Brahmavaivarta Purana · Chapter 2.34

sāvitryuvāca //
haribhaktiṃ dehi mahyaṃ sārabhūtāṃ sudurlabhām //
tvattaḥ sarvaṃ śrutaṃ deva nāvaśiṣṭo'dhunā mama

kiṃcitkathaya me dharmaṃ śrīkṛṣṇaguṇakīrttagam //
puṃsāṃ lakṣoddhārabījaṃ narakārṇavatārakam

kāraṇaṃ muktikāryāṇāṃ sarvāśubhanivāraṇam //
dāraṇaṃ karmavṛkṣāṇāṃ kṛta pāpaughahārakam

muktayaḥ katidhā santi kiṃ vā tāsāṃ ca lakṣaṇam //
haribhaktermūrtibhedaṃ niṣekasyāpi lakṣaṇam

tattvajñānavihīnā ca strījātirvidhinirmitā //
kiṃ tajjñānaṃ sārabhūtaṃ vada vedavidāṃ vara

sarvadānaṃ hyanaśanaṃ tīrthasnānaṃ vrataṃ tapaḥ //
ajñāne jñānadānasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

pituḥ śataguṇā mātā gauraveṇātiricyate //
mātuḥ śataguṇaiḥ pūjyo jñānadātā guruḥ prabho

yama uvāca //
pūrvaṃ sarvo varo datto yaste manasi vāñchitaḥ //
adhunā haribhaktiste vatse bhavatu madvarāt

śrotumicchasi kalyāṇi śrīkṛṣṇaguṇakīrttanam //
vaktṝṇāṃ praśnakartṝṇāṃ śrotṝṇāṃ kulatārakam

śeṣo vaktrasahasreṇa nahi yadvaktu mīśvaraḥ //
mṛtyuñjayo na kṣamaśca vaktuṃ pañcamukhena ca

dhātā caturṇāṃ vedānāṃ vidhātā jagatāmapi //
brahmā caturmukhenaiva nālaṃ viṣṇuśca sarvavit

kārtikeyaḥ ṣaṇmukhena nāpi vaktumalaṃ dhruvam //
na gaṇeśaḥ samarthaśca yogīndrāṇāṃ gurorguruḥ

sārabhūtāśca śāstrāṇāṃ vedāścatvāra eva ca //
kalāmātraṃ yadgaṇānāṃ na vidanti budhāśca ye

sarasvatī ca yatnena nālaṃ yadguṇavarṇane //
sanatkumāro dharmaśca sanakaśca sanātanaḥ

sanandaḥ kapilaḥ sūryyo ye cānye brahmaṇaḥ sutāḥ //
vicakṣaṇā na yadvaktuṃ ke vā'nye jaḍabuddhayaḥ

na yadvaktuṃ kṣamāḥ siddhā munīndrā yoginastathā //
ke vā'nye ca vayaṃ ke vā bhagavadguṇavarṇane

dhyāyanti yatpadāmbhojaṃ brahmaviṣṇuśivādayaḥ //
atisādhyaṃ svabhaktānāṃ tadanyeṣāṃ sudurlabham

kaścitkiṃcidvijānāti tadguṇotkīrttanaṃ mahat //
atiriktaṃ vijānāti brahmā brahmasutādayaḥ

tato'tiriktaṃ jānāti gaṇeśo jñānināṃ guruḥ //
sarvātiriktaṃ jānāti sarvajñaḥ śambhureva ca

tasmai dattaṃ purā jñānaṃ kṛṣṇena paramātmanā//
atīva nirjane ramye goloke rāsamaṇḍale

tatraiva kathitaṃ kiṃcidyadguṇotkīrttanaṃ punaḥ //
dharmāya kathayāyāsa śivaloke śivaḥ svayam

dharmastatkathayāmāsa puṣkare bhāskarāya ca //
pitā mama yamārādhya gāṃ prāpa tapasā sati

pūrvaṃ svaviṣayaṃ cāhaṃ na gṛhṇāmi prayatnataḥ //
vairāgyayuktastapase gantumicchāmi suvrate

tadā māṃ kathayāmāsa pitā tadguṇakīrttanam //
yathāgamaṃ tadvadāmi nibodhātīva durgamam

tadguṇaṃ sa na jānāti tadanyasya ca kā kathā //
yathā''kāśaṃ na jānāti svāntameva varānane

sarvāntarātmā bhagavānsarvakāraṇakāraṇam//
sarveśvaraśca sarvādyaḥ sarvavitsarvarūpadhṛk

nityarūpī nityadehī nityānando nirākṛtiḥ //
niraṃkuśaśca niśśṛṅgo nirguṇaśca nirāśrayaḥ

nirliptaḥ sarvasākṣī ca sarvādhāraḥ parātparaḥ //
prakṛtistadvikārā ca prākṛtāstadvikārajāḥ

svayaṃ pumāṃśca prakṛtiḥ svayaṃ ca prakṛteḥ paraḥ //
rūpaṃ vidhatte'rūpaśca bhaktānugrahahetave

atīva kamanīyaṃ ca sundaraṃ sumanoharam //
navīnanīradaśyāmaṃ kiśoraṃ gopaveṣakam

kandarpakoṭilāvaṇyalīlādhāma manoharam //
śaranmadhyāhnapadmānāṃ śobhāmoṣakalocanam

śaratpārvaṇakoṭīnduśobhāsaṃśobhitānanam //
amūlyaratnakhacitaratnābharaṇabhūṣitam

sasmitaṃ śobhitaṃ śaśvadamūlyā''pītavāsasā //
paraṃ brahmasvarūpaṃ ca jvalantaṃ brahmatejasā

sukhadṛśyaṃ ca śāntaṃ ca rādhākāntamanantakam //
gopībhirvīkṣyamāṇaṃ ca sasmitābhiḥ samantataḥ

rāsamaṇḍalamadhyasthaṃ ratnasiṃhāsanasthitam//
vaṃśīṃ kvaṇantaṃ dvibhujaṃ vanamālāvibhūṣitam

kaustubhena maṇīndreṇa sundaraṃ vakṣasojjvalam //
kuṅkumāgarukastūrīcandanārcitavigraham

cārucampakamālābjamālatīmālyamaṇḍitam //
cārucampakaśobhāḍhyacūḍāvaktrimarājitam

dhyāyanti caivambhūtaṃ vai bhaktā bhaktipariplutāḥ//
yadbhayājjagatāṃ dhātā vidhatte sṛṣṭimeva ca

karoti lekhanaṃ karmānurūpaṃ sarvadehinām //
tapasāṃ phaladātā ca karmaṇāṃ ca yadājñayā

viṣṇuḥ pātā ca sarveṣāṃ yadbhayātpāti santatam //
kālāgnirudraḥ saṃharttā sarvaviśveṣu yadbhayāt

śivo mṛtyuñjayaścaiva jñānināṃ ca gurorguruḥ //
yajjñānadānātsiddheśo yogīśaḥ sarvavitsvayam

paramānanda yuktaśca bhaktivairāgyasaṃyutaḥ //
yatprasādādvāti vātaḥ pravaraḥ śīghragāminām

tapanaśca pratapati yadbhayātsantataṃ sati //
yadājñayā varṣatīndro mṛtyuścarati jantuṣu

yadājñayā dahedvahnirjalameva suśītalam //
diśo rakṣanti dikpālā mahābhītā yadājñayā

bhramanti rāśicakrāṇi grahā vai yadbhayena ca //
bhayātphalanti vṛkṣāśca puṣpantyapi ca yadbhayāt

bhayātphalāni pakvāni niṣphalāstaravo bhayāt //
yadājñayā sthalasthāśca na jīvanti jaleṣu ca

tathā sthale jalasthāśca na jīvanti yadājñayā //
ahaṃ niyamakarttā ca dharmādharmaṃ ca yadbhayāt

kālaśca kalayetsarvaṃ bhramatyeva yadājñayā //
akāle haretkālo mṛtyurvai yadbhayena ca

jvaladagnau patantaṃ ca gabhīre ca jalārṇave //
vṛkṣāgrāttīkṣṇakhaḍge ca sarpādīnāṃ mukheṣu ca

nānāśastrāstraviddhaṃ ca raṇeṣu viṣameṣu ca //
puṣpacandanatalpe ca bandhuvargaiśca rakṣitam

śayānaṃ tantramantraiśca kāle kālo haredbhayāt //
dhatte vāyustoyarāśiṃ toyaṃ kūrmaṃ yadājñayā

kūrmo'nantaṃ sa ca kṣoṇīṃ samudrānsaptaparvatān //
sarvāṃścaiva kṣamārūpo nānārūpaṃ bibhartti saḥ

yataḥ sarvāṇi bhūtāni līyante'nte ca tatra vai //
indrāyuścaiva divyānāṃ yugānāmekasaptatiḥ

/
aṣṭāviṃśacchakrapāte brahmaṇassyādaharniśam //
ṣaṣṭyādhike pañcaśate sahasre pañcaviṃśatau

yuge narāṇāṃ śakrāyurevaṃ saṃkhyāvido viduḥ //
evaṃ triṃśaddinairmāso dvābhyāṃ tābhyāmṛtuḥ smṛtaḥ

ṛtubhiḥ ṣaḍbhirevābdaṃ śatābdaṃ brahmaṇo vayaḥ //
brahmaṇaśca nipāte vai cakṣurunmīlanaṃ hareḥ

cakṣurnimīlane tasya layaṃ prākṛtikaṃ viduḥ //
pralaye prākṛtāḥ sarve devādyāśca carācarāḥ

līnā dhātari dhātā ca śrīkṛṣṇe nābhipaṅkaje //
viṣṇuḥ kṣīrodaśāyī ca vaikuṇṭhe yaścaturbhujaḥ

vilīnā vāmapārśve ca kṛṣṇasya paramātmanaḥ //
rudrādyā bhairavādyāśca yāvantaśca śivānugāḥ

śivādhāre śive līnā jñānānande sanātane //
jñānādhidevaḥ kṛṣṇasya mahādevasya cātmanaḥ

tasya jñāne vilīnaśca babhūvātha kṣaṇaṃ hareḥ //
durgāyāṃ viṣṇumāyāyāṃ vilīnāḥ sarva śaktayaḥ

sā ca kṛṣṇasya buddhau ca buddhyadhiṣṭhātṛdevatā //
nārāyaṇāṃśaḥ skandaśca līno vakṣasi tasya ca

śrīkṛṣṇāṃśaśca tadbāhau devādhīśo gaṇeśvaraḥ //
padmāṃśabhūtā padmāyāṃ sā rādhāyāṃ ca suvrate

gopyaścāpi ca tasyāṃ ca sarvā vai devayoṣitaḥ//
kṛṣṇaprāṇādhidevī sā tasya prāṇeṣu sā sthitā

sāvitrī ca sarasvatyāṃ vedaśāstrāṇi yāni ca //
sthitā vāṇī ca jihvāyāṃ tasyaiva paramātmanaḥ

golokasthasya gopāśca vilīnāstasya lomasu //
tatprāṇeṣu ca sarveṣāṃ prāṇā vātā hutāśanaḥ

jaṭharāgnau vilīnaśca jalaṃ tadrasanāgrataḥ//
vaiṣṇavāścaraṇāmbhoje paramānandasaṃyutāḥ

sārātsāratarā bhaktirasapīyūṣapāyinaḥ //
virāṭ kṣudraśca mahati līnaḥ kṛṣṇe mahānvirāṭ

yasyaiva lomakūpeṣu viśvāni nikhilāni ca //
yasya cakṣu nimeṣeṇa mahāṃśca pralayo bhavet

cakṣurunmīlane sṛṣṭiryasyaiva paramātmanaḥ //
yāvannimeṣe sṛṣṭissyāttāvadunmīlane vyayaḥ

brahmaṇaśca śatābdena sṛṣṭistatra layaḥ punaḥ//
brahmasṛṣṭilayānāṃ ca saṃkhyā nāstyeva suvrate

yathā bhūrajasāṃ caiva saṃkhyānaṃ ca niśāmaya //
cakṣurnimeṣe pralayo yasya sarvāntarātmanaḥ

unmīlane punaḥ sṛṣṭirbhavedeveśvarecchayā //
tadguṇotkīrttanaṃ vaktuṃ brahmāṇḍeṣu ca kaḥ kṣamaḥ

yathā śrutaṃ tātavaktrāttathoktaṃ ca yathāgamam //
muktayaśca caturvedairniruktāśca caturvidhāḥ

tatpradhānā harerbhaktirmukterapi garīyasī//
sālokyadā harerekā cānyā sārūpyadā parā

sāmīpyadā ca nirvāṇadātrī caivamiti smṛtiḥ//
bhaktāstā nahi vāñchanti vinā tatsevanādikam

siddhatvamamaratvaṃ ca brahmatvaṃ cāvahelayā //
janmamṛtyujarāvyādhibhayaśokādikhaṇḍanam

dhāraṇaṃ divyarūpasya vidurnirvāṇamokṣadam //
muktiśca sevārahitā bhaktiḥ sevāvivarddhinī

bhaktimuktyorayaṃ bhedo niṣeke lakṣaṇaṃ śṛṇu //
vidurbudhā niṣekaṃ ca bhogaṃ ca kṛtakarmaṇām

tatkhaṇḍanaṃ ca śubhadaṃ paraṃ śrīkṛṣṇasevanam //
tattvajñānamidaṃ sādhvi sāraṃ vai lokavedayoḥ

vighnaghnaṃ śubhadaṃ coktaṃ gaccha vatse yathāsukham //
ityuktvā sūryyaputraśca jīvayitvā ca tatpatim

tasyai śubhāśiṣaṃ dattvā gamanaṃ kartumudyataḥ //
dṛṣṭvā yamaṃ ca gacchantaṃ sāvitrī taṃ praṇamya ca

ruroda caraṇe dhṛtvā sadvicchedo'tiduḥkhadaḥ //
sāvitrīrodanaṃ dṛṣṭvā yamasso'yaṃ kṛpānidhiḥ

tāmityuvāca santuṣṭastvarodīccāpi nārada

yama uvāca //
lakṣavarṣaṃ sukhaṃ bhuktvā puṇyakṣetre ca bhārate //
ante yāsyasi goloke śrīkṛṣṇabhavanaṃ śubhe

gatvā ca svagṛhaṃ bhadre sāvitryāśca vrataṃ kuru //
ddvisaptavarṣaparyyantaṃ nārīṇāṃ mokṣakāraṇam

jyeṣṭhe śuklacaturdaśyāṃ sāvitryāśca vrataṃ śubham//
śuklāṣṭamyāṃ bhādrapade mahālakṣmyā vrataṃ śubham

dvyaṣṭavarṣavrataṃ cedaṃ pratyabdaṃ pakṣameva ca //
karoti parayā bhaktyā sā yāti ca hareḥ padam

pratimaṅgalavāre ca devīṃ maṅgalacaṇḍikām //
pratimāsaṃ śuklaṣaṣṭhyāṃ ṣaṣṭhīṃ maṅgaladāyikām

tathā cāṣāḍhasaṃkrāntyāṃ manasā sarvasiddhidām //
rādhāṃ rāse ca kārtikyāṃ kṛṣṇaprāṇādhikāṃ priyām

upoṣya śuklāṣṭamyāṃ ca pratimāse varapradām //
viṣṇumāyāṃ bhagavatīṃ durgāṃ durgārtināśinīm

prakṛtiṃ jagadambāṃ ca patiputravatīṃ satīm //
pativratāsu śuddhāsu yantreṣu pratimāsu ca

yā nārī pūjayedbhaktyā dhanasantānahetave //
iha loke sukhaṃ bhuktvā yātyante śrīhareḥ padam

ityuktvā tāṃ dharmarājo jagāma nijamandiram//
gṛhītvā svāminaṃ sā ca sāvitrī ca nijālayam

sāvitrī satyavantaṃ ca vṛttāntaṃ ca yathākramam//
anyāṃśca kathayāmāsa bāndhavāṃścaiva nārada

sāvitrījanakaḥ putrānsa prāpadvai krameṇa ca //
śvaśuraścakṣuṣī rājyaṃ sā ca putrānvareṇa ca

lakṣavarṣaṃ sukhaṃ bhuktvā puṇyakṣetre ca bhārate //
jagāma svāminā sārddhaṃ golokaṃ sā pativratā

savituścādhidevī yā mantrādhiṣṭhātṛdevatā //
sāvitrī cāpi vedānāṃ sāvitrī tena kīrttitā

ityevaṃ kathitaṃ vatsa sāvitryākhyānamuttamam //
jīvakarmavipākaṃ ca kiṃ punaḥ śrotumicchasi

iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe dvitīye prakṛtikhaṇḍe nāradanārāyaṇasaṃvāde sāvitryupākhyāne sāvitryā yamopadeśasamāptirnāma catustriṃśattamo'dhyāyaḥ