Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.105
atha pañcādhikaśatatamo'dhyāyaḥ
nārāyaṇa uvāca
atha vaidarbharājendro mahābalaparākram /
vidarbhadeśe puṇyāśca satyaśīlaśca bhīṣmakaḥ
rājā nārāyaṇāṃśaśca dātā ca sarvasaṃpadām /
dharmiṣṭhasca garīyāṃśca variṣṭhaśṭāpi pūjitaḥ
tasya kanyā mahālakṣmī rukmiṇī yoṣitāṃ varā /
atīva sundarī ramyā ramā rāmāsu pūjitā
navayauvanasaṃpannā ratnābharaṇabhūṣitā /
taptakāñcanavarṇābhā tejasojjvalitā satī
śuddhasattvasvarūpā sā satyaśīlā pativratā /
śāntā dāntā nitāntā cāpyanantaguṇaśālinī
indrāṇī varuṇānī ca candranārī ca rohiṇī /
kuberapatnī sūryastrī svāhā śāntā kalāvatī
anyāsu ramaṇīyāsu śreṣṭhā ca sumanoharā /
rukmiṇyā bhīṣmakanyāyāḥ kalāṃ nārhati ṣoḍaśīm
tāṃ dṛṣṭvā rājarājendro vālakrīḍāratāṃ parām /
bālāṃ suśobhāṃ kurvantīṃ yathā'bhreṣu vidhoḥ kalām
śaratpūrṇenduśobhāḍhyāṃ śaratkamalalocanām /
vivāhayogyāṃ yuvatīṃ lajjānamrānanāṃ śubham
sahasā cintito dharmo dharmaśīlaśca suvrataḥ /
sutāṃ papraccha putrāṃśca brāhmaṇāṃśca purohitān
kaṃ vṛṇomi sutārdha ca varāhaṃ pravaraṃ varam /
muniputraṃ devaputraṃ rājendrasutamīpsitam
vivāhayogyā kanyā me vardhamānā manoharā /
śīghraṃ paśya varaṃ yāgyaṃ navayauvanasaṃsthitam
dharmaśīlaṃ satyasaṃdhaṃ nārāyaṇaparāyaṇam /
mahākulaprasūtaṃ ca sarvatraiva pratiṣṭhitam
karoṣi rājaputraṃ cedraṇaśāstraviśāradam /
mahārathaṃ pratāpārhaṃ raṇamūrdhni ca susthiram
karoṣi devaputraṃ ceddevaṃ guṇayutaṃ tathā /
karoṣi muniputraṃ ceccaturvedaviśāradam
vāvadūkaṃ vicārajñaṃ siddhānteṣu nitāntakam /
nṛpendravacanaṃ śrutvā tamuvāca muneḥ sutaḥ
gotamasya śatānando vedavedāṅgapāragaḥ /
āptaḥ pravaktā vijñaśca dharmī kulapurohitaḥ //
pṛthivyāṃ sarvatattvajño niṣṇātaḥ sarvakarmasu
śatānanda uvāca
rājendra tvaṃ ca dharmajño dharmaśāstraviśāradaḥ /
pṛrvākhyānaṃ ca vedoktaṃ kathayāmi niśāmaya
bhuvo bhārāvataraṇe svayaṃ nārāyaṇo bhuvi /
vasudevasutaḥ śrīmānparibūrṇatamaḥ prabhuḥ
vidhātuśca vidhātā ca brahmeśaśeṣavanditaḥ /
jyotiḥsvarūpaḥ paramo bhaktānugrahavigrahaḥ
paramātmā ca sarveṣāṃ prāṇināṃ prakṛteḥ paraḥ /
nirliptaśca nirīhaptaśca sākṣī ca sarvakarmaṇām
rājendra tasmai kanyāṃ ca paripūrṇatamāya ca /
dattvā yāsyasi golokaṃ pitṝṇāṃ śatakaiḥ saha
labha sārūpyamuktiṃ ca kanyā dattvāṃ paratra ca /
ihaiva sarvapūjyaśca bhava viśvagurorguruḥ
sarvasvaṃ dakṣiṇāṃ dattvā mahālakṣmīṃ ca rukmiṇīm /
samarpaṇaṃ kuruvibho kuruṣva janmakhaṇḍanam
vidhātā nikhito rājansaṃbandhaḥ sarvasaṃmataḥ /
dvārakānagare kṛṣṇaṃ śīghraṃ prasthāpaya dvijam
kṛtvā śubhakṣaṇaṃ tūrṇa sarveṣāmapi saṃmatam /
ānīya paramātmānaṃ bhaktānugrahavigraham
dhyānānurodhahetuṃ ca nityadehamanuttamam /
dṛṣṭimātrātkuru nṛpa svajanmakarmakhaṇḍanam
yaṃ na jānanti catvāro vedāḥ saṃtaśca devatāḥ /
siddhendrāśca munīndrāśca devā brahmādayastathā
dhyāyante dhyānapūtāśca yogino na vidanti yam /
sarasvatī jaḍībhūtā vedāḥ śāstrāṇiyāni ca
sahasravaktraḥ śeṣaśca pañcavaktraḥ sadāśivaḥ /
caturmukho jagaddhātā kumāraḥ kārtikastathā
ṛṣayo munayaścaiva bhaktāḥ paramavaiṣṇavāḥ /
akṣamāḥ stavane yasya dhyānāsādhyaśca yoginām
bālako'haṃ mahārāja tadguṇaṃ kathayāmi kim /
śatānandavacaḥ śrutvā praphullavadano nṛpaḥ
āniṅganaṃ dadau tasmai samutthāya javena ca /
nānāratnaṃ muvarṇa ca vastraṃ ca ratnabhūṣaṇam
dadau tasmai pradānaṃ ca prasādasumukho nṛpaḥ /
gajendra turagaṃ śreṣṭhaṃ rathaṃ ca maṇinirmitam
ratnasihāsanaṃ ramyaṃ dhanaṃ ca vipulaṃ tathā /
bhūmiṃ ca sarvasasyāḍhyāṃ śaśvadvṛṣṭikarīṃ śubhām
akṛṣṭasādhyāṃ pūjyāṃ ca grāmaṃ sarvapraśaṃsitam /
etasminnantare rukmiścukopa nṛpanandanaḥ
kampito'dharmayuktaśca raktāsyo raktalocanaḥ /
uvāca pitaraṃ vripraṃ sabhāyāmasthirastadā
utyāya tiṣṭhanpurataḥ sarveṣāṃ ca sabhāsadām
rukmiruvāca
śrṛṇu rājendra vacanaṃ hitaṃ tathayaṃ praśaṃsitam /
tyaja vākyaṃ bhikṣukāṇāṃ lobhināṃ krodhināmaho
nartakānāṃ ca vaiśyānāṃ bhaṭṭānāmarthināmapi /
kāyasthānāṃ ca bhikṣūṇāmasatyaṃ vacanaṃ sadā
ghaṭakānāṃ nāṭakānāṃ strīlubdhānā ca kāminām /
daridrāṇāṃ ca mūrkhāṇāṃ stutipūrva vacaḥ sadā
nihatya kālayavanaṃ rājendraṃ dūrato bhiyā /
uvāyena mahābāho labdhaṃ kṛṣṇena taddhanam
dvārakāyā dhanī kṛṣṇo yavanasya dhanena ca /
jarāsaṃdhabhayenaiva samudrābhyantare gṛhī
jarāsaṃdhaśataṃ caiva kṣaṇenaiva ca līlayā /
kṣamo'haṃ hantumekākī rājñaścānyasya kā kathā
durvāsasaśca śiṣyo'haṃ raṇaśāstraviśāradaḥ /
dhruvaṃ bhīṣmaka tenaiva viśvaṃ saṃhartumīśvaraḥ
matsamaḥ parśurāmaśca śiśupālaśca matsamaḥ /
sakhā ca balavāñchūraḥ svargaṃ jetuṃ sa ca kṣamaḥ
mahendraṃ sagaṇaṃ jetumahamīśaḥ kṣaṇena ca /
jitvā yuddhe jarāsaṃdhaṃ durbalaṃ yoginaṃ nṛpa
ahaṃkārayutaḥ kṛṣṇo pīraṃ svaṃ manyate dhiyā /
yadyāyāsyati madgrāmaṃ vivāhaṃ kartumīpsitam
dhruvaṃ prasthāpayiṣyāmi kṣaṇena yamamandiram /
aho nandasya vaiśyasya tasmai gorakṣakāya ca
sākṣājjārāya gopīnāṃ gopālocchiṣṭabhojine /
karoṣi kanyāsvīkāraṃ devayogyāṃ ca rukmiṇīm
dātumicchasi vākyena bhiṅukasya dvijasya ca /
rājendra buddhihīno'si vacanādvadga(durba) lasya ca
mā rājaputro māśūro ma kulīnaśca mā śuciḥ /
mā dātā mā dhanāḍhyaśca mā yogyo mā jitendriyaḥ
kanyāṃ dehi suputrāya śiśupālāya bhūmipa /
balena rudratuṣṭāya rājendratanayāya ca
nimantraṇaṃ kuru nṛpa nānādeśabhavānnṛpān /
bāndhavāṃśca munīndrāṃśca patradvārā tvarānvitaḥ ५५ //
aṅgaṃ kaliṅgaṃ magadhaṃ saurāṣṭraṃ valkalaṃ varam /
rāṭaṃ varendraṃ vaṅgaṃ ca gurjaraṭiṃ ca paṭheram
mahārāṣṭraṃ virāṭaṃ ca mudgalaṃ ca muraṅgakam /
bhallakaṃ gallakaṃ kharva durgaṃ prasthāpaya dvijam
ghṛtakulyāsahasraṃ ca madhukulyāsahasrakam /
dadhikulyāsahasraṃ ca dugdhakulyāsahasrakam
tailakulyāpañcaśataṃ guḍakulyādvilakṣakam /
śarkarāṇāṃ rāśiśataṃ miṣṭānnānāṃ caturguṇam
yavagodhūmacūrṇānāṃ piṣṭarāśiśataṃ śatam /
pṛthukānāṃ rāśilakṣamannānāṃ ca caturguṇam
atha śrutvā ca tadvākyaṃ rājendraḥ sapurohitaḥ /
cakāra mantraṇāṃ tūrṇa nirjane mantriṇā saha
dvijaṃ prasthāpayāmāsa dvārakāṃ yogyamīpsitam /
kṛtvā ca śubhalagnaṃ ca sarveṣāmabhivāñchitam
rājā saṃbhṛtasaṃbhāro babhūva satvaraṃ mṛdā /
nimantraṇaṃ ca sarvatra cakāra ca sutājñayā
vipraḥ sudharmāṃ saṃprāpya nṛpairdevaiśca veṣṭitām /
pradadī patrikāṃ bhadrāmugrasenāya bhūbhṛte
praphullavadano rājā śrutvā patraṃ sumaṅgalam /
suvarṇānāṃ sahasraṃ ca brāhmaṇebhyo dadau mudā
duṃdubhiṃ vādayāmāsa dvārakāyāṃ ca sarvataḥ /
devānmunīnnṛpāṃścaiva jñātivargāśca bāndhavān
bhaṭṭāṃśca bhikṣukāṃścaiva bhojayāmāsa sādaram /
śrīkṛṣṇasya sṛveṣaṃ ca kārayāmāsa bhūpatiḥ
atīva ramyamatulaṃ treṣu lokeṣu dulrabham /
yātrāṃ ca kārayāmāsa jagatāṃ pravaraṃ varam
vedamantreṇa ramyeṇa māhendre sumanohare /
ādau brahmā rathasthaśca sāvitryā sahito yayau
rathasyaśca mahāhṛṣṭo bhavānyā ca bhavaḥ svayam /
śeṣaścāpi dineśaśca gaṇeśaścāpi kārtikaḥ
mahendraścatathā candro varuṇaḥ pavanastathā /
kuberaśca yamo vahnirīśāno'pi yayau mudā
devānāṃ ca trikoṭyaśca munīnāṃ ṣaṣṭikoṭayaḥ /
rājendrāṇāṃ trilakṣaṃ ca śvetacchatraṃ trilakṣakam
ugraseno babhau rājā nakṣatreṣu yathā śaśī /
yayau prasannavadanaḥ kuṇḍinābhimukho balī
ratnanirmāṇayānena baladevo mahābalaḥ /
vasudevaścoddhavaśca nando'krūraśca sātyakiḥ
gopālā yādavendrāśca candravaṃśyāśca te yayuḥ /
dhṛtarāṣṭrasutāḥ sarve duryodhanapulogamāḥ
yudhiṣṭhirastathā bhīmaḥ phālguno nakulastathā /
sahadevaśca yānaiśca prayayuḥ pañca pāṇḍavāḥ
bhīṣmo droṇaśca karṇaścāpyaśvatthāmā mahābalaḥ /
kṛpācāryaśca śakuniḥ śalyaścaprayayau mudā
bhaṭānāṃ ca trikoṭyaśca viprāṇāṃ śatakoṭayaḥ /
saṃnyāsināṃ sahasraṃ ca yatīnāṃ brahmacāriṇām
dvisahasraṃ jitakrodhāścāvadhūtāstathaiva ca /
utpalānāṃ sahasraṃ ca sahasraṃ puṣpakāriṇām
nānāśirpakarāścaiva vicitraṃ citrameva ca /
lakṣaṃ ca vādyabhāṇḍānāṃ nartakānāṃ ca lakṣakam
gandharvāṇāṃ gāyakānāṃ lakṣameva tu nārada /
tatra kalpe bhaktyeva gandharvaścopabarhaṇaḥ
pañcāśatkāminībhiśca tvameva teṣu madhyagaḥ /
vidyādharīṇāṃ lakṣaṃ ca lakṣamapsarasāṃ tathā
kinnarāṇāṃ trilakṣaṃ cagandharvāṇāṃ trilakṣakam
iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo rukmiṇyudvāhe
pañcādhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Original text: brahmavaivartapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0