Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.104
atha caturadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
nārāyaṇa uvāca
etasminnantare brahmā bhavānyā ca bhavaḥ svayam /
anantaścāpi dharmaśca bhāskaraśca hutāśanaḥ
kubero varuṇaścaiva pavanaśca yamastathā /
mahendraścapi candraśca rudrāścaikādaśaiva te
anye devāśca munayo vasavaḥ sapta eva ca /
ādityāścāpi daityāśca gandharvāḥ kinnarāstathā
āyayurdvārakāṃ draṣṭuṃ śrīkṛṣṇaṃ ca balaṃ tathā /
āgacchantaṃ ca sahasā vaṭamūlaṃ manoharam
dṛṣṭvā ca devatāḥ sarvāstuṣṭuvuḥ puruṣottamam /
ākāśācca vimānaiśca saṃprāpya vaṭamūlakam
dadṛśurdvārakāṃ ramyāmatīva sumanoharam /
muktāmāṇikyahīreṇā ratnarājivirājitām
paritaścaturasrāṃ ca śatayojanasaṃmitām /
saptabhiḥ parikhābhiśca gambhīrābhiśca veṣṭitām
prākārairnavabhiryuktāṃ lakṣaiḥ krīḍāsarovaraiḥ /
manoharaiḥ sapadmaiśca sahitaiśca madhuvrataiḥ
śobhitāṃ sarvatobhadraiḥ puṣpodyānatrilakṣakaiḥ /
praphullapuṣpaiḥ pavanaiḥ sarvatra surabhīkṛtām
āmoditāṃ ca śītena mandacandanavāyunā /
tarubhirnārikelāṇāṃ śobhitāṃ śatakoṭibhiḥ
guvākānāṃ ca vṛkṣaiśca bhūṣitāṃ taccaturguṇaiḥ /
caturguṇairguvākānāṃ yuktāmāmramahīruhaiḥ
parītāṃ panasānāṃ ca vṛkṣairāmrasamairmune /
suśobhitāṃ ca tālānāṃ drumairāmrasamairmune
aśvatthairbadarībhiśca bilvairāmrātakairvaṭaiḥ /
śālmalībhiśca jambūbhiḥ kadambaiścāpi śobhitām
vaṃśaiśca tintiḍībhiśca campakairbakulaistathā /
nāgeśvarairnāgaraṅgairjambīrairdāḍimairyutām
kharjurairarjunaiḥ piṣṭairikṣubhiḥ kāñcanairapi /
harītakībhirdhātrībhirindubhiḥ paritaḥ plutām
śālaiḥ priyālairhintālaiḥ śirīṣaiḥ saptaparṇakaiḥ /
anyairnānādrumairiṣṭairiṣṭāṃ yuktāṃ pariplutām
asaṃkhyairmandirai ramyairatyuccairapi saṃskṛtām /
ratnendrasāranirmāṇairmuktāmāṇikyabhūṣitaiḥ
māṇikyahīrakaiścitraiḥ sadratnakalaśānvitaiḥ /
maṇibhirnirmitairiṣṭaiḥ sopānanikarairvaraiḥ
kapāṭaiḥ kaṭhinairdavyairargalākīlakairyutām /
harinmaṇīnāṃ stambhānāṃ kadambairapi saṃyutaiḥ
nānācitrairvicitraiśca sucitraiśca pariṣkṛtaiḥ /
darpaṇaiḥ sūkṣmavastraiśca śobhitaiḥ śvetacāmaraiḥ
prāṅgaṇaiḥ padmarāgādyarindranīlapariṣkṛtām /
vīthībhī ratnakhacitairājamārgaiḥ samanvitām
grīṣmadhyāhnasūryābhāṃ jvalitāṃ ratnatejasā /
gavākṣalakṣaiḥ saṃyuktāṃ vājiśālāpariṣkṛtām
dṛṣṭvā ca dvārakāṃ ramyāṃ te devā vismayaṃ yayuḥ /
prasannavadano devo lāṅgalī bhagavānajaḥ
sasmāra yaduvaṃśānāṃ samūhamugrasenakam /
vasudevaṃ devakīṃ ca pāṇḍavāṃśca samātṛkān
nandaṃ yaśodāṃ gopālānrājendramunipuṃgavām /
gandharvānkinnarāṃścaiva sahito yadupuṃgavaiḥ
nando yaśodā gopāśca jananyā saha pāṇḍavāḥ /
gandharvāḥ kinnarāścaiva vidyādharyaśca nārada
kinnaryaścāpi nartakyo gāyakā vādyabhāṇḍakāḥ /
bhikṣukā bhāṇḍakāścaiva bhaṭṭāścagaṇakāstathā
nānādeśo dbhavā bhūpā vaidyāścānye ca mānavāḥ /
saṃnyāsinaśca yatayo'vadhūtā brahmacāriṇaḥ
āyayurmunayaḥ sarve saśiṣyāḥ siddhapuṃgavāḥ /
sanakaśca sanandaśca ttīyaśca sanātanaḥ
sanatkumāro bhagavāñjñānināṃ ca gurorguruḥ /
śiṣyaistrikoṭibhiḥ sārdha pañcavarṣā digambaraḥ
śiṣyaistrilakṣaiḥ sahito durvāsā bhagavānajaḥ /
lakṣaśiṣyaiḥ kaśyapaśca vālmīkiśca trilakṣakaiḥ
lakṣaśiṣyairgau tamaśca kauṭibhiśca bṛhaspatiḥ /
śukrastrikoṭibhiḥ sārdha bharadvājaśca lakṣakaiḥ
śiṣyaistrikoṭibhiḥ sārdhamaṅgirā bhagavānajaḥ /
vasiṣṭhaḥ koṭibhiḥ śiṣyaiḥ pracetāḥ koṭibhistathā
trilakṣaiśca pulastyaścāpyagastyaḥ koṭibhiḥ saha /
pulaho lakṣaśiṣyaiśca kraturlakṣaisthaiva ca
atristrikoṭibhiḥ śiṣyairbhṛguśca pañcakoṭibhiḥ /
trikoṭibhirmarīciśca śatānandaḥ sahasrakaiḥ
sārdha trikoṭibhiḥ śiṣyairṛṣyaśṛṅgo vibhāṇḍakaḥ /
pāpiniḥ koṭibhiḥ śiṣyairlakṣaiḥ kātyāyanastathā
yājñavalkyaḥ sahasraiśca vyāsaḥ śiṣyatrikoṭibhiḥ /
śiṣyairlakṣaiśca sahito gargaḥ kulapulohitaḥ
gālavaśca sahasraiśca sahasaiḥ saubharistathā /
trikoṭibhirlomaśaśca mārkaṇḍeyastrikoṭibhiḥ
koṭibhirvāmadevaśca jaigīṣavyastrikoṭibhiḥ /
sāṃdīpanirdevalaśca sacchiṣyaiśca trikoṭibhiḥ
voḍhuḥ śiṣyaiḥ koṭibhiśca lakṣaiḥ pañcaśikhastathā /
ahaṃ nārāyaṇaścaiva naro mama sahodaraḥ
śiṣyaistrikoṭibhiḥ sārdhaṃ viśvāmitraśca koṭibhiḥ /
trikoṭibhirjaratkārurāstīkaśca trikoṭibhiḥ
trikoṭibhiḥ parśurāmo vatso lakṣaiśca śiṣyakaiḥ /
dakṣastrilakṣaiḥ śiṣyaiśca kapilaḥ pañcakoṭibhiḥ
saṃvartaśca trilakṣaiścāpyutathyaśca tathaiva ca /
sahasrairjaiminiścaiva pailo lakṣaistathaiva ca
suvaṇaṃśca sahasraiśca vaiśampāyana eva ca /
śiṣyairlakṣaiḥ sametaśca vyāsaśiṣyaḥ purogamaḥ
lakṣaiḥ śiṣyaistathā śṛṅgī copamanyustathaiva ca /
sahasraiśca gauramukhaḥ kaco lakṣairguroḥ sutaḥ
aśvatthāmā tathā droṇaḥ kṛpācāryaḥ saśiṣyakaḥ /
bhīṣmaḥ karṇaśca śakunī rājā duryodhanastathā //
nṛpasya bhrātaraḥ sarve cānye bhūpā jagadgurum
śrībhagavānuvāca
śubhakarmaṇi niṣpanne yāsyanti ye samāgatāḥ /
śivabrahmādayo devā munayaśca tathā'pare
bhavāśca yādavaiḥ sārdhaṃ praviśa dvārakāṃ purīm /
matpitrā mātṛbhiḥ sārdha māhendre ca kṣaṇe nṛpa
apare yadavo'nye ca yāsyanti mathurāṃ purīm /
śrutveti viraso rājā tamuvāca bhayākulaḥ
ugrasena uvāca
vāsudeva na yāsyāmi bhūmiṃ tāṃ paitṛkīṃ punaḥ /
sarvatīrthaparāṃ śuddhāṃ daive karmaṇi paitṛke
pāvake bhūmideśe ca pitṝṇāṃ nirvapettu yaḥ /
tadbhūmiḥ svāmipitṛbhiḥ śrāddhakarmaṇi hanyate
pitṝṇāṃ niṣphalaṃ śrāddhaṃ devānāmapi pūjanam /
kiṃcitphalapradaṃ caiva saṃpūrṇe paitṛke sthale
putrapautrakalatrebhyaḥ prāṇebhyaḥ preyasī sadā /
durlabhā paidṛkī bhūmiḥ piturmāturgarīṃyasī
tatsatyaṃ ca pavitraṃ ca daive karmaṇi paitṛke /
krīḍāṃ ca datte dānaṃ ca paradattamaśuddhakam
mriyate paitṛkībhūmyaṃ tīrthatulyaphalaṃ labhet /
gaṅgājalasamaṃ pūtaṃ patṛkhātodakaṃ hare
tatra snātvā jale pūte gaṅgāsnānaphalaṃ labhet /
pitaṇāṃ tarpaṇāṃ tatra pavitraṃ devapūjanam
paitṛkī janmabhūmiśceddviguṇaṃ tatphalaṃ labhet /
paitṛkībhūmitulyāca dānabhūmiḥ satāmapi
vāsudeva uvāca
bhogāste vacanaṃ kiṃ vā niṣekaḥ kena vāryaṃte /
paitṛkī tīrthatulyā sā kiṃ tīrthaṃ dvārakāparam
sarvatīrthaparā śreṣṭhā dvārakā bahapuṇyadā /
yasyāḥ praveśamātreṇa narāṇāṃ janmakhaṇḍanam
dānaṃ ca dvārakāyāṃ ca śrāddhaṃ ca devapūjanam /
caturguṇaṃ ca tīrthānāṃ gaṅgādīnāṃ ca bhūmipa
gaccha brahmadibhiḥ sārdha munibhiryādavaiḥ saha /
rājendrabhavanaṃ tatra gṛhāṇāṃ sādaraṃ punaḥ
karoti śaśvannyakkāraṃ mahendrasyāmarāvatīm /
nivasa tvaṃ sudharmāyāṃ māhendre ca kṣaṇe nṛpa
jambudvīpasthitā bhūpā rājendramaṇḍaleśvarāḥ /
karaṃ dāsyanti tubhayaṃ ca mahendrāya surā yathā
bhūyājjitaḥ kuberaśca dhanena dhanasaṃpadā /
tejasā bhāskaraścāpi mahendraḥ saṃpadaḥ tathā
devā jitā raṇenaiva puṇyena munayo jitāḥ /
tapasvinaśya tapasā vratīnaśca vratena ca
ugrasenasamo rājā na bhūto na bhaviṣyati /
sabhāyāṃ yasya bhagavānbaladevo mahābalaḥ
viśvaṃ ca yasya śirasāṃ sahasrāṇaṃ nareśvara /
ekasmiñśirasi nyastaṃ śūrpe ca sarṣapo yathā
na hyanantasamo devo balena balavattaraḥ /
yadguṇānāṃ ca nāstyantastenānantaṃ jagurbudhāḥ
vasavo'ṣṭau mahābhāgā rudrāśca śaṃkaraṃ vinā /
balino dvādaśādityā mahendraśca suraiḥ samaḥ
na samarthā dhruvaṃ jetumugrasenaṃ nṛpeśvaram /
kṛṣṇasya vacanaṃ śrutvā prasannavadano nṛpaḥ
prayayau yādavaiḥ sārdha mahendrabhavanātparam /
svālayaṃ dvārakāmadhye jvalantaṃ maṇitejasā
sahasraidvaripālaiśca śūlibhirdaṇḍahastakaiḥ /
niyuktai rakṣitaṃ dvāraṃ dadarśa mānaveśvaraḥ
abhyantare ca śibiraṃ dvārebhyaḥ ṣaḍbhya eva ca /
mandirāṇāṃ ca śatakai ratnānāṃ paribhūṣaṇam
koṭiṃ mattagajendrāṇāṃ dadarśa gajamandire /
caturyugaṃ gajaughaṃ gajānāṃ ṣaḍguṇaṃ tathā
mahābalāṃśca turagānsūryāśvaṃ ca hasanti ye /
gajendrarājaṃ sarveṣāṃ vāhanānāmapīśvaram
hasatyairāvataṃ śaśvanmahendrasya ca nārada /
atyuccairuccaiḥśravamāṃ dadarśa koṭimīpsitam
kharāṇāṃ daśakoṭiṃ ca pādātaṃ ṣaḍguṇaṃ tathā /
nirmāṇaṃ ratnasārāṇāṃ tathānāṃ pañcalakṣakam
pañcalakṣaṃ sārathīnāṃ tatrāśvaṃ ṣaḍguṇaṃ tathā /
aśvavāṭaṃ tatsamaṃ ca sudharmāṃ ca sabhāmapi
dadarśāmyantare ramye devaughamunisaṃyutām /
vahniśuddhāśukai ramyairbhūṣitāṃ raktakambalaiḥ
ratnasiṃhāsanai ramyairbhūṣitāṃ raktapiṅgalaiḥ /
amūlyaratnanirmāṇavīthīnāṃ tejasojjvalām
veṣṭitāṃ ca mahābhītaiḥ kiṃkaraiḥ śatakoṭibhiḥ /
praviveśa sabhāṃ ramyāṃ śrutvā śaṅkhadhvaniṃ śubham
vādyaṃ ca duṃdubhīnāṃ ca munīnāṃ vedamantrakam /
dṛṣṭvā nṛpaṃ samuttasthau vegena sabalo hariḥ
brahmā maheśvaraścaiva śeṣaśca devapuṃgavāḥ /
samuttasthuḥ surāḥ sarve munayaśca mahāvratāḥ
rājendrāścāpi siddhendrā vasudevapurogamāḥ /
ratnasiṃhāsane ramye cograseno mahābalaḥ
samuvāsa mahendrasya munīnāmājñayā hareḥ /
devānāṃ ca gurūṇāṃ ca gargasyāpi tathaiva ca
saptatīrthodakenaiva pūrṇakumbhena nārada /
jakāra vedamantraiśca nṛpasyāpyabhiṣecanam
tasmai vastrayugaṃ dattaṃ vahniśuddhaṃ manoharam /
varuṇena purā dattaṃ kṛṣṇāya paramātmane
mālyaṃ ca pārijātānāṃ candanaṃ ratnabhūṣaṇam /
ratnacchatraṃ dadau tasmai baladevo mahābalaḥ
brahmā kamaṇḍaluṃ caiva śūlaṃ cāpi maheśvaraḥ /
pārvatī ratnamālyaṃ ca hāraṃ ca mālatī satī
anye devāśca munayo rājendrāḥ siddhapuṃgavāḥ /
yautakaṃ ca dadau tasmai krameṇa ca pṛthakpṛthak
vasudevo dadau tasmai śubhadaṃ śvetacāmaram /
pavanena purā dattaṃ kṛṣṇāya paramātmane
nando dadau ca surabhiṃ kāmadhenuṃ ca pūjitām /
yaśodā devakī tasmai ratnaśreṣṭhaṃ dadau mudā
saptabhiḥ kiṃkaraiścāpi saivitaḥ śvetacāmaraiḥ /
dadhāra cchatramakrūro bhaktyā caivā''jñayā hareḥ
ratnasihāsane ramye dadarśa ratnadarpaṇam /
atīva puṇyāvāpyaṃ ca hariṇāṃ ca puraskṛtaḥ
cakruḥ stutiṃ ca bhaṭṭāśca bhiṅukā brāhmaṇāstathā /
daduḥ śubhāśiṣaṃ tasmai devāśca munayastathā
brahmaṇemyo dadau rājā ratnakoṭiṃ ca bhaktataḥ /
bhaṭṭabhyo ratnaśatakaṃ bhikṣukemyastathaiva ca
abhiṣicya nṛpendraṃ ca devāṃśca munipuṃgavān /
saṃpūjya brāhmaṇāṃścāpi bhaṭṭānbhikṣuṃ dvijaṃ gurum
svālayaṃ ca yayuḥ sarve yādavāśca mudā'nvitāḥ /
ye ye hareḥ pārṣadāśca te sarve svālayaṃ yayuḥ
prabhāte cā''yayuḥ sarve sudharmā ca sabhāṃ hareḥ /
namaskṛtya nṛpendraṃ ca coṣuḥ sarve ca saṃsadi
iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nārādanāo dvārakāpraveśa
ugrasenābhiṣeko nāma caturadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Original text: brahmavaivartapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0