Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.132
atha dvātriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
śaunaka uvāca
śrutaṃ sarvaṃ nāvaśeṣaṃ dharmeśa vrahmaṇaṃ ca mām /
kathayasva mahābhāga purāṇaṃ punareva hi
evaṃvidhaṃ purāṇaṃ ca janmanaiva na hi śrutam /
nadhṛṣṭaṃ na śrutaṃ tāta tā (tvā) dṛśaṃ vājakaṃ tathā
sūta uvāca
śrūyatāṃ bho mahābhāga sāvadhānaṃ ca saṃyatam /
adhyāyaśravaṇenaiva purāṇaphalamālabhet
brahmakhaṇḍaṃ ca kathitaṃ paraṃ brahmanirūpaṇam /
tadanirvacanīyaṃ ca yeṣāmapi yathāgamam
sākāraṃ ca nirākāraṃ saguṇaṃ nirguṇaṃ pṛthak /
yeṣāmapi yathā śaktistathaiva dhyānameva ca
golokādervarṇanaṃ ca krameṇa ca pṛthakpṛthak /
tatropayuktopākhyānaṃ yadyatprāsaṅgikaṃ dvija
jātīnāṃ nīrṇayaścaiva saṃkarāṇāṃ tathaiva ca /
yadyadviśiṣṭopākhyānaṃ tattatpraśanānurodhataḥ
rādhāmādhavayoḥ krīḍā mahāviṣṇoḥ samudbhavaḥ /
nirūpaṇaṃ ca viśveṣāṃ samāsena dvijottama
brahmanāradayoścaiva saṃvādaḥ paramārthataḥ /
vipeko nāradasyaiva munīndrasya tathaiva ca
ājñayā brahmaṇaścaiva naranārāyaṇāśramam /
gamanaṃ nāradasyaiva tena sārthaṃ ca darśanam
tayoḥ saṃbhāṣaṇaṃ caiva nāradādya(ya) nivedanam /
tatra deva brahmakhaṇḍaṃ krameṇoktaṃ dvijottama
śrūyatāṃ prakṛteḥ khaṇḍaṃ sudhākhaṇḍasamaṃ mune /
prakṛterlakṣaṇaṃ proktaṃ prakṛtīnāṃ ca varṇanam
upāśyānaṃ ca tāsāṃ ca varṇanaṃ būjanādikam /
lakṣmīḥ sarasvatī durgā sāvitrī rādhikā tathā
etāsāṃ caritaṃ caivamanyāsāṃ ca pṛthakpṛthak /
upākhyānaṃ mahālakṣmyāḥ sarasvatyāstathaiva ca
apūrvaṃ rādhikākhyānaṃ sāvitryāśca tathaiva ca /
saṃvādo yamasāvitryoḥ satyavajjīvadānakam
kṛṇḍānāṃ varṇanaṃ proktaṃ teṣāṃ ca lakṣaṇaṃ tathā /
jīvitarmavipākaśca bhoganirṇaya eva ca
apūrva rādhikākhyānaṃ purāṇeṣu sugopyakam /
suyajñasca nṛpendrasya caritaṃ paramādbhutam
proktaṃ tulasyupākhyānaṃ purāṇeṣu sugopyakam /
mahāyuddhaṃ ca saṃvāde maheśaśaṅkhacūḍayoḥ
tulasīkṛṣṇasaṃvādastayoḥ saṃbhoga eva ca /
nidhanaṃ śaṅkhacūḍasya śrīdāmnaḥ śāpamokṣaṇam
padaprāptiḥ surāṇāṃ ca vipadāṃ khaṇḍanaṃ tathā /
jīvināṃ mokṣabījaṃ ca gaṅgopākhyānamīpsitam
tathaiva manasākhyānaṃ paraṃ harṣavivardhanam /
svāhāsvadhākhyānamevamanyāsāṃ ca nirūpaṇam
yadyataprāsaṅgikākhyānaṃ vaktuḥ praśnānurodhataḥ /
proktaṃ tatprakṛteḥ khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ gaṇapateḥ śrṛṇu
atīva madhuraṃ ramyaṃ svādu svādu pade pade /
sugopyaṃ tatpurāṇeṣu ramyaṃ ramyaṃ navaṃ navam
sudurlabhamupākhyānaṃ śrotṛprītikaraṃ param /
proktā krīḍā ca paramā pārvatīparameśayoḥ
skandotpattiḥ prathamataḥ krīḍābhaṅgastayostathā /
pārvatītoṣaṇaṃ caivamabhimānavimokṣaṇam
puṇyakaṃ ca vrataṃ viṣṇordevyāścaritamuttamam /
varadānaṃ harereva suvratāṃ pārvatīṃ prati
hareśca darśanaṃ caiva brāhmaṇātithirūpiṇaḥ /
āvirbhāvo gaṇeśasya kṛpayā śivamandire
darśanaṃ putravaktrasya pārvatīparameśayoḥ /
paramānandarūpaṃ ca śivagehe mahotsavam
devādyā dadṛśuḥ sarve bālaṃ nityamajaṃ vibhum /
satyasvarūpaṃ paramaṃ parabrahmasvarūpiṇam
sarvavighnaharaṃ śāntaṃ dātāraṃ sarvasaṃpadām /
tapasāṃ japayajñānāṃ vratānāṃ phaladaṃ vibhum
atīva kamanīyaṃ ca ramaṇīyaṃ ca yoṣitām /
prāṇādhikaṃ priyatam pārvatīparameśayoḥ
paramātmasvarūpaṃ ca bhagavantaṃ sanātanam /
sarveśaṃ sarvabījaṃ ca sākṣānnārāyaṇātmakam
yaddarśanācca stavanātpraṇāmātpūjanāttathā /
dhyānāsādhyaṃ durārādhyaṃ janmakoṭyaghanāśanam
kārtikoddharaṇaṃ proktaṃ tasyābhiṣeka eva ca /
gaṇeśapūjanaṃ caiva sarvavighnavināśanam
jamadagneśca yuddhaṃ ca kārtavīryārjunena ca /
surabhīharaṇaṃ caiva nidhanaṃ ca munestathā
pativratāreśukāyāścitārohaṇameva ca /
pratijñātaṃ bhṛgoścaiva dāruṇaṃ ca sudāruṇam
niḥkṣatrīkaraṇaṃ caivamekaviṃśatikaṃ dvija /
saṃvādo jñānalābhaśca gaṇeśaparśurāmayoḥ
tayoryuddhaṃ dārumaṃ ca herambadantabhañjanam /
durgāyāśca vilāpaścābhiśāpo bhārgavaṃ prati
smaraṇe parśurāmasyāpyāvirbhāvo harerapi /
pārvatīṃ bodhayāmāsa svayaṃ nārāyaṇaḥ prabhuḥ
varṇanaṃ śivalokasya paramāścaryamīpsitam /
pradattaṃ parśurāmāya mahāstraṃ śaṃkareṇa ca
mantraṃ ca kavacaṃ caiva kṛṣṇasya paramātmanaḥ /
varadānaṃ cābhayaṃ ca pradānaṃ sarvasaṃpadām
triḥsaptakṛtvo bhūpānāṃ nidhanaṃ ca cakāra saḥ /
babhūva bhṛguṇā vipra bhuvaśca bhāramīkṣaṇam
praśnānurodhakramataḥ pūrvāpākhyānameva ca /
proktaṃ gaṇapateḥ khaṇḍaṃ samāsena dvijottama
śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍaṃ ca śrūyatāṃ sāvadhānataḥ /
janmamṛtyujarāvyādhiharaṃ mokṣakaraṃ param
haridāsyapradaṃ śuddhaṃ suśrāvyaṃ ca sudhopamam /
atyabūrvamuṇākhyānaṃ ramyaṃ ramyaṃ navaṃ navam
na śrutaṃ canmanā yadyatsvadu svādu pade pade /
pradīpaṃ sarvasattvānāṃ bhavābdhitāraṇaṃ param
karmepabhogarogāṇāṃ mardanaṃ ca rasāyanam /
śrīkṛṣṇacaraṇāmbhojaprāptisopānakāraṇam
śrīdāmarādhākalahavarṇanaṃ dāruṇaṃ dvija /
tayoḥ śāpaprakathanaṃ tatasteṣāṃ visarjanam
brahmaṇa prārthitasyaiva harerjanam mahītale /
proktaṃ ca janmakhaṇḍe ca paramādbhutameva ca
āvirbhāvo harereva vasudevasya mandire /
kaṃsāsurabhayenaiva gokule gamanaṃ hareḥ
vṛṣabhānasutā rādhā śrīdāmnaḥ śāpahetunā /
bālakrīḍāvarṇanaṃ ca gokule paramātmanaḥ
daityādinidhanaṃ caiva kīrtitaṃ hariṇā tathā /
gargasyā''gamanaṃ proktaṃ śubhānnaprāśanaṃ hareḥ
nidhanaṃ pūtanāyāśca sadyaḥ śakaṭabhañjanam /
śrīkṛṣṇabandhamokṣaṃ ca yamalārjunabhañjanam
trailokyadarśanaṃ vaktre govatsāharaṇaṃ tathā /
kṛtvā govatsanirmāṇaṃ brahmaṇaḥ stavanaṃ hareḥ
sahasā gokulaṃ tyavatvā puṇyaṃ vṛndāvanaṃ vanam /
bhayājjagāma nandaśca sārdhaṃ ca nandanena ca
vṛndāvanasya nirmāṇaṃ proktaṃ ca paramādbhutam /
sārdhaṃ ca bālakaiḥ sārdha tatra saṃkrīḍanaṃ hare
sadannaṃ brāhmaṇīnāṃ ca bhojanaṃ kathitaṃ hareḥ /
varadānaṃ ca tāsāṃ vai prāktanena nirūpaṇam
kratūnāṃ varṇanaṃ caiva vastrāpaharaṇaṃ tathā /
varadānaṃ ca gopīnāṃ kṛṣṇenaiva kaṛtaṃ dvija
kātyāyanīvrataṃ proktaṃ śrīdurgāpūjanaṃ tathā /
pārvatyā ca varo datto gopībhyo yamunātaṭe
tālānāṃ bhakṣaṇaṃ proktaṃ śakrayāmāvimardanam /
rādhayā saha kṛṣṇasya viraho melanaṃ tathā
gopīkrīḍā ca saṃproktā kṛṣṇakroḍe ca rādhikā /
chāyā rāyaṇagehe ca saṃproktā māyayā hareḥ
śṛṅgāraṃ ṣoḍasavidhaṃ kṛtvā tu rāsamaṇḍale /
antardhānaṃ harereva rādhayā saha kānane
malayāgamanaṃ caiva tayā sārdhaṃ dvijottama /
rādhāmādhavayoścaiva saṃvādastatra nirjane
kaivalyamapi gopīnāṃ proktaṃ nānāvidhaṃ mune /
punarāgamanaṃ caiva puṇyaṃ vṛndāvanaṃ vanam
śrīkṛṣṇadarśanaṃ caiva gopīnāṃ harṣavarthanam /
nānāprakārakrīḍā ca proktā tasya jale sthale
gopīnāmapi saubhāgyaṃ rādhāyāśca viśeṣataḥ /
proktaṃ vyāsena saundarya ramyaṃ ramyaṃ navaṃ navam
nabhaḥsthitānāṃ devānāṃ darśanaṃ proktameva ca /
manasaḥ skhalanaṃ caiva devīnāṃ rāsamaṇḍale
aṃśena lebhire janma devyaścoktamidaṃ dvija /
akrūrāgamanaṃ caiva gopīnāṃ ca vilāpanam
proktaṃ sarvaṃ kramegaiva cākrūrabhartsanaṃ tathā /
mathurāgamanaṃ viṣṇoḥ śokaṃ gokulavāsinām
rādhikāvirahajvālājālaṃ proktaṃ yathocitam /
svamūltidarśanaṃ caivamakrūraṃ yamunātaṭe
mathurāveśanaṃ proktaṃ nidhanaṃ rajakasya ca /
kubjayā saha saṃbhogastasyā mokṣaṇameva ca
prasādanaṃ kuvindasya mālākārasya mokṣaṇam /
dhanudho bhañjanaṃ śaṃbhorhastino nidhanaṃ tathā
sabhāpraveśanaṃ proktaṃ nānārūpapradarśanam /
kaṃsasya nidhanaṃ proktaṃ tadbandhūnāṃ vilāpanam
saṃskāraṃ tasya vidhivadrājatvaṃ tatpitustathā /
vilāpanaṃ ca nandasya stavanaṃ paramādbhutam
proktastayośca saṃvādo nirjane tātaputrayoḥ /
paramādhyātmikaṃ jñānaṃ nandāya ca dadau vibhuḥ
munīnāṃ gamanaṃ caiva dhanyopākhyānameva ca /
kathitaṃ ca kumāreṇa proktameva sudurlabham
uddhavāgamanaṃ proktaṃ rādhāsthānaṃ ca nirjanam /
jñānaṃ tayośca saṃvāde proktameva śubhāvaham
yajñopavītaṃ kṛṣṇasya vidyādānaṃ gṛrorgṛhe /
mṛtaputrapradānaṃ ca proktaṃ tadgurave purā
jarāsaṃdhasya damanaṃ nidhanaṃ yavanasya ca /
dvārakāyāśca nirmāṇaṃ viśvakārodyamaṃ tathā
dvārakāveśanaṃ proktamugrasenavilāpanam /
rukmiṇīharaṇaṃ caiva nṛpāṇāṃ damanaṃ tathā
sarvāsaṃ kāminīnāṃ ca proktamudvāhanaṃ tathā /
māyāvatīmokṣaṇaṃ ca nidhanaṃ śambarasya ca
dharmaputrarājasūye śiśupālasya mokṣaṇam /
dantavaktrasya ca muneḥ śālvasya nidhanaṃ tathā
maṇeśca haraṇaṃ caiva pārijātasya svargataḥ /
kurupāṇḍavayuddhe ca bhuvaśca bhāramokṣaṇam
ūṣāyā haraṇaṃ proktaṃ bāṇasya bhujakṛntanam /
baleśca stavanaṃ proktamaniruddhasya vikramaḥ
rādhāyaśodāsaṃvādaḥ proktaḥ paramadurlabhaḥ /
mokṣaṇaṃ ca śṛgālasya proktaṃ ca paramādbhutam
tīrthayātrāprasaṅgena gaṇeśapūjanaṃ tathā /
darśanaṃ rādhikāsārdhaṃ kuṣṇasya paramātmanaḥ
rādhāyā darśanaṃ devyā rādhātejaḥprakāśanam /
rādhāya ramaṇaṃ tīrthe bhramaṇaṃ rahasi smṛtam
nidhanaṃ yaduvaṃśānāṃ brahmaśāpena śaunaka /
mokṣaṇaṃ pāṇḍavānāṃ ca svapade gamanaṃ hareḥ
vivāho nāradasyaivotpattirvahnisuvarṇayoḥ /
proktaṃ sarva mahābhāga punareva samāsataḥ
catuḥkhaṇḍaiḥ purāṇaṃ ca brahmavaivartameva ca /
ataḥ paraṃ muniśreṣṭha kiṃ bhūyaḥ śrātumicchasi
iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo anukramaṇikaṃ
nāma dvātriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Original text: brahmavaivartapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0