Language

ENहिગુ
Scripture Library

Chandogya Upanishad (with commentary) · Chapter 6.6

6.6.1

ChUpBh_6,5.4 yata evamannamayaṃ hi somya mana āpomayaḥ prāṇastejomayī vāk /
nanu kevalānnabhakṣiṇa ākhuprabhṛtayo vāgminaḥ prāṇavantaśca tathāṃmātrabhakṣyāḥ sāmudrā mīnamakaraprabhṛtayo manasvino vāggminaśca tathā snehapānāmapi prāṇavattvaṃ cānumeyaṃ yadi santi tatra kathamannamayaṃ hi somya mana ityādyucyate /
naiṣa doṣaḥ /
sarvasya trivṛtkṛtatvātsarvatra sarvopapatteḥ /
na hyatrivṛtkṛtamannamaśnāti kaścidāpo vātrivṛtkṛtāḥ pīyante tejo vātrivṛtkṛtamaśnāti kaścidityannādānāmākhuprabhṛtīnāṃ vāggmitvaṃ prāṇavattvaṃ cetyādyaviruddham /
ityevaṃ pratyāyitaḥ śveketurāha-bhūya eva punareva mā māṃ bhagavānannamayaṃ hi somya mana ityādi vijñāpayatu dṛṣṭāntenāvagamayu nādyāpi mamāsminnarthe samyaṅniścayo jātaḥ /
yasmāttejovannamayatvenāviśiṣṭe deha ekasminnupayujyamānānyannāpsnehajātānyaṇiṣṭhadhāturūpeṇa manaḥprāṇavāca upacinvanti svajātyanatikrameṇeti durvijñeyamityabhiprāyo 'to bhūya evetyādyāha /
tamevamuktavantaṃ tathāstu somyeti hovāca pitā śṛṇvatra dṛṣṭāntaṃ yathaitadupapadyate yatpṛcchasi //4//
iti cchāndogyopaniṣadi ṣaṣṭhādhyāyasya pañcamaḥ khaṇḍaḥ
=======================================================================
START ChUp 6,6.1
dadhnaḥ somya mathyamānasya yo 'ṇimā sa ūrdhvaḥ samudīṣati |
tat sarpir bhavati

6.6.2

ChUpBh_6,6.1 dadhnaḥ somya mathyamānasya yo 'ṇimāṇubhāvaḥ sa ūrdhvaḥ samudīṣati sambhūyordhvaṃ navanūtabhāvena gacchati tatsarpirbhavati //1 //
START ChUp 6,6.2
evam eva khalu somyānnasyāśyamānasya yo 'ṇimā sa ūrdhvaḥ samudīṣati |
tan mano bhavati

6.6.3

ChUpBh_6,6.2 yathāyaṃ dṛṣṭānta evameva khalu somyānnasyaudanāderaśyamānasya bhujyamānasyodaryemāgninā vāyusahiteta khajeneva mathyamānasya yo 'ṇimā sa ūrdhvaḥ samudīṣati tanmano bhavati mano 'vayavaiḥ saha sambhūya mana upacinotītyetat //2 //
START ChUp 6,6.3
apāṃ somya pīyamānānāṃ yo 'ṇimā sa ūrdhvaḥ samudīṣati |
sā prāno bhavati

6.6.4

ChUpBh_6,6.3 tathāpāṃ somya pīyamānānāṃ yo 'ṇimā sa ūrdhvaḥ samudīṣati sa prāṇo bhavatīti //3 //
START ChUp 6,6.4
tejasaḥ somyāśyamānasya yo 'ṇimā sa ūrdhvaḥ samudīṣati |
sā vāg bhavati

6.6.5

ChUpBh_6,6.4 evameva khalu somya tejaso 'śyamānasya yo 'ṇimā sa ūrdhvaḥ samudīṣati sā vāgbhavati //4 //
START ChUp 6,6.5
annamayaṃ hi somya manaḥ |
āpomayaḥ prāṇaḥ |
tejomayī vāg iti |
bhūya eva mā bhagavān vijñāpayatv iti |
tathā somyeti hovāca

Original text: Chāndogyopaniṣad with the commentary ascribed to Śaṃkara · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc