Brahmavaivarta Purana · Chapter 2.2

nārada uvāca //
samāsena śrutaṃ sarvaṃ devīnāṃ caritaṃ vibho //
vibodhanārthaṃ bodhasya vyāsato vaktumarhasi

sṛṣṭerādyā sṛṣṭividhau kathamāvirbabhūva ha //
kathaṃ vā pañcadhā bhūtā vada vedavidāṃ vara

bhūtā yā yāśca kalayā tayā triguṇayā bhave //
vyāsena tāsāṃ caritaṃ śrotumicchāmi sāmpratam

tāsāṃ janmānukathanaṃ dhyānaṃ pūjāvidhiṃ param //
stotraṃ kavacamaiśvaryyaṃ śauryaṃ varṇaya maṅgalam

śrīnārāyaṇa uvāca //
nityātmā ca nabho nityaṃ kālo nityo diśo yathā //
viśveṣāṃ gokulaṃ nityaṃ nityo goloka eva ca

tadekadeśo vaikuṇṭho lambabhāgaḥ sa nityakaḥ //
tathaiva prakṛtirnityā brahmalīnā sanātanī

yathā'gnau dāhikā candre padme śobhā prabhā ravau //
śaśvadyuktā na bhinnā sā tathā prakṛtirātmani

vinā svarṇaṃ svarṇakāraḥ kuṇḍalaṃ kartumakṣamaḥ //
vinā mṛdā kulālo hi ghaṭaṃ kartuṃ na hīśvaraḥ //

nahi kṣamastathā brahmā sṛṣṭiṃ sraṣṭuṃ tayā vinā //
sarvaśaktisvarūpā sā tayā syācchaktimānsadā

aiśvaryyavacanaḥ śak ca tiḥ parākramavācakaḥ //
tatsvarūpā tayordātrī yā sā śaktiḥ prakīrtitā

samṛddhibuddhisampattiyaśasāṃ vacano bhagaḥ //
tena śaktirbhagavatī bhagarūpā ca sā sadā

tayā yuktaḥ sadā''tmā ca bhagavāṃstena kathyate //
sa ca svecchāmayaḥ kṛṣṇaḥ sākāraśca nirākṛtiḥ

tejorūpaṃ nirākāraṃ dhyāyante yoginaḥ sadā //
vadanti te paraṃ brahma paramātmānamīśvaram

adṛśyaṃ sarva draṣṭāraṃ sarvajñaṃ sarvakāraṇam //
sarvadaṃ sarvarūpāntamarūpaṃ sarvapoṣakam

vaiṣṇavāste na manyante tadbhaktāḥ sūkṣmadarśinaḥ//
vadanti kasya tejaste iti tejasvinaṃ vinā

tejomaṇḍalamadhyasthaṃ brahma tejasvinaṃ param//
svecchāmayaṃ sarvarūpaṃ sarvakāraṇakāraṇam

atīvasundaraṃ rūpaṃ bibhrataṃ sumanoharam //
kiśoravayasaṃ śāntaṃ sarvakāntaṃ parātparam

navīnanīradābhāsaṃ rāsaikaśyāmasundaram //
śaranmadhyāhnapadmaughaśobhāmocakalocanam

muktāsāramahāsvacchadantapaṅktimanoharam //
mayūrapucchacūḍaṃ ca mālatīmālyamaṇḍitam

sunāsaṃ sasmitaṃ śaśvadbhaktānugrahakārakam //
jvaladagniviśuddhaikapītāṃśukasuśobhitam

dvibhujaṃ muralīhastaṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitam //
sarvādhāraṃ ca sarveśaṃ sarvaśaktiyutaṃ vibhum

sarvaiśvaryyapradaṃ sarvaṃ svatantraṃ sarvamaṅgalam //
paripūrṇatamaṃ siddhaṃ siddhi daṃ siddhikāraṇam

dhyāyante vaiṣṇavāḥ śaśvadevaṃrūpaṃ sanātanam //
janmamṛtyujarāvyādhiśokabhītiharaṃ param

brahmaṇo vayasā yasya nimeṣa upacāryyate //
sa cātmā paramaṃ brahma kṛṣṇa ityabhidhīyate

kṛṣistadbhaktivacano naśca taddāsyakārakaḥ //
bhaktidāsyapradātā yaḥ sa kṛṣṇaḥ parikīrtitaḥ

kṛṣiśca sarvavacano nakāro bījavācakaḥ //
sarvabījaṃ paraṃ brahma kṛṣṇa ityabhidhīyate

asaṃkhyabrahmaṇā pāte kāle'tīte'pi nārada //
yadguṇānāṃ nāsti nāśastatsamāno guṇena ca

sa kṛṣṇaḥ sarvasṛṣṭyādau sisṛkṣustveka eva ca //
sṛṣṭyunmukhastadaṃśena kālena preritaḥ prabhuḥ

svecchāmayaḥ svecchayā ca dvidhārūpo babhūva ha //
strīrūpā vāmabhāgāṃśāddakṣiṇāṃśaḥ pumānsmṛtaḥ

tāṃ dadarśa mahākāmī kāmādhāraḥ sanātanaḥ //
atīva kamanīyāṃ ca cārucampakasannibhām

pūrṇendubimbasadṛśanitamvayugalāṃ parām //
sucārukadalīstambhasadṛśaśroṇisundarīm

śrīyuktaśrīphalākārastanayugmamanoramām //
puṣṭyā yuktāṃ sulalitāṃ madhyakṣīṇāṃ manoharām

atīva sundarīṃ śāntāṃ sasmitāṃ vakralocanām //
vahniśuddhāṃśukādhānāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām

śaśvaccakṣuścakorābhyāṃ pibantīṃ santataṃ mudā //
kṛṣṇasya sundaramukhaṃ candrakoṭivinindakam

kastūrībindubhiḥ sārddhamadhaścandanabindunā //
samaṃ sindūrabinduṃ ca bhālamadhye ca bibhratīm

suvakrakabarībhāraṃ mālatīmālyabhūṣitam //
ratnendrasārahāraṃ ca dadhatīṃ kāntakāmukīm

koṭicandraprabhājuṣṭapuṣṭaśobhāsamanvitām //
gamane rājahaṃsīṃ tāṃ dṛṣṭyā khañjanagañjanīm

atimātraṃ tayā sārddhaṃ rāseśo rāsamaṇḍale //
rāsollāseṣu rahasi rāsakrīḍāṃ cakāra ha

nānāprakāraśṛṃgāraṃ śṛṅgāro mūrttimāniva//
cakāra sukhasambhogaṃ yāvadvai brahmaṇo vayaḥ

tataḥ sa ca pariśrāntastasyā yonau jagatpitā //
cakāra vīryyādhānaṃ ca nityānandaḥ śubhakṣaṇe

gātrato yoṣitastasyāḥ suratānte ca suvrata //
nissasāra śramajalaṃ śrāntāyāstejasā hareḥ

mahāsuratakhinnāyā niśvāsaśca babhūva ha //
tadādhāraśramajalaṃ tatsarvaṃ viśvagolakam

sa ca niḥśvāsavāyuśca sarvādhāro babhūva ha //
niśśvāsavāyuḥ sarveṣāṃ jīvināṃ ca bhaveṣu ca

babhūva mūrttimadvāyorvāmāṅgātprāṇavallabhā //
tatpatnī sā ca tatputrāḥ prāṇāḥ pañca ca jīvinām

prāṇo'pānaḥ samānaścaivodāno vyāna eva ca //
babhūvureva tatputrā adhaḥprāṇāśca pañca ca

gharmatoyādhidevaśca babhūva varuṇo mahān //
tadvāmāṅgācca tatpatnī varuṇānī babhūva sā

atha sā kṛṣṇaśaktiśca kṛṣṇādgarbhaṃ dadhāra ha //
śatamanvantaraṃ yāvajjvalanto(tī?) brahmatejasā

kṛṣṇaprāṇādhidevī sā kṛṣṇaprāṇādhikapriyā //
kṛṣṇasya saṅginī śaśvatkṛṣṇavakṣasthalasthitā

śatamanvantarātīte kāle paramasundarī //
suṣāvāṇḍaṃ suvarṇābhaṃ viśvādhārālayaṃ param

dṛṣṭvā cāṇḍaṃ hi sā devī hṛdayena vidūyatā //
utsasarja ca kopena tadaṇḍaṃ golake jale

dṛṣṭvā kṛṣṇaśca tattyāgaṃ hāhākāraṃ cakāra da///
śaśāpa devīṃ deveśastatkṣaṇaṃ ca yathocitam

yato'patyaṃ tvayā tyaktaṃ kopaśīle suniṣṭhure //
bhava tvamanapatyā'pi cādyaprabhṛti niścitam

yā yāstvadaṃśarūpāśca bhaviṣyanti surastriyaḥ //
anapatyāśca tāḥ sarvāstvatsamā nityayauvanāḥ

etasminnantare devī jihvāgrātsahasā tataḥ //
āvirbabhūva kanyaikā śuklavarṇā manoharā

pītavastraparīdhānā vīṇāpustakadhāriṇī //
ratnabhūṣaṇabhūṣāḍhyā sarvaśāstrādhidevatā

atha kālāntare sā ca dvidhārūpā babhūva ha //
vāmārddhāṅgā ca kamalā dakṣiṇārddhā ca rādhikā

etasminnantare kṛṣṇo dvidhārūpo babhūva ha //
dakṣiṇārddhassyāddvibhujo vāmārddhaśca caturbhujaḥ

uvāca vāṇīṃ śrīkṛṣṇastvamasya bhava kāminī//
atraiva māninī rādhā naiva bhadraṃ bhaviṣyati

evaṃ lakṣmīṃ saṃpradau tuṣṭo nārāyaṇāya vai //
saṃjagāma ca vaikuṇṭhaṃ tābhyāṃ sārddhaṃ jagatpatiḥ

anapatye ca te dve ca yato rādhāṃśasambhave//
nārāyaṇāṅgādabhavanpārṣadāśca caturbhujāḥ

tejasā vayasā rūpaguṇābhyāṃ ca samā hareḥ //
babhūvuḥ kamalāṅgācca dāsīkoṭyaśca tatsamāḥ

atha golokanāthasya lomāvivarato mune //
āsannasaṃkhyagopāśca vayasā tejasā samāḥ

rūpeṇa suguṇenaiva veṣādvā vikrameṇa ca //
prāṇatulyāḥ priyāḥ sarve babhūvuḥ pārṣadā vibhoḥ

rādhāṅgalomakūpebhyo babhūvurgopakanyakāḥ //
rādhātulyāśca sarvāstā nānyatulyāḥ priyaṃvadāḥ

ratnabhūṣaṇabhūṣāḍhyāḥ śaśvatsusthirayauvanāḥ //
anapatyāśca tāḥ sarvāḥ puṃsaḥ śāpena santatam

etasminnantare vipra sahasā kṛṣṇadehataḥ //
āvirbabhūva sā durgā viṣṇumāyā sanātanī

devī nārāyaṇīśānā sarvaśaktisvarūpiṇī //
buddhyadhiṣṭhātṛdevī sā kṛṣṇasya paramātmanaḥ

devīnāṃ bījarūpā ca mūlaprakṛtirīśvarī//
paripūrṇatamā tejaḥsvarūpā triguṇātmikā

taptakāñcanavarṇābhā sūryyakoṭisamaprabhā //
īṣaddhāsaprasannāsyā sahasrabhujasaṃyutā

nānāśastrāstranikaraṃ bibhratī sā trilocanā //
vahniśuddhāṃśukādhānā ratnabhūṣaṇabhūṣitā

yasyāścāṃśāṃśakalayā babhūvuḥ sarvayoṣitaḥ //
sarvaviśvasthitā lokā mohitā māyayā yayā

sarvaiśvaryyapradātrī ca kāmināṃ gṛhamedhinām //
kṛṣṇabhakti pradātrī ca vaiṣṇavānāṃ ca vaiṣṇavī

mumukṣūṇāṃ mokṣadātrī sukhināṃ sukhadāyinī//
svargeṣu svargalakṣmīḥ sā gṛhalakṣmīrgṛheṣvasau// /

tapasviṣu tapasyā ca śrīrūpā sā nṛpeṣu ca //
yā cāgnau dāhikārūpā prabhārūpā ca bhāskare

śobhāsvarūpā candre ca padmeṣu ca suśobhanā //
sarvaśaktisvarūpā yā śrīkṛṣṇe paramātmani

yayā ca śaktimānātmā yayā vai śaktimajjagat //
yayā vinā jagatsarvaṃ jīvanmṛtamiva sthitam

yā ca saṃsāravṛkṣasya bījarūpā sanātanī //
sthitirūpā buddhirūpā phalarūpā ca nārada

kṣutpipāsā dayā śraddhā nidrā tandrā kṣamā dhṛtiḥ //
śāntirlajjātuṣṭipuṣṭibhrāntikāntyādirūpiṇī

sā ca saṃstūya sarveśaṃ tatpuraḥ samupasthitā //
ratnasiṃhāsanaṃ tasyai pradadau rādhikeśvaraḥ

etasminnantare tatra sastrīkaśca caturmukhaḥ //
padmanābho nābhipadmānnissasāra pumānmune

kamaṇḍaludharaḥ śrīmāṃstapasvī jñānināṃ varaḥ //
caturmukhastaṃ tuṣṭāva prajvalanbrahmatejasā

sudatī sundarī śreṣṭhā śatacandrasamaprabhā //
vahniśuddhāṃśukādhānā ratnabhūṣaṇabhūṣitā

ratnasiṃhāsane ramye stutā vai sarvakāraṇam //
uvāsa svāminā sārddha kṛṣṇasya purato mudā

etasminnantare kṛṣṇo dvidhārūpo babhūva saḥ //
vāmārddhāṃgo mahādevo dakṣiṇo gopikāpatiḥ

śuddhasphaṭikasaṅkāśaḥ śatakoṭiraviprabhaḥ //
triśūlapaṭṭiśadharo vyāghracarmadharo haraḥ

taptakāñcanavarṇābha jaṭābhāradharaḥ paraḥ //
bhasmabhūṣaṇagātraśca sasmitaścandraśekharaḥ

digambaro nīlakaṇṭhaḥ sarpa bhūṣaṇabhūṣitaḥ //
bibhraddakṣiṇahastena ratnamālāṃ susaṃskṛtām

prajapanpañcavaktreṇa brahmajyotiḥ sanātanam //
satyasvarūpaṃ śrīkṛṣṇaṃ paramātmānamīśvaram

kāraṇaṃ kāraṇānāṃ ca sarvamaṅgalamaṅgalam //
janmamṛtyujarāvyādhiśokabhītiharaṃ param

saṃstūya mṛtyormṛtyuṃ taṃ jāto mṛtyuñjayābhidhaḥ //
ratnasiṃhāsane ramye samuvāsa hareḥ puraḥ

iti śrībra०mahāpu० dvi० prakṛ० nārāyaṇanāradasaṃvāde devadevyutpattirnāma dvitīyo'dhyāyaḥ