Brihat Parashara Hora Shastra · Chapter 3
kathitaṃ bhavatā premṇā grahāvataraṇaṃ mune/
teṣaṃ guṇasvarūpādyaṃ kṛpayā kathyatāṃ punaḥ
śṛṇu vipra pravakṣyāmi bhagrahāṇāṃ paristhitim/
ākāśe yāni dṛśyante jyotirbimbātyanekaśaḥ
teṣu nakṣatrasaṃjñāni grahasaṃjñāni kānicit/
tāni nakṣatranāmāni sthirasthānāni yāni cai
gacchanto bhāni gṛhṇanti satataṃ ye tu te grahaḥ/
bhacakrasya nagaśvyaṃśā aśvinyādisamāhvayāḥ
taddvādaśavibhāgāstu tulya meṣādisaṃjñakāḥ/
prasiddhā rāśayaḥ santi grahāstvarkādisaṃjñakāḥ
rāśīnāmudayo lagnaṃ tadvaśādeva janminām/
grahayogviyogābhyāṃ phalaṃ cintyaṃ śubhāśubham
saṃjñā nakṣatravṛndānāṃ jñeyāḥ sāmānyaśāstrataḥ/
etacchāstrānusāreṇa rāśikheṭaphalaṃ bruve
yasmin kāle yataḥ kheṭā yānti dṛggaṇitaikatām/
tata eva sphuṭāḥ kāryāḥ dikkālau ca sphuṭau vida
svasvadeśodbhavaiḥ sādhyaṃ lagnaṃ rāśyudayaiḥ sphuṭam/
athādau vacmi kheṭānāṃ jātirūpaguṇānaham
atha kheṭā raviścandro maṅgalaśca budhastathā/
guruḥ śukraḥ śanī rāhuḥ ketuścaite yathākramam
tatrārkaśanibhūputrāḥ kṣīṇendurāhuketavaḥ/
krūrāḥ śeṣagrahā saumyāḥ krūraḥ krūrayuto budhaḥ
sarvātmā ca divānātho manaḥ kumudabāndhavaḥ/
sattvaṃ kujo budhaiḥ prokto budho vāṇīpradāyakaḥ
devejyo jñānasukhado bhṛgurvīryapradayakaḥ/
ṛṣibhiḥ prāktanaiḥ proktaśchāyāsūnuśca duḥkhadaḥ
ravicandrau tu rājānau netā jñeyo dharātmajaḥ/
budho rājakumāraśca sacivau gurubhārgavau
preṣyako raviputraśca senā svarbhānupucchakau/
evaṃ krameṇa vai vipra sūryādīn pravicintayet
raktaśyāmo divādhīśo gauragātro niśākaraḥ/
nātyuccāṅgaḥ kujo rakto dūrvāśyāmo budhastathā
gauragātro gururjñeyaḥ śukraḥ śyāvastathaiva ca/
kṛṣṇadeho raveḥ putro jñāyate dvijasattama
vahnyambuśikhijā viṣṇuviḍhaujaḥ śacikā dvija/
sūryādīnāṃ khagānāṃ ca devā jñeyāḥ krameṇa ca
klīvau dvau saumyasaurī ca yuvatīndubhṛgū dvija/
narāḥ śeṣāśca vijñeyā bhānurbhaumo gurustathā
agnibhūminabhastoyavāyavaḥ kramato dvija/
bhaumādīnāṃ grahāṇāṃ ca tattvānīti yathākramam
guruśukrau vipravarṇau kujārkau kṣatriyau dvija/
śaśisomyau vaiśyavarṇau śaniḥ śūdro dvijottam
jīvasūryendravaḥ sattvaṃ budhaśukrau rajastathā/
sūryaputrabharāputrau tamaḥprakṛtikau dvija
madhupiṅgaladṛksūryaścaturasraḥ śucirdvija/
pittaprakṛtiko dhīmān pumānalpakaco dvija
bahuvātakaphaḥ prājñaścandro vṛttatanurdvija/
śubhadṛṅmadhuvākyaśca cañcalo madanāturaḥ
krūro raktekṣaṇo bhaumaścapalodāramūrtikaḥ/
pittaprakṛtikaḥ krodhī kṛśamadhyatanurdvija
vapuḥśreṣṭhaḥ śliṣṭavākca hyatihāsyarucirbudhaḥ/
pittavān kaphavān vipra mārutaprakṛtistathā
bṛhadgātro guruścaiva piṅgalo mūrddhajekṣaṇe/
kaphaprakṛtiko dhīmān sarvaśāstraviśāradaḥ
sukhi kāntavapu śreṣṭhaḥ sulocano bhṛgoḥ sutaḥ/
kāvyakartā kaphādhikyo'nilātmā vakramūrdhajaḥ
kṛśdīrghatanuḥ śauriḥ piṅgadṛṣṭyanilātmakaḥ/
sthūladanto'lasaḥ paṃguḥ khararomakaco dvija
dhūmrākāro nīlatanurvanastho'pi bhayaṃkaraḥ/
vātaprakṛtiko dhīmān svarbhānustatsamaḥ śikhī
asthi raktastathā majjā tvag vasā vīryameva ca/
snāyureṣāmadhīśāśca kramāt sūryādayo dvija
devālayajalaṃ vahnikrīḍādīnāṃ tathaiva ca/
kośaśayyotkarāṇāṃ tu nāthāṃ sūryādayaḥ kramāt
ayanakṣaṇavārartumāsapakṣasamā dvija/
sūryādīnāṃ kramājjñeyā nirviśaṃkaṃ dvijottama
kaṭukṣāratiktamiśramadhurāmlakaṣāyakāḥ/
krameṇa sarve vijñeyāḥ sūryādīnāṃ rasā iti
budhejyau balinau pūrve ravibhaumau ca dakṣiṇe/
paścime sūryaputraśca sitacandrau tathottare
niśāyāṃ balinaścandrakujasaurā bhavanti hi/
sarvadā jño balī jñeyo dine śeṣā dvijottama
kṛṣṇe ca balinaḥ krūrāḥ saumyā vīryayutāḥ site/
saumyāyane saumyakheṭo balī yāmyāyane'paraḥ
varṣamāsāhahorāṇāṃ patayo balinastathā/
śamaṃbuguśucaṃrādyā vṛddhito vīryavattaraḥ
sūrye janayati sthūlān durbhagān sūryaputrakaḥ/
kṣīropetāṃstathā candraḥ kaṭukādyān dharāsutaḥ
puṣpavṛkṣaṃ bhṛgoḥ putre gurujñau saphalāphalau/
nīrasān sūryaputraśca evaṃ jñeyāḥ khagā dvija
rāhuścāṇḍālajātiśca keturjātyantarastathā/
śikhisvarbhānumandānāṃ valmīkaḥ sthānamucyate
citrakanthā phanīndrasya ketuśchidrayuto dvija/
sīsaṃ rahornīlamaṇiḥ ketorjñeyo dvijottama
guroḥ pītāmbaraṃ vipra bhṛgoḥ kṣaumaṃ tathaiva ca/
raktakṣaumaṃ bhāskarasya indoḥ kṣaumaṃ sitaṃ dvija
budhasya kṛṣṇakṣaumaṃ tu raktavastraṃ kujasya ca/
vastraṃ citraṃ śanervipra paṭtavastraṃ tathaiva ca
bhṛgorṛturvasantaśca kujabhānvośca grīṣmakaḥ/
candrasya varṣā vijñeyā śaraccaiva tathā vidaḥ
hemanto'pi gurorjñeyaḥ śanestu śiśiro dvija/
aṣṭau māsāśca svarbhānoḥ ketormāsatrayaṃ dvija
rāhvārapaṃgucandraśca vijñeyā dhātukhecarāḥ/
mūlagrahau sūryaśukrau aparā jīvasaṃjñakāḥ
graheṣu mando vṛddho'sti āyurvṛddhipradāyakaḥ/
naisargike bahusamān dadāti dvijasattama
meṣo vṛṣo mṛgaḥ kanyā karko mīnastathā tulā/
sūryādīnāṃ kramādete kathitā uccarāśyaḥ
bhāgā daśa trayo'ṣṭāśvyastithyo'kṣā bhamitā nakhāḥ/
uccāt saptamabhaṃ nīcaṃ tairevāṃśaiḥ prakīrtitam
raveḥ siṃhe nakhāṃśāśca trikoṇamapare svabham/
uccamindorvṛṣe tryaṃśāstrikoṇamapareṃ'śakāḥ
meṣe'rkāṃśāstu bhaumasya trikoṇamapare svabham/
uccaṃ budhasya kanyāyāmuktaṃ pañcadaśāṃśakāḥ
tataḥ pañcāṃśakāḥ proktaṃ trikoṇamapare svabham/
cāpe daśāṃśā jīvasya trikoṇamapare svabham
tule śukrasya tithyaṃśāstrikoṇamapare svabham/
śaneḥ kumbhe nakhāṃśāśca trikoṇamapare svabham
trikoṇāt svātsukhasvā'ntyadhīdharmāyuḥsvatuṅgapāḥ/
suhṛdo ripavaśvānve samāścobhayalakṣaṇāḥ
daśavandhvāyasahajasvāntyasthāstu parasparam/
tatkāle mitratāṃ yānti ripavo'nyatra saṃsthitāḥ
tatkāle ca nisarge ca mitraṃ cedadhimitrakam/
mitraṃ mitrasamatve tu śatruḥ śatrusamatvake
samo mitrariputve tu śatrutve tvadhiśatrutā/
evaṃ vivicya daivajño jātakasya phalaṃ vadet
svocce śubhaṃ phalaṃ pūrṇa trikoṇe pādavarjitam/
svarkṣe'rdhaṃ mitragehe tu pādamātraṃ prakīrtitam
pādārdhaṃ samabhe proktaṃ śūnyaṃ nīcāstaśatrubhe/
tadvadduṣṭaphalaṃ brūyād vyatyayena vicakṣaṇaḥ
tryaṃśāḍhyaviśvabhāgaiśca caturbhaiḥ sahito raviḥ/
dhūmo nāma mahādoṣaḥ sarvakarmavināśakaḥ
dhūmo maṇḍalataḥ śuddho vyatīpāto'tra doṣadaḥ/
saṣadbho'tra vyatīpātaḥ pariveṣo'tidoṣakṛt
pariveṣaścyutaścakrādindracāpastu doṣadaḥ/
vitryaṃśāsyaṣṭibhāgādhyaścāpaḥ ketukhago'śubhaḥ
ekarāśiyutaḥ ketuḥ sūryatulyaḥ prajāyate/
aprakāśagrahāścaite pāpā doṣapradāḥ smṛtāḥ
sūryendulagnageṣveṣu vaṃśāyurjñānanāśanam/
iti dhūmādidoṣāṇāṃ sthitiḥ padmāsanoditā
ravivārādiśanyantaṃ gulikādi nirūpyate/
divasānaṣṭadhā bhaktvā vāreśād gaṇeyat kramāt
aṣṭmoṃ'śo nirīśaḥ syācchanyaṃśo gulikaḥsmṛtaḥ/
rātrimapyaṣṭadhā kṛtvā vāreśāt pañcamāditaḥ
gaṇayedaṣṭamaḥ khaṇḍo niṣyatiḥ parikīrtitaḥ/
śnyaṃśo gulikaḥ prokto ravyaṃśaḥ kālasaṃjñakaḥ
bhaumāṃśo mṛtyurādiṣṭo gurvaṃśo yamaghaṇṭkaḥ/
somyāṃśo'rdhapraharakaḥ svasvadeśodbhavaḥ sphuṭaḥ
gulikeṣṭavaśāllagnaṃ sphuṭaṃ yat svasvadeśajam/
gulikaṃ procyate tasmājjātakasya phalaṃ vadet
bhāṃśapādasamaiḥ prāṇaiścarādyarkatrikoṇabhāt/
udayādiṣṭakālāntaṃ yadbhaṃ prāṇapadaṃ hi tat
sveṣṭakālaṃ palīkṛtya tithyāptaṃ bhādikaṃ ca yat/
carāgadvibhasaṃsthe'rke bhanau yuṅ navame sute
sphuṭaṃ prāṇapadākhyaṃ tallagnaṃ jñeyaṃ dvijottama/
lagnād dvikoṇe turye ca rājye prāṇapadaṃ tadā
śubhaṃ janma vijānīyāttathaivaikādaśe'pi ca/
anyasthāne sthitaṃ cet syāt tadā janmāśubhaṃ vadet
Original text: bṛhatpārāśarahorāśāstram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0