇaṃ gatam /
pālakatvaṃ mahāviṣṇo nirādhāraṃ bhavettataḥ
evaṃ stuto'pi bhagavān na bubodha yadā hariḥ /
yoganidrāsamākrāntastadā brahmā hyacintayat
nūnaṃ śaktisamākrānto viṣṇurnidrāvaśaṃ gataḥ /
jajāgāra na dharmātmā kiṃ karomyadya duḥkhitaḥ
hantukāmāvubhau prāptau dānavau madagarvitau /
kiṃ karomi kva gacchāmi nāsti me śaraṇaṃ kvacit
iti saṃcintya manasā niścayaṃ pratipadya ca /
tuṣṭāva yoganidrāṃ tāmekāgrahṛdayasthitaḥ
vicārya manasāpyevaṃ śaktirme rakṣaṇe kṣamā /
yayā hyacetano viṣṇuḥ kṛto'sti spandavarjitaḥ
vyasuryathā na jānāti guṇācchabdādikāniha /
tathā harirna jānāti nidrāmīlitalocanaḥ
na jahāti yato nidrāṃ bahudhā saṃstuto'pyasau /
manye nāsya vaśe nidrā nidrayāyaṃ vaśīkṛtaḥ
yo yasya vaśamāpantaḥ sa tasya kiṅkaraḥ kila /
tasmācca yoganidreyaṃ svāminī māpaterhareḥ
sindhujāyā api vaśe yayā svāmī vaśīkṛtaḥ /
nūnaṃ jagadidaṃ sarvaṃ bhagavatyā vaśīkṛtam
ahaṃ viṣṇustathā śambhuḥ sāvitrī ca ramāpyumā /
sarve vayaṃ vaśe yasyā nātra kiñcidvicāraṇā
harirapyavaśaḥ śete yathānyaḥ prākṛto janaḥ /
yayābhibhūtaḥ kā vārtā kilānyeṣāṃ mahātmanām
staumyadya yoganidrāṃ vai yayā mukto janārdanaḥ /
ghaṭayiṣyati yuddhe ca vāsudevaḥ sanātanaḥ
iti kṛtvā matiṃ brahmā padmanālasthitastadā /
tuṣṭāva yoganidrāṃ tāṃ viṣṇoraṅgeṣu saṃsthitām
brahmovāca
devi tvamasya jagataḥ kila kāraṇaṃ hi
jñātaṃ mayā sakalavedavacobhiramba /
yadviṣṇurapyakhilalokavivekakartā
nidrāvaśaṃ ca gamitaḥ puruṣottamo'dya
ko veda te janani mohavilāsalīlāṃ
mūḍho'smyahaṃ harirayaṃ vivaśaśca śete /
īdṛktayā sakalabhūtamanonivāse
vidvattamo vibudhakoṭiṣu nirguṇāyāḥ
sāṃkhyā vadanti puruṣaṃ prakṛtiṃ ca yāṃ tāṃ
caitanyabhāvarahitāṃ jagataśca kartrīm /
kiṃ tādṛśāsi kathamatra jagannivāsa-
ścaitanyatāvirahito vihitastvayādya
nāṭyaṃ tanoṣi saguṇā vividhaprakāraṃ
no vetti ko'pi tava kṛtyavidhānayogam /
dhyāyanti yāṃ munigaṇā niyataṃ trikālaṃ
sandhyeti nāma parikalpya guṇān bhavāni
buddhirhi bodhakaraṇā jagatāṃ sadā tvaṃ
śrīścāsi devi satataṃ sukhadā surāṇām /
kīrtistathā matidhṛtī kila kāntireva
śraddhā ratiśca sakaleṣu janeṣu mātaḥ
nātaḥ paraṃ kila vitarkaśataiḥ pramāṇaṃ
prāptaṃ mayā yadiha duḥkhagatiṃ gatena /
tvaṃ cātra sarvajagatāṃ jananīti satyaṃ
nidrālutāṃ vitaratā hariṇātra dṛṣṭam
tvaṃ devi vedaviduṣāmapi durvibhāvyā
vedo'pi nūnamakhilārthatayā na veda /
yasmāttvadudbhavamasau śrutirāpnuvānā
pratyakṣameva sakalaṃ tava kāryametat
kaste caritramakhilaṃ bhuvi veda dhīmā-
nnāhaṃ harirna ca bhavo na surāstathānye /
jñātuṃ kṣamāśca munayo na mamātmajāśca
durvācya eva mahimā tava sarvaloke
yajñeṣu devi yadi nāma na te vadanti
svāheti vedaviduṣo havane kṛte'pi /
na prāpnuvanti satataṃ makhabhāgadheyaṃ
devāstvameva vibudheṣvapi vṛttidāsi
trātā vayaṃ bhagavati prathamaṃ tvayā vai
devārisambhavabhayādadhunā tathaiva /
bhīto'smi devi varade śaraṇaṃ gato'smi
ghoraṃ nirīkṣya madhunā saha kaiṭabhaṃ ca
no vetti viṣṇuradhunā mama duḥkhameta-
jjāne tvayātmavivaśīkṛtadehayaṣṭiḥ /
muñcādidevamathavā jahi dānavendrau
yadrocate tava kuruṣva mahānubhāve
jānanti ye na tava devi paraṃ prabhāvaṃ
dhyāyanti te hariharāvapi mandacittāḥ /
jñātaṃ mayādya janani prakaṭaṃ pramāṇaṃ
yadviṣṇurapyatitarāṃ vivaśo'tha śete
sindhūdbhavāpi na hariṃ pratibodhituṃ vai
śaktā patiṃ tava vaśānugamadya śaktyā /
manye tvayā bhagavati prasabhaṃ ramāpi
prasvāpitā na bubudhe vivaśīkṛteva
dhanyāsta eva bhuvi bhaktiparāstavāṃghrau
tyaktvānyadevabhajanaṃ tvayi līnabhāvāḥ /
kurvanti devi bhajanaṃ sakalaṃ nikāmaṃ
jñātvā samastajananīṃ kila kāmadhenum
dhīkāntikīrtiśubhavṛttiguṇādayaste
viṣṇorguṇāstu parihṛtya gatāḥ kva cādya /
bandīkṛto harirasau nanu nidrayātra
śaktyā tavaiva bhagavatyatimānavatyāḥ
tvaṃ śaktireva jagatāmakhilaprabhāvā
tvannirmitaṃ ca sakalaṃ khalu bhāvamātram /
tvaṃ krīḍase nijavinirmitamohajāle
nāṭye yathā viharate svakṛte naṭo vai
viṣṇustvayā prakaṭitaḥ prathamaṃ yugādau
dattā ca śaktiramalā khalu pālanāya /
trātaṃ ca sarvamakhilaṃ vivaśīkṛto'dya
yadrocate tava tathāmba karoṣi nūnam
sṛṣṭvātra māṃ bhagavati pravināśituṃ ce-
nnecchāsti te kuru dayāṃ parihṛtya maunam /
kasmādimau prakaṭitau kila kālarūpau
yadvā bhavāni hasituṃ nu kimicchase mām
jñātaṃ mayā tava viceṣṭitamadbhutaṃ vai
kṛtvākhilaṃ jagadidaṃ ramase svatantrā /
līnaṃ karoṣi sakalaṃ kila māṃ tathaiva
hantuṃ tvamicchasi bhavāni kimatra citram
kāmaṃ kuruṣva vadhamadya mamaiva māta-
rduḥkhaṃ na me maraṇajaṃ jagadambike'tra /
kartā tvayaiva vihitaḥ prathamaṃ sa cāyaṃ
daityāhato'tha mṛta ityayaśo gariṣṭham
uttiṣṭha devi kuru rūpamihādbhutaṃ tvaṃ
māṃ vā tvimau jahi yathecchasi bālalīle /
no cetprabodhaya hariṃ nihanedimau ya-
stvatsādhyametadakhilaṃ kila kāryajātam
sūta uvāca
evaṃ stutā tadā devī tāmasī tatra vedhasā /
niḥsṛtya haridehāttu saṃsthitā pārśvatastadā
tyaktvāṅgāni ca sarvāṇi viṣṇoratulatejasaḥ /
nirgatā yoganidrā sā nāśāya ca tayostadā
vispanditaśarīro'sau yadā jāto janārdanaḥ /
dhātā paramikāṃ prāpto mudaṃ dṛṣṭvā hariṃ tataḥ
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ sahitāyāṃ
prathamaskandhe viṣṇuprabodho nāma saptamo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0