Devi Bhagavata Purana · Chapter 1.9

harikṛtamadhukaiṭabhavadhavarṇanam
sūta uvāca
yadā vinirgatā nidrā dehāttasya jagad‌guroḥ /
netrāsyanāsikābāhuhṛdayebhyastathorasaḥ

niḥsṛtya gagane tasthau tāmasī śaktiruttamā /
udatiṣṭhajjagannātho jṛmbhamāṇaḥ punaḥ punaḥ

tadāpaśyat sthitaṃ tatra bhayatrastaṃ prajāpatim /
uvāca ca mahātejā meghagambhīrayā girā

viṣṇuruvāca
kimāgato'si bhagavaṃstapastyaktvātra padmaja /
kasmāccintāturo'si tvaṃ bhayākulitamānasaḥ

brahmovāca
tvatkarṇamalajau deva daityau ca madhukaiṭabhau /
hantuṃ māṃ samupāyātau ghorarūpau mahābalau

bhayāttayoḥ samāyātastvatsamīpaṃ jagatpate /
trāhi māṃ vāsudevādya bhayatrastaṃ vicetanam

viṣṇuruvāca
tiṣṭhādya nirbhayo jātastau haniṣyāmyahaṃ kila /
yuddhāyājagmaturmūḍhau matsamīpaṃ gatāyuṣau

sūta uvāca
evaṃ vadati deveśe dānavau tau mahābalau /
vicinvānāvajaṃ cobhau saṃprāptau madagarvitau

nirādhārau jale tatra saṃsthitau vigatajvarau /
tāvūcaturmadonmattau brahmāṇaṃ munisattamāḥ

palāyitvā samāyātaḥ sannidhāvasya kiṃ tataḥ /
yuddhaṃ kuru haniṣyāvaḥ paśyato'syaiva sannidhau

paścādenaṃ haniṣyāvaḥ sarpabhogoparisthitam /
tvamadya kuru saṃgrāmaṃ dāso'smīti ca vā vada

sūta uvāca
tacchrutvā vacanaṃ viṣṇustāvuvāca janārdanaḥ /
kurutaṃ samaraṃ kāmaṃ mayā dānavapuṅgavau

hariṣyāmi madaṃ cāhaṃ yuvayormattayoḥ kila /
āgacchataṃ mahābhāgau śraddhā cedvāṃ mahābalau

sūta uvāca
śrutvā tadvacanaṃ cobhau krodhavyākulalocanau /
nirādhārau jalasthau ca yuddhodyuktau babhūvatuḥ

madhuśca kupitastatra hariṇā saha saṃyugam /
kartuṃ pracalitastūrṇaṃ kaiṭabhastu tathā sthitaḥ

bāhuyuddhaṃ tayorāsīnmallayoriva mattayoḥ /
śrānte madhau kaiṭabhastu saṃgrāmamakarottadā

punarmadhuḥ kaiṭabhaśca yuyudhāte punaḥ punaḥ /
bāhuyuddhena rāgāndhau viṣṇunā prabhaviṣṇunā

prekṣakastu tadā brahmā devī caivāntarikṣagā /
na mamlatustadā tau tu viṣṇustu glānimāptavān

pañcavarṣasahasrāṇi yadā jātāni yuddhyatā /
hariṇā cintitaṃ tatra kāraṇaṃ maraṇe tayoḥ

pañcavarṣasahasrāṇi mayā yuddhaṃ kṛtaṃ kila /
na śrāntau dānavau ghorau śrānto'haṃ caitadad‌bhutam

kva gataṃ me balaṃ śauryaṃ kasmāccemāvanāmayau /
kimatra kāraṇaṃ cintyaṃ vicārya manasā tviha

iti cintāparaṃ dṛṣṭvā hariṃ harṣaparāvubhau /
ūcatustau madonmattau meghamambhīraniḥsvanau

tava noced‌balaṃ viṣṇo yadi śrānto'si yuddhataḥ /
brūhi dāso'smi vāṃ nūnaṃ kṛtvā śirasi cāñjalim

na cedyuddhaṃ kuruṣvādya samartho'si mahāmate /
hatvā tvāṃ nihaniṣyāvaḥ puruṣaṃ ca caturmukham

sūta uvāca
śrutvā tad‌bhāṣitaṃ viṣṇustayostasminmahodadhau /
uvāca vacanaṃ ślakṣṇaṃ sāmapūrvaṃ mahāmanāḥ

hariruvāca
śrānte bhīte tyaktaśastre patite bālake tathā /
praharanti na vīrāste dharma eṣa sanātanaḥ

pañcavarṣasahasrāṇi kṛtaṃ yuddhaṃ mayā tviha /
eko'haṃ bhrātarau vāṃ ca balinau sadṛśau tathā

kṛtaṃ viśramaṇaṃ madhye yuvābhyāṃ ca punaḥ punaḥ /
tathā viśramaṇaṃ kṛtvā yudhye'haṃ nātra saṃśayaḥ

tiṣṭhataṃ hi yuvāṃ tāvad‌balavantau madotkaṭau /
viśramyāhaṃ kariṣyāmi yuddhaṃ vā nyāyamārgataḥ

sūta uvāca
iti śrutvā vacastasya viśrabdhau dānavottamau /
saṃsthitau dūratastatra saṃgrāme kṛtaniścayau

atidūre ca tau dṛṣṭvā vāsudevaścaturbhujaḥ /
dadhyau ca manasā tatra kāraṇaṃ maraṇe tayoḥ

cintanājjñānamutpannaṃ devīdattavarāvubhau /
kāmaṃ vāñchitamaraṇau na mamlaturatastvimau

vṛthā mayā kṛtaṃ yuddhaṃ śramo'yaṃ me vṛthā gataḥ /
karomi ca kathaṃ yuddhamevaṃ jñātvā viniścayam

akṛte ca tathā yuddhe kathametau gamiṣyataḥ /
vināśaṃ duḥkhadau nityaṃ dānavau varadarpitau

bhagavatyā varo dattastayā so'pi ca durghaṭaḥ /
maraṇaṃ cecchayā kāmaṃ duḥkhito'pi na vāñchati

rogagrasto'pi dīno'pi na mumūrṣati kaścana /
kathaṃ cemau madonmattau martukāmau bhaviṣyataḥ

nanvadya śaraṇaṃ yāmi vidyāṃ śaktiṃ sukāmadām /
vinā tayā na sidhyanti kāmāḥ samyakprasannayā

evaṃ sañcintyamānastu gagane saṃsthitāṃ śivām /
apaśyad‌bhagavānviṣṇuryoganidrāṃ manoharām

kṛtājjalirameyātmā tāṃ ca tuṣṭāva yogavit /
vināśārthaṃ tayostatra varadāṃ bhuvaneśvarīm

viṣṇuruvāca
namo devi mahāmāye sṛṣṭisaṃhārakāriṇi /
anādinidhane caṇḍi bhuktimuktiprade śive

na te rūpaṃ vijānāmi saguṇaṃ nirguṇaṃ tathā /
caritrāṇi kuto devi saṃkhyātītāni yāni te

anubhūto mayā te'dya prabhāvaścātidurghaṭaḥ /
yadahaṃ nidrayā līnaḥ sañjāto'smi vicetanaḥ

brahmaṇā cātiyat‍nena bodhito'pi punaḥ punaḥ /
na prabuddhaḥ sarvathāhaṃ saṅkocitaṣaḍindriyaḥ

acetanatvaṃ samprāptaḥ prabhāvāttava cāmbike /
tvayā muktaḥ prabuddho'haṃ yuddhaṃ ca bahudhā kṛtam

śrānto'haṃ na ca tau śrāntau tvayā dattavarau varau /
brahmāṇaṃ hantumāyātau dānavau madagarvitau

āhūtau ca mayā kāmaṃ dvandvayuddhāya mānade /
kṛtaṃ yuddhaṃ mahāghoraṃ mayā tābhyāṃ mahārṇave

maraṇe varadānaṃ te tato jñātaṃ mahād‌bhutam /
jñātvāhaṃ śaraṇaṃ prāptastvāmadya śaraṇapradām

sāhāyyaṃ kuru me mātaḥ khinno'haṃ yuddhakarmaṇā /
dṛptau tau varadānena tava devārtināśane

hantuṃ māmudyatau pāpau kiṃ karomi kva yāmi ca /
ityuktā sā tadā devī smitapūrvamuvāca ha

praṇamantaṃ jagannāthaṃ vāsudevaṃ sanātanam /
devadeva hare viṣṇo kuru yuddhaṃ punaḥ svayam

vañcayitvā tvimau śūrau hantavyau ca vimohitau /
mohayiṣyāmyahaṃ nūnaṃ dānavau vakrayā dṛśā

jahi nārāyaṇāśu tvaṃ mama māyāvimohitau /
sūta uvāca
tacchrutvā vacanaṃ viṣṇustasyāḥ prītirasānvitam

saṃgrāmasthalamāsādya tasthau tatra mahārṇave /
tadāyātau ca tau vīrau yuddhakāmau mahābalau

vīkṣya viṣṇuṃ sthitaṃ tatra harṣayuktau babhūvatuḥ /
tiṣṭha tiṣṭha mahākāma kuru yuddhaṃ caturbhuja

daivādhīnau viditvādya nūnaṃ jayaparājayau /
sabalo jayamāpnoti daivājjayati durbalaḥ

sarvathaiva na kartavyau harṣaśokau mahātmanā /
purā vai bahavo daityā jitā dānavavairiṇā

adhunā cāvayoḥ sārdhaṃ yudhyamānaḥ parājitaḥ /
sūta uvāca
ityuktvā tau mahābāhū yuddhāya samupasthitau

vīkṣya viṣṇurjaghānāśu muṣṭinād‌bhutakarmaṇā /
tāvapyatibalonmattau jadhnaturmuṣṭinā harim

evaṃ parasparaṃ jātaṃ yuddhaṃ paramadāruṇam /
yudhyamānau mahāvīryau dṛṣṭvā nārāyaṇastadā

apaśyatsammukhaṃ devyāḥ kṛtvā dīnāṃ dṛśaṃ hariḥ /
sūta uvāca
taṃ vīkṣya tādṛśaṃ viṣṇuṃ karuṇārasasaṃyutam

jahāsātīva tāmrākṣī vīkṣamāṇā tadāsurau /
tau jaghāna kaṭākṣaiśca kāmabāṇairivāparaiḥ

mandasmitayutaiḥ kāmaṃ premabhāvayutairanu /
dṛṣṭvā mumuhatuḥ pāpau devyā vakravilokanam

viśeṣamiti manvānau kāmabāṇātipīḍitau /
vīkṣamāṇau sthitau tatra tāṃ devīṃ viśadaprabhām

hariṇāpi ca tad‌dṛṣṭaṃ devyāstatra cikīrṣitam /
mohitau tau parijñāya bhagavānkāryavittamaḥ

uvāca tau hasan ślakṣṇaṃ meghagambhīrayā girā /
varaṃ varayatāṃ vīrau yuvayoryo'bhivācchitaḥ

dadāmi paramaprīto yuddhena yuvayoḥ kila /
dānavā bahavo dṛṣṭā yudhyamānā mayā purā

yuvayoḥ sadṛśaḥ ko'pi na dṛṣṭo na ca vai śrutaḥ /
tasmāttuṣṭo'smi kāmaṃ vai nistulena balena ca

bhrātrośca vāñchitaṃ kāmaṃ prayacchāmi mahābalau /
sūta uvāca
tacchrutvā vacanaṃ viṣṇoḥ sābhimānau smarāturau

vīkṣamāṇau mahāmāyāṃ jagadānandakāriṇīm /
tamūcatuśca kāmārtau viṣṇuṃ kamalalocanau

hare na yācakāvāvāṃ tvaṃ kiṃ dātumihecchasi /
dadāva tulyaṃ deveśa dātārau nau na yācakau

prārthaya tvaṃ hṛṣīkeśa mano'bhilaṣitaṃ varam /
tuṣṭau svastava yuddhena vāsudevād‌bhutena ca

tayostadvacanaṃ śrutvā pratyuvāca janārdanaḥ /
bhavetāmadya me tuṣṭau mama vadhyāvubhāvapi

sūta uvāca
tacchrutvā vacanaṃ viṣṇordānavau cātivismitau /
vañcitāviti manvānau tasthatuḥ śokasaṃyutau

vicārya manasā tau tu dānavau viṣṇumūcatuḥ /
prekṣya sarvaṃ jalamayaṃ bhūmiṃ sthalavivarjitām

hare yo'yaṃ varo dattastvayā pūrvaṃ janārdana /
satyavāgasi deveśa dehi taṃ vāñchitaṃ varam

nirjale vipule deśe hanasva madhusūdana /
vadhyāvāvāṃ tu bhavataḥ satyavāgbhava mādhava

smṛtvā cakraṃ tadā viṣṇustāvuvāca hasanhariḥ /
hanmyadya vāṃ mahābhāgau nirjale vipule sthale

ityuktyā devadeveśa ūrū kṛtvātivistarau /
darśayāmāsa tau tatra nirjalaṃ ca jalopari

nāstyatra dānavau vāri śirasī muñcatāmiha /
satyavāgahamadyaiva bhaviṣyāmi ca vāṃ tathā

tadākarṇya vacastathyaṃ vicintya manasā ca tau /
vardhayāmāsaturdehaṃ yojanānāṃ sahasrakam

bhagavāndviguṇaṃ cakre jaghanaṃ vismitau tadā /
śīrṣe sandadhatāṃ tatra jaghane paramād‌bhute

rathāṃgena tadā chinne viṣṇunā prabhaviṣṇunā /
jaghanopari vegena prakṛṣṭe śirasī tayoḥ

gataprāṇau tadā jātau dānavau madhukaiṭabhau /
sāgaraḥ sakalo vyāptastadā vai medasā tayoḥ

medinīti tato jātaṃ nāma pṛthvyāḥ samantataḥ /
abhakṣyā mṛttikā tena kāraṇena munīśvarāḥ

iti vaḥ kathitaṃ sarvaṃ yatpṛṣṭo'smi suniścitam /
mahāvidyā mahāmāyā sevanīyā sadā budhaiḥ

ārādhyā paramā śaktiḥ sarvairapi surāsuraiḥ /
nātaḥ parataraṃ kiñcidadhikaṃ bhuvanatraye

satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ vedaśāstrārthanirṇayaḥ /
pūjanīyā parā śaktirnirguṇā saguṇāthavā

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
prathamaskandhe harikṛtamadhukaiṭabhavadhavarṇanaṃ nāma navamo'dhyāyaḥ