Brahmavaivarta Purana · Chapter 3.6

śaunaka uvāca //
nārāyaṇavacaḥ śrutvā nārado hṛṣṭamānasaḥ //
kiṃ papraccha punaḥ sādho tanme brūhi tapodhana

sūta uvāca //
nārāyaṇavacaḥ śrutvā nārado hṛṣṭamānasaḥ //
vratārambhavidhānaṃ ca saṃpraṣṭumupacakrame //

nārada uvāca //
kṛtaṃ kena prakāreṇa vratametacchubhāvaham//
tanme brūhi muniśreṣṭha pārvatyā bharturājñayā

lalābha janma bhūteśaḥ kṛte suvratayā vrate //
brahmankena prakāreṇa tannaḥ śaṃsitumarhasi

nārāyaṇa uvāca//
kathayitvā kathāṃ divyāṃ vidhānaṃ ca vratasya ca //
svayaṃ vidhātā tapasāṃ jagāma tapase śivaḥ

harerārādhanavyagro mūrttibhedadharo hariḥ //
haribhāvanaśīlaśca haridhyānaparāyaṇaḥ //

paramānandapūrṇaśca jñānānandaḥ sanātanaḥ //
divāniśaṃ na jānāti harimantraṃ bahiḥ smaran

prahṛṣṭamanasā devī pārvatī bharturājñayā //
kiṅkarānprerayāmāsa viprāṃśca vratahetave

ānīya sarvadravyāṇi vrate yogyāni yāni ca//
vrataṃ kartuṃ samārebhe śubhadā sā śubhe kṣaṇe

sanatkumāro bhagavānājagāma vidheḥ sutaḥ //
mūrttimāṃstejasā rāśiḥ prajvalanbrahmatejasā

brahmā''jagāma hṛṣṭaśca brahmalokātsabhāryyakaḥ //
atitrasto hi bhagavānājagāma maheśvaraḥ

viṣṇuḥ kṣīrodaśāyī ca salakṣmīkaścaturbhujaḥ //
bhagavāñjagatāṃ pātā śāstā bharttā sapārṣadaḥ

vanamālādhara śyāmo bhūṣito ratnabhūṣaṇaiḥ //
tathā sambhṛtasambhāro ratnayānena nārada

sanakaśca sanandaśca kapilaśca sanātanaḥ //
āsuriśca kraturhaṃso voḍhuḥ pañcaśikho'ruṇiḥ

yatiśca sumatiścaiva vasiṣṭhaśca sahānugaḥ //
pulahaśca pulastyaścāpyatriśca bhṛguraṃgirāḥ

agastyaśca pracetāśca durvāsāścyavanastathā //
marīciḥ kaśyapaḥ kaṇvo jaratkāruśca gautamaḥ

bṛhaspatirutathyaśca saṃvartaḥ saubharistathā //
jābālirjamadagniśca jaigīṣavyaśca devalaḥ //

gokāmukho vakrarathaḥ pāribhadraḥ parāśaraḥ //
viśvāmitro vāmadeva ṛṣyaśṛṃgo vibhāṇḍakaḥ

mārkaṇḍeyo mṛkaṇḍuśca puṣkaro lomaśastathā //
kautso vatsaśca dakṣaśca bālāgniraghamarṣaṇaḥ

kātyāyanaḥ kaṇādaśca pāṇiniḥ śākaṭāyanaḥ //
śaṃkurāpiśaliścaiva śākalyaḥ śaṅkha eva ca

ete cānye ca bahavaḥ saśiṣyā munayo mune //
āvāṃ ca dharmmaputrau ca naranārāyaṇau samau

dikpālāśca tathā devā yakṣagandharvakinnarāḥ //
ājagmuḥ parvatāḥ sarve sagaṇāḥ pārvatīvrate

himālayaḥ śailarājaḥ sāpatyaśca sabhāryakaḥ //
sagaṇaḥ sānugaścaiva ratnabhūṣaṇabhūṣitaḥ

tathā sambhṛtasambhāro nānādravyasamanvitaḥ //
maṇi māṇikyaratnāni vrate yogyāni yāni ca

nānāprakāravastūni jagatyāṃ durlabhāni ca //
lakṣaṃ ca gajaratnānāmaśvaratnaṃ trilakṣakam

daśalakṣaṃ gavāṃ ratnaṃ śatalakṣaṃ suvarṇakam //
rucakānāṃ hīrakāṇāṃ sparśānāṃ ca tathaiva ca

muktānāṃ ca caturlakṣaṃ kaustubhānāṃ sahasrakam //
susvādunānādravyāṇāṃ lakṣabhārāṇi kautukī //
anantaratnaprabhava ājagāma sutāvrate

brāhmaṇā manavaḥ siddhā nāgā vidyādharāstathā //
saṃnyāsino bhikṣukāśca bandinaḥ pārvatīvrate

vidyādharī nartakī ca narttakā'psarasāṃ gaṇāḥ //
nānāvidhā vādyabhāṇḍā ājagmuḥ śivamandiram

kailāsarājamārgaṃ ca candanena susaṃskṛtam //
āmrapallavasūtrāḍhyaṃ kadalīstambhaśobhitam

dūrvādhānyaphalaiḥ parṇalājapuṣpairvibhūṣitam //
nirmitaṃ padmarāgeṇa dadṛśuste gaṇā mudā

uccaiḥ siṃhāsaneṣvete pūjitāḥ śaṅkareṇa ca //
kailāsavāsinaḥ sarve paramānandasaṃyutāḥ

dānādhyakṣaḥ śunāsīraḥ kuberaḥ kośarakṣakaḥ //
ādeṣṭā ca svayaṃ sūryyaḥ pariveṣṭā jalādhipaḥ

dadhnāṃ nadyaḥ sahasrāṇi dugdhānāṃ ca tathaiva ca //
sahasrāṇi ghṛtānāṃ ca guḍānāṃ ca śatāni ca

mādhvīkānāṃ sahasrāṇi tailānāṃ ca śatāni ca //
lakṣāṇi caiva takrāṇāṃ babhūvuḥ pārvatīvrate

pīyūṣāṇāṃ ca kumbhāni śatalakṣāṇi nārada //
miṣṭānnānāṃ śarkarāṇāṃ babhūvurlakṣarāśayaḥ //
yavagodhūmacūrṇānāṃ ghṛtāktānāṃ ca nārada

svastikānāṃ ca pūrṇānāṃ babhūvurlakṣarāśayaḥ //
guḍasaṃskṛtalājānāṃ babhūvuḥ koṭirāśayaḥ

śālīnāṃ pṛthukānāṃ ca rāśīnāṃ daśakoṭayaḥ//
varataṇḍularāśīnāṃ mune saṃkhyā na vidyate

svarṇaraupyapravālānāṃ maṇīnāṃ ca mahāmune //
babhūvuḥ parvatāstatra kailāse pārvatī vrate

pāyasaṃ piṣṭakaṃ caiva śālyannaṃ sumanoharam //
cakāra lakṣmīḥ pākaṃ ca vyañjanaṃ ghṛtasaṃskṛtam

bubhuje devarṣigaṇaiḥ śivo nārāyaṇena ca //
babhūvurlakṣaviprāśca pariveṣaṇakārakāḥ

tāmbūlaṃ ca dadau tebhyaḥ karpūrādisuvāsitam //
ratnasiṃhāsanasthebhyo vipralakṣāḥ sudakṣakāḥ

ratnasiṃhāsanasthaṃ ca viṣṇuṃ kṣīrodaśāyinam //
sevyamānaṃ pārṣadaiśca sasmitaiḥ śvetacāmaraiḥ

ṛṣibhiḥ stūyamānaṃ ca siddhairdevagaṇaistathā //
vidyādharīṇāṃ nṛtyāni paśyantaṃ sasmitaṃ mudā

gandharvāṇāṃ ca saṃgītaṃ śrutavantaṃ manoharam //
papraccha śaṅkaro brahmanbrahmeśaṃ prītipūrvakam

brahmaṇā prerito yuktaṃ vrataṃ karttavyamīpsitam //
devarṣigaṇapūrṇāyāṃ sabhāyāṃ saṃpuṭāñjaliḥ

śrīmahādeva uvāca //
madīyaṃ vacanaṃ nātha śrīnivāsa śṛṇu prabho //
tapassvarūpa tapasāṃ karmaṇāṃ ca phalaprada

vratānāṃ japayajñānāṃ pūjānāṃ sarvapūjita //
sarveṣāṃ bījarūpeṇa vāñchākalpataro hare

supuṇyaṃ ca vrataṃ karttuṃ brahmannicchati pārvatī //
putrārthinī sā śokārttā hṛdayena vidūyatā

ratibhaṃge kṛte devairvyarthavīryyaśucārditā //
prabodhitā mayā sādhvī vividhairvacanāmṛtaiḥ

satputraṃ svāmisaubhāgyaṃ suvratā yācate vrate //
tābhyāṃ vinā na santuṣṭā svaprāṇāṃstyaktumicchati

purā tyaktvā svadehaṃ ca pitṛyajñe ca māninī //
mannindayā himavati punarjanma lalābha sā

sarvaṃ jānāsi vṛttāntaṃ sarvajñaṃ tvāṃ vadāmi kim //
dīnāṃ tāṃ vada tattvajña pariṇāmaśubhapradām

durnivāryyaśca sarveśa strīsvabhāvaśca cāpalaḥ//
dustyajyaṃ yogibhiḥ siddhairasmābhiśca tapasvibhiḥ

jitendriyairjitakrodhaiḥ strīrūpaṃ mohakāraṇam //
sarvamāyākaraṇḍaṃ ca kāmavarddhanakāraṇam

brahmāstraṃ kāmadevasya durbhedyaṃ jayakāraṇam //
sunirmitaṃ ca vidhinā sarvādyaṃ vidhipūrvakam

mokṣadvārakapāṭaṃ ca haribhaktinirodhanam //
saṃsārabandhanastambharajjurūpamakṛntanam

vairāgyanāśabījaṃ ca śaśvadrāgavivarddhanam //
pattanaṃ sāhasānāṃ ca doṣāṇāmālayaṃ sadā

apratyayānāṃ kṣetraṃ ca svayaṃ kapaṭamūrtimat //
ahaṅkārāśrayaṃ śaśvadviṣakumbhaṃ sudhāmukham

sarvairasādhyamānaṃ ca durārādhyaṃ ca sarvadā //
svakāryyasādhyācārāḍhyaṃ kalahāṃkurakāraṇam

sarvaṃ niveditaṃ brahmankarttavyaṃ vaktumarhasi //
kāryyaṃ sarvaṃ parāmarśe pariṇāmasukhāvaham

śrīnārāyaṇa uvāca //
ityevamuktvā bhagavānnirīkṣya brahmaṇo mukham //
virarāma sabhāmadhye stutvā ca kamalāpatim

śaṅkarasya vacaḥ śrutvā prahasya jagadīśvaraḥ //
hitaṃ ca nītivacanaṃ pravaktumupacakrame

śrīviṣṇuruvāca //
supuṇyakavrataṃ sāraṃ satīsantānahetave //
svāmisaubhāgyabījaṃ ca patnī te kartumicchati

sarvāsādhyaṃ durārādhyaṃ sarvakāmaphalapradam //
sukhadaṃ sukhasāraṃ ca mokṣadaṃ pārvatīśvara

ātmā sākṣisvarūpaśca jyotīrūpaḥ sanātanaḥ //
nirāśrayaśca nirlipto nirupādhirnirāmayaḥ

bhaktaprāṇaśca bhakteśo bhaktānugrahakārakaḥ//
durārādhyo hi yo'nyeṣāṃ bhaktānāmatisādhakaḥ

bhaktyadhīno hi bhagavānsarvasiddho hi niṣphalaḥ //
te yasya ca kalāḥ puṃso brahmaviṣṇumaheśvarāḥ

mahānvirāḍyadaṃśaśca nirliptaḥ prakṛteḥ paraḥ //
avyayo nigrahaścogro bhaktānugrahavigrahaḥ

ugragraho grahāṇāṃ ca grahanigrahakārakaḥ/
trikoṭijanmamadhye ca na sādhyo bhavatā vinā

labdhavā hi bhārate janma haribhaktiṃ labhennaraḥ //
sevanaṃ kṣudradevānāṃ kṛtvā saptasu janmasu

sūryyamantramavāpnoti kevalaṃ sa tadāśiṣā //
sūryyamantraṃ samārādhya triṣu janmasu bhārate

prāpnoti śaivaṃ mantraṃ ca sarvadaṃ mānavo mudā //
saṃsevya parayā bhaktyā tvāmevaṃ saptajanmasu

prāpnoti māyāmantraṃ ca tvatpadābjaprasādataḥ //
śataṃ janmasu cārādhya māyāṃ nārāyaṇīṃ parām

nārāyaṇakalāṃ sevyāṃ samavāpnoti mānavaḥ //
kalāṃ niṣevya varṣe'tra puṇyakṣetre sudurlabhe

kṛṣṇabhaktimavāpnoti bhaktasaṃsargahaitukīm //
saṃprāpya bhaktiṃ niṣpakvāṃ bhrāmaṃbhrāmaṃ ca bhārate

prāpnoti paripakvāṃ ca bhaktiṃ bhaktaniṣevayā //
tadā bhaktaprasādena devānāmāśiṣā śiva //
śrīkṛṣṇamantraṃ prāpnoti nirvāṇaphaladaṃ param

kṛṣṇavrataṃ kṛṣṇamantraṃ sarvakāmaphalapradam //
kṛṣṇatulyo bhavedbhaktaściraṃ kṛṣṇaniṣevayā

mahati pralaye pātaḥ sarveṣāṃ vai suniścitam //
na pātaḥ kṛṣṇabhaktānāṃ sādhūnāmavināśinām

avināśini goloke modante kṛṣṇakiṃkarāḥ //
hasanti te suniścintā devānbrahmādikāñchiva

tvaṃ saṃharttā ca sarveṣāṃ na bhaktānāṃ maheśvara //
māyā mohayate sarvānbhaktānna kṛpayā mama

māyā nārāyaṇī mātā sarveṣāṃ kṛṣṇabhaktidā //
na kṛṣṇabhaktiṃ prāpnoti vinā māyāniṣevaṇam

sā ca nārāyaṇī māyā mūlaprakṛtirīśvarī //
kṛṣṇapriyā kṛṣṇabhaktā kṛṣṇatulyā'vināśinī

sā ca tejassvarūpā ca svecchāvigrahadhāriṇī //
āvirbhūtā ca devānāṃ tejasā'suranigrahe

nihatya daityasaṃghāṃśca dakṣapatnyāṃ ca bhārate //
lalābha dakṣastapasā janma cānekajanmanaḥ //

tyaktvā dehaṃ pituryajñe sā satī tava nindayā //
jagāma devī golokaṃ kṛṣṇaśaktiḥ sanātanī

gṛhītvā vigrahaṃ tasyā guṇarūpāśraya param //
bhrāmaṃbhrāmaṃ bhārate tvaṃ viṣaṇṇo'bhūḥ purā hara

prabodhito mayā tvaṃ ca śrīśaileṣu sarittaṭe //
lalābha janma sā śailakāntāyāmacireṇa ca

karotu puṇyakaṃ sādhvī suvratā suvrataṃ śivā //
rājasūyasahasrāṇāṃ puṇyaṃ śaṃkara puṇyake

rājasūyasahasrāṇāṃ vrate yatra dhanavyayaḥ //
na sādhyaṃ sarvasādhvīnāṃ vratametattrilocana

svayaṃ bhūteśanāthastvaṃ puṇyakasya prabhāvataḥ //
pārvatīgarbhajātaśca varaḥ putro bhaviṣyati

svayaṃ devagaṇānāṃ sa yasmādīśaḥ kṛpānidhiḥ //
gaṇeśa iti vikhyāto bhaviṣyati jagattraye

yasya smaraṇamātreṇa vighnanāśo bhaveddhruvam//
jagatāṃ hetunā'nena vighnanighnābhidho vibhuḥ

nānāvidhāni dravyāṇi yasmāddeyāni puṇyake//
bhuktvā lambodaratvaṃ ca tena lambodaraḥ smṛtaḥ

śanidṛṣṭyā śiraśchedādgajavaktreṇa yojitaḥ //
gajānanaḥ śiśustena sarveṣāṃ sarvasiddhidaḥ

dantabhaṅgaḥ paraśunā parśurāmasya vai yataḥ //
hetunā tena vikhyātaścaikadantābhidhaḥ śiśuḥ

pūjyaśca sarvadevānāmasmākaṃ jagatāṃ vibhuḥ //
sarvāgre pūjanaṃ tasya bhavitā madvareṇa vai

pūjāsu sarvadevānāmagre saṃpūjya taṃ janaḥ //
pūjāphalamavāpnoti nirvighnena vṛthā'nyathā

gaṇeśaṃ ca dineśaṃ ca viṣṇuṃ śambhuṃ hutāśanam //
durgāmetānsanniṣevya pūjayeddevatāntaram

gaṇeśapūjane vighnaṃ nirmūlaṃ jagatāṃ bhavet //
nirvyādhiḥ sūryyapūjāyāṃ śuciḥ śrīviṣṇupūjane

mokṣaśca pāpanāśaśca yaśaścaiśvaryamuttamam //
tattvajñānaṃ sutṛptīnāṃ bījaṃ śaṃkarapūjanāt

svabuddhiśuddhijananaṃ kīrttitaṃ vahnipūjanam //
vidhisaṃskṛtavahnestu pūjāto jñānato mṛtiḥ

dātā bhoktā ca bhavati śaṃkarāgniniṣevaṇāt //
haribhaktipradaṃ caiva paraṃ durgārccanaṃ śivam

viparītaṃ trijagatāmeteṣāṃ pūjanaṃ vinā //
evaṃ kramo mahādeva kalpe kalpe'sti niścitam

ete śaśvadvidyamānā nityāḥ sṛṣṭiparāyaṇāḥ //
āvirbhāvatirobhāvau caiteṣāmīśvarecchayā //

ityuktvā śrīharistatra virarāma sabhātale //
prahṛṣṭā devatā viprāḥ pārvatyā saha śaṃkaraḥ

iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe tṛtīye gaṇeśakhaṇḍe nāradanārāyaṇasaṃvāde vratājñāgrahaṇaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ