Buddhacarita (another edition) · Chapter 14
iti buddhacarite mahākāvye 'śvaghoṣakṛte māravijayo nāma trayodaśaḥ sargaḥ // 13 //
CANTO XIV
tato mārabalaṃ jitvā dhairyeṇa ca śamena ca /
paramārtha vijijñāsuḥ sa dadhyau dhyānakovidaḥ
sarveṣu dhyānavidhiṣu prāpya caiśvaryamuttamam /
sasmāra prathame yāme pūrvajanmaparaṃparām
amutrāhamayaṃ nāma cyutastasmādihāgataḥ /
uiti janmasahastrāṇi sasmārānubhavanniva
smṛtvā janma ca mṛtyuṃ ca tāsu tāsūpapattiṣu /
tataḥ sattveṣu kāruṃṇyaṃ cakāra karuṇātmakaḥ
kṛtveha svajanotsarga punaranyatra ca kriyāḥ /
atrāṇaḥ khalu loko 'yaṃ paribhramati cakravat
ityevaṃ smaratastasya babhūva niyatātmanaḥ /
kadalīgarbhaniḥsāraḥ saṃsāra iti niścayaḥ
dvitīye tvāgate yāme so 'dvitīyaparākramaḥ /
divyaṃ lebhe paraṃ cakṣuḥ sarvacakṣuṣmatāṃ varaḥ
tatastena sa divyena pariśuddhena cakṣuṣā /
dadarśa nikhilaṃ lokamādarśa iva nirmale
sattvānāṃ paśyatastasya nikṛṣṭotkṛṣṭakarmaṇām /
pracyutiṃ copapattiṃ ca vavṛdhe karuṇātmatā
ime duṣkṛtakarmāṇaḥ prāṇino yāni durgatim /
ime 'nye śubhakarmāṇaḥ pratiṣṭhante tripiṣṭape
upapannāḥ pratibhaye narake bhṛśadāruṇe /
amī duḥkhairbahuvidhaiḥ pīḍyante kṛpaṇaṃ bata
pāyyante kvathitaṃ kecidagnivarṇamayorasam /
āropyante ruvānto 'nye niṣṭaptastambhamāyasam
pacyante piṣṭavatkecidayaskumbhīṣvavāṅmukhāḥ /
dahyante karuṇaṃ keciddīpteṣvaṅgārarāśiṣu
kecittīkṣṇairayodaṃṣṭrairbhakṣyante dāruṇaiḥ śvabhiḥ /
keciddhṛṣṭairayastuṇḍairvāyasairāyasairiva
keciddāhapariśrāntāḥ śītacchāyābhikāṅikṣaṇaḥ /
asipattravanaṃ nīlaṃ baddhā iva viśantyamī
pāṭyante dāruvatkecitkuṭhārairbaddhabāhavaḥ /
duḥkhe 'pi na vipacyante karmabhirdhāritāsavaḥ
sukhaṃ syāditi yatkarma kṛtaṃ duḥkhanivṛttaye /
phalaṃ tasyedamavaśairduḥkhamevopabhujyate
sukhārthamaśubhaṃ kṛtvā ya ete bhṛśaduḥkhitāḥ /
āsvādaḥ sa kimeteṣāṃ karoti sukhamaṇvapi
hasadbhiryatkṛtaṃ karma kaluṣaṃ kaluṣātmabhiḥ /
etatpariṇate kāle krośadbhiranubhūyate
yadyevaṃ pāpakarmāṇaḥ paśyeyuḥ karmaṇāṃ phalam /
vameyuruṣṇaṃ rudhiraṃ marmasvabhihatā iva
ime 'nye karmabhiścitraiścittavispandasaṃbhavaiḥ /
tiryagyonau vicitrāyāḥmupapannāstapasvinaḥ
māṃsatvagbāladantārtha vairādapi madādapi /
hanyante kṛpaṇaṃ yatra bandhūnāṃ paśyatāmapi
aśaknuvanto 'pyavaśāḥ kṣuttarṣaśramapīḍitāḥ /
go 'śvabhūtāśca vāhyante pratodakṣatamūrtayaḥ
vāhyante gajabhūtāśca valīyāṃso 'pi durbalaiḥ /
aṅkaśakliṣṭamūrdhānastāḍitāḥ pādapāṣṇibhiḥ
satsvapyanyeṣu duḥkheṣu duḥkhaṃ yatra viśeṣataḥ /
parasparavirodhācca parādhīnatayaiva ca
khasthāḥ khasthairhi bādhyante jalasthā jalacāribhiḥ /
sthalasthāḥ sthalasaṃsthaiśca prāpya caivetaretaraiḥ
upapannāstathā ceme mātsaryākrāntacetasaḥ /
pitṛloke nirāloke kṛpaṇaṃ bhuñjate phalam
sūcīchidropamamukhāḥ parvatopamakukṣayaḥ /
kṣuttarṣajanitairduḥkhai pīḍyante duḥkhabhāginaḥ
āśayā samatikrāntā dhāryamāṇāḥ svakarmabhiḥ /
labhante na hyamī bhoktuṃ praviddhānyaśucīnyapi
puruṣo yadi jānīta mātsaryasyedṛśaṃ phalam /
sarvathā śibivaddadyāccharīrāvayavānapi
ime 'nye narakaprakhye garbhasaṃjñe 'śucihrade /
upapannā manuṣyeṣu duḥkhamarchanti jantavaḥ
Original text: Buddhacarita · Edition: E.H. Johnston: The Buddhacarita: Or, Acts of the Buddha, Part I. Calcutta: Baptist Mission Press 1935 (Panjab University Oriental Publications, 31) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0