Brahmavaivarta Purana · Chapter 1.20

sautiruvāca //
mudā mālāvatīsārddhaṃ gandharvaścopabarhaṇaḥ //
reme kālāvaśeṣaṃ ca tābhiśca nirjane vane

gandharvarājo mumude putradārādibhiḥ saha //
nānāvidhaṃ kratuvaraṃ mahatpuṇyaṃ cakāra ha

rājatvaṃ bubhuje rājā kuberabhavanopame //
reme suśīlayā sārddhaṃ sthirayauvanayuktayā

gandharvarājaḥ kāle ca gaṅgātīre manohare //
patnyā sārddhamasūṃstyaktvā vaikuṇṭhaṃ ca yayau mudā

śaivaḥ śivaprasādena putrasya viṣṇusevayā //
babhūva dāso vaikuṇṭhe viṣṇoḥ śyāmacaturbhujaḥ

kṛtvā pitrośca satkāraṃ gandharvaścopabarhaṇaḥ //
brāhmaṇebhyo dadau vipra dhanāni vividhāni ca

kāle svayaṃ brahmaśāpātprāṇāṃstyaktvā vicakṣaṇaḥ //
sa jajñe vṛṣalīgarbhe brahmabījena śaunaka

mālāvatī vahnikuṇḍe puṣkare bhārate bhuvi //
kṛtvā tu vāñchitaṃ kāmaṃ prāṇāṃstatyāja sā satī

sṛṃjayasya tu patnyāṃ ca manuvaṃśodbhavasya ca //
jajñe nṛpasya sādhvī sā puṇyā jātismarā varā

upabarhaṇagandharvaḥ patirme bhaviteti ca //
itikāmā kāmukī sā sundarī sundarīvarā

śaunaka uvāca //
brahmavīryyācchūdrapatnyāṃ gandharvaścopabarhaṇaḥ //
jātaḥ kena prakāreṇa tadbhavānvaktumarhati

sautiruvāca //
kānyakubje ca deśe ca drumilo nāma rājakaḥ //
kalāvatī tasya patnī vandhyā cāpi pativratā

svāmidoṣeṇa sā vandhyā kāle ca bharturājñayā //
upatasthe vane ghore nāradaṃ kāśyapaṃ munim

dhyāyamānaṃ ca śrīkṛṣṇaṃ jvalantaṃ brahmatejasā //
tasthau suveṣaṃ kṛtvā sā dhyānāntaṃ ca muneḥ puraḥ

grīṣmamadhyāhnamārtaṇḍaprabhātulyena tejasā //
tapantaṃ dūrato'pyevaṃ samīpaṃ gantumakṣamā

dhyānānte ca muniśreṣṭhaḥ paraḥ kṛṣṇaparāyaṇaḥ //
dadarśa purato dūre sundarīṃ sthirayauvanām

cārucampakavarṇābhāṃ śaratpaṅkajalocanām //
śaratpārvaṇacaṃdrāsyāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām

bṛhannitambabhārārttāṃ pīnaśroṇipayodharām //
śobhitāṃ pītavastreṇa sasmitāṃ raktalocanām

mohitāṃ munirūpeṇa kāmabāṇaprapīḍitām //
darśayantīṃ stanaśroṇiṃ maithunāsaktacetasā //

sindūrabindubhūṣāḍhyāṃ sucārukajjalojjvalām //
padālaktakaśobhāḍhyāṃ rūpeṇaiva yathorvaśīm

muniḥ papraccha dṛṣṭvā tāṃ kā tvaṃ kāmini nirjane //
kasya patnī kathaṃ vā'tra satyaṃ brūhi ca puṃścali

muneśca vacanaṃ śrutvā kampitā ca kalāvatī //
uvāca vinayenaiva kṛtvā ca śrīhariṃ hṛdi

kalāvatyuvāca //
gopikā'haṃ dvijaśreṣṭha drumilasya ca kāminī //
putrārthinī cāgatā'haṃ tvanmūlaṃ bharturājñayā

vīryyādhānaṃ kuru mayi strī nopekṣyā hyupasthitā //
tejīyasāṃ na doṣāya vahneḥ sarvabhujo yathā

vṛṣalīvacanaṃ śrutvā cukopa munisattamaḥ //
uvāca nītyaṃ satyaṃ ca kopaprasphuritādharaḥ

kāśyapa uvāca //
yaḥ svalakṣmīṃ ca bhogārhāṃ parāya dātumicchati //
taṃ sā tyajati mūḍhaṃ ca vedavāda iti dhruvam

na tvaṃ drumilabhogārhā punareva bhaviṣyasi //
viraktena svayaṃ tyaktā na gṛhṇāti ca tvāṃ punaḥ

yaḥ śūdrapatnīṃ gṛhṇāti brāhmaṇo jñānadurbalaḥ//
sa caṇḍālo bhavetsatyaṃ na karmārho dvijātiṣu

pitṛśrāddhe ca yajñe ca śilāsparśe surārcane //
adhikāraśca tasyaivamityāha kamalodbhavaḥ //

kumbhīpākaṃ svayaṃ yāti pātayitvā ca pūruṣān //
mātāmahānsvātmanaśca daśa pūrvāndaśāparān

tattarpaṇaṃ mūtrameva piṇḍaṃ sadyaḥ purīṣakam //
śālagrāmasya tatsparśe copavāsastrirātrakam

tadiṣṭadevo gṛhṇāti na naivedyaṃ na tajjalam //
saṃnyāsināṃ brāhmaṇānāṃ tadannaṃ ca purīṣavat

kumbhīpāke pacyate sa śakrāntaṃ yāvadeva hi //
ekaviṃśatipuruṣaiḥ sārddhaṃ satyaṃ ca puṃścali

patrocchiṣṭaṃ ca yo bhuṅkte śūdrāṇāṃ brāhmaṇādhamaḥ //
tattulyo'dharabhojī caivetyāṅgiresabhāṣitam

śūdro vā yadi gṛhṇāti brāhmaṇīṃ jñānadurbalaḥ //
sa pacyate kālasūtre yāvadindrāścaturdaśa

aṣṭādaśendrāvacchinnaṃ kālaṃ ca kālasūtrake//
brāhmaṇī pacyate tatra bhakṣitā krimibhirdhruvam

tataścaṇḍālayonau ca labdhvā janma ca brāhmaṇī //
śūdraśca kuṣṭhī bhavati jñātibhiḥ parivarjitaḥ

ityuktvā ca muniśreṣṭho virarāma ca śaunaka //
vṛṣalī tatpurastasthau śuṣkakaṇṭhauṣṭhatālukā

etasminnantare tena pathā yāti ca menakā //
tasyā ūruṃ stanaṃ dṛṣṭvā munervīryyaṃ papāta ha

ṛtusnātā ca vṛṣalī pītvā tatra kṣaṇaṃ mudā //
muniṃ praṇamya prahṛṣṭā prayayau bharturantikam

gatvā praṇamya drumilaṃ kāntā kāntaṃ manoharam //
sarvaṃ nivedayāmāsa vṛttāṃttaṃ garbhahetukam

kalāvatīvacaḥ śrutvā prahṛṣṭavadanekṣaṇaḥ //
uvāca kāntāṃ madhuraṃ pariṇāmasukhāvaham

drumila uvāca //
viprasya vīryaṃ tvadgarbhe vaiṣṇavasya mahātmanaḥ //
vaiṣṇavo bhavitā bālastvaṃ ca bhāgyavatī satī

yadgarbhe vaiṣṇavo jāto yasya vīryeṇa vā sati //
tayoryāti ca vaikuṇṭhaṃ puruṣāṇāṃ śataṃ śatam

tau ca viṣṇuvimānena sadratnanirmitena ca //
yātau vaikuṇṭhanagaraṃ janmamṛtyujarāharam

kasyacidbrāhmaṇasyaiva gehaṃ gaccha śubhānane //
paścānmamāntikaṃ bhadre yāsyasīti hareḥ puram

ityuktvā goparājaśca snātvā kṛtvā tu tarpaṇam //
saṃpūjyābhīṣṭadevaṃ ca brāhmaṇebhyo dhanaṃ dadau

aśvānāṃ ca caturlakṣaṃ gajānāṃ lakṣameva ca //
śataṃ mattagajendrāṇāṃ brāhmaṇebhyo dadau mudā

uccaiḥśravaḥ pañcalakṣaṃ rathānāṃ ca sahasrakam //
śakaṭānāṃ trilakṣaṃ ca brāhmaṇebhyo dadau mudā

gavāṃ dvādaśalakṣaṃ ca mahiṣāṇāṃ trilakṣakam //
trilakṣaṃ rājahaṃsānāṃ brāhmaṇebhyo dadau mudā

pārāvatānāṃ lakṣaṃ ca śukānāṃ ca śataṃ mune //
lakṣaṃ ca dāsadāsīnāṃ brāhmaṇebhyo dadau mudā

grāmāṇāṃ ca sahasraṃ ca nagarāṇāṃ śataṃ śatam //
dhānyataṇḍulaśailaṃ ca brāhmaṇebhyo dadau mudā

śatakoṭiṃ suvarṇānāṃ ratnānāṃ ca sahasrakam//
mudrāṇāṃ koṭikalaśaṃ brāhmaṇebhyo dadau mudā

dadau taijasapātrāṇāṃ bhūṣaṇānāmasaṃkhyakam //
tāṃ striyaṃ ratnabhūṣāḍhyāṃ brāhmaṇebhyo dadau mudā

rājyaṃ dattvā mahārājo'pyantarbāhye hariṃ smaran //
jagāma badarīṃ gopo manogāmī mudā'nvitaḥ/५५//
tatra māsaṃ tapaḥ kṛtvā gaṅgātīre manohare //
prāṇāṃstatyāja yogena sadyo dṛṣṭo maharṣibhiḥ

sa ca viṣṇuvimānena ratnendranirmitena ca//
saṃyukto viṣṇudūtaiśca vaikuṇṭhaṃ ca jagāma ha

tatra prāpa harerdāsyaṃ haridāso babhūva saḥ //
vṛttāntaṃ ca kalāvatyā śrūyatāmiti śaunaka

gate kalāvatī nāthe uccaiśca praruroda ha //
vahnau prāṇāṃstyaktukāmā brāhmaṇenaiva rakṣitā

brāhmaṇo mātarityuktvā tāṃ gṛhītvā mudā'nvitaḥ //
jagāma ratnapūrṇaṃ ca svagehaṃ ca kṣaṇena ca

sā vipragehe sādhvī ca suṣāva tanayaṃ varam //
taptakāñcanavarṇābhaṃ jvalantaṃ brahmatejasā

tatrasthā yoṣitaḥ sarvā dadṛśurbālakaṃ śubham //
grīṣmamadhyāhnamārtaṇḍajitaṃ taṃ brahmatejasā

kāmadevādhikaṃ rūpe candrādhikaśubhānanam //
śaratpārvaṇacandrāsyaṃ śaratpaṅkajalocanam

hastapādādivalitaṃ sukapolaṃ manoharam //
padmacakrāṅkitaṃ pādapadmaṃ vā'tulamujjvalam

karayugmaṃ vā'tulaṃ ca rudantaṃ ca stanārthinam //
yoṣito bālakaṃ dṛṣṭvā prayayuḥ svāśramaṃ mudā

putradārayuto vipraḥ prahṛṣṭaśca nanarta ha //
sa bālo vavṛdhe tatra śuklapakṣe yathā śaśī

pupoṣa brāhmaṇastāṃ ca saputrāṃ ca yathā sutām

iti śrībrahmavaivarte mahāpurāṇe brahmakhaṇḍe sautiśaunakasaṃvāde upabarhaṇajanmakathanaṃ nāma viṃśo'dhyāyaḥ