Language

ENहिગુ
Scripture Library

Devi Bhagavata Purana · Chapter 1.16

1.16.1

vyāsopadeśavarṇanam
dṛṣṭvā taṃ vismitaṃ devaṃ śayānaṃ vaṭapatrake /
uvāca sasmitaṃ vākyaṃ viṣṇo kiṃ vismito hyasi

1.16.2

mahāśaktyāḥ prabhāveṇa tvaṃ māṃ vismṛtavānpurā /
prabhave pralaye jāte bhūtvā bhūtvā punaḥ punaḥ

1.16.3

nirguṇā sā parā śaktiḥ saguṇastvaṃ tathāpyaham /
sāttvikī kila yā śaktistāṃ śaktiṃ viddhi māmikām

1.16.4

tvannābhikamalād‌brahmā bhaviṣyati prajāpatiḥ /
sa kartā sarvalokasya rajoguṇasamanvitaḥ

1.16.5

sa tadā tapa āsthāya prāpya śaktimanuttamām /
rajasā raktavarṇañca kariṣyati jagattrayam

1.16.6

saguṇānpañcabhūtāṃśca samutpādya mahāmatiḥ /
indriyāṇīndriyeśāṃśca manaḥpūrvānsamantataḥ

1.16.7

kariṣyati tataḥ sargaṃ tena kartā sa ucyate /
viśvasyāsya mahābhāga tvaṃ vai pālayitā tathā

1.16.8

tad‌bhuvormadhyadeśācca krodhād‌rudro bhaviṣyati /
tapaḥ kṛtvā mahāghoraṃ prāpya śaktiṃ tu tāmasīm

1.16.9

kalpānte so'pi saṃhartā bhaviṣyati mahāmate /
tenāhaṃ tvāmupāyātā sāttvikīṃ tvamavehi mām

1.16.10

sthāsye'haṃ tvatsamīpasthā sadāhaṃ madhusūdana /
hṛdaye te kṛtāvāsā bhavāmi satataṃ kila

1.16.11

viṣṇuruvāca
ślokasyārdhaṃ mayā pūrvaṃ śrutaṃ devi sphuṭākṣaram /
tatkenoktaṃ varārohe rahasyaṃ paramaṃ śivam

1.16.12

tanme brūhi varārohe saṃśayo'yaṃ varānane /
nirdhano hi yathā dravyaṃ tatsmarāmi punaḥ punaḥ

1.16.13

vyāsa uvāca
viṣṇostadvacanaṃ śrutvā mahālakṣmīḥ smitānanā /
uvāca parayā prītyā vacanaṃ cāruhāsinī

1.16.14

mahālakṣmīruvāca
śṛṇu śaure vaco mahyaṃ saguṇāhaṃ caturbhujā /
māṃ jānāsi na jānāsi nirguṇāṃ saguṇālayām

1.16.15

tvaṃ jānīhi mahābhāga tayā tatprakaṭīkṛtam /
puṇyaṃ bhāgavataṃ viddhi vedasāraṃ śubhāvaham

1.16.16

kṛpāṃ ca mahatīṃ manye devyāḥ śatruniṣūdana /
yayā proktaṃ paraṃ guhyaṃ hitāya tava suvrata

1.16.17

rakṣaṇīyaṃ sadā citte na vismāryaṃ kadācana /
sāraṃ hi sarvaśāstrāṇāṃ mahāvidyāprakāśitam

1.16.18

nātaḥ paraṃ veditavyaṃ vartate bhuvanatraye /
priyo'si khalu devyāstvaṃ tena te vyāhṛtaṃ vacaḥ

1.16.19

vyāsa uvāca
iti śrutvā vaco devyā mahālakṣyāścaturbhujaḥ /
dadhāra hṛdaye nityaṃ matvā mantramanuttamam

1.16.20

kālena kiyatā tatra tannābhikamalod‌bhavaḥ /
brahmā daityabhayāttrasto jagāma śaraṇaṃ hareḥ

1.16.21

tataḥ kṛtvā mahāyuddhaṃ hatvā tau madhukaiṭabhau /
jajāpa bhagavānviṣṇuḥ ślokārdhaṃ viśadākṣaram

1.16.22

japantaṃ vāsudevaṃ ca dṛṣṭvā devaḥ prajāpatiḥ /
papraccha paramaprītaḥ kañjajaḥ kamalāpatim

1.16.23

kiṃ tvaṃ japasi deveśa tvattaḥ ko'pyadhiko'sti vai /
yatkṛtvā puṇḍarīkākṣa prīto'si jagadīśvara

1.16.24

hariruvāca
mayi tvayi ca yā śaktiḥ kriyākāraṇalakṣaṇā /
vicāraya mahābhāga yā sā bhagavatī śivā

1.16.25

yasyādhāre jagatsarvaṃ tiṣṭhatyatra mahārṇave /
sākārā yā mahāśaktirameyā ca sanātanī

1.16.26

yayā visṛjyate viśvaṃ jagadetaccarācaram /
saiṣā prasannā varadā nṛṇāṃ bhavati muktaye

1.16.27

sā vidyā paramā mukterhetubhūtā sanātanī /
saṃsārabandhahetuśca saiva sarveśvareśvarī

1.16.28

ahaṃ tvamakhilaṃ viśvaṃ tasyāścicchaktisambhavam /
viddhi brahmanna sandehaḥ kartavyaḥ sarvadānagha

1.16.29

ślokārdhena tayā proktaṃ tadvai bhāgavataṃ kila /
vistaro bhavitā tasya dvāparādau yuge tathā

1.16.30

vyāsa uvāca
brahmaṇā saṃgṛhītaṃ ca viṣṇostu nābhipaṅkaje /
nāradāya ca tenoktaṃ putrāyāmitabuddhaye

1.16.31

nāradena tathā mahyaṃ dattaṃ hi muninā purā /
mayā kṛtamidaṃ pūrṇaṃ dvādaśaskandhavistaram

1.16.32

tatpaṭhasva mahābhāga purāṇaṃ brahmasammitam /
pañcalakṣaṇayuktaṃ ca devyāścaritamuttamam

1.16.33

tattvajñānarasopetaṃ sarveṣāmuttamottamam /
dharmaśāstrasamaṃ puṇyaṃ vedārthenopabṛṃhitam

1.16.34

vṛtrāsuravadhopetaṃ nānākhyānakathāyutam /
brahmavidyānidhānaṃ tu saṃsārārṇavatārakam

1.16.35

gṛhāṇa tvaṃ mahābhāga yogyo'si matimattaraḥ /
puṇyaṃ bhāgavataṃ nāma purāṇaṃ puruṣarṣabha

1.16.36

aṣṭādaśasahasrāṇāṃ ślokānāṃ kuru saṃgraham /
ajñānanāśanaṃ divyaṃ jñānabhāskarabodhakam

1.16.37

sukhadaṃ śāntidaṃ dhanyaṃ dīrghāyuṣyakaraṃ śivam /
śṛṇvatāṃ paṭhatāṃ cedaṃ putrapautravivardhanam

1.16.38

śiṣyo'yaṃ mama dharmātmā lomaharṣaṇasambhavaḥ /
paṭhiṣyati tvayā sārdhaṃ purāṇīṃ saṃhitāṃ śubhām

1.16.39

sūta uvāca
ityuktaṃ tena putrāya mahyaṃ ca kathitaṃ kila /
mayā gṛhītaṃ tatsarvaṃ purāṇaṃ cātivistaram

1.16.40

śuko'dhītya purāṇaṃ tu sthito vyāsāśrame śubhe /
na lebhe śarma dharmātmā brahmātmaja ivāparaḥ

1.16.41

ekāntasevī vikalaḥ sa śūnya iva lakṣyate /
nātyantabhojanāsakto nopavāsaratastathā

1.16.42

cintāviṣṭaṃ śukaṃ dṛṣṭvā vyāsaḥ prāha sutaṃ prati /
kiṃ putra cintyate nityaṃ kasmādvyagro'si mānada

1.16.43

āsse dhyānaparo nityamṛṇagrasta ivādhanaḥ /
kā cintā vartate putra mayi tāte tu tiṣṭhati

1.16.44

sukhaṃ bhuṃkṣva yathākāmaṃ muñca śokaṃ manogatam /
jñānaṃ cintaya śāstroktaṃ vijñāne ca matiṃ kuru

1.16.45

na cenmanasi te śāntirvacasā mama suvrata /
gaccha tvaṃ mithilāṃ putra pālitāṃ janakena ha

1.16.46

sa te mohaṃ mahābhāga nāśayiṣyati bhūpatiḥ /
janako nāma dharmātmā videhaḥ satyasāgaraḥ

1.16.47

taṃ gatvā nṛpatiṃ putra sandehaṃ svaṃ nivartaya /
varṇāśramāṇāṃ dharmāṃstvaṃ pṛccha putra yathātatham

1.16.48

jīvanmuktaḥ sa rājarṣirbahmajñānamatiḥ śuciḥ /
tathyavaktātiśāntaśca yogī yogapriyaḥ sadā

1.16.49

sūta uvāca
tacchrutvā vacanaṃ tasya vyāsasyāmitatejasaḥ /
pratyuvāca mahātejāḥ śukaścāraṇisambhavaḥ

1.16.50

dambho'yaṃ kila dharmātmanbhāti citte mamādhunā /
jīvanmukto videhaśca rājyaṃ śāsti mudānvitaḥ

1.16.51

vandhyāputra ivābhāti rājāsau janakaḥ pitaḥ /
kurvan rājyaṃ videhaḥ kiṃ sandeho'yaṃ mamād‌bhutaḥ

1.16.52

draṣṭumicchāmyahaṃ bhūpaṃ videhaṃ nṛpasattamam /
kathaṃ tiṣṭhati saṃsāre padmapatramivāmbhasi

1.16.53

sandeho'yaṃ mahāṃstāta videhe parivartate /
mokṣaḥ kiṃ vadatāṃ śreṣṭha saugatānāmivāparaḥ

1.16.54

kathaṃ bhuktamabhuktaṃ syādakṛtaṃ ca kṛtaṃ katham /
vyavahāraḥ kathaṃ tyājya indriyāṇāṃ mahāmate

1.16.55

mātā putrastathā bhāryā bhaginī kulaṭā tathā /
bhedābhedaḥ kathaṃ na syādyadyetanmuktatā katham

1.16.56

kaṭu kṣāraṃ tathā tīkṣṇāṃ kaṣāyaṃ miṣṭameva ca /
rasanā yadi jānāti bhuṃkte bhogānanuttamān

1.16.57

śītoṣṇusukhaduḥkhādiparijñānaṃ yadā bhavet /
muktatā kīdṛśī tāta sandeho'yaṃ mamād‌bhutaḥ

1.16.58

śatrumitraparijñānaṃ vairaṃ prītikaraṃ sadā /
vyavahāre pare tiṣṭhankathaṃ na kurute nṛpaḥ

1.16.59

cauraṃ vā tāpasaṃ vāpi samānaṃ manyate katham /
asamā yadi buddhiḥ syānmuktatā tarhi kīdṛśī

1.16.60

dṛṣṭapūrvo na me kaścijjīvanmuktaśca bhūpatiḥ /
śaṅkeyaṃ mahatī tāta gṛhe muktaḥ kathaṃ nṛpaḥ

1.16.61

didṛkṣā mahatī jātā śrutvā taṃ bhūpatiṃ tathā /
sandehavinivṛttyarthaṃ gacchāmi mithilāṃ prati

1.16.16

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
prathamaskandhe śukaṃ prati vyāsopadeśavarṇanaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ

Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc