Language

ENहिગુ
Scripture Library

Buddhacarita (another edition) · Chapter 14

14.1

iti buddhacarite mahākāvye 'śvaghoṣakṛte māravijayo nāma trayodaśaḥ sargaḥ // 13 //
CANTO XIV
tato mārabalaṃ jitvā dhairyeṇa ca śamena ca /
paramārtha vijijñāsuḥ sa dadhyau dhyānakovidaḥ

14.2

sarveṣu dhyānavidhiṣu prāpya caiśvaryamuttamam /
sasmāra prathame yāme pūrvajanmaparaṃparām

14.3

amutrāhamayaṃ nāma cyutastasmādihāgataḥ /
uiti janmasahastrāṇi sasmārānubhavanniva

14.4

smṛtvā janma ca mṛtyuṃ ca tāsu tāsūpapattiṣu /
tataḥ sattveṣu kāruṃṇyaṃ cakāra karuṇātmakaḥ

14.5

kṛtveha svajanotsarga punaranyatra ca kriyāḥ /
atrāṇaḥ khalu loko 'yaṃ paribhramati cakravat

14.6

ityevaṃ smaratastasya babhūva niyatātmanaḥ /
kadalīgarbhaniḥsāraḥ saṃsāra iti niścayaḥ

14.7

dvitīye tvāgate yāme so 'dvitīyaparākramaḥ /
divyaṃ lebhe paraṃ cakṣuḥ sarvacakṣuṣmatāṃ varaḥ

14.8

tatastena sa divyena pariśuddhena cakṣuṣā /
dadarśa nikhilaṃ lokamādarśa iva nirmale

14.9

sattvānāṃ paśyatastasya nikṛṣṭotkṛṣṭakarmaṇām /
pracyutiṃ copapattiṃ ca vavṛdhe karuṇātmatā

14.10

ime duṣkṛtakarmāṇaḥ prāṇino yāni durgatim /
ime 'nye śubhakarmāṇaḥ pratiṣṭhante tripiṣṭape

14.11

upapannāḥ pratibhaye narake bhṛśadāruṇe /
amī duḥkhairbahuvidhaiḥ pīḍyante kṛpaṇaṃ bata

14.12

pāyyante kvathitaṃ kecidagnivarṇamayorasam /
āropyante ruvānto 'nye niṣṭaptastambhamāyasam

14.13

pacyante piṣṭavatkecidayaskumbhīṣvavāṅmukhāḥ /
dahyante karuṇaṃ keciddīpteṣvaṅgārarāśiṣu

14.14

kecittīkṣṇairayodaṃṣṭrairbhakṣyante dāruṇaiḥ śvabhiḥ /
keciddhṛṣṭairayastuṇḍairvāyasairāyasairiva

14.15

keciddāhapariśrāntāḥ śītacchāyābhikāṅikṣaṇaḥ /
asipattravanaṃ nīlaṃ baddhā iva viśantyamī

14.16

pāṭyante dāruvatkecitkuṭhārairbaddhabāhavaḥ /
duḥkhe 'pi na vipacyante karmabhirdhāritāsavaḥ

14.17

sukhaṃ syāditi yatkarma kṛtaṃ duḥkhanivṛttaye /
phalaṃ tasyedamavaśairduḥkhamevopabhujyate

14.18

sukhārthamaśubhaṃ kṛtvā ya ete bhṛśaduḥkhitāḥ /
āsvādaḥ sa kimeteṣāṃ karoti sukhamaṇvapi

14.19

hasadbhiryatkṛtaṃ karma kaluṣaṃ kaluṣātmabhiḥ /
etatpariṇate kāle krośadbhiranubhūyate

14.20

yadyevaṃ pāpakarmāṇaḥ paśyeyuḥ karmaṇāṃ phalam /
vameyuruṣṇaṃ rudhiraṃ marmasvabhihatā iva

14.21

ime 'nye karmabhiścitraiścittavispandasaṃbhavaiḥ /
tiryagyonau vicitrāyāḥmupapannāstapasvinaḥ

14.22

māṃsatvagbāladantārtha vairādapi madādapi /
hanyante kṛpaṇaṃ yatra bandhūnāṃ paśyatāmapi

14.23

aśaknuvanto 'pyavaśāḥ kṣuttarṣaśramapīḍitāḥ /
go 'śvabhūtāśca vāhyante pratodakṣatamūrtayaḥ

14.24

vāhyante gajabhūtāśca valīyāṃso 'pi durbalaiḥ /
aṅkaśakliṣṭamūrdhānastāḍitāḥ pādapāṣṇibhiḥ

14.25

satsvapyanyeṣu duḥkheṣu duḥkhaṃ yatra viśeṣataḥ /
parasparavirodhācca parādhīnatayaiva ca

14.26

khasthāḥ khasthairhi bādhyante jalasthā jalacāribhiḥ /
sthalasthāḥ sthalasaṃsthaiśca prāpya caivetaretaraiḥ

14.27

upapannāstathā ceme mātsaryākrāntacetasaḥ /
pitṛloke nirāloke kṛpaṇaṃ bhuñjate phalam

14.28

sūcīchidropamamukhāḥ parvatopamakukṣayaḥ /
kṣuttarṣajanitairduḥkhai pīḍyante duḥkhabhāginaḥ

14.29

āśayā samatikrāntā dhāryamāṇāḥ svakarmabhiḥ /
labhante na hyamī bhoktuṃ praviddhānyaśucīnyapi

14.30

puruṣo yadi jānīta mātsaryasyedṛśaṃ phalam /
sarvathā śibivaddadyāccharīrāvayavānapi

14.31

ime 'nye narakaprakhye garbhasaṃjñe 'śucihrade /
upapannā manuṣyeṣu duḥkhamarchanti jantavaḥ

Original text: Buddhacarita · Edition: E.H. Johnston: The Buddhacarita: Or, Acts of the Buddha, Part I. Calcutta: Baptist Mission Press 1935 (Panjab University Oriental Publications, 31) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc