Devi Bhagavata Purana · Chapter 1.16
vyāsopadeśavarṇanam
dṛṣṭvā taṃ vismitaṃ devaṃ śayānaṃ vaṭapatrake /
uvāca sasmitaṃ vākyaṃ viṣṇo kiṃ vismito hyasi
mahāśaktyāḥ prabhāveṇa tvaṃ māṃ vismṛtavānpurā /
prabhave pralaye jāte bhūtvā bhūtvā punaḥ punaḥ
nirguṇā sā parā śaktiḥ saguṇastvaṃ tathāpyaham /
sāttvikī kila yā śaktistāṃ śaktiṃ viddhi māmikām
tvannābhikamalādbrahmā bhaviṣyati prajāpatiḥ /
sa kartā sarvalokasya rajoguṇasamanvitaḥ
sa tadā tapa āsthāya prāpya śaktimanuttamām /
rajasā raktavarṇañca kariṣyati jagattrayam
saguṇānpañcabhūtāṃśca samutpādya mahāmatiḥ /
indriyāṇīndriyeśāṃśca manaḥpūrvānsamantataḥ
kariṣyati tataḥ sargaṃ tena kartā sa ucyate /
viśvasyāsya mahābhāga tvaṃ vai pālayitā tathā
tadbhuvormadhyadeśācca krodhādrudro bhaviṣyati /
tapaḥ kṛtvā mahāghoraṃ prāpya śaktiṃ tu tāmasīm
kalpānte so'pi saṃhartā bhaviṣyati mahāmate /
tenāhaṃ tvāmupāyātā sāttvikīṃ tvamavehi mām
sthāsye'haṃ tvatsamīpasthā sadāhaṃ madhusūdana /
hṛdaye te kṛtāvāsā bhavāmi satataṃ kila
viṣṇuruvāca
ślokasyārdhaṃ mayā pūrvaṃ śrutaṃ devi sphuṭākṣaram /
tatkenoktaṃ varārohe rahasyaṃ paramaṃ śivam
tanme brūhi varārohe saṃśayo'yaṃ varānane /
nirdhano hi yathā dravyaṃ tatsmarāmi punaḥ punaḥ
vyāsa uvāca
viṣṇostadvacanaṃ śrutvā mahālakṣmīḥ smitānanā /
uvāca parayā prītyā vacanaṃ cāruhāsinī
mahālakṣmīruvāca
śṛṇu śaure vaco mahyaṃ saguṇāhaṃ caturbhujā /
māṃ jānāsi na jānāsi nirguṇāṃ saguṇālayām
tvaṃ jānīhi mahābhāga tayā tatprakaṭīkṛtam /
puṇyaṃ bhāgavataṃ viddhi vedasāraṃ śubhāvaham
kṛpāṃ ca mahatīṃ manye devyāḥ śatruniṣūdana /
yayā proktaṃ paraṃ guhyaṃ hitāya tava suvrata
rakṣaṇīyaṃ sadā citte na vismāryaṃ kadācana /
sāraṃ hi sarvaśāstrāṇāṃ mahāvidyāprakāśitam
nātaḥ paraṃ veditavyaṃ vartate bhuvanatraye /
priyo'si khalu devyāstvaṃ tena te vyāhṛtaṃ vacaḥ
vyāsa uvāca
iti śrutvā vaco devyā mahālakṣyāścaturbhujaḥ /
dadhāra hṛdaye nityaṃ matvā mantramanuttamam
kālena kiyatā tatra tannābhikamalodbhavaḥ /
brahmā daityabhayāttrasto jagāma śaraṇaṃ hareḥ
tataḥ kṛtvā mahāyuddhaṃ hatvā tau madhukaiṭabhau /
jajāpa bhagavānviṣṇuḥ ślokārdhaṃ viśadākṣaram
japantaṃ vāsudevaṃ ca dṛṣṭvā devaḥ prajāpatiḥ /
papraccha paramaprītaḥ kañjajaḥ kamalāpatim
kiṃ tvaṃ japasi deveśa tvattaḥ ko'pyadhiko'sti vai /
yatkṛtvā puṇḍarīkākṣa prīto'si jagadīśvara
hariruvāca
mayi tvayi ca yā śaktiḥ kriyākāraṇalakṣaṇā /
vicāraya mahābhāga yā sā bhagavatī śivā
yasyādhāre jagatsarvaṃ tiṣṭhatyatra mahārṇave /
sākārā yā mahāśaktirameyā ca sanātanī
yayā visṛjyate viśvaṃ jagadetaccarācaram /
saiṣā prasannā varadā nṛṇāṃ bhavati muktaye
sā vidyā paramā mukterhetubhūtā sanātanī /
saṃsārabandhahetuśca saiva sarveśvareśvarī
ahaṃ tvamakhilaṃ viśvaṃ tasyāścicchaktisambhavam /
viddhi brahmanna sandehaḥ kartavyaḥ sarvadānagha
ślokārdhena tayā proktaṃ tadvai bhāgavataṃ kila /
vistaro bhavitā tasya dvāparādau yuge tathā
vyāsa uvāca
brahmaṇā saṃgṛhītaṃ ca viṣṇostu nābhipaṅkaje /
nāradāya ca tenoktaṃ putrāyāmitabuddhaye
nāradena tathā mahyaṃ dattaṃ hi muninā purā /
mayā kṛtamidaṃ pūrṇaṃ dvādaśaskandhavistaram
tatpaṭhasva mahābhāga purāṇaṃ brahmasammitam /
pañcalakṣaṇayuktaṃ ca devyāścaritamuttamam
tattvajñānarasopetaṃ sarveṣāmuttamottamam /
dharmaśāstrasamaṃ puṇyaṃ vedārthenopabṛṃhitam
vṛtrāsuravadhopetaṃ nānākhyānakathāyutam /
brahmavidyānidhānaṃ tu saṃsārārṇavatārakam
gṛhāṇa tvaṃ mahābhāga yogyo'si matimattaraḥ /
puṇyaṃ bhāgavataṃ nāma purāṇaṃ puruṣarṣabha
aṣṭādaśasahasrāṇāṃ ślokānāṃ kuru saṃgraham /
ajñānanāśanaṃ divyaṃ jñānabhāskarabodhakam
sukhadaṃ śāntidaṃ dhanyaṃ dīrghāyuṣyakaraṃ śivam /
śṛṇvatāṃ paṭhatāṃ cedaṃ putrapautravivardhanam
śiṣyo'yaṃ mama dharmātmā lomaharṣaṇasambhavaḥ /
paṭhiṣyati tvayā sārdhaṃ purāṇīṃ saṃhitāṃ śubhām
sūta uvāca
ityuktaṃ tena putrāya mahyaṃ ca kathitaṃ kila /
mayā gṛhītaṃ tatsarvaṃ purāṇaṃ cātivistaram
śuko'dhītya purāṇaṃ tu sthito vyāsāśrame śubhe /
na lebhe śarma dharmātmā brahmātmaja ivāparaḥ
ekāntasevī vikalaḥ sa śūnya iva lakṣyate /
nātyantabhojanāsakto nopavāsaratastathā
cintāviṣṭaṃ śukaṃ dṛṣṭvā vyāsaḥ prāha sutaṃ prati /
kiṃ putra cintyate nityaṃ kasmādvyagro'si mānada
āsse dhyānaparo nityamṛṇagrasta ivādhanaḥ /
kā cintā vartate putra mayi tāte tu tiṣṭhati
sukhaṃ bhuṃkṣva yathākāmaṃ muñca śokaṃ manogatam /
jñānaṃ cintaya śāstroktaṃ vijñāne ca matiṃ kuru
na cenmanasi te śāntirvacasā mama suvrata /
gaccha tvaṃ mithilāṃ putra pālitāṃ janakena ha
sa te mohaṃ mahābhāga nāśayiṣyati bhūpatiḥ /
janako nāma dharmātmā videhaḥ satyasāgaraḥ
taṃ gatvā nṛpatiṃ putra sandehaṃ svaṃ nivartaya /
varṇāśramāṇāṃ dharmāṃstvaṃ pṛccha putra yathātatham
jīvanmuktaḥ sa rājarṣirbahmajñānamatiḥ śuciḥ /
tathyavaktātiśāntaśca yogī yogapriyaḥ sadā
sūta uvāca
tacchrutvā vacanaṃ tasya vyāsasyāmitatejasaḥ /
pratyuvāca mahātejāḥ śukaścāraṇisambhavaḥ
dambho'yaṃ kila dharmātmanbhāti citte mamādhunā /
jīvanmukto videhaśca rājyaṃ śāsti mudānvitaḥ
vandhyāputra ivābhāti rājāsau janakaḥ pitaḥ /
kurvan rājyaṃ videhaḥ kiṃ sandeho'yaṃ mamādbhutaḥ
draṣṭumicchāmyahaṃ bhūpaṃ videhaṃ nṛpasattamam /
kathaṃ tiṣṭhati saṃsāre padmapatramivāmbhasi
sandeho'yaṃ mahāṃstāta videhe parivartate /
mokṣaḥ kiṃ vadatāṃ śreṣṭha saugatānāmivāparaḥ
kathaṃ bhuktamabhuktaṃ syādakṛtaṃ ca kṛtaṃ katham /
vyavahāraḥ kathaṃ tyājya indriyāṇāṃ mahāmate
mātā putrastathā bhāryā bhaginī kulaṭā tathā /
bhedābhedaḥ kathaṃ na syādyadyetanmuktatā katham
kaṭu kṣāraṃ tathā tīkṣṇāṃ kaṣāyaṃ miṣṭameva ca /
rasanā yadi jānāti bhuṃkte bhogānanuttamān
śītoṣṇusukhaduḥkhādiparijñānaṃ yadā bhavet /
muktatā kīdṛśī tāta sandeho'yaṃ mamādbhutaḥ
śatrumitraparijñānaṃ vairaṃ prītikaraṃ sadā /
vyavahāre pare tiṣṭhankathaṃ na kurute nṛpaḥ
cauraṃ vā tāpasaṃ vāpi samānaṃ manyate katham /
asamā yadi buddhiḥ syānmuktatā tarhi kīdṛśī
dṛṣṭapūrvo na me kaścijjīvanmuktaśca bhūpatiḥ /
śaṅkeyaṃ mahatī tāta gṛhe muktaḥ kathaṃ nṛpaḥ
didṛkṣā mahatī jātā śrutvā taṃ bhūpatiṃ tathā /
sandehavinivṛttyarthaṃ gacchāmi mithilāṃ prati
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
prathamaskandhe śukaṃ prati vyāsopadeśavarṇanaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0