Candrāloka · Chapter 1

uccairasyati mandatāmarasatāṃ jāgratkalaṅkairava dhvaṃsaṃ hastayate ca yā sumanasām ullāsinī mānase
dhṛṣṭodyanmadanāśanārcir amalā lokatrayīdarśikā sā netratritayīva khaṇḍaparaśor vāgdevatā dīvyatu //

haṃ ho cinmayacittacandramaṇayaḥ saṃvardhayadhvaṃ rasān re re svairiṇi nirvicārakavite māsmat prakāśībhava
ullāsāya vicāravīcinicayālaṅkāravārām nidheś candrālokamayaṃ svayaṃ vitanute pīyūṣavarṣaḥ kṛtī //

yuktyāsvādyalasadrasaikavasatiḥ sāhityasārasvata kṣīrāmbhodhir agādhatām upadadhat sevyaḥ samāśrīyatām
śrīr asmād upadeśakauśalamayaṃ pīyūṣam asmājjagaj jāgradbhāsurapadmakeśarayaśaḥśītāṃśur asmād budhāḥ //

taṃ pūrvācāryasūryokti jyotiḥ stomodgamaṃ stumaḥ
yaṃ prastūya prakāśante madguṇās trasareṇavaḥ //

nāśaṅkanīyam eteṣāṃ matam etena dūṣyate
kiṃ tu cakṣur mṛgākṣīṇāṃ kajjaleneva bhūṣyate //

pratibhaiva śrutābhyāsa sahitā kavitāṃ prati
hetur mṛdambusambaddhā bījamālā latāmiva //

nirdoṣā lakṣaṇavatī sarītir guṇabhūṣaṇā
sālaṃkārarasāneka vṛttir vāk kāvyanāmabhāk //

aṅgīkaroti yaḥ kāvyaṃ śabdārthāv analaṃkṛtī
asau na manyate kasmād anuṣṇam analaṃ kṛtī //

vibhaktyutpattaye yogyaḥ śāstrīyaḥ śabda iṣyate
rūḍhayaugikatanmiśraiḥ prabhedaiḥ sa punas tridhā //

avyaktayoganiryoga yogābhāsais tridhādimaḥ
te ca vṛkṣādibhūvādi maṇḍapādyā yathākramam //

śuddhatanmūlasaṃbhinna prabhedair yaugikas tridhā
te ca bhrāntisphuratkānti kaunteyādisvarūpiṇaḥ //

tanmiśro 'nyonyasāmānya viśeṣaparivartanāt
nīradhiḥ paṅkajaṃ saudhaḥ sāgaro bhūruhaḥ śaśī //

kṣīranīradhir ākāśa paṅkajaṃ tena siddhayati
vibhaktyantaṃ padaṃ vākyaṃ tadvyūho 'rthasamāptitaḥ //

yuktārthatāṃ tāṃ ca vinā khaṇḍavākyaṃ sa iṣyate
vākyaṃ ca khaṇḍavākyaṃ ca padam ekam api kvacit //

dhūmavattvād iti yathā devety āmantraṇaṃ yathā
vākyāny ekārthaviśrāntāny āhur vākyakadambakam //

mahādevaḥ satrapramukhamakhavidyaikacaturaḥ sumitrā tadbhaktipraṇihitamatir yasya pitarau
anenāsāv ādyaḥ sukavijayadevena racite ciraṃ candrāloke sukhayatu mayūkhaḥ sumanasaḥ //