Daśakumāracarita · Chapter 1.2
iti śrīdaṇḍinaḥ kṛtau daśakumāracarite kumārotpattirnāma prathama ucchvāsaḥ
dvitīyocchvāsaḥ
START Dkc 1,2.1:
athaikadā vāmadevaḥ sakalakalākuśalena kusumasāyakasaṃśayitasaundaryeṇa kalpita sodaryeṇa sāhasāpahasitakumāreṇa sukumāreṇa jayadhvajātapavāraṇakuliśāṅkitakareṇa kumāranikareṇa pariveṣṭitaṃ rājānamānataśirasaṃ samabhigamya tena tāṃ kṛtāṃ paricaryāmaṅgīkṛtya nijacaraṇakamalayugalamilanmadhukarāyamāṇakākapakṣaṃ vidaliṣyamāṇavipakṣaṃ kumāracayaṃ gāḍhamāliṅgya mitasatyavākyena vihitāśīrabhyabhāṣata
START Dkc 1,2.2:
bhūvallabha, bhavadīyamanorathaphalamiva samṛddhalāvaṇyaṃ tāruṇyaṃ nutamitro bhavatputro 'nubhavati /
sahacarasametasya nūnametasya digvijayārambhasamayaḥ eṣaḥ /
tadasya sakalakleśasahasya rājavāhanasya digvijayaprayāṇaṃ kriyatām iti
START Dkc 1,2.3:
kumārā mārābhirāmā rāmādyapauruṣā ruṣā bhasmīkṛtārayo rayopahasitasamīraṇā raṇābhiyānena yānenābhyudayāśaṃsaṃ rājānamakārṣuḥ /
tatsācivyamitareṣāṃ vidhāya samucitāṃ buddhimupadiśya śubhe muhūrte saparivāraṃ kumāraṃ vijayāya visasarja
START Dkc 1,2.4:
rājavāhano maṅgalasūcakaṃ śubhaśakunaṃ vilokayandeśaṃ kañcidatikramya vindhyāṭavīmadhyamaviśat /
tatra hetihatikiṇāṅkaṃ kālāyasakarkaśakāyaṃ yajñopavītenānumeyaviprabhāvaṃ vyaktakirātaprabhāvaṃ locanaparuṣaṃ kamapi puruṣaṃ dadarśa
START Dkc 1,2.5:
tena vihitapūjano rājavāhano 'bhāṣata-"nanu mānava, janasaṅgarahite mṛgahite ghorapracāre kāntāre vindhyāṭavīmadhye bhavānekākī kimiti nivasati /
bhavadaṃsopanītaṃ yajñopavītaṃ bhūsurabhāvaṃ dyotayati /
hetihatibhiḥ kirātarītiranumīyate /
kathaya kimetat' iti
START Dkc 1,2.6:
`tejomayo 'yaṃ mānuṣamātrapauruṣo nūnaṃ na bhavati' iti matvā sa puruṣastadvayasya mukhānnāmajanane vijñāya tasmai nijavṛttāntamakathayat-"rājanandana, kecidasyāmaṭavyāṃ vedādividyābhyāsamapahāya nijakulācāraṃ dūrīkṛtya satyaśaucādidharmavrātaṃ parihṛtya kilviṣamanviṣyantaḥ pulindapurogamāstadannamupabhuñjānābahavo brāhmaṇabruvā nivasanti teṣu kasyacitputro nindāpātracāritro mātaṅgonāmāhaṃ sahakirātabalena janapadaṃ praviśya grāmeṣu dhaninaḥ strībālasahitānānīyāṭavyāṃ bandhane nidhāya teṣāṃ sakaladhanamapaharannuddhato vītadayo vyacaram /
kadācidekasmin kāntāre madīyasahacaragaṇena jighāṃsyamānaṃ bhūsuramekamavalokya dayāyattacitto 'bravam-"nanu pāpāḥ, na hantavyo brāhmaṇa' iti
START Dkc 1,2.7:
te roṣāruṇanayanā māṃ bahudhā nirabhartsayan /
teṣāṃ bhāṣaṇapāruṣyamasahiṣṇurahamavanisurarakṣaṇāya ciraṃ prayudhya tairabhihato gatajīvito 'bhavam
START Dkc 1,2.8:
tataḥ pretapurīmupetya tatra dehadhāribhiḥ puruṣaiḥ pariveṣṭitaṃ sabhāmadhye ratnakhacitasiṃhāsanāsīnaṃ śamanaṃ vilokya tasmai daṇḍapraṇāmamakaravam /
so 'pi māmavekṣya citraguptaṃ nāma nijāmātyamāhūya tamavocat "saciva, naiṣo 'muṣya mṛtyusamayaḥ /
ninditacarito 'pyayaṃ mahīsuranimittaṃ gatajīvito 'bhūt /
itaḥprabhṛti vigalitakalmaṣasyāsya puṇyakarmakaraṇe rucirudeṣyati /
pāpiṣṭhairanubhūyamānamatra yātanāviśeṣaṃ vilokya punarapi pūrvaśarīramanena gamyatām' iti
START Dkc 1,2.9:
citragupto 'pi tatra tatra santapteṣvāyasastambheṣu badhyamānān, atyuṣṇīkṛte vitataśarāve taile nikṣipyamāṇān, laguḍairjarjarīkṛtāvayavān, niśitaṭaṅkaiḥ paritakṣyamāṇānapi darśayitvā puṇyabuddhimupadiśya māmamuñcat /
tadeva pūrvaśarīramahaṃ prāpto mahāṭavīmadhye śītalopacāraṃ racayatā mahīsureṇa parīkṣyamāṇaḥ śilāyāṃ śayitaḥ kṣaṇamatiṣṭham
START Dkc 1,2.10:
tadanu viditodanto madīyavaṃśabandhugaṇaḥ sahasāgatya mandiramānīya māmapakrāntavraṇamakarot /
dvijanmā kṛtajño mahyamakṣaraśikṣāṃ vidhāya vividhāgamatantramākhyāya kalmaṣakṣayakāraṇaṃ sadācāramupadiśya jñānekṣaṇagamyamānasya śaśikhaṇḍaśekharasya pūjāvidhānamabhidhāya pūjāṃ matkṛtāmaṅgīkṛtya niragāt
START Dkc 1,2.11:
tadārabhyāhaṃ kirātakṛtasaṃsargaṃ bandhuvargamutsṛjya sakalalokaikagurumindukalāvataṃsaṃ cetasi smarannasminkānane dūrīkṛtakalaṅko vasāmi /
"deva, bhavate vijñāpanīyaṃ rahasyaṃ kiñcidasti /
āgamyatām iti
START Dkc 1,2.12:
sa vayasyagaṇādapanīya rahasi punarenamabhāṣata-"rājan, atīte niśānte gaurīpatiḥ svapnasannihito nidrāmudritalocanaṃ vibodhya prasannavadanakāntiḥ praśrayānataṃ māmavocat-mātaṅga, daṇḍakāraṇyāntarālagāminyāstaṭinyāstīrabhūmau siddhasādhyārādhyamānasya sphaṭikaliṅgasya paścādadripatikanyāpadapaṅkticihnitasyāśmanaḥ savidhe vidherānanamiva kimapi bilaṃ vidyate /
tatpraviśya tatra nikṣiptaṃ tāmraśāsanaṃ śāsanaṃ vidhāturiva samādāya vidhiṃ tadupadiṣṭaṃ diṣṭavijayamiva vidhāya pātālalokādhīśvareṇa bhavatā bhavitavyam /
bhavatsāhāyyakaro rājakumāro 'dya śvo vā samāgamiṣyati' iti /
tadādeśānuguṇameva bhavadāgamanamabhūt /
sādhanābhilāṣiṇo mama toṣiṇo racaya sāhāyyam' iti
START Dkc 1,2.13:
`tathā' iti rājavāhanaḥ sākaṃ mātaṅgena namitottamāṅgena vihāyārdharātre nidrāparatantraṃ mitragaṇaṃ vanāntaramavāpa /
tadanu tadanucarāḥ kalyena sākalye rājakumāramanavalokayanto viṣaṇṇahṛdayāsteṣu teṣu vaneṣu samyaganviṣyānavekṣamāṇā etadanveṣaṇamanīṣayā deśāntaraṃ cariṣṇavo 'tisahiṣṇavo niścitapunaḥsaṃketasthānāḥ parasparaṃ viyujya yayuḥ
START Dkc 1,2.14:
lokaikavīreṇa kumāreṇa rakṣyamāṇaḥ santuṣṭāntaraṅgo mātaṅgo 'pi bilaṃ śaśiśekharakathitābhijñānaparijñātaṃ niḥśaṅkaṃ praviśya gṛhītatāmraśāsano rasātalaṃ pathā tenaivopetya tatra kasyacitpattanasya nikaṭe kelīkānanakāsārasya vitatasārasasya samīpe nānāvidheneśaśāsanavidhānopapāditena haviṣā homaṃ viracya pratyūhaparihāriṇi savismayaṃ vilokayati rājavāhane samidhājyasamujjvalite jvalane puṇyagehaṃ dehaṃ mantrapūrvakamāhutīkṛtya taḍitsamānakāntiṃ divyāṃ tanumalabhata
START Dkc 1,2.15:
tadanu maṇimayamaṇḍanamaṇḍalamaṇḍitā sakalalokalalanākulalalāmabhūtā kanyakā kācana vinītānekasakhījanānugamyamānā kalahaṃsagatyā śanairāgatyāvanisurottamāya maṇimekamujjvalākāramupāyanīkṛtya tena "kā tvam' iti pṛṣṭā sotkaṇṭhā kalakaṇṭhasvanena mandaṃ mandamudañjalirabhāṣata
START Dkc 1,2.16:
`bhūsurottama, ahamasurottamanandinī kālindī nāma /
mama pitāsya lokasya śāsitā mahānubhāvo nijaparākramāsahiṣṇunā viṣṇunā dūrīkṛtāmare samare yamanagarātithirakāri /
tadviyogaśokasāgaramagnāṃ māmavekṣya ko 'pi kāruṇikaḥ siddhatāpaso 'bhāṣata
START Dkc 1,2.17:
`bāle, kaściddivyadehadhārī mānavo navo vallabhastava bhūtvā sakalaṃ rasātalaṃ pālayiṣyati' iti /
tadādeśaṃ niśamya ghanaśabdonmukhī cātakī varṣāgamanamiva tavālokanakāṅkṣiṇī ciramatiṣṭham /
manmanorathaphalāyamānaṃ bhavadāgamanamavagamya madrājyāvalambabhūtāmātyānumatyā madanakṛtasārathyena manasā bhavantamāgaccham /
lokasyāsya rājalakṣmīmaṅgīkṛtya māṃ tatsapatnīṃ karotu bhavān' iti
START Dkc 1,2.18:
mātaṅgo 'pi rājavāhanānumatyā tāṃ taruṇīṃ pariṇīya divyāṅganālābhena hṛṣṭataro rasātalarājyamurarīkṛtya paramānandamāsasāda
START Dkc 1,2.19:
vañcayitvā vayasyagaṇaṃ samāgato rājavāhanastadavalokanakautūhalena bhuvaṃ gamiṣṇuḥ kālindīdattaṃ kṣutpipāsādikleśanāśanaṃ maṇiṃ sāhāyyakaraṇasantuṣṭānmataṅgāllabdhvā kañcanādhvānamanuvartamānaṃ taṃ visṛjya bilapathena tena niryayau /
tatra ca mitragaṇamavalokya bhuvaṃ babhrāma
START Dkc 1,2.20:
bhramaṃśca viśālopaśalye kamapyākrīḍamāsādya tatra viśaśramiṣurāndolikārūḍhaṃ ramaṇīsahitamāptajanaparivṛtamudyāne samāgatamekaṃ puruṣamapaśyat /
so 'pi paramānandena pallavitacetā vikasitavadanāravindaḥ "mama svāmī somakulāvataṃso viśuddhayaśonidhī rājavāhanaḥ eṣaḥ /
mahābhāgyatayākāṇḍa evāsya pādamūlaṃ gatavānasmi /
samprati mahānnayanotsavo jātaḥ' iti sasaṃbhramamāndolikāyā avatīrya sarabhasapadavinyāsavilāsiharṣotkarṣacaritastricaturapadānyudgatasya caraṇakamalayugalaṃ galadullasanmallikāvalayena maulinā pasparśa
START Dkc 1,2.21:
pramodāśrupūrṇo rājā pulakitāṅgaṃ taṃ gāḍhamāliṅgya "aye saumya somadatta!' iti vyājahāra /
tataḥ kasyāpi punnāgabhūruhasya chāyāśītale tale saṃviṣṭena manujanāthena sapraṇayamabhāṇi-"sakhe! kālametāvantaṃ, deśe kasmin, prakāreṇa kenāsthāyi bhavatā, saṃprati kutra gamyate, taruṇī keyaṃ, eṣa parijanaḥ sampāditaḥ kathaṃ, kathaya iti
START Dkc 1,2.22:
so 'pi mitrasaṃdarśanavyatikarāpagatacintājvarātiśayo mukulitakarakamalaḥ savinayamātmīyapracāraprakāramavocat
Original text: Daśakumāracarita · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0