Language

ENहिગુ
Scripture Library

Chandogya Upanishad (with commentary) · Chapter 8.7

8.7.1

ChUpBh_8,6.6 tadetasminyathokter'tha eṣa śloko mantro bhavati /
śataṃ caikā caikottaraśataṃ nāḍyo hṛdayasya māṃsapiṇḍabhūtasya saṃbandhinyaḥ pradhānato bhavanti /
ānantyāddehanāḍīnām /
tāsāmekā mūrdhānamabhiniḥsṛtā vinirgatā tayordhvamāyangacchannamṛtatvamamṛtabhāvameti viṣvaṅnānāgatayastiryagvisarpiṇya ūrdhvagāścānyā nāḍyo bhavanti saṃsāragamanadvārabhūtā na tvamṛtatvāya kiṃ tarhyatkamaṇa evotkrāntyarthameva bhavantītyarthaḥ /
dvirabhyāsaḥ prakaraṇasamāptyarthaḥ //6//
iti cchāndogyopaniṣadi aṣṭamādhyāyasya ṣaṣṭhaḥ khaṇḍaḥ
=======================================================================
START ChUp 8,7.1
ya ātmā apahatapāpmā vijaro vimṛtyur viśoko vijighatso 'pipāsaḥ satyakāmaḥ satyasaṃkalpaḥ so 'nveṣṭavyaḥ sa vijijñāsitavyaḥ |
sa sarvāṃś ca lokān āpnoti sarvāṃś ca kāmān yas tam ātmānam anuvidya vijānātīti ha prajāpatir uvāca

8.7.2

ChUpBh_8,7.1 "atha ya eṣa saṃprasādo 'smāccharīrātsamutthāya paraṃ jyotirupasaṃpadya svena rūpeṇābhiniṣpadyata eṣa ātmeti hovācaitadamṛtamabhayametadbrahma"ityuktam /
tatra ko 'sau saṃprasādaḥ, kathaṃ vā tasyādhigamo yathā so 'smāccharīrātsavijijñāsitavya iti caiṣa niyamavidhireva nāpūrvavidhiḥ /
evamanveṣṭavyo vijijñāsitavya ityarthaḥ /
dṛṣṭārthatvādanveṣaṇavijijñāsanayoḥ /
dṛṣṭārthatvaṃ ca darśayiṣyati nāhamātra bhogyaṃ paśyāmītyanenāsakṛt /
pararūpeṇa ca dehādidharbhairavaganyamānasyā'tmanaḥ svarūpādhigame viparītādhigamanivṛttirdṛṣṭaṃ phalamiti niyamārthataivāsya vidheryuktā na tvāgnihotrādīnāmibāpūrvavidhitvamiha saṃbhavati //1 //
START ChUp 8,7.2
tad dhobhaye devāsurā anububudhire |
te hocur hanta tam ātmaānam anvecchāmo yam ātmānam anviṣya sarvāṃś ca lokān āpnoti sarvāṃś ca kāmān iti |
indro haiva devānām abhipravavrāja virocano 'surāṇām |
tau hāsaṃvidānāv eva samitpāṇī prajāpatisakāśam ājagmatuḥ

8.7.3

ChUpBh_8,7.2 taddhobhaya ityādyākhyāyikāprayojanamuktam /
taddha kila prajāpatervacanamubhaye devāsurā devāścāsurāśca devāsurā anu paramparāgataṃ svakarṇagocarāpannamanububudhire 'nubuddhavantaḥ /
te caitatprajāpativaco buddhvā kimakurvannityucyate-te hocuruktavanto 'nyonyaṃ devāḥ svapariṣadyasurāśca hanta yadyanumatirbhavatāṃ prajāpatinoktaṃ tamātmānamanvicchāmo 'nveṣaṇaṃ kurmo yamātmānamanviṣya sarvāṃśca lokānāpnoti sarvāśca kāmānityuktvendro haiva rājaiva svayaṃ devānāmitarāndevāṃśca bhogaparicchadaṃ ca sarvaṃ sthāpayitvā śarīramātreṇaiva prajāpatiṃ pratyabhipravavrāja pragatavāṃstathā virocano 'surāṇām /
vinayena guravo 'bhigantavyā ityetaddarśayati /
trailokyarājyācca gurutarā vidyate /
yato devāsurarājau mahārhabhogārhai santau tathā gurumabhyupagatavantau /
tau ha kilāsaṃvidānāvevānyonyaṃ saṃvidamakurvāṇau vidyāphalaṃ pratyanyonyamīrṣyāṃ darśayantau samitpāṇī samidbhārahastau prajāpatisakāśamājagmaturāgatavantau //2 //
START ChUp 8,7.3
tau ha dvātriṃśataṃ varṣāṇi brahmacaryam ūṣatuḥ |
tau ha prajāpatir uvāca |
kim icchantāv avāstam iti |
tau hocatur ya ātmā apahatapāpmā vijaro vimṛtyur viśoko vijighatso 'pipāsaḥ satyakāmaḥ satyasaṃkalpaḥ so 'nveṣṭavyaḥ sa vijijñāsitavyaḥ |
sa sarvāṃś ca lokān āpnoti sarvāṃś ca kāmān yas tam ātmānam anuvidya vijānātīti bhagavato vaco vedayante |
tam icchantāv avāstam iti

8.7.4

ChUpBh_8,7.3 tau ha gatvā dvātriṃśataṃ varṣāṇi śuśrūṣāparau bhūtvā brahmacaryamūṣaturuṣitavantau /
abhiprāyajñaḥ prajāpatistāvuvāca kimicchantau kiṃ prayojanamabhipretyecchantāvavāstamuṣitavantau yuvāmitītyuktau tau hocatuḥ /
ya ātmetyādi bhagavato vaco vedayante śiṣṭā atastamātmānaṃ jñātumicchantāvavāstamiti /
yadyapi prākprajāpateḥ samīpāgamanādanyonyamīrṣyāyuktāvabūtāṃ tathāpi vidyāprāptiprayojanagauravāttyaktarāgadveṣamoherṣyādi doṣāveva bhūtvoṣaturbrahmacaryaṃ prajāpatau /
tenedaṃ prakhyāpitamātmavidyāgauravam //3 //
START ChUp 8,7.4
tau ha prajāpatir uvāca ya eṣo 'kṣiṇi puruṣo dṛṣyata eṣa ātmeti hovāca |
etad amṛtam abhayam etad brahmeti |
atha yo 'yaṃ bhagavo 'psu parikhyāyate yaś cāyam ādarśe katama eṣa iti |
eṣa u evaiṣu sarveṣvannteṣu parikhyāyata iti hovāca

Original text: Chāndogyopaniṣad with the commentary ascribed to Śaṃkara · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc