Devi Bhagavata Purana · Chapter 1.19

śukasya vivāhādikāryavarṇanam
śuka uvāca
sandeho'yaṃ mahārāja vartate hṛdaye mama /
māyāmadhye vartamānaḥ sa kathaṃ niḥspṛho bhavet

śāstrajñānaṃ ca samprāpya nityānityavicāraṇam /
tyajate na mano mohaṃ sa kathaṃ mucyate naraḥ

antargataṃ tamaśchettuṃ śāstrād‌bodho hi na kṣamaḥ /
yathā na naśyati tamaḥ kṛtayā dīpavārtayā

adrohaḥ sarvabhūteṣu kartavyaḥ sarvadā budhaiḥ /
sa kathaṃ rājaśārdūla gṛhasthasya bhavettathā

vittaiṣaṇā na te śāntā tathā rājyasukhaiṣaṇā /
jayaiṣaṇā ca saṅgrāme jīvanmuktaḥ kathaṃ bhaveḥ

caureṣu caurabuddhistu sādhubuddhistu tāpase /
svaparatvaṃ tavāpyasti videhastvaṃ kathaṃ nṛpa

kaṭutīkṣṇukaṣāyāmlarasānvetsi śubhāśubhān /
śubheṣu ramate cittaṃ nāśubheṣu tathā nṛpa

jāgratsvapnasuṣuptiśca tava rājan bhavanti hi /
avasthāstu yathākālaṃ turīyā tu kathaṃ nṛpa

padātyaśvarathebhāśca sarve vai vaśagā mama /
svāmyahaṃ caiva sarveṣāṃ manyase tvaṃ na manyase

miṣṭamatsi sadā rājanmudito vimanāstathā /
mālāyāṃ ca tathā sarpe samadṛk kva nṛpottama

vimuktastu bhaved‌rājan samaloṣṭāśmakāñcanaḥ /
ekātmabuddhiḥ sarvatra hitakṛtsarvajantuṣu

na me'dya ramate cittaṃ gṛhadārādiṣu kvacit /
ekākī niḥspṛho'tyarthaṃ careyamiti me matiḥ

niḥsaṅgo nirmamaḥ śāntaḥ patramūlaphalāśanaḥ /
mṛgavadvicariṣyāmi nirdvandvo niṣparigrahaḥ

kiṃ me gṛheṇa vittena bhāryayā ca surūpayā /
virāgamanasaḥ kāmaṃ guṇātītasya pārthiva

cintyase vividhākāraṃ nānārāgasamākulam /
dambho'yaṃ kila te bhāti vimukto'smīti bhāṣase

kadācicchatrujā cintā dhanajā ca kadācana /
kadācitsainyajā cintā niścinto'si kadā nṛpa

vaikhānasā ye munayo mitāhārā jitavratāḥ /
te'pi muhyanti saṃsāre jānanto'pi hyasatyatām

tava vaṃśasamutthānāṃ videhā iti bhūpate /
kuṭilaṃ nāma jānīhi nānyatheti kadācana

vidyādharo yathā mūrkho janmāndhastu divākaraḥ /
lakṣmīdharo daridraśca nāma teṣāṃ nirarthakam

tava vaṃśod‌bhavā ye ye śrutāḥ pūrve mayā nṛpāḥ /
videhā iti vikhyātā nāmataḥ karmato na te

nimināmābhavad‌rājā pūrvaṃ tava kule nṛpa /
yajñārthaṃ sa tu rājarṣirvasiṣṭhaṃ svaguruṃ munim

nimantrayāmāsa tadā tamuvāca nṛpaṃ muniḥ /
nimantrito'smi yajñārthaṃ devendreṇādhunā kila

kṛtvā tasya makhaṃ pūrṇaṃ kariṣyāmi tavāpi vai /
tāvatkuruṣva rājendra sambhāraṃ tu śanaiḥ śanaiḥ

ityuktyā niryayau so'tha mahendrayajane muniḥ /
nimiranyaṃ guruṃ kṛtvā cakāra makhamuttamam

tacchrutvā kupito'tyarthaṃ vasiṣṭho nṛpatiṃ punaḥ /
śaśāpa ca patatvadya dehaste gurulopaka

rājāpi taṃ śaśāpātha tavāpi ca patatvayam /
anyonyaśāpātpatitau tāveva ca mayā śrutam

videhena ca rājendra kathaṃ śapto guruḥ svayam /
vinoda iva me citte vibhāti nṛpasattama

janaka uvāca
satyamuktaṃ tvayā nātra mithyā kiñcididaṃ matam /
tathāpi śṛṇu viprendra gururmama supūjitaḥ

pituḥ saṅgaṃ parityajya tvaṃ vanaṃ gantumicchasi /
mṛgaiḥ saha susambandho bhavitā te na saṃśayaḥ

mahābhūtāni sarvatra niḥsaṅgaḥ kva bhaviṣyasi /
āhārārthaṃ sadā cintā niścintaḥ syāḥ kathaṃ mune

daṇḍājinakṛtā cintā yathā tava vane'pi ca /
tathaiva rājyacintā me cintayānasya vā na vā

vikalpopahatastvaṃ vai dūradeśamupāgataḥ /
na me vikalpasandeho nirvikalpo'smi sarvathā

sukhaṃ svapimi viprāhaṃ sukhaṃ bhuñjāmi sarvathā /
na baddho'smīti buddhyāhaṃ sarvadaiva sukhī mune

tvaṃ tu duḥkhī sadaivāsi baddho'hamiti śaṅkayā /
iti śaṅkāṃ parityajya sukhī bhava samāhitaḥ

deho'yaṃ mama bandho'yaṃ na mameti ca muktatā /
tathā dhanaṃ gṛhaṃ rājyaṃ na mameti ca niścayaḥ

sūta uvāca
tacchrutvā vacanaṃ tasya śukaḥ prītamanābhavat /
āpṛcchya taṃ jagāmāśu vyāsasyāśramamuttamam

āgacchantaṃ sutaṃ dṛṣṭvā vyāso'pi sukhamāptavān /
āliṅgyāghrāya mūrdhānaṃ papraccha kuśalaṃ punaḥ

sthitastatrāśrame ramye pituḥ pārśve samāhitaḥ /
vedādhyayanasampannaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ

janakasya daśāṃ dṛṣṭvā rājyasthasya mahātmanaḥ /
sa nirvṛtiṃ parāṃ prāpya piturāśramasaṃsthitaḥ

pitṝṇāṃ subhagā kanyā pīvarī nāma sundarī /
śukaścakāra pat‍nīṃ tāṃ yogamārgasthito'pi hi

sa tasyāṃ janayāmāsa putrāṃścatura eva hi /
kṛṣṇaṃ gauraprabhaṃ caiva bhūriṃ devaśrutaṃ tathā

kanyāṃ kīrtiṃ samutpādya vyāsaputraḥ pratāpavān /
dadau vibhrājaputrāya tvaṇuhāya mahātmane

aṇuhasya sutaḥ śrīmānbrahmadattaḥ pratāpavān /
brahmajñaḥ pṛthivīpālaḥ śakakanyāsamud‌bhavaḥ

kālena kiyatā tatra nāradasyopadeśataḥ /
jñānaṃ paramakaṃ prāpya yogamārgamanuttamam

putre rājyaṃ nidhāyātha gato badarikāśramam /
māyābījopadeśena tasya jñānaṃ nirargalam

nāradasya prasādena jātaṃ sadyo vimuktidam /
kailāsaśikhare ramye tyaktvā saṅgaṃ pituḥ śukaḥ

dhyānamāsthāya vipulaṃ sthitaḥ saṅgaparāṅmukhaḥ /
utpapāta gireḥ śṛṅgātsiddhiṃ ca paramāṃ gataḥ

ākāśago mahātejā virarāja yathā raviḥ /
gireḥ śṛṅgaṃ dvidhā jātaṃ śukasyotpatane tadā

utpātā bahavo jātāḥ śukaścākāśago'bhavat /
antarikṣe yathā vāyuḥ stūyamānaḥ surarṣibhiḥ

tejasātivirājanvai dvitīya iva bhāskaraḥ /
vyāsastu virahākrāntaḥ krandanputreti cāsakṛt

gireḥ śṛṅge gatastatra śuko yatra sthito'bhavat /
krandamānaṃ tadā dīnaṃ vyāsaṃ matvā śramākulam

sarvabhūtagataḥ sākṣī pratiśabdamadāttadā /
tatrādyāpi gireḥ śṛṅge pratiśabdaḥ sphuṭo'bhavat

rudantaṃ taṃ samālakṣya vyāsaṃ śokasamanvitam /
putra putreti bhāṣantaṃ viraheṇa pariplutam

śivastatra samāgatya pārāśaryamabodhayat /
vyāsa śokaṃ mā kuru tvaṃ putraste yogavittamaḥ

paramāṃ gatimāpanno durlabhāṃ cākṛtātmabhiḥ /
tasya śoko na kartavyastvayāśokaṃ vijānatā

kīrtiste vipulā jātā tena putreṇa cānagha /
vyāsa uvāca
na śoko yāti deveśa kiṃ karomi jagatpate

atṛpte locane me'dya putradarśanalālase /
mahādeva uvāca
chāyāṃ drakṣyasi putrasya pārśvasthāṃ sumanoharām

tāṃ vīkṣya muniśārdūla śokaṃ jahi parantapa /
sūta uvāca
tadā dadarśa vyāsastu chāyāṃ putrasya suprabhām

dattvā varaṃ harastasmai tatraivāntaradhīyata /
antarhite mahādeve vyāsaḥ svāśramamabhyagāt

śukasya viraheṇāpi taptaḥ paramaduḥkhitaḥ

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathamaskandhe
śukasya vivāhādikāryavarṇanaṃ nāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ