Devi Bhagavata Purana · Chapter 1.12

sudyumnastutiḥ
sūta uvāca
tataḥ purūravā jajñe ilāyāṃ kathayāmi vaḥ /
budhaputro'tidharmātmā yajñakṛddānatatparaḥ

sudyumno nāma bhūpālaḥ satyavādī jitendriyaḥ /
saindhavaṃ hayamāruhya cacāra mṛgayāṃ vane

yutaḥ katipayāmātyairdarśitaścārukuṇḍalaḥ /
dhanurājagavaṃ baddhvā bāṇasaṅghaṃ tathād‌bhutam

sa bhramaṃstadvanoddeśe hanyamāno rurūnmṛgān /
śaśāṃśca sūkarāṃścaiva khaḍgāṃśca gavayāṃstathā

śarabhānmahiṣāṃścaiva sāmbharānvanakukkuṭān /
nighnanmedhyān paśūn rājā kumāravanamāviśat

meroradhastale divyaṃ mandāradrumarājitam /
aśokalatikākīrṇaṃ bakulairadhivāsitam

sālaistālaistamālaiśca campakaiḥ panasaistathā /
āmrairnīpairmadhūkaiśca mādhavīmaṇḍapāvṛtam

dāḍimairnārikelaiśca kadalīkhaṇḍamaṇḍitam /
yūthikāmālatīkundapuṣpavallīsamāvṛtam

haṃsakāraṇḍavākīrṇaṃ kīcakadhvanināditam /
bhramarālirutārāmaṃ vanaṃ sarvasukhāvaham

dṛṣṭvā pramudito rājā sudyumnaḥ sevakairvṛtaḥ /
vṛkṣānsupuṣpitānvīkṣya kokilārāvamaṇḍitān

praviṣṭastatra rājarṣiḥ strītvamāpa kṣaṇāttataḥ /
aśvo'pi vaḍavā jātaścintāviṣṭaḥ sa bhūpatiḥ

kimetaditi cintārtaścintyamānaḥ punaḥ punaḥ /
duḥkhaṃ bahutaraṃ prāptaḥ sudyumno lajjayānvitaḥ

kiṃ karomi kathaṃ yāmi gṛhaṃ strībhāvasaṃyutaḥ /
kathaṃ rājyaṃ kariṣyāmi kena vā vañcito hyaham

ṛṣaya ūcuḥ
sūtāścaryamidaṃ proktaṃ tvayā yallomaharṣaṇa /
sudyumnaḥ strītvamāpanno bhūpatirdevasannibhaḥ

kiṃ tatkāraṇamācakṣva vane tatra manohare / kiṃ kṛtaṃ tena rājñā ca vistaraṃ vada suvrata

sūta uvāca
ekadā giriśaṃ draṣṭumṛṣayaḥ sanakādayaḥ /
diśo vitimirābhāsāḥ kurvantaḥ samupāgaman

tasmiṃśca samaye tatra śaṅkaraḥ pramadāyutaḥ /
krīḍāsakto mahādevo vivastrā kāminī śivā

utsaṅge saṃsthitā bhartū ramamāṇā manoramā /
tānvilokyāmbikā devī vivastrā vrīḍitā bhṛśam

bharturaṅkātsamutthāya vastramādāya paryadhāt /
lajjāviṣṭā sthitā tatra vepamānātimāninī

ṛṣayo'pi tayorvīkṣya prasaṅgaṃ ramamāṇayoḥ /
parivṛtya yayustūrṇaṃ naranārāyaṇāśramam

hrīyutāṃ kāminīṃ vīkṣya provāca bhagavānharaḥ /
kathaṃ lajjāturāsi tvaṃ sukhaṃ te prakaromyaham

adyaprabhṛti yo mohātpumānko'pi varānane /
vanaṃ ca praviśedetatsa vai yoṣid‌bhaviṣyati

iti śaptaṃ vanaṃ tena ye jānanti janāḥ kvacit /
varjayantīha te kāmaṃ vanaṃ doṣasamṛddhimat

sudyumnastu tadajñānātpraviṣṭaḥ sacivaiḥ saha /
tathaiva strītvamāpannastaiḥ saheti na saṃśayaḥ

cintāviṣṭaḥ sa rājarṣirna jagāma gṛhaṃ hriyā /
vicacāra bahistasmādvanadeśāditastataḥ

ileti nāma samprāptaṃ strītve tena mahātmanā /
vicaraṃstatra samprāpto budhaḥ somasuto yuvā

strībhiḥ parivṛtāṃ tāṃ tu dṛṣṭvā kāntāṃ manoramām /
hāvabhāvakalāyuktāṃ cakame bhagavāmbudhaḥ

sāpi taṃ cakame kāntaṃ budhaṃ somasutaṃ patim /
saṃyogastatra sañjātastayoḥ premṇā parasparam

sa tasyāṃ janayāmāsa purūravasamātmajam /
ilāyāṃ somaputrastu cakravartinamuttamam

sā prāsūta sutaṃ bālā cintāviṣṭā vane sthitā /
sasmāra svakulācāryaṃ vasiṣṭhaṃ munisattamam

sa tadāsya daśāṃ dṛṣṭvā sudyumnasya kṛpānvitaḥ /
atoṣayanmahādevaṃ śaṅkaraṃ lokaśaṅkaram

tasmai sa bhagavāṃstuṣṭaḥ pradadau vāñchitaṃ varam /
vasiṣṭhaḥ prārthayāmāsa puṃstvaṃ rājñaḥ priyasya ca

śaṅkarastu nijāṃ vācamṛtāṃ kurvannuvāca ha /
māsaṃ pumāṃstu bhavitā māsaṃ strī bhūpatiḥ kila

itthaṃ prāpya varaṃ rājā jagāma svagṛhaṃ punaḥ /
cakre rājyaṃ sa dharmātmā vasiṣṭhasyāpyanugrahāt

strītve tiṣṭhati harmyeṣu puṃstve rājyaṃ praśāsti ca /
prajāstasminsamudvignā nābhyanandanmahīpatim

kāle tu yauvanaṃ prāptaḥ putraḥ purūravāstadā /
pratiṣṭhāṃ nṛpatistasmai dattvā rājyaṃ vanaṃ yayau

gatvā tasminvane ramye nānādrumasamākule /
nāradānmantramāsādya navākṣaramanuttamam

jajāpa mantramatyarthaṃ premapūritamānasaḥ /
parituṣṭā tadā devī saguṇā tāriṇī śivā

siṃhārūḍhā sthitā cāgre divyarūpā manoramā /
vāruṇīpānasammattā madāghūrṇitalocanā

dṛṣṭvā tāṃ divyarūpāṃ ca premākulitalocanaḥ /
praṇamya śirasā prītyā tuṣṭāva jagadambikām

ilovāca
divyaṃ ca te bhagavati prathitaṃ svarūpaṃ
dṛṣṭaṃ mayā sakalalokahitānurūpam /
vande tvadaṃghrikamalaṃ surasaṅghasevyaṃ
kāmapradaṃ janani cāpi vimuktidaṃ ca

ko vetti te'mba bhuvi martyatanurnikāmaṃ
muhyanti yatra munayaśca surāśca sarve /
aiśvaryametadakhilaṃ kṛpaṇe dayāṃ ca
dṛṣṭvaiva devi sakalaṃ kila vismayo me

śambhurhariḥ kamalajo maghavā raviśca
vitteśavahnivaruṇāḥ pavanaśca somaḥ /
jānanti naiva vasavo'pi hi te prabhāvaṃ
budhyetkathaṃ tava guṇānaguṇo manuṣyaḥ

jānāti viṣṇuramitadyutiramba sākṣā-
ttvāṃ sāttvikīmudadhijāṃ sakalārthadāṃ ca /
ko rājasīṃ hara umāṃ kila tāmasīṃ tvāṃ
vedāmbike na tu punaḥ khalu nirguṇāṃ tvām

kvāhaṃ sumandamatirapratimaprabhāvaḥ
kvāyaṃ tavātinipuṇo mayi suprasādaḥ /
jāne bhavāni caritaṃ karuṇāsametaṃ
yatsevakāṃśca dayase tvayi bhāvayuktān

vṛttastvayā harirasau vanajeśayāpi
naivācaratyapi mudaṃ madhusūdanaśca /
pādau tavādipuruṣaḥ kila pāvakena
kṛtvā karoti ca kareṇa śubhau pavitrau

vāñchatyaho hariraśoka ivātikāmaṃ
pādāhatiṃ pramuditaḥ puruṣaḥ purāṇaḥ /
tāṃ tvaṃ karoṣi ruṣitā praṇataṃ ca pāde
dṛṣṭvā patiṃ sakaladevanutaṃ smarārtam

vakṣaḥsthale vasasi devi sadaiva tasya
paryaṅkavatsucarite vipule'tiśānte /
saudāminīva sughane suvibhūṣite ca
kiṃ te na vāhanamasau jagadīśvaro'pi

tvaṃ cejjahāsi madhusūdanamamba kopā-
nnaivārcito'pi sa bhavetkila śaktihīnaḥ /
pratyakṣameva puruṣaṃ svajanāstvajanti
śāntaṃ śriyojjhitamatīva guṇairviyuktam

brahmādayaḥ suragaṇā na tu kiṃ yuvatyo
ye tvatpadāmbujamaharniśamāśrayanti /
manye tvayaiva vihitāḥ khalu te pumāṃsaḥ
kiṃ varṇayāmi tava śaktimanantavīrye

tvaṃ nāpumānna ca pumāniti me vikalpo
yākāsi devi saguṇā nanu nirguṇā vā /
tāṃ tvāṃ namāmi satataṃ kila bhāvayukto
vāñchāmi bhaktimacalāṃ tvayi mātaraṃ tu

sūta uvāca
iti stutvā mahīpālo jagāma śaraṇaṃ tadā /
parituṣṭā dadau devī tatra sāyujyamātmani

sudyumnastu tataḥ prāpa padaṃ paramakaṃ sthiram /
tasyā devyāḥ prasādena munīnāmapi durlabham

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ //
prathamaskandhe sudyumnastutirnāma dvādaśo'dhyāyaḥ