Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.104

4.104.1

atha caturadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
nārāyaṇa uvāca
etasminnantare brahmā bhavānyā ca bhavaḥ svayam /
anantaścāpi dharmaśca bhāskaraśca hutāśanaḥ

4.104.2

kubero varuṇaścaiva pavanaśca yamastathā /
mahendraścapi candraśca rudrāścaikādaśaiva te

4.104.3

anye devāśca munayo vasavaḥ sapta eva ca /
ādityāścāpi daityāśca gandharvāḥ kinnarāstathā

4.104.4

āyayurdvārakāṃ draṣṭuṃ śrīkṛṣṇaṃ ca balaṃ tathā /
āgacchantaṃ ca sahasā vaṭamūlaṃ manoharam

4.104.5

dṛṣṭvā ca devatāḥ sarvāstuṣṭuvuḥ puruṣottamam /
ākāśācca vimānaiśca saṃprāpya vaṭamūlakam

4.104.6

dadṛśurdvārakāṃ ramyāmatīva sumanoharam /
muktāmāṇikyahīreṇā ratnarājivirājitām

4.104.7

paritaścaturasrāṃ ca śatayojanasaṃmitām /
saptabhiḥ parikhābhiśca gambhīrābhiśca veṣṭitām

4.104.8

prākārairnavabhiryuktāṃ lakṣaiḥ krīḍāsarovaraiḥ /
manoharaiḥ sapadmaiśca sahitaiśca madhuvrataiḥ

4.104.9

śobhitāṃ sarvatobhadraiḥ puṣpodyānatrilakṣakaiḥ /
praphullapuṣpaiḥ pavanaiḥ sarvatra surabhīkṛtām

4.104.10

āmoditāṃ ca śītena mandacandanavāyunā /
tarubhirnārikelāṇāṃ śobhitāṃ śatakoṭibhiḥ

4.104.11

guvākānāṃ ca vṛkṣaiśca bhūṣitāṃ taccaturguṇaiḥ /
caturguṇairguvākānāṃ yuktāmāmramahīruhaiḥ

4.104.12

parītāṃ panasānāṃ ca vṛkṣairāmrasamairmune /
suśobhitāṃ ca tālānāṃ drumairāmrasamairmune

4.104.13

aśvatthairbadarībhiśca bilvairāmrātakairvaṭaiḥ /
śālmalībhiśca jambūbhiḥ kadambaiścāpi śobhitām

4.104.14

vaṃśaiśca tintiḍībhiśca campakairbakulaistathā /
nāgeśvarairnāgaraṅgairjambīrairdāḍimairyutām

4.104.15

kharjurairarjunaiḥ piṣṭairikṣubhiḥ kāñcanairapi /
harītakībhirdhātrībhirindubhiḥ paritaḥ plutām

4.104.16

śālaiḥ priyālairhintālaiḥ śirīṣaiḥ saptaparṇakaiḥ /
anyairnānādrumairiṣṭairiṣṭāṃ yuktāṃ pariplutām

4.104.17

asaṃkhyairmandirai ramyairatyuccairapi saṃskṛtām /
ratnendrasāranirmāṇairmuktāmāṇikyabhūṣitaiḥ

4.104.18

māṇikyahīrakaiścitraiḥ sadratnakalaśānvitaiḥ /
maṇibhirnirmitairiṣṭaiḥ sopānanikarairvaraiḥ

4.104.19

kapāṭaiḥ kaṭhinairdavyairargalākīlakairyutām /
harinmaṇīnāṃ stambhānāṃ kadambairapi saṃyutaiḥ

4.104.20

nānācitrairvicitraiśca sucitraiśca pariṣkṛtaiḥ /
darpaṇaiḥ sūkṣmavastraiśca śobhitaiḥ śvetacāmaraiḥ

4.104.21

prāṅgaṇaiḥ padmarāgādyarindranīlapariṣkṛtām /
vīthībhī ratnakhacitairājamārgaiḥ samanvitām

4.104.22

grīṣmadhyāhnasūryābhāṃ jvalitāṃ ratnatejasā /
gavākṣalakṣaiḥ saṃyuktāṃ vājiśālāpariṣkṛtām

4.104.23

dṛṣṭvā ca dvārakāṃ ramyāṃ te devā vismayaṃ yayuḥ /
prasannavadano devo lāṅgalī bhagavānajaḥ

4.104.24

sasmāra yaduvaṃśānāṃ samūhamugrasenakam /
vasudevaṃ devakīṃ ca pāṇḍavāṃśca samātṛkān

4.104.25

nandaṃ yaśodāṃ gopālānrājendramunipuṃgavām /
gandharvānkinnarāṃścaiva sahito yadupuṃgavaiḥ

4.104.26

nando yaśodā gopāśca jananyā saha pāṇḍavāḥ /
gandharvāḥ kinnarāścaiva vidyādharyaśca nārada

4.104.27

kinnaryaścāpi nartakyo gāyakā vādyabhāṇḍakāḥ /
bhikṣukā bhāṇḍakāścaiva bhaṭṭāścagaṇakāstathā

4.104.28

nānādeśo dbhavā bhūpā vaidyāścānye ca mānavāḥ /
saṃnyāsinaśca yatayo'vadhūtā brahmacāriṇaḥ

4.104.29

āyayurmunayaḥ sarve saśiṣyāḥ siddhapuṃgavāḥ /
sanakaśca sanandaśca ttīyaśca sanātanaḥ

4.104.30

sanatkumāro bhagavāñjñānināṃ ca gurorguruḥ /
śiṣyaistrikoṭibhiḥ sārdha pañcavarṣā digambaraḥ

4.104.31

śiṣyaistrilakṣaiḥ sahito durvāsā bhagavānajaḥ /
lakṣaśiṣyaiḥ kaśyapaśca vālmīkiśca trilakṣakaiḥ

4.104.32

lakṣaśiṣyairgau tamaśca kauṭibhiśca bṛhaspatiḥ /
śukrastrikoṭibhiḥ sārdha bharadvājaśca lakṣakaiḥ

4.104.33

śiṣyaistrikoṭibhiḥ sārdhamaṅgirā bhagavānajaḥ /
vasiṣṭhaḥ koṭibhiḥ śiṣyaiḥ pracetāḥ koṭibhistathā

4.104.34

trilakṣaiśca pulastyaścāpyagastyaḥ koṭibhiḥ saha /
pulaho lakṣaśiṣyaiśca kraturlakṣaisthaiva ca

4.104.35

atristrikoṭibhiḥ śiṣyairbhṛguśca pañcakoṭibhiḥ /
trikoṭibhirmarīciśca śatānandaḥ sahasrakaiḥ

4.104.36

sārdha trikoṭibhiḥ śiṣyairṛṣyaśṛṅgo vibhāṇḍakaḥ /
pāpiniḥ koṭibhiḥ śiṣyairlakṣaiḥ kātyāyanastathā

4.104.37

yājñavalkyaḥ sahasraiśca vyāsaḥ śiṣyatrikoṭibhiḥ /
śiṣyairlakṣaiśca sahito gargaḥ kulapulohitaḥ

4.104.38

gālavaśca sahasraiśca sahasaiḥ saubharistathā /
trikoṭibhirlomaśaśca mārkaṇḍeyastrikoṭibhiḥ

4.104.39

koṭibhirvāmadevaśca jaigīṣavyastrikoṭibhiḥ /
sāṃdīpanirdevalaśca sacchiṣyaiśca trikoṭibhiḥ

4.104.40

voḍhuḥ śiṣyaiḥ koṭibhiśca lakṣaiḥ pañcaśikhastathā /
ahaṃ nārāyaṇaścaiva naro mama sahodaraḥ

4.104.41

śiṣyaistrikoṭibhiḥ sārdhaṃ viśvāmitraśca koṭibhiḥ /
trikoṭibhirjaratkārurāstīkaśca trikoṭibhiḥ

4.104.42

trikoṭibhiḥ parśurāmo vatso lakṣaiśca śiṣyakaiḥ /
dakṣastrilakṣaiḥ śiṣyaiśca kapilaḥ pañcakoṭibhiḥ

4.104.43

saṃvartaśca trilakṣaiścāpyutathyaśca tathaiva ca /
sahasrairjaiminiścaiva pailo lakṣaistathaiva ca

4.104.44

suvaṇaṃśca sahasraiśca vaiśampāyana eva ca /
śiṣyairlakṣaiḥ sametaśca vyāsaśiṣyaḥ purogamaḥ

4.104.45

lakṣaiḥ śiṣyaistathā śṛṅgī copamanyustathaiva ca /
sahasraiśca gauramukhaḥ kaco lakṣairguroḥ sutaḥ

4.104.46

aśvatthāmā tathā droṇaḥ kṛpācāryaḥ saśiṣyakaḥ /
bhīṣmaḥ karṇaśca śakunī rājā duryodhanastathā //
nṛpasya bhrātaraḥ sarve cānye bhūpā jagadgurum

4.104.47

śrībhagavānuvāca
śubhakarmaṇi niṣpanne yāsyanti ye samāgatāḥ /
śivabrahmādayo devā munayaśca tathā'pare

4.104.48

bhavāśca yādavaiḥ sārdhaṃ praviśa dvārakāṃ purīm /
matpitrā mātṛbhiḥ sārdha māhendre ca kṣaṇe nṛpa

4.104.49

apare yadavo'nye ca yāsyanti mathurāṃ purīm /
śrutveti viraso rājā tamuvāca bhayākulaḥ

4.104.50

ugrasena uvāca
vāsudeva na yāsyāmi bhūmiṃ tāṃ paitṛkīṃ punaḥ /
sarvatīrthaparāṃ śuddhāṃ daive karmaṇi paitṛke

4.104.51

pāvake bhūmideśe ca pitṝṇāṃ nirvapettu yaḥ /
tadbhūmiḥ svāmipitṛbhiḥ śrāddhakarmaṇi hanyate

4.104.52

pitṝṇāṃ niṣphalaṃ śrāddhaṃ devānāmapi pūjanam /
kiṃcitphalapradaṃ caiva saṃpūrṇe paitṛke sthale

4.104.53

putrapautrakalatrebhyaḥ prāṇebhyaḥ preyasī sadā /
durlabhā paidṛkī bhūmiḥ piturmāturgarīṃyasī

4.104.54

tatsatyaṃ ca pavitraṃ ca daive karmaṇi paitṛke /
krīḍāṃ ca datte dānaṃ ca paradattamaśuddhakam

4.104.55

mriyate paitṛkībhūmyaṃ tīrthatulyaphalaṃ labhet /
gaṅgājalasamaṃ pūtaṃ patṛkhātodakaṃ hare

4.104.56

tatra snātvā jale pūte gaṅgāsnānaphalaṃ labhet /
pitaṇāṃ tarpaṇāṃ tatra pavitraṃ devapūjanam

4.104.57

paitṛkī janmabhūmiśceddviguṇaṃ tatphalaṃ labhet /
paitṛkībhūmitulyāca dānabhūmiḥ satāmapi

4.104.58

vāsudeva uvāca
bhogāste vacanaṃ kiṃ vā niṣekaḥ kena vāryaṃte /
paitṛkī tīrthatulyā sā kiṃ tīrthaṃ dvārakāparam

4.104.59

sarvatīrthaparā śreṣṭhā dvārakā bahapuṇyadā /
yasyāḥ praveśamātreṇa narāṇāṃ janmakhaṇḍanam

4.104.60

dānaṃ ca dvārakāyāṃ ca śrāddhaṃ ca devapūjanam /
caturguṇaṃ ca tīrthānāṃ gaṅgādīnāṃ ca bhūmipa

4.104.61

gaccha brahmadibhiḥ sārdha munibhiryādavaiḥ saha /
rājendrabhavanaṃ tatra gṛhāṇāṃ sādaraṃ punaḥ

4.104.62

karoti śaśvannyakkāraṃ mahendrasyāmarāvatīm /
nivasa tvaṃ sudharmāyāṃ māhendre ca kṣaṇe nṛpa

4.104.63

jambudvīpasthitā bhūpā rājendramaṇḍaleśvarāḥ /
karaṃ dāsyanti tubhayaṃ ca mahendrāya surā yathā

4.104.64

bhūyājjitaḥ kuberaśca dhanena dhanasaṃpadā /
tejasā bhāskaraścāpi mahendraḥ saṃpadaḥ tathā

4.104.65

devā jitā raṇenaiva puṇyena munayo jitāḥ /
tapasvinaśya tapasā vratīnaśca vratena ca

4.104.66

ugrasenasamo rājā na bhūto na bhaviṣyati /
sabhāyāṃ yasya bhagavānbaladevo mahābalaḥ

4.104.67

viśvaṃ ca yasya śirasāṃ sahasrāṇaṃ nareśvara /
ekasmiñśirasi nyastaṃ śūrpe ca sarṣapo yathā

4.104.68

na hyanantasamo devo balena balavattaraḥ /
yadguṇānāṃ ca nāstyantastenānantaṃ jagurbudhāḥ

4.104.69

vasavo'ṣṭau mahābhāgā rudrāśca śaṃkaraṃ vinā /
balino dvādaśādityā mahendraśca suraiḥ samaḥ

4.104.70

na samarthā dhruvaṃ jetumugrasenaṃ nṛpeśvaram /
kṛṣṇasya vacanaṃ śrutvā prasannavadano nṛpaḥ

4.104.71

prayayau yādavaiḥ sārdha mahendrabhavanātparam /
svālayaṃ dvārakāmadhye jvalantaṃ maṇitejasā

4.104.72

sahasraidvaripālaiśca śūlibhirdaṇḍahastakaiḥ /
niyuktai rakṣitaṃ dvāraṃ dadarśa mānaveśvaraḥ

4.104.73

abhyantare ca śibiraṃ dvārebhyaḥ ṣaḍbhya eva ca /
mandirāṇāṃ ca śatakai ratnānāṃ paribhūṣaṇam

4.104.74

koṭiṃ mattagajendrāṇāṃ dadarśa gajamandire /
caturyugaṃ gajaughaṃ gajānāṃ ṣaḍguṇaṃ tathā

4.104.75

mahābalāṃśca turagānsūryāśvaṃ ca hasanti ye /
gajendrarājaṃ sarveṣāṃ vāhanānāmapīśvaram

4.104.76

hasatyairāvataṃ śaśvanmahendrasya ca nārada /
atyuccairuccaiḥśravamāṃ dadarśa koṭimīpsitam

4.104.77

kharāṇāṃ daśakoṭiṃ ca pādātaṃ ṣaḍguṇaṃ tathā /
nirmāṇaṃ ratnasārāṇāṃ tathānāṃ pañcalakṣakam

4.104.78

pañcalakṣaṃ sārathīnāṃ tatrāśvaṃ ṣaḍguṇaṃ tathā /
aśvavāṭaṃ tatsamaṃ ca sudharmāṃ ca sabhāmapi

4.104.79

dadarśāmyantare ramye devaughamunisaṃyutām /
vahniśuddhāśukai ramyairbhūṣitāṃ raktakambalaiḥ

4.104.80

ratnasiṃhāsanai ramyairbhūṣitāṃ raktapiṅgalaiḥ /
amūlyaratnanirmāṇavīthīnāṃ tejasojjvalām

4.104.81

veṣṭitāṃ ca mahābhītaiḥ kiṃkaraiḥ śatakoṭibhiḥ /
praviveśa sabhāṃ ramyāṃ śrutvā śaṅkhadhvaniṃ śubham

4.104.82

vādyaṃ ca duṃdubhīnāṃ ca munīnāṃ vedamantrakam /
dṛṣṭvā nṛpaṃ samuttasthau vegena sabalo hariḥ

4.104.83

brahmā maheśvaraścaiva śeṣaśca devapuṃgavāḥ /
samuttasthuḥ surāḥ sarve munayaśca mahāvratāḥ

4.104.84

rājendrāścāpi siddhendrā vasudevapurogamāḥ /
ratnasiṃhāsane ramye cograseno mahābalaḥ

4.104.85

samuvāsa mahendrasya munīnāmājñayā hareḥ /
devānāṃ ca gurūṇāṃ ca gargasyāpi tathaiva ca

4.104.86

saptatīrthodakenaiva pūrṇakumbhena nārada /
jakāra vedamantraiśca nṛpasyāpyabhiṣecanam

4.104.87

tasmai vastrayugaṃ dattaṃ vahniśuddhaṃ manoharam /
varuṇena purā dattaṃ kṛṣṇāya paramātmane

4.104.88

mālyaṃ ca pārijātānāṃ candanaṃ ratnabhūṣaṇam /
ratnacchatraṃ dadau tasmai baladevo mahābalaḥ

4.104.89

brahmā kamaṇḍaluṃ caiva śūlaṃ cāpi maheśvaraḥ /
pārvatī ratnamālyaṃ ca hāraṃ ca mālatī satī

4.104.90

anye devāśca munayo rājendrāḥ siddhapuṃgavāḥ /
yautakaṃ ca dadau tasmai krameṇa ca pṛthakpṛthak

4.104.91

vasudevo dadau tasmai śubhadaṃ śvetacāmaram /
pavanena purā dattaṃ kṛṣṇāya paramātmane

4.104.92

nando dadau ca surabhiṃ kāmadhenuṃ ca pūjitām /
yaśodā devakī tasmai ratnaśreṣṭhaṃ dadau mudā

4.104.93

saptabhiḥ kiṃkaraiścāpi saivitaḥ śvetacāmaraiḥ /
dadhāra cchatramakrūro bhaktyā caivā''jñayā hareḥ

4.104.94

ratnasihāsane ramye dadarśa ratnadarpaṇam /
atīva puṇyāvāpyaṃ ca hariṇāṃ ca puraskṛtaḥ

4.104.95

cakruḥ stutiṃ ca bhaṭṭāśca bhiṅukā brāhmaṇāstathā /
daduḥ śubhāśiṣaṃ tasmai devāśca munayastathā

4.104.96

brahmaṇemyo dadau rājā ratnakoṭiṃ ca bhaktataḥ /
bhaṭṭabhyo ratnaśatakaṃ bhikṣukemyastathaiva ca

4.104.97

abhiṣicya nṛpendraṃ ca devāṃśca munipuṃgavān /
saṃpūjya brāhmaṇāṃścāpi bhaṭṭānbhikṣuṃ dvijaṃ gurum

4.104.98

svālayaṃ ca yayuḥ sarve yādavāśca mudā'nvitāḥ /
ye ye hareḥ pārṣadāśca te sarve svālayaṃ yayuḥ

4.104.99

prabhāte cā''yayuḥ sarve sudharmā ca sabhāṃ hareḥ /
namaskṛtya nṛpendraṃ ca coṣuḥ sarve ca saṃsadi

4.104.104

iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nārādanāo dvārakāpraveśa
ugrasenābhiṣeko nāma caturadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Original text: brahmavaivartapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc