Brahmavaivarta Purana · Chapter 1.13

sautiruvāca //
putrotsave ca ratnāni dhanāni vividhāni ca //
gandharvarājaḥ pradadau brāhmaṇebhyo mudā'nvitaḥ

upabarhaṇastu kālena harermantraṃ sudurlabham //
vasiṣṭhena tu samprāpya sa cakre duṣkaraṃ tapaḥ

ekadā gaṇḍakītīre taṃ ca samprāptayauvanam //
gandharvapatnyo dadṛśurmūrcchāmāpuśca tatkṣaṇam

tāśca tīvraṃ tapaḥ kṛtvā prāṇānsaṃtyajya yogataḥ //
pañcāśattā babhūvuśca kanyāścitrarathasya ca

upabarhaṇagandharvaṃ tāśca taṃ vavrire patim //
mudā mālā dadustasmai kāmukyaḥ piturājñayā

gṛhītvā tāśca gandharvo yuvā susthirayauvanaḥ//
divyaṃ trilakṣavarṣaṃ ca reme rahasi kāmukaḥ

tato'pi suciraṃ rājyaṃ kṛtvā tābhiḥ sahāniśam //
jagāma brahmaṇaḥ sthānaṃ harigāthāṃ jagau mune

dṛṣṭvā sa rambhārambhorunartane kaṭhinaṃ stanam //
babhūva skhalanaṃ tasya gandharvasya mahātmanaḥ

drutaṃ tatyāja saṅgītaṃ mūrcchāṃ prāpa sabhātale //
uccaiḥ prajahasurdevā brahmā kopācchaśāpa tam

vraja tvaṃ śūdrayoniṃ ca gāndharvīṃ tanumutsṛja //
kāle vaiṣṇavasaṃsargānmatputrastvaṃ bhaviṣyasi //

vinā vipattermahimā puṃsāṃ naiva bhavetsuta //
sukhaṃ duḥkhaṃ ca sarveṣāṃ krameṇa prabhavediti

ityevamuktvā sa vidhiragacchatpuṣkarād gṛham //
upabarhaṇagandharvassa jahau tāṃ tanuṃ tadā

mūlādhāraṃ svādhiṣṭhānaṃ maṇipūramanāhatam //
viśuddhamājñākhyaṃ ceti bhittvā ṣaṭcakrameva ca

iḍāṃ suṣumnāṃ medhāṃ ca piṅgalāṃ prāṇahāriṇīm //
sarvajñānapradāṃ caiva manassaṃyaminīṃ tathā

viśuddhāṃ ca niruddhāṃ ca vāyusaṃcāriṇīṃ tathā //
tejaśśuṣkakarīṃ caiva balapuṣṭikarīṃ tathā

buddhisaṃcāriṇīṃ caiva jñānajṛmbhanakāriṇīm //
sarvaprāṇaharāṃ caiva punarjīvanakāriṇīm

etāḥ ṣoḍaśadhā nāḍīrbhittvā vai haṃsameva ca //
manasā sahitaṃ brahmarandhramānīya yogataḥ

sthitvā muhūrtamātmānamātmanyeva yuyoja ha //
jātismaraśca yogīndraḥ saṃprāpa brahma śaunaka

vīṇāṃ tritantrīṃ duṣprāpyāṃ vāmaskandhe nidhāya ca //
śuddhasphaṭikamālāṃ ca vidhṛtvā dakṣiṇe kare

saṃjalpanparamaṃ brahma vedasāraṃ parātparam //
paraṃ nistārabījaṃ ca kṛṣṇa ityakṣaradvayam

prācyāṃ kṛtvā śiraḥsthānaṃ paścime caraṇadvayam //
nidhāya darbhaśayane śayānaḥ puruṣo yathā

gandharvarājastaṃ dṛṣṭvā bhāryyayā saha tatkṣaṇam //
yogena brahma samprāpa śrīkṛṣṇaṃ manasā smaran

patnyaśca bāndhavāḥ sarve vilapya rurudurbhuśam //
jagmuḥ krameṇa śokārttā mohitā viṣṇumāyayā

pañcāśadyoṣitāṃ madhye pradhānā mahiṣī ca yā //
sādhvī mālāvatī nāmnā paramā preyasī varā //

uccai ruroda sā tīvraṃ kāntaṃ kṛtvā ca vakṣasi //
ityuvāca ca śokārttā kāntaṃ saṃbodhya caiva hi

mālāvatyuvāca // he nātha ramaṇa śreṣṭha vidagdha rasikeśvara //
darśanaṃ dehi māṃ bandho nimagnāṃ śokasāgare

visrambhake suvasane ramye candanakānane //
puṣpabhadrānadītīre puṣpodyāne manohare

candanācalasānnidhye cārucandanakānane //
puṣpacandanatalpe ca candanānilavāsite

gandhamādanaśailaikadeśe ramye nadītaṭe //
puṃskokilanināde ca mālatījālaśālini

śrīśaile śrīvane divye śrīnivāsaniṣevite //
śrīyukte śrīpadāmbhoje pūte'cyutakṛte śubhe

purā yā yā kṛtā krīḍā vasante rahasi tvayā //
mayā ca durhṛdā sārddhaṃ tayā vai dūyate manaḥ

sudhātulyena vacasā siktā'haṃ ca purā tvayā //
dūyate satataṃ tena paramātmā'tidāruṇam

sādhunā saha saṃsargo vaikuṇṭhādapi durlabhaḥ //
aho tato'tivicchedo maraṇādapi duṣkaraḥ

tasmātteṣāṃ ca vicchedaḥ sādhuśokakaraḥ paraḥ //
tato'pi bandhuvicchedaḥ śokaḥ paramadāruṇaḥ

tato'patyaviyogo hi maraṇādatiricyate //
sarvasmātpatibhedo hi tatparaṃ nāsti saṅkaṭam

śayane bhojane snāne svapne jāgaraṇe'pi ca //
svāmivicchedaduḥkhaṃ ca nūtanaṃ ca dine dine

sarvaśokaṃ vismaretstrī svāmisaṃyogamātrataḥ //
bandhumanyaṃ na paśyāmi yaṃ dṛṣṭvā vismaretpatim

nāto viśiṣṭaṃ paśyāmi bāndhavaṃ svāminā vinā //
sādhvīnāṃ kulajātānāmityāha kamalodbhavaḥ

he digīśāśca dikpālā he dharma tvaṃ prajāpate //
girīśa kamalākānta patidānaṃ ca dehi me

ityuktvā virahārttā sā kanyā citrarathasya ca //
mūrcchāṃ saṃprāpa tatraiva durgame gahane vane

vicetanā tatra tasthau kāntaṃ kṛtvā svavakṣasi //
paripūrṇaṃ divānaktaṃ sarvadevaiśca rakṣitā

prabhāte cetanāṃ prāpya vilalāpa bhṛśaṃ muhuḥ //
ityuvāca punastatra hariṃ saṃbodhya sā satī

mālāvatyuvāca//
he kṛṣṇa jagatāṃ nātha nātha nāhaṃ jagadbahiḥ //
tvameva jagatāṃ pātā māṃ na pāsi kathaṃ prabho

ayaṃ bharttā'sya bhāryyā'haṃ mameti tava māyayā//
tvameva sambhavo bharttā sarveṣāṃ sarvakāraṇaḥ

gandharvaḥ karmaṇā kāntaḥ kāntā'haṃ cāsya karmaṇā //
kva gataḥ karmabhogānte kutra saṃsthāpya māṃ priyām

ko vā kasya patiḥ putraḥ kā vā kasya priyā prabho //
saṃyunakti vidhātā ca vinayukti ca karmaṇā/

saṃyoge paramānando viyoge prāṇasaṅkaṭam//
śaśvajjagati mūrkhasya nātmārāmasya niścitam

naśvaro viṣayaḥ satyaṃ bhuvi bhogaśca bāndhavaḥ//
svayaṃ tyaktaḥ sukhāyaiva duḥkhāya tyājitaḥ paraiḥ

tasmātsantaḥ svayaṃ tyaktvā paramaiśvaryamīpsitam//
dhyāyante satataṃ kṛṣṇa pādapadmaṃ nirāpadam

sarvatra jñāninaḥ santaḥ kā strī jñānavatī bhuvi //
tato mahyaṃ vimūḍhāyai dātumarhati vāñchitam

na me vāñchā'maratve ca śakratve mokṣavartmani //
imaṃ kāntaṃ varaṃ dehi caturvargakaraṃ param

yāvatī kāminījātirjagatyāṃ jagadīśvara //
kasyaicinna hi dattaśca tena dhātredṛśaḥ patiḥ

tasmai dattā guṇāḥ sarve rūpāṇi vividhāni ca //
suśīlāni ca sarvāṇi cāmaratvaṃ vinā hare

rūpeṇa ca guṇenaiva tejasā vikrameṇa ca //
jñānena śāntyā santuṣṭyā haritulyaḥ prabhurmama //

haribhakto harisamo gāmbhīrye sāgaro yathā //
dīptimānsūryyatulyaśca śuddho vahnisamastathā

candratulyaḥ sudṛśyaśca kandarpasamasundaraḥ //
buddhyā bṛhaspatisamaḥ kāvye kavisamastathā

vāṇī ca sarvaśāstrajñā pratibhāyāṃ bhṛgoriva //
kuberatulyo dhanavānmahāndātā manoriva

dharme dharmasamo dharmī satye satyavratādhikaḥ //
kumāratulyastapasā svācāre brahmaṇā samaḥ

aiśvaryye śakratulyaśca sahiṣṇuḥ pṛthivīsamaḥ //
evambhūto mṛtaḥ kāntaḥ prāṇā yānti na me katham

are surā yajñabhājo ghṛtaṃ bhoktuṃ kṣamā bhuvi //
kṣaṇenāyajñabhājaśca kariṣyāmi svalīlayā

nārāyaṇa jagatkānta nāhameva jagadbahiḥ //
śīghraṃ jīvaya matkāntamanyathā tvāṃ śapāmyaham

prajāpate putraśāpāttvamapūjyo mahītale //
tavaivānadhikāritvaṃ kariṣyāmyadhunā bhave

he śambho jñānalopaṃ te kariṣyāmi śapena ca //
dharmalopaṃ ca dharmasya kariṣyāmyeva līlayā

yamādhikāraṃ dūre ca kariṣyāmi na saṃśayaḥ //
satyaṃ kālaṃ śapiṣyāmi mṛtyukanyāṃ suniṣṭhurām

śapāmi sarvānatraiva jarāṃ vyādhiṃ vinā'dhunā //
vyādhinā jarayā mṛtyurna hyabhūcca patermama

ityuktvā kauśikītīre cāgacchacchaptumeva tān //
mālāvatī mahāsādhvī śavaṃ kṛtvā svavakṣasi

tāṃ śaptumudyatāṃ dṛṣṭvā brahmā devapurogamaḥ //
jagāma śaraṇaṃ viṣṇuṃ tīraṃ kṣīrapayonidheḥ

tatra snātvā ca tuṣṭāva paramātmānamīśvaram //
viṣṇuṃ brahmā jagatkāntamityuvāca ha bhītavat

brahmovāca //
upabarhaṇapatnī sā kanyā citrarathasya ca //
kāntahetośca mā devāñchapettvaṃ rakṣa mādhava

smaranti sādhavaḥ santo japanti munayo mudā //
svapne jāgaraṇe caiva sarvakāryyeṣu mādhavam

śaraṇāgatadīnārttaparitrāṇaparāyaṇa //
rakṣa rakṣa hṛṣīkeśa vrajāmaḥ śaraṇaṃ vayam

pūjā me putraśāpena vihatā sāmprataṃ prabho //
adhikārahataṃ māṃ ca kurute mālatī satī

sarvādhikāro brahmāṇḍe tvayā dattaḥ purā prabho //
sampadetādṛśī nātha yāsyatyevādhunā mama

mahādeva uvāca //
tvayā dattaṃ mahājñānaṃ guptaṃ sarveṣu durlabham //
śatamanvantaratapaḥphalena puṣkare purā

aiśvaryaṃ vā dhanaṃ vā'pi vidyā vā vikramo'thavā //
jñānasya paramārthasya kalāṃ nārhaṃti ṣoḍaśīm

sarvājñātaṃ sarvaguptamatyantaṃ durlabhaṃ param //
mama tattvajñānaratnaṃ śāpānniryāti yoṣitaḥ

aho pativratātejaḥ sarveṣāṃ tejasāṃ param //
tejo'nalena dagdhaṃ māṃ rakṣa rakṣa hare hare

dharma uvāca //
sarvaratnātparaṃ ratnaṃ dharma eva sanātanaḥ //
yāsyatyevaṃvidho dharmastvayā dattaḥ purā prabho

saptamanvantaratapaḥphalena parameśvara //
prāpto dharmo 'dhunā yāti śāpena yoṣitaḥ prabhau

devā ūcuḥ //
yajñabhājo ghṛtabhujo vayameva tvayā kṛtāḥ //
yoṣicchāpena tatsarvamadhunā yāti mādhava

ityuktvā saṃyatāḥ sarve tasthustatra bhayārditāḥ //
etasminnantare'kasmādvāgbabhūvāśarīriṇī

yūyaṃ gacchata tanmūlaṃ viprarūpī janārdanaḥ //
paścādyāsyati śāntyarthamiti vo rakṣaṇāya ca

śrutvā tadvacanaṃ devāḥ prahṛṣṭamanasonmukhāḥ //
jagmurmālāvatīsthānaṃ kauśikītīramīśvarāḥ

tāmeva dadṛśurdevā devīṃ mālāvatīṃ satīm //
ratnasārendrabhūṣābhirujjvalāṃ kamalākalām

vahniśuddhāṃśukādhānāṃ sindūrabindubhūṣitām //
śaraccandraprabhāṃ śāntāṃ dyotayantīṃ diśastviṣā

patisevāmahādharmacirasañcitatejasā //
prajvalantīṃ supradīptaśikhāṃ vahnerivottamām

yogāsanaṃ kurvatī ca śavavakṣaḥsthalasthitām //
suramyāṃ svāmino vīṇāṃ bibhratīṃ dakṣiṇe kare

tarjanyaṅguṣṭhakoṭibhyāṃ śuddhasphaṭikamālikām //
bhaktyā snehena kāntasya bibhratīṃ yogamudrayā

cārucampakavarṇābhāṃ bimboṣṭhīṃ ratnamālinīm //
yathā ṣoḍaśavarṣīyāṃ śaśvatsusthirayauvanām //

bṛhannitambabhārārttāṃ pīnaśroṇipayodharām //
paśyantīṃ śavamīśasya śubhadṛṣṭyā punaḥ punaḥ

evambhūtāṃ ca tāṃ dṛṣṭvā devāste vismayaṃ yayuḥ //
sthagitāṃ ca kṣaṇaṃ tatra dhārmikā dharmabhīravaḥ

iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe sautiśaunakasaṃvāde brahmakhaṇḍe mālāvatīvilāpo nāma trayodaśo'dhyāyaḥ