Brihat Parashara Hora Shastra · Chapter 81

atha aṃgalakṣaṇaphalādhyāyaḥ

bahudhā bhavtā proktaṃ janmakālāt śubhāśubham /
śrotumicchāmi nāroṇāmaṅgacihnaiḥ phala mune

śṛṇu vipra pravakṣyāmi nārīṇāmaṅgalakṣaṇam /
phalaṃ yathā'ha pārvatyai bhagavān śaṅkarastathā

snigdhaṃ pādatalaṃ strīṇāṃ mṛdulaṃ māṃsalaṃ samam /
raktamasvedamuṣṇaṃ ca bahubhogapradāyakam

vivarṇaṃ puruṣaṃ rūkṣaṃ khaṇḍitaṃ viṣamaṃ tathā /
sūrpākārañca śuṣkaṃ ca duḥkhadaurbhāgyadāyakam

śaṅkhasvastikacakrā'bjadhvajamīnā'tapatravat /
yasyāḥ pādatale cihnaṃ sā jñeyā kṣitipāṅganā

bhavet samastabhogāya tathā dīrghordhvarekhikā /
rekhāḥ sarpā'khukākābhā duḥkhadāridryasūcikāḥ

raktāḥ samunnatāḥ snigdhā vṛttāḥ pādanakhāḥ śubhāḥ /
sphuṭitāaḥ kṛṣṇavarṇāśca jñeyā aśubhasūcakāḥ

unnato māṃsalo'ṅguṣṭho vartulo'tulabhogadaḥ /
vakro hrasvaśca cipiṭo duḥkhadāridryasūcakaḥ

mṛdavo'ṅgulayaḥ śastā ghanā vṛttāśca māṃsalāḥ /
dīrghāṅgulībhiḥ kulaṭā kṛśābhirdhanavarjitā

bhaveddhrasvābhiralpāyurviṣamābhiśca kuṭṭanī /
cipaṭābhirbhaveddāsī viralābhaśca nirdhanā

yasya mithaḥ samārūḍhāḥ pādāṅgulyo bhavanti hi /
bahunapi patīn hitvā parapreṣyā ca sā bhavet

yasyā pathi calantyāśca rajo bhūmeḥ samucchalet /
sā pāṃsulī bahvennārī kulatrayavighātinī

yasyāḥ kaniṣṭhikā bhūmiṃ gacchantyā na parispṛśet /
sā hi pūrvapatiṃ hatvā dvitīyaṃ kurute patim

madhyamā'nāmikā cāpi yasyā bhūmiṃ na saṃspṛśet /
patihīnā ca sā nārī vijñeyā dvijasattama

pradeśinī bhavedyasyā aṃguṣṭhādvyatirekiṇī /
kanyaiva dūṣitā sā syāt kulaṭā ca tadagrataḥ

unnataṃ pādapṛṣṭhaṃ cet tadā rājñī bhaveddhruvam /
asvedamaśirāḍhyañca māṃsalaṃ masṛṇaṃ mṛdu

anyathā dhanahīnā ca śirālaṃ cettadā'dhvagā /
romāḍhyaṃ ced bhaveddāsī nirmāsaṃ yadi durbhagā

subhagā samapārṣṇiḥ strī pṛthupārṣṇiśca durbhagā /
kulaṭonnatapārṣṇiśca dīrghapārṣṇiśca duḥkhitā

arome ca same snigdhe yasyā jaṃgha suvartule /
visire ca suramye sā rājapatnī bhaveddhruvam

vartulaṃ māṃsalaṃ snigdhaṃ jānuyugmaṃ śubhapradam /
nirmāsaṃ svairacāriṇyā nirdhanāyāśca viślatham

ghanau karikarākārau vartulau mṛdulau śubhau /
yasyā ūrū śirāhīnau sā rājñī bhavati dhruvam

cipiṭau romaśau yasyā vidhavā durbhagā ca sā /
caturbhirviśatiyutairaṃgulaiśca samā kaṭiḥ /
samunnatanitambāḍhyā praśastā syāt mṛgīdṛśām

vinatā cipaṭā dīrghā nirmāṃsā saṃkaṭā kaṭiḥ /
hrasvā romaiḥ samāyuktā duḥkhavaidhavyasūcikā

natimbaḥ śubhadaḥ strīṇāmunnato māṃsalaḥ pṛthuḥ /
sukhasaubhāgyadaḥ prokto jñeyo duḥkhaprado'nyathā

strīṇāṃ gūḍhamaṇistuṅgo raktābho mṛduromakaḥ /
bhagaḥ kamaṭhapṛṣṭhābhaḥ śubho'śvatthagalākṛtiḥ

kuraṅgakhurarūpo yaścullikodarasaṃnibhiḥ /
romaśo dṛśyanāsaśca vivṛttāsyo'śubhapradaḥ

vāmonnatastu kanyājaḥ putrojo dakṣiṇonnataḥ /
śaṅkhāvarto bhago yasyāḥ sā vigarbhā'ṅganā matā

mṛdvī vastiḥ praśastā syād vipulālpasamunnatā /
romāḍhyā ca śirālā ca rekhāṅkā na śubhapradā

gambhīrā dakṣiṇāvartā nābhiḥ sarvasukhapradā /
vyaktagranthiḥ samuttānā vāmāvartā na śobhanā

pṛthukukṣiḥ śubhā nārī sūte sā ca bahūn sutān /
bhūpatiṃ janayet putraṃ maṇḍūkābhena kukṣiṇā

unnatena valībhājā sāvartena ca kukṣiṇā /
vandhyā saṃnyāsinī dāsī jāyate kramado'balā

same samāṃśe mṛdule pārśve strīṇāṃ śubhaprade /
unnate romasaṃyukte śirāle cā'śubhaprade

nirlobhaṃ hṛdayaṃ strīṇāṃ same sarvasukhapradam /
vistīrṇaṃ ca salomaṃ ca vijñeyamaśubhapradam

samau pīnau ghanau vṛttau dṛḍhau śastau payodhrau /
sthūlāgrau viralau śuṣkau strīṇāṃ naiva śubhapradau

dakṣiṇonnatavakṣojā nārī putravatī matā /
vāmonnatastanī kanyāprajā proktā purātanaiḥ

nārīṇāṃ cūcuke śaste śyāmavarṇe suvartule /
antarbhagne ca dīrghe ca kṛśe cāpi na śobhane

strīṇāṃ skandhau samau puṣṭau gūḍhasandhī śubhapradau /
romāḍhyāvunnatau vakrau nirmāsāvaśubhau smṛtau

susūkṣmarome nārīṇāṃ puṣṭe snigdhe śubhaprade /
kakṣe śirāle gambhīre na śubhe svedamedure

gūḍhāsthī komalagranthī viśirau ca biromakau /
saralau suvartulau caiva bhujau śastau mṛgīdṛśām

nirmāṃsau sthūlaromāṇau hrasvau caiva śirātatau /
vakrau bhujau ca nārīṇāṃ kleśāya parikīrtitau

sarojamukulākāro karāṃguṣṭhau mṛgīdṛśām /
sarvasaukhyapradau proktau kṛśau vakrau ca duḥkhadau

strīṇāṃ karatalaṃ raktaṃ madhyonnatamarandhrakam /
mṛdulaṃ cālparekhāḍhyaṃ jñeyaṃ sarvasukhapradam

vidhavā bahurekheṇa rekhāhīnena nirdhane /
bhikṣukā ca śiroḍhyena nārī karatalena hi

pāṇipṛṣṭhaṃ śubhaṃ strīṇāṃ puṣṭaṃ mṛduviromakam /
śirālaṃ romaśaṃ nimnāṃ dukhadāridryasūcakam

yasyāḥ karatale rekhā vyaktā raktā ca vartulā /
snigdhā pūrṇā ca gambhīrā sā sarvasukhabhāginī

matsyena subhagā jñeyā svastikena dhanānvitā /
rājapatnī sarojena jananī pṛthivīpateḥ

sārvabhaumapriyā pāṇau nadyāvarte pradakṣiṇe /
śaṅkhātapatrakamaṭhairbhūpasya jananī bhavet

rekhā tulākṛtiḥ pāṇau yasyāḥ sā hi baṇigvadhūḥ /
gajavājivṛṣābhā vā kare vāme mṛgīdṛśaḥ

rekhā prasādavajrābhā sūte tīrthakaraṃ sutam /
kṛṣīvalasya patnī syācchakaṭena yugena vā

cāmarāṅkuśacāpaiśca rājapatnī pativratā /
triśūlā'sigadāśaktidundubhyākṛtirekhayā

aṅguṣṭhamūlānnirgatyā rekhā yāti kaniṣṭhikām /
sā nāri patihantrī syād dūratastāṃ parityajet

kākamaṇḍūkajambūkavṛkavṛścikabhoginaḥ /
rāsabhoṣṭraviḍālābhā rekhā duḥkhapradāḥ striyāḥ

mṛdulāśca suparvāṇo dīrghā vṛttāḥ kramāt kṛśāḥ /
aromakāḥ śubhāḥ strīṇāmaṅgulyaḥ parikīrtitāḥ

atihrasvāḥ kṛśā vakrā viralā romasaṃyutāḥ /
bahuparvayutā vā'pi parvahīnāśca duḥkhadāḥ

raktavarṇā nakhāstuṅgā saśikhāśca śubhapradāḥ /
nimnā vivarṇā pītā vā puṣpitā duḥkhadāyakāḥ

antarnimagnavaṃśāsthi pṛṣṭhaṃ syānmāṃsalaṃ śubham /
saśiraṃ romayuktaṃ vā vakraṃ cā'śubhadāyakam

strīṇāṃ kaṇthastrirekhāṅkastvavyaktāsthiśca vartulaḥ /
māṃsalo mṛdulaiścaiva praśastaphaladāyakāḥ

sthūlagrīvaḥ ca vidhavā vakragrīva ca kiṅkarī /
bandhyā ca cipiṭagrīvā laghugrīvā ca niḥsutā

śreṣṭhā kṛkāṭikā ṛjvī samāṃsā ca samunnatā /
śuṣkā śirālā romāḍhyā viśālā kuṭilā'subhā

aruṇaṃ mṛdulaṃ puṣṭaṃ praśastaṃ cibukaṃ striyāḥ /
āyataṃ romaśaṃ sthūlaṃ dvidhābhaktamaśobhanam

kapolāvunnatau strīṇāṃ pīnau vṛttau śubhapradau /
romaśau puruṣau nimnau nirmāṃsau cā'śubhapradau

strīṇāṃ mukhaṃ samaṃ pṛṣṭhaṃ vartulaṃ ca sugandhimat /
susnigdhaṃ ca manohāri sukhasaubhāgyasūcakam

vartulaḥ pāṭalaḥ snigdhārekhābhūṣitamadhyabhūḥ /
manoharo'dharo yasyāḥ sā bhaved rājavallabhā

nirmāṃsaḥ sphuṭito lambo rūkṣo vā śyāmavarṇakaḥ /
sthūlo'dharaśca nārīṇāṃ vaidhavyakleśasūcakaḥ

raktotpalanibhaḥ snigdha uttaroṣṭho mṛgīdṛśām /
kiñcinmadhyaunnato'romā sukhasaubhāgyago bhavet

snigdhāgugdhanibhāḥ strīṇāṃ dvātriṃśaddaśanāḥ śubhāḥ /
adhastādupariṣṭhācca samāḥ stokasamunnatāḥ

adhastādadhikāḥ pītāḥ śyāmā dīrghā dvipaṅktayaḥ /
vikaṭā viralāścāpi daśanā na śubhāḥ smṛtāḥ

śoṇā mṛdvī śubhā jihvā strīṇāmatulabhogadā /
duḥkhadā madhyasaṅkīrṇā purobhāge'tivistarā

sitayā maraṇaṃ toye śyāmayā kalahapriyā /
māṃsalayā dhanairhīnā lambayā'bhakṣyabhakṣiṇī

pramādasahitā nārī jihvayā ca viśālayā /
susnigdhaṃ pāṭalaṃ strīṇāṃ komalaṃ tāluśobhanam

śvete tāluni vaidhavyaṃ pīte pravrajitā bhavet /
kṛṣṇe santatihīnā syādrūkṣe bhūrikuṭumbinī

alakṣitaradaṃ strīṇāṃ kiñcitphullakapolakam /
smitaṃ śubhapradaṃ jñeyamanyathā tvaśubhapradam

samavṛttapuṭā nāsā laghucchidrā śubhapradā /
sthūlāgrā madhyanimnā vā na praśastā mṛgīdṛśām

raktāgrā'kuñcitāgrā vā nāsā vaidhavyakāriṇī /
dāsī sā cipiṭā yasyā hrasvā dīrghā kalipriyā

śubhe vilocane strīṇāṃ raktānte kṛṣṇatārake /
gokṣīravarṇe viśade susnigdhe kṛṣṇapakṣmiṇī

unnatākṣī na dīrghāyurvṛttākṣī kulaṭā bhavet /
ramaṇī madhupiṅgākṣī sukhasaubhāgyabhāginī

puṃścalī vāmakāṇākṣī vandhyā dakṣiṇakāṇikā /
pārāvatākṣī duḥśīlā gajākṣī naiva śobhanā

mṛdubhiḥ pakṣmabhiḥ kṛṣṇairghanaiḥ sūkṣmaiḥ subhāgyayuk /
viralaiḥ kapilaiḥ sthūlairbhāminī dukhabhāginī

vartulau kārmukākārau snigdhe kṛṣṇe asaṃhate /
subhruvau mṛduromāṇau subhruvāṃ sukhakīrtidau

karṇau dīrghau śubhāvartau sutasaubhāgyadāyakau /
śaṣkulīrahitau nindyau śirālau kuṭilau kṛśau

śirāvirahito bhālaḥ nirlomā'rdhaśaśiprabhaḥ /
animnastryaṅgulastroṇāṃ sutasaubhāgyasaukhyadaḥ

spaṣṭasvastikacihnaśca bhālo rājyapradaḥ striyāḥ /
pralambo romaśaścaiva prāṃśuśca duḥkhadaḥ smṛtaḥ

unnato gajakumbhābho vṛtto mūrdhā śubhaḥ striyāḥ /
sthūlo gīrgho'thavā vakro duḥkhadaurbhāgyasūcakaḥ

kuntalāḥ komalāḥ kṛṣṇāḥ sūkṣmā dīrghaśca śobhanā /
piṅgalāḥ puruṣā rūkṣā viralā laghavo'śubhāḥ

piṅgalā gauravarṇāyā śyāmāyāḥ śyāmalāḥ śubhāḥ /
nārīlakṣaṇataścaivaṃ narāṇāmapi cintayet