Brahmavaivarta Purana · Chapter 2.51

śrīpārvatyuvāca //
kimūcurbrāhmaṇaṃ brahmanbrāhmaṇā brahmaṇaḥ sutāḥ //
nītijñā nītivacanaṃ tanmāṃ vyākhyātumarhasi

śrīmahādeva uvāca //
santoṣya taṃ brāhmaṇaṃ ca stavena vinayena ca //
krameṇa vaktumārebhe munisaṃgho varānane

sanatkumāra uvāca //
tvatpaścādāgatā lakṣmīḥ kīrttiḥ sattvaṃ yaśastathā //
suśīlaṃ ca mahaiśvaryaṃ pitaro'gniḥ surāstathā

āgatā nṛpagehebhyaḥ kṛtvā bhraṣṭaśriyaṃ nṛpam //
bhava tuṣṭo dvijaśreṣṭha cāśutoṣaśca vāḍavaḥ

brāhmaṇānāṃ tu hṛdayaṃ komalaṃ navanītavat //
śuddhaṃ sunirmalaṃ caiva mārjitaṃ tapasā mune

kṣamasvāgaccha viprendra śuddhaṃ kuru nṛpālayam //
āśiṣaṃ kuru tasmai tvaṃ pavitrapadareṇunā

bhṛguruvāca //
atithiryasya bhagnāśo gṛhātpratinivarttate //
pitarastasya devāśca vahniścaiva tathaiva ca

nirāśāḥ pratigacchanti cātitherapratigrahāt//
kṣamasvāgaccha viprendra śuddhaṃ kuru nṛpālayam

strīghnairgoghnaiḥ kṛtaghnaiśca brahmaghnairgurutalpagaiḥ //
tulyadoṣo bhavatyetairyasyātithiranarcitaḥ

pulastya uvāca //
paśyanti ye vakradṛṣṭyā cātithiṃ gṛhamāgatam //
dattvā svapāpaṃ tasmai tatpuṇyamādāya gacchati

kṣamasva nṛpadoṣaṃ ca gaccha vatsa yathāsukham //
rājā svakarmadoṣeṇa nottasthau tatkṣamāṃ kuru

pulaha uvāca //
rājaśriyā vidyayā vā brāhmaṇaṃ yo'vamanyate //
viprastrisandhyāhīno yaḥ śrīhīnaḥ kṣatriyo bhavet

ekādaśīvihīnaśca viṣṇunaivedyavañcitaḥ //
kṣamasvāgaccha viprendra śuddhaṃ kuru nṛpālayam

kraturuvāca//
brāhmaṇaḥ kṣatriyo vā'pi vaiśyo vā śūdra eva ca//
dīkṣāhīno bhavetso'pi brāhmaṇaṃ yo'vamanyate

dhanahīnaḥ putrahīno bhāryyāhīno bhaveddhruvam //
kṣamasvāgaccha bhagavañchuddhaṃ kuru nṛpālayam

aṅgirā uvāca //
jñānavānbrāhmaṇo bhūtvā brāhmaṇaṃ yo'vamanyate//
vṛṣavāho bhavetso'pi bhārate saptajanmasu

marīciruvāca//
puṇyakṣetre bhārate ca devaṃ ca brāhmaṇaṃ gurum//
viṣṇubhaktivihīnaśca sa bhavedyo'vamanyate

kaśyapa uvāca //
vaiṣṇavaṃ brāhmaṇaṃ dṛṣṭvā yo'satyamavamanyate //
viṣṇumantravihīnaśca tatpūjāvirato bhavet

pracetā uvāca //
atithiṃ brāhmaṇaṃ dṛṣṭvā nābhyutthānaṃ karoti yaḥ //
pitṛbhaktivihīnassyātsa bhavedbhārate bhuvi

prāpnoti kauñjarīṃ yoniṃ sa mūḍhaḥ saptajanmasu //
śīghraṃ gaccha dvijaśreṣṭha rājñe dehyāśiṣaśśubhāḥ

durvāsā uvāca //
guruṃ vā brāhmaṇaṃ vā'pi devatāpratimāmapi //
dṛṣṭvā śīghraṃ na praṇametsa bhavetsūkaro bhuvi

mithyāsākṣī ca bhavati tathā viśvāsaghātakaḥ //
kṣamasva sarvamasmākamātithyagrahaṇaṃ kuru

rājovāca //
chalena kathito dharmo yuṣmābhirmunipuṅgavaiḥ //
sarvaṃ kṛtvā ca vispaṣṭaṃ māṃ mūḍhaṃ bodhayantvaho

strīghnagoghnakṛtaghnānāṃ gurustrīgāmināṃ tathā //
brahmaghnānāṃ ca ko doṣo brūta māṃ yogināṃ varāḥ

vasiṣṭha uvāca //
kāmato govadhe rājanvarṣaṃ tīrthaṃ bhramennaraḥ //
yavayāvakabhojī ca kareṇa ca jalaṃ pibet

tadā dhenuśataṃ divyaṃ brāhmaṇebhyaḥ sadakṣiṇam //
dattvā muñcati pāpācca bhojayitvā śataṃ dvijān

prāyaścitte tu vai cīrṇe sarvapāpānna mucyate //
pāpāvaśeṣādbhavati duḥkhī cāṇḍāla eva ca

ātideśikahatyāyāṃ tadardhaṃ phalamaśnute //
prāyaścittānukalpena sarvapāpānna mucyate//

śukra uvāca //
gohatyādviguṇaṃ pāpaṃ strīhatyāyāṃ bhaveddhruvam //
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi kālasūtre vaseddhruvam

tato bhavenmahāpāpī sūkaraḥ saptajanmasu //
tato bhavati sarpaśca saptajanmanyataḥ śuciḥ

bṛhaspatiruvāca //
strīhatyādviguṇaṃ pāpaṃ brahmahatyākṛto bhavet //
lakṣavarṣaṃ mahāghore kumbhīpāke vaseddhruvam

tato bhavenmahāpāpī viṣṭhākīṭaḥ śatābdakam//
tato bhavati sarpaśca saptajanmanyataḥ śuciḥ

gautama uvāca //
doṣaḥ kṛtaghne rājendra brahmahatyācaturguṇaḥ //
niṣkṛtirnāsti vedoktā kṛtaghnānāṃ ca niścitam

rājovāca //
lakṣaṇaṃ ca kṛtaghnānāṃ vada vedavidāṃ vara //
kṛtaghnaḥ katidhā proktaḥ keṣu ko doṣa eva ca

ṛṣyaśṛṅga uvāca //
kṛtaghnāḥ ṣoḍaśavidhāḥ sāmavede nirūpitāḥ //
sarvaḥ pratyekadoṣeṇa pratyekaṃ phalamaśnute

kṛte satye ca puṇye ca svadharme tapasi sthite //
pratijñāyāṃ ca dāne ca svagoṣṭhīparipālane

gurukṛtye devakṛtye kāmyakṛtye dvijārcane //
nityakṛtye ca viśvāse paradharmapradānayoḥ

etānyo hanti pāpiṣṭhaḥ sa kṛtaghna iti smṛtaḥ //
eteṣāṃ santi lokāśca tajjanma bhinnayoniṣu

yānyāṃśca narakāṃste ca yānti rājendra pāpinaḥ //
te te ca narakāḥ santi yamaloke suniścitam

suyajña uvāca//
ke kiṃ kṛtvā kṛtaghnāśca kāṃskāngacchanti rauravān //
pratyekaṃ śrotumicchāmi vaktumarhasi me prabho//

kātyāyana uvāca //
kṛtvā śapatharūpaṃ ca satyaṃ hanti na pālayet //
sa kṛtaghnaḥ kālasūtre vasedeva caturyugam

saptajanmasu kākaśca saptajanmasu pecakaḥ //
tataḥ śūdro mahāvyādhiḥ saptajanmasvataḥ śuciḥ

śrīsanandana uvāca //
puṇyaṃ kṛtvā vadatyeva kīrtivarddhanahetunā //
sa kṛtaghnastaptasūrmyāṃ vasatyeva yugatrayam

pañcajanmasu maṇḍūkastriṣu janmasu karkaṭaḥ //
tadā mūko mahāvyādhirdaridraśca tataḥ śuciḥ

sanātana uvāca //
svadharmaṃ hanti yo vipraḥ sandhyātrayavivarjitaḥ //
atarpayaṃśca yaḥ snāti viṣṇunaivedyavarjitaḥ

viṣṇupūjāvihīnaśca viṣṇumantravihīnakaḥ //
ekādaśīvihīnaḥ śrīkṛṣṇajanmadine tadā //

śivarātrau ca yo bhuṅkte śrīrāmanavamīdine //
pitṛkṛtyādihīno yaḥ sa kṛtaghra iti smṛtaḥ

kumbhīpāke vasatyeva yāvadindrāścaturdaśa //
tataścāṇḍālatāṃ yāti saptajanmasu niścitam

śatajanmani gṛdhraśca śatajanmani sūkaraḥ //
tato bhavedbrāhmaṇaśca śūdrāṇāṃ sūpakārakaḥ

tato bhavejjanma sapta brāhmaṇo vṛṣavāhakaḥ //
śūdrāṇāṃ śavadāhī ca bhavetsaptasu janmasu //

dvijo bhūtvā saptajanau bhārate vṛṣalīpatiḥ //
bhuktvā svabhogaleśaṃ ca bhramitvā yāti rauravam

punaḥ punaḥ pāpayoniṃ narakaṃ ca punaḥ punaḥ //
tato bhavedgardabhaśca mārjāraḥ pañcajanmasu

pañcajanmasu maṇḍūko bhavecchuddhastataḥ kramāt

suyajña uvāca //
śūdrāṇāṃ sūpakaraṇe śūdrāṇāṃ śavadāhane //
śūdrānnabhojane vā'pi śūdrastrīgamane'pi ca

brāhmaṇānāṃ ca ko doṣo vṛṣāṇāṃ vāhane tathā //
etānsarvānsamālocya brūhi māṃ niścayaṃ mune

parāśara uvāca //
śūdrāṇāṃ sūpakāraśca yo vipro jñānadurbalaḥ //
asipatre vasatyeva yugānāmekasaptatiḥ

tato bhavedgardabhaśca mūṣikaḥ saptajanmasu//
tailakīṭassaptajanmasvataḥ śuddho bhavennaraḥ

jaratkāruruvāca //
bhṛtyadvārā svayaṃ vā'pi yo vipro vṛṣavāhakaḥ //
sa kṛtaghna iti khyātaḥ prasiddho bhārate nṛpa

brahmahatyāsamaṃ pāpaṃ tannityaṃ vṛṣatāḍane //
vṛṣapṛṣṭhe bhāradānātpāpaṃ taddviguṇaṃ bhaveta

sūryyātape vāhayedyaḥ kṣudhitaṃ tṛṣṭitaṃ vṛṣam //
brahmahatyāśataṃ pāpaṃ labhate nātra saṃśayaḥ

annaṃ viṣṭhā jalaṃ mūtraṃ viprāṇāṃ vṛṣavāhinām //
nādhikāro bhavetteṣāṃ pitṛdevārcane nṛpa

lālākuṇḍe vasatyeva yāvaccandradivākarau //
viṣṭhābhakṣyaṃ mūtrajalaṃ tatra tasya bhaveddhruvam

trisandhyaṃ tāḍayettaṃ ca śūlena yamakiṅkaraḥ //
ulkāṃ dadāti mukhataḥ sūcyā kṛntati santatam

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi viṣṭhāyāṃ ca kṛmirbhavet //
tataḥ kākaḥ pañcajanmasvathaivaṃ baka eva ca

pañcajanmasu gṛdhraśca śṛgālaḥ saptajanmasu //
tato daridraḥ śūdraśca mahāvyādhistataḥ śuciḥ

bhāradvāja uvāca //
śūdrāṇāṃ śavadāhī yaḥ sa kṛtaghna iti smṛtaḥ //
vayaḥpramāṇāṃ rājendra brahmahatyāṃ labheddhruvam

tattulyayonibhramaṇāttattulyanarakācchuciḥ //
yo doṣo brāhmaṇānāṃ ca śūdrāṇāṃ śavadāhane

tāvadeva bhaveddoṣaḥ śūdraśrāddhānnabhojane

vibhāṇḍaka uvāca //
pitṛśrāddhe ca śūdrāṇāṃ bhuṅkte yo brāhmaṇo'dhamaḥ//
surāpītī brahmaghātī pitṛdevārcanādbahiḥ

mārkaṇḍeya uvāca //
yo doṣo brāhmaṇānāṃ ca śūdrastrīgamane nṛpa //
ahaṃ vakṣyāmi vedoktaṃ sāvadhānaṃ niśāmaya

kṛtaghnānāṃ pradhānaśca yo vipro vṛṣalīpatiḥ //
kṛmidaṃṣṭre vasetso'pi yāvadindrāścaturdaśa

kṛmibhakṣyo bhavedvipro vihvalo yamakiṅkaraiḥ //
pratimāṃ tāṃ taptalauhīmāśleṣayati nityaśaḥ

tataśca puṃścalīyonau kṛmirbhavati niścitam //
evaṃ varṣasahasraṃ ca tataḥ śūdrastataḥ śuciḥ

suyajña uvāca//
anyeṣāṃ ca kṛtaghnānāṃ vada karmaphalaṃ mune//
ślāghyo me brāhmaśāpaśca kasya sampadvinā''padam

dhanyo'haṃ kṛtakṛtyo'haṃ saphalaṃ jīvanaṃ mama //
āgatāstu yato muktā madgehe munayaḥ surāḥ

iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe dvi० pra० nāradanārāyaṇasaṃvādāntargataharagaurīsaṃvāde nṛpamunisaṃvāde rādhopākhyāne
karmavipāko nāmaikapañcāśattamo'dhyāyaḥ