Language

ENहिગુ
Scripture Library

Chandogya Upanishad (with commentary) · Chapter 2.2

2.2.1

ChUpBh_2,1.4 ataḥ sa yaḥ kaścitsādhu sāmeti sādhuguṇavatsāmetyupāste samastaṃ sāma sādhuguṇavadvidvāṃstasyaitatphalamabhyāśo ha kṣipraṃ ha;yaditi kriyāviśeṣaṇārthamenamupāsakaṃ sādhavaḥ śobhanā dharmāḥ śrutismṛtyaviruddhā ā ca gaccheyurāgaccheyuśca na kevalamāgaccheyurupa ca nameyurupanameyuśca bhogyatvenopatiṣṭheyurityarthaḥ //4//
iti chāndogyopaniṣadi dvitīyādhyāyasya prathamaḥ khaṇḍaḥ
=======================================================================
START ChUp 2,2.1
lokeṣu pañcavidhaṃ sāmopāsīta |
pṛthivī hiṅkāraḥ |
agniḥ prastāvaḥ |
antarikṣam udgīthaḥ |
ādityaḥ pratihāraḥ |
dyaur nidhanam |
ity ūrdhveṣu

2.2.2

ChUpBh_2,2.1 kāni punastāni sādhudṛṣṭiviśiṣṭāni samastāni sāmānyupāsyānīti /
imāni tānyucyante lokeṣu pañcavidhamityādīni /
nanu lokādidṛṣṭyā tānyupāsyāni sādhudṛṣṭyā ceti viruddham /
na /
sādhvarthasya lokādikāryeṣu kāraṇasyānugatatvāt mṛdādivadghaṭādivikāreṣu /
sādhuśabdavācyor'tho dharmo brahma vā sarvathāpi lokādikāryeṣvanugatam /
ato yathā yatra ghaṭādidṛṣṭirmṛdādidṛṣṭyanugataiva sā /
tathā sādhudṛṣṭyanugataiva lokādidṛṣṭiḥ /
dharmādikāryatvāllokādīnām /
yadyapi kāraṇatvamaviśiṣṭaṃ brahmadharmayoḥ, tathāpi dharma eva sādhuśabdavācya iti yuktaṃ"sādhukārī sādhurbhavatī"ti dharmaviṣaye sādhuśabdaprayogāt /
nanu lokādikāryeṣu kāraṇasyānugatatvādarthaprāptaiva taddṛṣṭiriti sādhu sāmetyupāsta iti na vaktavyam /
na /
śāsragamyatvāttaddṛṣṭeḥ /
sarvatra hi śāsraprāpitā eva dharmā upāsyā na vidyamānā apyaśāsrīyāḥ /
lokeṣu pṛthivyādiṣu pañcavidhaṃ pañcabhaktibhedena pañcaprakāraṃ sādhusamastaṃ sāmopāsīta /
katham /
pṛthivo hiṅkāraḥ /
lokeṣviti yā saptamī tāṃ prathamātvena vi
START ChUp 2,2.2
athāvṛtteṣu |
dyaur hiṅkāraḥ |
ādityaḥ prastāvaḥ |
antarikṣam udgīthaḥ |
agniḥ pratihāraḥ |
pṛthivī nidhanam

2.2.3

ChUpBh_2,2.2 athā'vṛtteṣvavāṅmukheṣu pañcavidhamucyate sāmopāsanam /
gatyāgativiśiṣṭā hi lokāḥ /
yathā te tathādṛṣṭyaiva sāmopāsanaṃ vidhīyate yato 'ta āvṛtteṣu lokeṣu /
dyaurhiṅkāraḥ prāthamyāt /
ādityaḥ prastāvaḥ /
udite hyāditye prastūyante karmāṇi prāṇinām /
antarikṣamudgīthaḥ pūrvavat /
agniḥ pratihāraḥ /
prāṇibhiḥ pratiharaṇādagneḥ /
pṛthivī nidhanam /
tata āgatānāmiha nidhanāt //2 //
START ChUp 2,2.3
kalpante hāsmai lokā ūrdhvāś cāvṛttaś ca ya etad evaṃ vidvāṃl lokeṣu pañcavidhaṃ sāmopāste

Original text: Chāndogyopaniṣad with the commentary ascribed to Śaṃkara · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc