Devi Bhagavata Purana · Chapter 1.15
śukavairāgyavarṇanam
nāhaṃ gṛhaṃ kariṣyāmi duḥkhadaṃ sarvadā pitaḥ /
vāgurāsadṛśaṃ nityaṃ bandhanaṃ sarvadehinām
dhanacintāturāṇāṃ hi kva sukhaṃ tāta dṛśyate /
svajanaiḥ khalu pīḍyante nirdhanā lolupā janāḥ
indro'pi na sukhī tādṛgyādṛśo bhikṣuniḥspṛhaḥ /
ko'nyaḥ syādiha saṃsāre trilokīvibhave sati
tapantaṃ tāpasaṃ dṛṣṭvā maghavā duḥkhito'bhavat /
vighnānbahuvidhānasya karoti ca divaspatiḥ
brahmāpi na sukhī viṣṇurlakṣmīṃ prāpya manoramām /
khedaṃ prāpnoti satataṃ saṃgrāmairasuraiḥ saha
karoti vipulānyatnāṃstapaścarati duścaram /
ramāpatirapi śrīmānkasyāsti vipulaṃ sukham
śaṅkaro'pi sadā duḥkhī bhavatyeva ca vedmyaham /
tapaścaryāṃ prakurvāṇo daityayuddhakaraḥ sadā
kadācinna sukhī śete dhanavānapi lolupaḥ /
nirdhanastu kathaṃ tāta sukhaṃ prāpnoti mānavaḥ
jānannapi mahābhāga putraṃ vā vīryasambhavam /
niyokṣyasi mahāghore saṃsāre duḥkhade sadā
janmaduḥkhaṃ jarāduḥkhaṃ duḥkhaṃ ca maraṇe tathā /
garbhavāse punarduḥkhaṃ viṣṭhāmūtramaye pitaḥ
tasmādatiśayaṃ duḥkhaṃ tṛṣṇālobhasamudbhavam /
yāñcāyāṃ paramaṃ duḥkhaṃ maraṇādapi mānada
pratigrahadhanā viprā na buddhibalajīvanāḥ /
parāśā paramaṃ duḥkhaṃ maraṇaṃ ca dine dine
paṭhitvā sakalān vedāñchāstrāṇi ca samantataḥ /
gatvā ca dhanināṃ kāryā stutiḥ sarvātmanā budhaiḥ
ekodarasya kā cintā patramūlaphalādibhiḥ /
yenakenāpyupāyena santuṣṭyā ca prapūryate
bhāryā putrāstathā pautrāḥ kuṭumbe vipule sati /
pūraṇārthaṃ mahadduḥkhaṃ kva sukhaṃ pitaradbhutam
yogaśāstraṃ vada mama jñānaśāstraṃ sukhākaram /
karmakāṇḍe'khile tāta na rame'haṃ kadācana
vada karmakṣayopāyaṃ prārabdhaṃ sañcitaṃ tathā /
vartamānaṃ yathā naśyet trividhaṃ karmamūlajam
jalūkeva sadā nārī rudhiraṃ pibatīti vai /
mūrkhastu na vijānāti mohito bhāvaceṣṭitaiḥ
bhogairvīryaṃ dhanaṃ pūrṇaṃ manaḥ kuṭilabhāṣaṇaiḥ /
kāntā harati sarvasvaṃ kaḥ stenastādṛśo'paraḥ
nidrāsukhavināśārthaṃ mūrkhastu dārasaṃgraham /
karoti vañcito dhātrā duḥkhāya na sukhāya ca
sūta uvāca
evaṃvidhāni vākyāni śrutvā vyāsaḥ śukasya ca /
samprāpa mahatīṃ cintāṃ kiṃ karomītyasaṃśayam
tasya susruvuraśrūṇi locanāduḥkhajāni ca /
vepathuśca śarīre'bhūdglāniṃ prāpa manastathā
śocantaṃ pitaraṃ dṛṣṭvā dīnaṃ śokapariplutam /
uvāca pitaraṃ vyāsaṃ vismayotphullalocanaḥ
aho māyābalaṃ cograṃ yanmohayati paṇḍitam /
vedāntasya ca kartāraṃ sarvajñaṃ vedasammitam
na jāne kā ca sā māyā kiṃsvitsātīva duṣkarā /
yā mohayati vidvāṃsaṃ vyāsaṃ satyavatīsutam
purāṇānāṃ ca vaktā ca nirmātā bhāratasya ca /
vibhāgakartā vedānāṃ so'pi mohamupāgataḥ
tāṃ yāmi śaraṇaṃ devīṃ yā mohayati vai jagat /
brahmaviṣṇuharādīṃśca kathānyeṣāṃ ca kīdṛśī
ko'pyasti triṣu lokeṣu yo na muhyati māyayā /
yanmohaṃ gamitāḥ pūrve brahmaviṣṇuharādayaḥ
aho balamaho vīryaṃ devyā khalu vinirmitam /
māyayaiva vaśaṃ nītaḥ sarvajña īśvaraḥ prabhuḥ
viṣṇvaṃśasambhavo vyāsa iti paurāṇikā jaguḥ /
so'pi mohārṇave magno bhagnapoto vaṇigyathā
aśrupātaṃ karotyadya vivaśaḥ prākṛto yathā /
aho māyābalaṃ caitaddustyajaṃ paṇḍitairapi
ko'yaṃ ko'haṃ kathaṃ ceha kīdṛśo'yaṃ bhramaḥ kila /
pañcabhūtātmake dehe pitāputreti vāsanā
baliṣṭhā khalu māyeyaṃ māyināmapi mohinī /
yayābhibhūtaḥ kṛṣṇo'pi karoti rodanaṃ dvijaḥ
sūta uvāca
tāṃ natvā manasā devīṃ sarvakāraṇakāraṇām /
jananīṃ sarvadevānāṃ brahmādīnāṃ tatheśvarīm
pitaraṃ prāha dīnaṃ taṃ śokārṇavapariplutam /
araṇīsambhavo vyāsaṃ hetumadvacanaṃ śubham
pārāśarya mahābhāga sarveṣāṃ bodhadaḥ svayam /
kiṃ śokaṃ kuruṣe svāminyathājñaḥ prākṛto naraḥ
adyāhaṃ tava putro'smi na jāne pūrvajanmani /
ko'haṃ kastvaṃ mahābhāga vibhramo'yaṃ mahātmani
kuru dhairyaṃ prabudhyasva mā viṣāde manaḥ kṛthāḥ /
mohajālamimaṃ matvā muñca śokaṃ mahāmate
kṣudhānivṛttirbhakṣyeṇa na putradarśanena ca /
pipāsā jalapānena yāti naivātmajekṣaṇāt
ghrāṇaṃ sukhaṃ sugandhena karṇajaṃ śravaṇena ca /
strīsukhaṃ tu striyā nūnaṃ putro'haṃ kiṃ karomi te
ajīgartena putro'pi hariścandrāya bhūbhuje /
paśukāmāya yajñārthe datto maulyena sarvathā
sukhānāṃ sādhanaṃ dravyaṃ dhanātsukhasamuccayaḥ /
dhanamarjaya lobhaścetputro'haṃ kiṃ karomyaham
māṃ prabodhaya buddhyā tvaṃ daivajño'si mahāmate /
yathā mucyeyamatyantaṃ garbhavāsabhayānmune
durlabhaṃ mānuṣaṃ janma karmabhūmāvihānagha /
tatrāpi brāhmaṇatvaṃ vai durlabhaṃ cottame kule
baddho'hamiti me buddhirnāpasarpati cittataḥ /
saṃsāravāsanājāle niviṣṭā vṛddhigāminī
sūta uvāca
ityuktastu tadā vyāsaḥ putreṇāmitabuddhinā /
pratyuvāca śukaṃ śāntaṃ caturthāśramamānasam
vyāsa uvāca
paṭha putra mahābhāga mayā bhāgavataṃ kṛtam /
śubhaṃ na cātivistīrṇaṃ purāṇaṃ brahmasammitam
skandhā dvādaśa tatraiva pañcalakṣaṇasaṃyutam /
sarveṣāṃ ca purāṇānāṃ bhūṣaṇaṃ mama sammatam
sadasajjñānavijñānaṃ śrutamātreṇa jāyate /
yena bhāgavateneha tatpaṭha tvaṃ mahāmate
vaṭapatraśayānāya viṣṇave bālarūpiṇe /
kenāsmi bālabhāvena nirmito'haṃ cidātmanā
kimarthaṃ kena dravyeṇa kathaṃ jānāmi cākhilam /
ityevaṃ cintyamānāya mukundāya mahātmane
ślokārdhena tayā proktaṃ bhagavatyākhilārthadam /
sarvaṃ khalvidamevāhaṃ nānyadasti sanātanam
tadvaco viṣṇunā pūrvaṃ saṃvijñātaṃ manasyapi /
kenoktā vāgiyaṃ satyā cintayāmāsa cetasā
kathaṃ vedmi pravaktāraṃ strīpuṃsau vā napuṃsakam /
iti cintāprapannena dhṛtaṃ bhāgavataṃ hṛdi
punaḥ punaḥ kṛtoccārastasminevāstacetasā /
vaṭapatre śayānaḥ sannabhūccintāsamanvitaḥ
tadā śāntā bhagavatī prādurāsa caturbhujā /
śaṅkhacakragadāpadmavarāyudhadharā śivā
divyāmbaradharā devī divyabhūṣaṇabhūṣitā /
saṃyutā sadṛśībhiśca sakhībhiḥ svavibhūtibhiḥ
prādurbabhūva tasyāgre viṣṇoramitatejasaḥ /
mandahāsyaṃ prayuñjānā mahālakṣmīḥ śubhānanā
sūta uvāca
tāṃ tathā saṃsthitāṃ dṛṣṭvā hṛdaye kamalekṣaṇaḥ /
vismitaḥ salile tasminnirādhārā manoramām
ratirbhūtistathā buddhirmatiḥ kīrtiḥ smṛtirdhṛtiḥ /
śraddhā medhā svadhā svāhā kṣudhā nidrā dayā gatiḥ
tuṣṭiḥ puṣṭiḥ kṣamā lajjā jṛmbhā tandrā ca śaktayaḥ /
saṃsthitāḥ sarvataḥ pārśve mahādevyāḥ pṛthakpṛthak
varāyudhadharāḥ sarvā nānābhūṣaṇabhūṣitāḥ /
mandāramālākulitā muktāhāravirājitāḥ
tāṃ dṛṣṭvā tāśca saṃvīkṣya tasminnekārṇave jale /
vismayāviṣṭahṛdayaḥ sambabhūva janārdanaḥ
cintayāmāsa sarvātmā dṛṣṭamāyo'tivismitaḥ /
kuto bhūtāḥ striyaḥ sarvāḥ kuto'haṃ vaṭatalpagaḥ
asminnekārṇave ghore nyagrodhaḥ kathamutthitaḥ /
kenāhaṃ sthāpito'smyatra śiśuṃ kṛtvā śubhākṛtim
mameyaṃ jananī no vā māyā vā kāpi durghaṭā /
darśanaṃ kenacittvadya dattaṃ vā kena hetunā
kiṃ mayā cātra vaktavyaṃ gantavyaṃ vā na vā kvacit /
maunamāsthāya tiṣṭheyaṃ bālabhāvādatandritaḥ
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
prathamaskandhe śukavairāgyavarṇanaṃ nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0