Brahmavaivarta Purana · Chapter 2.36

nārada uvāca //
nārāyaṇapriyā sā ca varā vaikuṇṭhavāsinī //
vaikuṇṭhādhiṣṭhātṛdevī mahālakṣmīḥ sanātanī

kathaṃ babhūva sā devī pṛthivyāṃ sindhukanyakā //
kiṃ taddhyānaṃ ca kavacaṃ sarvaṃ pūjāvidhikramam

purā kena stutā''dau sā tanme vyākhyātumarhasi

nārāyaṇa uvāca //
purā durvāsasaḥ śāpādbhraṣṭaśrīkaḥ purandaraḥ//
babhūva devasaṃghaśca martyalokaśca nārada

lakṣmīḥ svargādikaṃ tyaktvā ruṣṭā paramaduḥkhitā//
gatvā līnā ca vaikuṇṭhe mahālakṣmyāṃ ca nārada

tadā śokādyayurdevā duḥkhitā brahmaṇaḥ sabhām //
brahmāṇaṃ ca puraskṛtya yayurvaikuṇṭhameva ca

vaikuṇṭhe śaraṇā pannā devā nārāyaṇe pare //
atīva dainyayuktāśca śuṣkakaṇṭhauṣṭhatālukāḥ

tadā lakṣmīśca kalayā purā nārāyaṇājñayā //
babhūva sindhukanyā sā śakrasampatsvarūpiṇī

tadā mathitvā kṣīrodaṃ devā daityagaṇaiḥ saha //
saṃprāpuśca varaṃ lakṣmyā dadṛśustāṃ ca tatra hi

surādibhyo varaṃ dattvā vanamālāṃ ca viṣṇave //
dadau prasannavadanā tuṣṭā kṣīrodaśāyine

devāścāpyasurākrāntaṃ rājyaṃ prāpuśca tadvarāt //
tāṃ saṃpūjya ca saṃstūya sarvatra ca nirāpadaḥ //१ १ //
nārada uvāca //
kathaṃ śaśāpa durvāsā muniśreṣṭhaḥ purandaram//
kena doṣeṇa vā brahmanbrahmiṣṭhaṃ brahmavitpurā

mamanthe kena rūpeṇa jaladhistaiḥ surādibhiḥ//
kena stotreṇa sā devī śakre sākṣādbabhūva ha//१ ३//
ko vā tayośca saṃvādo hyabhavattadvada prabho

nārāyaṇa uvāca //
madhupānapramattaśca trailokyādhipatiḥ purā //
krīḍāṃ cakāra rahasi rambhayā saha kāmukaḥ

kṛtvā krīḍāṃ tayā sārddhaṃ kāmukyā hṛtacetanaḥ //
tasthau tatra mahāraṇye kāmonmathita cetanaḥ

kailāsaśikharaṃ yāntaṃ vaikuṇṭhādṛṣipuṅgavam //
durvāsasaṃ dadarśendro jvalantaṃ brahmatejasā

grīṣmamadhyāhnamārttaṇḍasahasraprabhamīśvaram //
prataptakāñcanābhāsaṃ jaṭābhāramahojjvalam

śuklayajñopavītaṃ ca cīraṃ daṇḍaṃ kamaṇḍalum //
mahojjvalaṃ ca tilakaṃ bibhrataṃ candrasannibham

samanvitaṃ śiṣyavargairvedavedāṅgapāragaiḥ //
dṛṣṭvā nanāma śirasā sambhramāttaṃ purandaraḥ

śiṣyavargaṃ sa bhaktyā vai tuṣṭāva ca mudānvitaḥ //
muninā ca saśiṣyeṇa tasmai dattāśśubhāśiṣaḥ

viṣṇudattaṃ pārijātapuṣpaṃ ca sumanoharam //
mṛtyurogajarāśokaharaṃ mokṣakaraṃ dadau

śakraḥ puṣpaṃ gṛhītvā ca pramatto rājasampadā //
bhrameṇa sthāpayāmāsa tatra vai hastimastake

hastī tatsparśamātreṇa rūpeṇa ca guṇena ca //
tejasā vayasā kāntyā viṣṇutulyo babhūva saḥ

tyaktvā śakraṃ gajendraścāpyagacchadghorakānanam //
na śaśāka mahendrastaṃ rakṣituṃ tejasā mune

tatpuṣpaṃ tyaktavantaṃ ca dṛṣṭvā śakraṃ munīśvaraḥ //
taṃ śaśāpa mahātejāḥ krodhasaṃraktalocanaḥ

durvāsā uvāca //
are śriyā pramattastvaṃ kathaṃ māmavamanyase //
maddattapuṣpaṃ garveṇa tyaktavānhastimastake

viṣṇorniveditaṃ puṣpaṃ naivedyaṃ vā phalaṃ jalam //
prāptimātreṇa bhoktavyaṃ tyāgena brahmahā janaḥ

bhraṣṭaśrīrbhraṣṭabuddhiśca bhraṣṭajñāno bhavennaraḥ//
yastyajedviṣṇunevedyaṃ bhāgyenopasthitaṃ śubham

prāptimātreṇa yo bhuṅkte bhaktyā viṣṇuniveditam//
puṃsāṃ śataṃ samuddhṛtya jīvanmuktaḥ svayaṃ bhavet

viṣṇunaivedyabhojī yo nityaṃ tu praṇameddharim//
pūjayetstauti vā bhaktyā sa viṣṇusadṛśo bhavet

tatsparśavāyunā sadyastīrthaughaśca viśudhyati //
tatpādarajasā mūḍha sadyaḥ pūtā vasundharā

puṃścalyannamavīrānnaṃ śūdraśrāddhānnameva ca //
yaddhareranivedyaṃ ca vṛthāmāṃsamabhakṣakam

śivaliṅgapradattānnaṃ yadannaṃ śūdrayājinām //
cikitsakadvijānāṃ ca devalānnaṃ tathaiva ca

kanyāvikrayiṇāmannaṃ yadannaṃ yonijīvinām //
anuṣṇānnaṃ paryuṣitaṃ sarvabhakṣyāvaśeṣi tam

śūdrāpatidvijānnaṃ ca vṛṣavāhadvijānnakam //
adīkṣitadvijānnaṃ ca yadannaṃ śavadāhinām

agamyagāmināṃ caiva dvijānāmannameva ca//
mitradruhāṃ kṛtaghnānāmannaṃ viśvāsaghātinām

mithyāsākṣyapradānāṃ ca brāhmaṇānāṃ tathaiva ca //
etatsarvaṃ vi śudhyeta viṣpunaivedyabhakṣaṇāt

śvapaco viṣṇusevī ca vaṃśānāṃ koṭimuddharet //
harerabhakto vipraśca svaṃ ca rakṣitumakṣamaḥ

ajñānādyadi gṛhṇāti viṣṇornirmālyameva ca //
saptajanmārjitātpāpānmucyate nātra saṃśayaḥ

jñātvā bhaktyā ca gṛhṇāti viṣṇornaivedyameva ca //
koṭijanmārjitātpāpānmucyate nātra saṃśayaḥ

yasmātsaṃsthāpitaṃ puṣpaṃ garvādvai hastimastake //
tasmādyuṣmānparityajya yātu lakṣmīrhareḥ padam

nārāyaṇasya bhakto'haṃ na bibhemīśvaraṃ vidhim //
kālaṃ mṛtyuṃ jarāṃ caiva kānanyāngaṇayāmi ca

kiṃ kariṣyati te tātaḥ kaśyapaśca prajāpatiḥ //
bṛhaspatirguruścaiva niśśaṅkasya ca me hareḥ

idaṃ puṣpaṃ yasya mūrdhni tasya vai pūjanaṃ puraḥ//
mūrdhni cchinne śivaśiśośchittvedaṃ yojayiṣyati

iti śrutvā mahendraśca dhṛtvā taccaraṇadvayam//
uccai ruroda śokārttastamuvāca bhayākulaḥ

indra uvāca //
dattaḥ samucitaḥ śāpo mahyaṃ mattāya he prabho //
hṛtā tvayā cetsampattiḥ kiyajjñānaṃ ca dehi me

aiśvaryyaṃ vipadāṃ bījaṃ pracchannajñānakāraṇam //
muktimārgārgalaṃ dārḍhyāddharibhaktivyapāyakam

janmamṛtyujarārogaśokaduḥkhāṃkuraṃ param //
sampattitimirāndhaśca muktimārgaṃ na paśyati

sampanmattaḥ samūḍhaśca surāmattaḥ sacetanaḥ //
bāndhavairveṣṭitaḥ so'pi bandhudveṣakaro mune

sampanmade pramattaśca viṣayāndhaśca vihvalaḥ //
mahākāmī sāhasikaḥ sattvamārge na paśyati

dvividho viṣayāndhaśca rājasastāmasaḥ smṛtaḥ //
aśāstrajñastāmasaśca śāstrajño rājasaḥ smṛtaḥ

śāstre ca dvividhaṃ mārgaṃ nirdiṣṭaṃ munipuṅgava //
pravṛttibījamekaṃ ca nivṛtteḥ kāraṇaṃ param

caranti jīvinaścādau pravṛttau duḥkhavartmani //
svacchande cāprasanne ca nirnirodhe ca santatam

āpātamadhure lobhātkleśe ca sukhamāninaḥ //
pariṇāmotpattibīje janmamṛtyujarākare

anekajanmaparyyantaṃ kṛtvā ca bhramaṇaṃ mudā //
svakarmavihitāyāṃ ca nānāyonyāṃ krameṇa ca

tataḥ kṛṣṇānugrahācca satsaṅgaṃ labhate janaḥ //
sahasreṣu śateṣveko bhavābdheḥ pārakāraṇam

sādhuḥ sattvapradīpena muktimārgaṃ pradarśayet //
tadā karoti yatnaṃ ca jīvī bandhanakhaṇḍane

anekajanmayogena tapasā'naśanena ca //
tadā labhenmuktimārgaṃ nirvighnaṃ sukhadaṃ param

idaṃ śrutaṃ gurorvaktrātprasaṅgāvasareṇa ca //
nahi pṛṣṭamato'nyacca bhavaduḥkhaughaveṣṭitāḥ

adhunā vidhinā datto vipattau jñānasāgaraḥ//
sampadrūpā vipadiyaṃ mama nistārakāriṇī

jñānasindho dīnabandho mahyaṃ dīnāya sāmpratam //
dehi kiñcijjñānasāraṃ bhavapāraṃ dayānidhe

indrasya vacanaṃ śrutvā prahasya jñānināṃ guruḥ //
jñānaṃ kathitumārebhe hyatituṣṭaḥ sanātanaḥ

durvāsā uvāca //
aho mahendra māṅgalyamātmānaṃ draṣṭumicchasi //
āpātato duḥkhabījaṃ pariṇāmasukhāvaham

svagarbhayātanānāśapīḍākhaṇḍanakāraṇam //
duṣpārāsāradurvārasaṃsārārṇavatārakam

karmavṛkṣāṅkuracchedakāraṇaṃ sarvatārakam //
santoṣasantatikaraṃ pravaraṃ sarvavartmanām

dānena tapasā vā'pi vratenānaśanādinā //
karmaṇā svargabhogādi sukhaṃ bhavati jīvinām

kāmyānāṃ karmaṇāṃ caiva mūlaṃ saṃchidya yatnataḥ //
adhunedaṃ mokṣabījaṃ saṃkalpābhāva eva ca

yatkarma sāttvikaṃ kuryyādasaṃkalpitameva ca //
sarvaṃ kṛṣṇārpaṇaṃ kṛtvā pare brahmaṇi līyate

sāṃsārikāṇāmetattu nirvāṇaṃ mocakaṃ viduḥ //
necchanti vaiṣṇavāstattu sevāvirahakātarāḥ

sevāṃ kurvanti te nityaṃ vidhāyottamadehakam //
goloke vā'pi vaikuṇṭhe tasyaiva paramātmanaḥ

harisevādirūpāṃ ca muktimicchanti vaiṣṇavāḥ //
jīvanmuktāśca te śakra svakuloddhārakāriṇaḥ

smaraṇaṃ kīrttanaṃ viṣṇorarcanaṃ pādasevanam //
vandanaṃ stavanaṃ nityaṃ bhaktyā naivedyabhakṣaṇam

caraṇodakapānaṃ ca tanmaṃtrajapanaṃ param //
idaṃ nistārabījaṃ ca sarveṣāmīpsitaṃ bhavet

idaṃ mṛtyuñjayajñānaṃ dattaṃ mṛtyuñjayena me //
tacchiṣyo'haṃ ca niśśaṅkastatprasādācca sarvataḥ

sa janmadātā sa guruḥ sa ca bandhuḥ satāṃ paraḥ //
yo dadāti harerbhaktiṃ trailokye ca sudurlabham

darśayedanyamārgaṃ ca vinā śrīkṛṣṇasevanam //
sa ca taṃ nāśayatyeva dhruvaṃ tadvadhabhāgbhavet

santataṃ jagatāṃ kṛṣṇanāma maṅgalakāraṇam //
maṅgalaṃ varddhate nityaṃ na bhavedāyuṣo vyayaḥ

tebhyo'pyapaiti kālaśca mṛtyussyādroga eva ca //
santāpaścaiva śokaśca vainateyādivoragāḥ

kṛṣṇamantropāsakaśca brāhmaṇaḥ śvapaco'pi vā //
brahmalokaṃ samullaṃghya yāti golokamuttamam

brahmaṇā pūjitaḥ so'pi madhuparkādinā ca yaḥ //
stutaḥ suraiśca siddhaśca paramānandabhāvanaḥ

jñānasāraṃ tapaḥsāraṃ brahmasāraṃ paraṃ śivam //
śivenoktaṃ yogasāraṃ śrīkṛṣṇapadasevanam

brahmādistambaparyyantaṃ sarvaṃ mithyaiva kevalam //
bhaja satyaṃ paraṃ brahma rādheśaṃ prakṛteḥ param

atīva sukhadaṃ sāraṃ bhuktidaṃ muktidaṃ param //
siddhiyogapradaṃ caiva dātāraṃ sarvasampadām

yogināmapi siddhānāṃ yatīnāṃ ca tapasvinām //
sarveṣāṃ karmabhogo'sti na nārāyaṇasevinām

bhasmasācca bhavetpāpaṃ yadupasparśamātrataḥ //
jvaladagnau pātitaṃ ca yathā śuṣkendhanaṃ tathā

tato rogā hi vepante pāpāni ca bhayāni ca //
dūrataśca palāyante yamadūtāstato bhayāt

tāvannibaddhaḥ saṃsāre kārāgāre vidherjanaḥ //
na yāvatkṛṣṇa mantraṃ ca prāpnoti guruvaktrataḥ

kṛtakarmaughabhogākhyanigaḍacchedakāraṇam //
māyājālocchedakaraṃ māyāpāśanikṛntanam

golokamārgasopānaṃ nistāre bījakāraṇam //
bhaktyaṃkurasvarūpaṃ ca nityaṃ vṛddhamanaśvaram

sāraṃ ca sarvatapasāṃ yovānāṃ sādhanaṃ tathā //
siddhīnāṃ vedapāṭhānāṃ vratādīnāṃ ca niścitam

dānānāṃ tīrthaśaucānāṃ yajñādīnāṃ purandara //
pūjānāmupavāsānāmityāha kamalodbhavaḥ

puṃsāṃ lakṣaṃ pitṝṇāṃ ca śataṃ mātāmahasya ca //
pūrvaṃ paraṃ ca tatsaṃkhyaṃ pitaraṃ mātaraṃ gurum

sahodaraṃ kalatraṃ ca vaktuṃ śiṣyaṃ ca kiṅkaram //
samuddharecca śvaśuraṃ śvaśrūṃ kanyāṃ ca tatsutam

svātmānaṃ ca satīrthyaṃ ca gurupatnīṃ guroḥ sutam //
uddharedbalavānbhakto mantragrahaṇamātrataḥ

mantragrahaṇamātreṇa jīvanmukto bhavennaraḥ //
tatsparśapūtastīrthaughaḥ sadyaḥ pūtā vasundharā

anekajanmaparyyantaṃ dīkṣāhīno bhavennaraḥ //
tadanyadevamantraṃ ca labhate puṇyaleśataḥ

saptajanmasu devānāṃ kṛtvā sevāṃ svakarmataḥ //
labhate ca ravermantraṃ sākṣiṇaḥ sarvakarmaṇām

janmatrayaṃ bhāskaraṃ ca sevitvā mānavaḥ śuciḥ //
labhedgaṇeśamantraṃ ca sarvavighnaharaṃ param

janmatrayaṃ taṃ niṣevya nirvighnaśca bhavennaraḥ //
vighneśasya prasādena divyajñānaṃ labhennaraḥ

tadā jñānapradīpena samālocya mahāmatiḥ //
ajñānāndhatamaśchittvā mahāmāyāṃ bhajennaraḥ

prakṛtiṃ viṣṇumāyāṃ ca durgāṃ durgatināśinīm //
siddhidāṃ siddhirūpāṃ ca paramāṃ siddhiyoginīm

vāṇīrūpāṃ ca padmāṃ ca bhadrāṃ kṛṣṇapriyātmikām //
nānārūpāṃ tāṃ niṣevya janmanāṃ śatakaṃ naraḥ

tatprasādādbhavejjñānī jñānānandaṃ tadā bhajet //
kṛṣṇaṃ jñānādhidevaṃ ca mahādevaṃ sanātanam

śivaṃ śivasvarūpaṃ ca śivadaṃ śivakāraṇam //
paramānandarūpaṃ ca paramānandadāyinam

sukhadaṃ mokṣadaṃ caiva dātāraṃ sarvasampadām //
amaratvapradaṃ caiva dīrghamāyuṣyadaṃ param

indratvaṃ ca manutvaṃ ca dātuṃ śaktaṃ ca līlayā //
rājendratvapradaṃ caiva jñānadaṃ haribhaktidam

janmatrayaṃ tamārādhya cāśutoṣaprasādataḥ //
sarvadasya prasādena śaṅkarasya mahātmanaḥ

varadasya vareṇaiva haribhaktiṃ labheddhruvam //
tadā tadbhaktasaṃsargātkṛṣṇamantraṃ labheddhruvam

nirmmalajñānadīpena pradīptena ca tattvavit //
brahmādistambaparyyantaṃ sarvaṃ mithyaiva paśyati

dayānidheḥ prasādena nirmalajñānamālabhet //
varadasya vareṇaiva haribhaktiṃ labheddhruvam // ११! //
tadā nirvṛtimāpnoti sārātsārāṃ parātparām //
yatra dehe labhenmantraṃ taddehāvadhi bhārate

tatpāñcabhautikaṃ tyaktvā bibhṛyāddivyarūpakam //
karoti dāsyaṃ goloke vaikuṇṭhe vā hareḥ pade

paramānandasaṃyukto mohādiṣu vivarjitaḥ //
na vidyate punarjanma punarāgamanaṃ hare

punaśca na pibetkṣīraṃ dhṛtvā mātṛstanaṃ param //
viṣṇumantropāsakānāṃ gaṅgādestīrthasevinām

svadharmiṇāṃ ca bhikṣūṇāṃ punarjanma na vidyate //
tīrthe parityajetpāpaṃ kriyāṃ kṛtvā hariṃ bhajet

ayaṃ nirūpito dhātrā svadharmastīrthasevinām //
tannāmamantraṃ prajapettatsevādiṣu tatparaḥ

vratopavāsarata ityukto vai viṣṇusevinām //
sadanne vā kadanne vā loṣṭe vā kāñcane tathā

samā buddhiryasya śaśvatsa saṃnyāsīti kīrtitaḥ //
daṇḍaṃ kamaṇḍaluṃ raktavastramātraṃ ca dhārayet

nityaṃ pravāsī naikatra syātsaṃnyāsīti kīrttitaḥ //
śuddhācāradvijānnaṃ ca bhuṅkte lobhādivarjitaḥ

kintu kiṃcinna yāceta sa saṃnyāsīti kīrttitaḥ //
na vyāpārī nāśramī ca sarvakarmavivarjitaḥ

dhyāyennārāyaṇaṃ śaśvatsa saṃnyāsīti kīrttitaḥ //
śaśvanmaunī brahmacārī saṃbhāṣā parivarjitaḥ

sarvaṃ brahmamayaṃ paśyetsa saṃnyāsīti kīrttitaḥ //
sarvatra samabuddhiśca hiṃsāmāyāvivarjitaḥ

krodhāhaṅkārarahitaḥ sa saṃnyāsīti kīrttitaḥ //
ayācitopasthitaṃ ca miṣṭāmiṣṭaṃ ca bhuktavān

na yācate bhakṣaṇārthī sa saṃnyāsīti kīrttitaḥ //
na ca paśyenmukhaṃ strīṇāṃ na tiṣṭhettatsamīpata

dāravīmapi yoṣāṃ ca na spṛśedyaḥ sa bhikṣukaḥ //
ayaṃ saṃnyāsināṃ dharma ityāha kamalodbhavaḥ

viparyyaye vināśaśca janmayāmyaṃ bhayaṃ bhavet //
janmaduḥkhaṃ yāmyaduḥkhaṃ jīvināmatidāruṇam

surasūkarayonau vā garbhe duḥkhaṃ samaṃ sura //
yonau vā kṣudrajantūnāṃ paśvādīnāṃ tathaiva ca

garbhe smaranti sarve te karmma janma śatodbhavam//
vismarennirgato jīvo garbhādvai viṣṇumāyayā//
svadehaṃ pāti yatnena suro vā kīṭa eva vā

yonerabhyantare śukre patite puruṣasya ca//
śukraṃ śoṇitayuktaṃ ca sahasā tatkṣaṇaṃ bhavet

raktādhike mātṛsamaścetare piturākṛtiḥ//
yugmāhe ca bhavetputraḥ kanyakā tadviparyyaye

ravibhaumagurūṇāṃ ca vāre cettadbhavetsutaḥ //
ayugmāhe taditare vāre vai kanyakā bhavet

prathamaprahare janma yasya so'lpāyureva ca //
dvitīye madhyamaścaiva tṛtīye tatparo bhavet

caturthe cirajīvī syātkṣaṇānāmanurūpakaḥ //
duḥkhī vā'tha sukhī vā'pi pūrvakarmānurūpataḥ

yādṛśe ca kṣaṇe janma prasavastādṛśe bhavet //
prasūtikṣaṇacarcā ca kurvantyevaṃ vicakṣaṇāḥ

kalalaṃ tvekarātreṇa pravṛddhaḥ syāddine dine //
saptame badarākāro māse gaṇḍusamo bhavet

māsatraye māṃsapiṇḍo hastapādādivarjitaḥ //
sarvāvayavasampanno dehī māse ca pañcame

bhavettu jīvasaṃcāraḥ ṣaṇmāse sarvatattvavit //
duḥkhī svalpasthalasthāyī śakunta iva pañjare

mātṛjagdhānnapānaṃ ca bhuṅkte'medhyasthale sthitaḥ //
hāheti śabdaṃ kṛtvā ca cintayedīśvaraṃ param

evaṃ ca caturo māsānbhuktvā paramayātanām //
prerito vāyunā kāle garbhādvai nirgato bhavet

digdeśakālāvyutpanno vismṛto viṣṇumāyayā //
śaśvadviṇmūtrasaṃyuktaḥ śiśuḥ syācchaiśavāvadhi

parāyatto'pyakṣamaśca maśakādini vāraṇe //
kīṭādibhukto duḥkhī ca rauti tatra punaḥ punaḥ

stanāndho'pyasamarthaśca yāñcāṃ kartumabhīpsitām //
na vāṇī nissarettasya paugaṇḍāvadhi susphuṭā

paugaṇḍe yātanāṃ bhuktvā prāpnute yauvanaṃ punaḥ //
na smarenmāyayā dehī garbhāderyātanāṃ punaḥ//

āhāramaithunārttaśca nānāmohādiveṣṭitaḥ //
putraṃ kalatramanugaṃ yatnena paripālayet

evaṃ yāvatsamarthaśca tāvadeva hi pūjitaḥ //
asamarthaṃ ca manyante bāṃdhavā gojaraṃ yathā

yadā'tīva jarāyukto jaḍo'tibadhiro bhavet//
kāsaśvāsādiyuktaśca parāyatto'timūḍhavat

tadantare'nutāpaṃ ca kurute santataṃ punaḥ //
na sevitaṃ harestīrthaṃ satsaṃgaścāpi kāmataḥ

punaśca mānavīṃ yoniṃ labhāmi bhārate yadi //
tadā tīrthaṃ gamiṣyāmi bhaje vai kṛṣṇamityaho

ityevamādi manasi kurvantaṃ taṃ jaḍaṃ sura //
gṛhṇāti yamadūtaśca kāle prāpte'tidāruṇaḥ

sa paśyedyamadūtaṃ ca pāśahastaṃ ca daṇḍinam //
atīva koparaktākṣaṃ vikṛtākāramulbaṇam

durnivāryyamupāyaiśca baliṣṭhaṃ ca bhayaṅkaram //
durdṛśyaṃ sarvasiddhijñaṃ sarvādṛṣṭaṃ puraḥ sthitam

dṛṣṭamātrānmahābhīto viṇmūtraṃ ca samutsṛjet //
tadā prāṇāṃstyajetsadyo dehaṃ vai pāñcabhautikam

aṃguṣṭhamātraṃ puruṣaṃ gṛhītvā yamakiṅkaraḥ//
vinyasya bhogadehe ca svasthānaṃ prāpayed drutam

jīvo gatvā yamaṃ paśyetsarvadharmajñameva ca //
ratnasiṃhāsanasthe ca sasmitaṃ susthiraṃ param

dharmādharmavicārajñaṃ sarvajñaṃ sarvatomukham //
viśveṣvekādhikāraṃ ca vidhātrā nirmitaṃ purā

vahniśuddhāṃśukādhānaṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitam //
veṣṭitaṃ pārṣadagaṇairdūtaiścāpi trikoṭibhiḥ

japantaṃ śrīkṛṣṇanāma śuddhasphāṭikamālayā//
dhyāyamānaṃ tatpadābjaṃ pulakāṅkitavigraham

sagadgadaṃ sāśrunetraṃ sarvatra samadarśinam//
atīva kamanīyaṃ ca śaśvatsusthirayauvanam

svatejasā prajvalantaṃ sukhadṛśyaṃ vicakṣaṇam //
śaratpārvaṇacandrābhaṃ citraguptapuraḥsthitam

puṇyātmanāṃ śāntarūpaṃ pāpināṃ ca bhayaṅkaram //
taṃ dṛṣṭvā praṇameddehī mahābhītaśca tiṣṭhati

citraguptavicāreṇa yeṣāṃ yaducitaṃ phalam //
śubhāśubhaṃ ca kurute tadeva ravinandanaḥ

evaṃ teṣāṃ gatāyāte nivṛttirnāsti jīvinām //
nivṛttiheturūpaṃ ca śrīkṛṣṇapadasevanam //

ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ varaṃ prārthaya vāñchitam //
sarvaṃ dāsyāmi te vatsa na me'sādhyaṃ ca kiṃcana

mahendra uvāca //
indratvaṃ ca gataṃ bhadraṃ kimaiśvaryye prayojanam //
kalpavṛkṣa muniśreṣṭha dehi me paramaṃ padam

mahendrasya vacaḥ śrutvā prahasya munipuṅgavaḥ //
tamuvāca vacaḥ satyaṃ vedoktaṃ sārameva ca

durvāsā uvāca //
paraṃ padaṃ viṣayiṇāṃ mahendrātisudurlabham //
muktiryuṣmadvidhānāṃ ca na laye prākṛte'pi ca

āvirbhāvaḥ sṛṣṭividhau tirobhāvo laye'pi ca //
yathā jāgaraṇaṃ suptirbhavatyeva krameṇa ca

yathā bhramati kālaśca tathā viṣayiṇo dhuvam //
cakranemikrameṇaiva nityameveśvarecchayā

palamekaṃ bhavedeva yathā vipalaṣaṣṭibhiḥ //
ṣaṣṭibhiśca palairdaṇḍo muhūrtto dviguṇāttataḥ

triṃśadbhiśca muhūrttaiśca bhavedeva divāniśam//
daśapañca divārātriḥ pakṣamekaṃ vidurbudhāḥ

pakṣābhyāṃ śuklakṛṣṇābhyāṃ māsa eva vidhīyate //
ṛturdvābhyāṃ ca māsābhyāṃ saṃkhyāvidbhi prakīrttitaḥ

ṛtutrayeṇāyanaṃ ca tābhyāṃ dvābhyāṃ ca vatsaraḥ //
triṃśatsahasrādhikaiśca tricatvāriṃśalakṣakaiḥ

vatsarairnaramānaiśca yugānāṃ ca catuṣṭayam //
ṣaṣṭyā'dhike pañcaśate sahasre pañcaviṃśatau

yuge narāṇāṃ śakrāyurmanorāyuḥ prakīrttitam //
diglakṣendranipāte'ṣṭasahasrādhika eva ca

nipāto brahmaṇastatra bhavetprākṛtiko layaḥ //
laye prākṛtike vatsa kṛṣṇasya paramātmanaḥ

cakṣurnimeṣaḥ sṛṣṭiśca punarunmīlane tathā //
brahmasṛṣṭilayānāṃ ca saṃkhyā nāsti śrutau śrutam

yathā pṛthivyā reṇūnāmityūce candraśekharaḥ //
eteṣāṃ mokṣaṇaṃ nāsti kathitāni ca yāni tu

sṛṣṭisūtrasvarūpaṃ hi cānyadvṛṇu varaṃ sura //
munīndrasya vacaḥ śrutvā devendro vismito mune

ātmanaḥ pūrvamaiśvaryyaṃ varayāmāsa tatra vai //
tatprāpsyasyacireṇaivetyuktvā sa prayayau gṛham

iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe dvitīye prakṛtikhaṇḍe nāradanārāyaṇasaṃvāde durvāsomunisurendrasaṃvāde indraṃ prati durvāsaḥśāpādikathanaṃ nāma ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ