Devi Bhagavata Purana · Chapter 1.17

śukasya rājamandirapraveśavarṇanam
sūta uvāca
ityuktvā pitaraṃ putraḥ pādayoḥ patitaḥ śukaḥ /
baddhāñjaliruvācedaṃ gantukāmo mahāmanāḥ

āpṛcche tvāṃ mahābhāga grāhyaṃ te vacanaṃ mayā /
videhāndraṣṭumicchāmi pālitāñjanakena tu

vinā daṇḍaṃ kathaṃ rājyaṃ karoti janakaḥ kila /
dharme na vartate loko daṇḍaścenna bhavedyadi

dharmasya kāraṇaṃ daṇḍo manvādiprahitaḥ sadā /
sa kathaṃ vartate tāta saṃśayo'yaṃ mahānmama

mama mātā tviyaṃ vandhyā tadvad‌bhāti viceṣṭitam /
pṛcchāmi tvāṃ mahābhāga gacchāmi ca parantapa

sūta uvāca
taṃ dṛṣṭvā gantukāmaṃ ca śukaṃ satyavatīsutaḥ /
āliṅgyovāca putraṃ taṃ jñāninaṃ niḥspṛhaṃ dṛḍham

vyāsa uvāca
svastyastu śaka dīrghāyurbhava putra mahāmate /
satyāṃ vācaṃ pradattvā me gaccha tāta yathāsukham

āgantavyaṃ punargatvā mamāśramamanuttamam /
na kutrāpi ca gantavyaṃ tvayā putra kathañcana

sukhaṃ jīvāmi putrāhaṃ dṛṣṭvā te mukhapaṅkajam /
apaśyanduḥkhamāpnomi prāṇastvamasi me suta

dṛṣṭvā tvaṃ janakaṃ putra sandehaṃ vinivartya ca /
atrāgatya sukhaṃ tiṣṭha vedādhyayanatatparaḥ

sūta uvāca
ityuktaḥ so'bhivādyāryaṃ kṛtvā caiva pradakṣiṇām /
calitastarasātīva dhanurmuktaḥ śaro yathā

sampaśyanvividhāndeśām̐llokāṃśca vittadharmiṇaḥ /
vanāni pādapāṃścaiva kṣetrāṇi phalitāni ca

tāpasāṃstapyamānāṃśca yājakāndīkṣayānvitān /
yogābhyāsaratānyogivānaprasthānvanaukasaḥ

śaivānpāśupatāṃścaiva saurāñchāktāṃśca vaiṣṇavān /
vīkṣya nānāvidhāndharmāñjagāmātismayanmuniḥ

varṣadvayena meruṃ ca samullaṅghya mahāmatiḥ /
himācalaṃ ca varṣeṇa jagāma mithilāṃ prati

praviṣṭo mithilāṃ madhye paśyansarvarddhimuttamām /
prajāśca sukhitāḥ sarvāḥ sadācārāḥ susaṃsthitāḥ

kṣatrā nivāritastatra kastvamatra samāgataḥ /
kiṃ te kāryaṃ vadasveti pṛṣṭastena na cābravīt

niḥsṛtya nagaradvārātsthitaḥ sthāṇurivācalaḥ /
vismito'tihasaṃstasthau vaco novāca kiñcana

pratīhāra uvāca
brūhi mūko'si kiṃ brahmankimarthaṃ tvamihāgataḥ /
calanaṃ ca vinā kāryaṃ na bhavediti me matiḥ

rājājñayā praveṣṭavyaṃ nagare'sminsadā dvija /
ajñātakulaśīlasya praveśo nātra sarvathā

tejasvī bhāsi nūnaṃ tvaṃ brāhmaṇo vedavittamaḥ /
kulaṃ kāryaṃ ca me brūhi yatheṣṭaṃ gaccha mānada

śuka uvāca
yadarthamāgato'smyatra tatprāptaṃ vacanāttava /
videhanagaraṃ draṣṭuṃ praveśo yatra durlabhaḥ

moho'yaṃ mama durbuddheḥ samullaṅghya giridvayam /
rājānaṃ draṣṭukāmo'haṃ paryaṭansamupāgataḥ

vañcito'haṃ svayaṃ pitrā dūṣaṇaṃ kasya dīyate /
bhrāmito'haṃ mahābhāga karmaṇā vā mahītale

dhanāśā puruṣasyeha paribhramaṇakāraṇam /
sā me nāsti tathāpyatra samprāpto'smi bhramātkila

nirāśasya sukhaṃ nityaṃ yadi mohe na majjati /
nirāśo'haṃ mahābhāga magno'sminmohasāgare

kva merurmithilā kveyaṃ pad‌bhyāṃ ca samupāgataḥ /
pariśramaphalaṃ kiṃ me vañcito vidhinā kila

prārabdhaṃ kila bhoktavyaṃ śubhaṃ vāpyathavāśubham /
udyamastadvaśe nityaṃ kārayatyeva sarvathā

na tīrthaṃ na ca vedo'tra yadarthamiha me śramaḥ /
apraveśaḥ pure jāto videho nāma bhūpatiḥ

ityuktyā virarāmāśu maunībhūta iva sthitaḥ /
jñāto hi pratihāreṇa jñānī kaścid‌dvijottamaḥ

sāmapūrvamuvācāsau taṃ kṣattā saṃsthitaṃ munim /
gaccha bho yatra te kāryaṃ yatheṣṭaṃ dvijasattama

aparādho mama brahmanyannivāritavānaham /
tatkṣantavyaṃ mahābhāga vimuktānāṃ kṣamā balam

śuka uvāca
kiṃ te'tra dūṣaṇaṃ kṣattaḥ paratantro'si sarvadā /
prabhukāryaṃ prakartavyaṃ sevakena yathocitam

na bhūpadūṣaṇaṃ cātra yadahaṃ rakṣitastvayā /
coraśatruparijñānaṃ kartavyaṃ sarvathā budhaiḥ

mamaiva sarvathā doṣo yadahaṃ samupāgataḥ /
gamanaṃ paragehe yallaghutāyāśca kāraṇam

pratīhāra uvāca
kiṃ sukhaṃ dvija kiṃ duḥkhaṃ kiṃ kāryaṃ śubhamicchatā /
kaḥ śatrurhitakartā ko brūhi sarvaṃ mamādya vai

śuka uvāca
dvaividhyaṃ sarvalokeṣu sarvatra dvividho janaḥ /
rāgī caiva virāgī ca tayościttaṃ dvidhā punaḥ

virāgī trividhaḥ kāmaṃ jñāto'jñātaśca madhyamaḥ /
rāgī ca dvividhaḥ prokto mūrkhaśca caturastathā

cāturyaṃ dvividhaṃ proktaṃ śāstrajaṃ matijaṃ tathā /
matistu dvividhā loke yuktāyukteti sarvathā

pratīhāra uvāca
yaduktaṃ bhavatā vidvannārthajño'haṃ dvijottama /
tatsarvaṃ vistareṇādya yathārthaṃ vada sattama

śuka uvāca
rāgo yasyāsti saṃsāre sa rāgītyucyate dhruvam /
duḥkhaṃ bahuvidhaṃ tasya sukhaṃ ca vividhaṃ punaḥ

dhanaṃ prāpya sutāndārānmānaṃ ca vijayaṃ tathā /
tadaprāpya mahadduḥkhaṃ bhavatyeva kṣaṇe kṣaṇe

kāryastasya sukhopāyaḥ kartavyaṃ sukhasādhanam /
tasyārātiḥ sa vijñeyaḥ sukhavighnaṃ karoti yaḥ

sukhotpādayitā mitraṃ rāgayuktasya sarvadā /
caturo naiva muhyeta mūrkhaḥ sarvatra muhyati

viraktasyātmaraktasya sukhamekāntasevanam /
ātmānucintanaṃ caiva vedāntasya ca cintanam

duḥkhaṃ tadetatsarvaṃ hi saṃsārakathanādikam /
śatravo bahavastasya vijñasya śubhamicchataḥ

kāmaḥ krodhaḥ pramādaśca śatravo vividhāḥ smṛtāḥ /
bandhuḥ santoṣa evāsya nānyo'sti bhuvanatraye

sūta uvāca
tacchrutvā vacanaṃ tasya matvā taṃ jñāninaṃ dvijam /
kṣattā praveśayāmāsa kakṣāṃ cātimanoramām

nagaraṃ vīkṣamāṇaḥ saṃstraividhyajanasaṅkulam /
nānāvipaṇidravyāḍhyaṃ krayavikrayakārakam

rāgadveṣayutaṃ kāmalobhamohākulaṃ tathā /
vivadatsujanākīrṇaṃ vasupūrṇaṃ mahattaram

paśyansa trividhām̐llokānprāsarad‌rājamandiram /
prāptaḥ paramatejasvī dvitīya iva bhāskaraḥ

nivāritaśca tatraiva pratīhāreṇa kāṣṭhavat /
tatraiva ca sthito dvāri mokṣamevānucintayan

chāyāyāmātape caiva samadarśī mahātapāḥ /
dhyānaṃ kṛtvā tathaikānte sthitaḥ sthāṇurivācalaḥ

taṃ muhūrtādupāgatya rājño'mātyaḥ kṛtāñjaliḥ /
prāveśayattataḥ kakṣāṃ dvitīyāṃ rājaveśmanaḥ

tatra divyaṃ manoramyaṃ puṣpitaṃ divyapādapam /
tadvanaṃ darśayitvā tu kṛtvā cātithisatkriyām

vāramukhyāḥ striyastatra rājasevāparāyaṇāḥ /
gītavāditrakuśalāḥ kāmaśāstraviśāradāḥ

tā ādiśya ca sevārthaṃ śukasya mantrisattamaḥ /
nirgataḥ sadanāttasmādvyāsaputraḥ sthitastadā

pūjitaḥ parayā bhaktyā tābhiḥ strībhiryathāvidhi /
deśakālopapannena nānānnenātitoṣitaḥ

tato'ntaḥpuravāsinyastasyāntaḥpurakānanam /
ramyaṃ saṃdarśayāmāsuraṅganāḥ kāmamohitāḥ

sa yuvā rūpavānkānto mṛdubhāṣī manoramaḥ /
dṛṣṭvā tā mumuhuḥ sarvāstaṃ ca kāmamivāparam

jitendriyaṃ muniṃ mattvā sarvāḥ paryacaraṃstadā /
āraṇeyastu śuddhātmā mātṛbhāvamakalpayat

ātmārāmo jitakrodho na hṛṣyati na tapyati /
paśyaṃstāsāṃ vikārāṃśca svastha eva sa tasthivān

tasmai śayyāṃ suramyāṃ ca dadurnāryaḥ susaṃskṛtām /
parārdhyāstaraṇopetāṃ nānopaskarasaṃvṛtām

sa kṛtvā pādaśaucaṃ ca kuśapāṇiratandritaḥ /
upāsya paścimāṃ sandhyāṃ dhyānamevānvapadyata

yāmamekaṃ sthito dhyāne suṣvāpa tadanantaram /
suptvā yāmadvayaṃ tatra codatiṣṭhattataḥ śukaḥ

pāścātyaṃ yāminīyāmaṃ dhyānamevānvapadyata /
snātvā prātaḥkriyāḥ kṛtvā punarāste samāhitaḥ

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
prathamaskandhe śukasya rājamandirapraveśavarṇanaṃ nāma saptadaśo'dhyāyaḥ