Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brahmasphutasiddhanta · Chapter 12

12.1

parikarma-%viṃśatim yas saṅkalita-ādyām pṛthak vijānāti/
%aṣṭau ca vyavahārān chāyā-antān bhavati gaṇakas sas//

12.2

viparīta-cheda-guṇās rāśyos cheda-aṃśakās sama-chedās/
saṅkalite aṃśās yojyās vyavakalite aṃśa-antaram kāryam//

12.3

rūpāṇi cheda-guṇāni aṃśa-yutāni %dvayos bahūnām vā/
pratyutpannas bhavati cheda-vadhena uddhṛtas aṃśa-vadhas//

12.4

parivartya bhāga-hāra-cheda-aṃśau cheda-saṃguṇa-chedas/
aṃśas aṃśa-guṇas bhājyasya bhāga-hāras savarṇitayos//

12.5

saṃvarṇita--aṃśa-vargas cheda-kṛti-vibhājitas bhavati vargas/
saṃvarṇita-aṃśa-mūlam cheda-padena uddhṛtam mūlam//

12.6

sthāpyas antya-ghanas antya-kṛtis %tri-guṇa-uttara-saṅguṇā ca tad-%prathamāt/
uttara-kṛtis antya-guṇā %tri-guṇā ca uttara-ghanas ca ghanas//

12.7

chedas ghanāt %dvitīyāt ghana-mūla-kṛtis %tri-saṅguṇā āpta-kṛtis/
śodhyā %tri-pūrva-guṇitā %prathamāt ghanatas ghanas mūlam//

12.8

sadṛśa-cheda-aṃśa-yutis cheda-vibhaktā phalam %prathama-jātau/
aṃśais aṃśās guṇitās chedais chedās %dvitīyāyām//

12.9

ūrdhva-aṃśās cheda-guṇās %tṛtīya-jātau %dvayos %prathama-parayos/
chedais chedās guṇitās sva-aṃśa-yuta-ūnais upari-ga-aṃśās//

12.10

trairāśike pramāṇam phalam iccā ādi-antayos sadṛśa-rāśī/
icchā phalena guṇitā pramāṇa-bhaktā phalam bhavati//

12.11

vyasta-trairāśika-phalam icchā-bhaktas pramāṇa-phala-ghātas/
trairāśika-ādiṣu phalam viṣameṣu %ekādaśa-anteṣu//

12.12

phala-saṅkramaṇam ubhaya-tas bahu-rāśi-vadhas alpa-vadha-hṛtas jñeyam/
sakaleṣu evam bhinneṣu ubhaya-tas cheda-saṅkramaṇam//

12.13

prāk mūlya-vyatyāsas bhāṇḍapratibhāṇḍake anyat ukta-samam/
parikarmāṇi %aṣṭānām vyavahārāṇām abhihitāni//

12.14

kāla-guṇitam pramāṇam phala-bhaktam vi-%eka-guṇa-hatam kālas/
sva-phala-yuta-#rūpa-bhaktam mūla-phala-aikyam bhavati mūlam//

12.15

kāla-pramāṇa-ghātas para-kāla-hṛtas dvidhā ādya-miśra-vadhāt/
anya-%ardha-kṛti-yutāt padam anya-%ardha-ūnam pramāṇa-phalam//

12.16

prakṣepa-yoga-hṛtayā labdhyā prakṣepakās guṇās lābhās/
ūna-adhika-uttarās tad-yuta-ūnayā sva-phalam ūna-yutam//

12.17

padam %eka-hīnam uttara-guṇitam saṃyuktam ādinā antya-dhanam/
ādi-yuta-antya-dhana-%ardham madhya-dhanam pada-guṇam gaṇitam//

12.18

uttara-hīna-%dvi-guṇa-ādi-śeṣa-vargam dhana-uttara-%aṣṭa-vadhe/
prakṣipya padam śeṣa-ūnam %dvi-guṇa-uttara-hṛtam gacchas//

12.19

%eka-uttaram %eka-ādyam yadi iṣṭa-gacchasya bhavati saṅkalitam/
tat %dvi-yuta-gaccha-guṇitam %tri-hṛtam saṅkalita-saṅkalitam//

12.20

%dvi-guṇa-pada-sa-%eka-guṇitam tat %tri-hṛtam bhavati varga-saṅkalitam/
ghana-saṅkalitam tad-kṛtis eṣām sama-golakais citayas//

12.21

sthūla-phalam %tri-%catur-bhuja-bāhu-pratibāhu-yoga-#dala-ghātas/
bhuja-yoga-%ardha-%catuṣṭaya-bhuja-ūna-ghātāt padam sūkṣmam//

12.22

bhuja-kṛti-antara-bhū-hṛta-hīna-yutā bhūs %dvi-bhājitā āvādhe/
sva-āvādhā-varga-ūnāt bhuja-vargāt mūlam avalambas//

12.23

aviṣama-%catur-asra-bhuja--pratibhuja-vadhayos yutes padam karṇas/
karṇa-kṛtis bhū-mukha-yuti-#dala-varga-ūnā padam lambas//

12.24

karṇa-kṛtes koṭi-kṛtim viśodhya mūlam bhujas bhujasya kṛtim/
prohya padam koṭis koṭi-bāhu-kṛti-yuti-padam karṇas//

12.25

karṇa-yutau ūrdhva-adhara-khaṇḍe karṇa-avalamba-yoge vā/
sva-āvādhe sva-yuti-hṛte dvidhā pṛthak karṇa-lamba-guṇe//

12.26

aviṣama-pārśva-bhuja-guṇas karṇas %dvi-guṇa-avalambaka-vibhaktas/
hṛdayam viṣamasya bhuja-pratibhuja-kṛti-yoga-mūla-%ardham//

12.27

%tri-bhujasya vadhas bhujayos %dvi-guṇita-lamba-uddhṛtas hṛdaya-rajjus/
sā %dvi-guṇā %tri-%catur-bhuja-koṇa-spṛk vṛtta-viṣkambhas//

12.28

karṇa-āśrita-bhuja-ghāta-aikyam ubhayathā anyonya-bhājitam guṇayet/
yogena bhuja-pratibhuja-vadhayos karṇau pade viṣame//

12.29

viṣama-%catur-asra-madhye viṣama-%tri-bhuja-%dvayam prakalpya pṛthak/
karṇa-%dvayena pūrva-vat āvādhe lambakau ca pṛthak//

12.30

viṣama-bhuja-antar-%tri-bhuje prakalpya karṇau bhujau tad-āvādhe/
pṛthak ūrdhva-adhara-khaṇḍe karṇa-yutau karṇayos adhare//

12.31

%tri-bhje bhujau tu bhūmis tad-lambas lambaka-adharam khaṇḍam/
ūrdhvam avalamba-khaṇḍam lambaka-yoga-%ardham adhara-ūnam//

12.32

karṇa-avalambaka-yutau khaṇḍe karṇa-avalambakayos adhare/
anupātena tad-ūne ūrdhve sūcyām sa-pāṭāyām//

12.33

kṛti-yutis asadṛśa-rāśyos bāhus ghātas %dvi-saṅguṇas lambas/
kṛti-antaram asadṛśayos %dvi-guṇam %dvi-sama-%tri-bhuja-bhūmis//

12.34

iṣṭa-%dvayena bhaktas dvidhā iṣṭa-vargas phala-iṣṭa-yoga-%ardhe/
viṣama-%tri-bhujasya bhujau iṣṭa-ūna-phala-%ardha-yogas bhūs//

12.35

iṣṭasya bhujasya kṛtis bhaktā ūnā iṣṭena tad-#dalam koṭis/
āyata-%catur-asrasya kṣetrasya iṣṭa-adhikā karṇas//

12.36

āyata-karṇas bāhū bhuja-kṛtis iṣṭena bhājitā iṣṭa-ūnā/
%dvi-hṛtā koṭi-adhikā bhūs mukham ūnā %dvi-sama-%catur-asre//

12.37

karṇa-kṛtis %tri-sama-hbujās %trayas %caturthas viśodhya koṭi-kṛtim/
bāhu-kṛtes %tri-guṇāyās yadi adhikas bhūs mukham hīnas//

12.38

jātya-%dvaya-koṭi-bhujās para-karṇa-guṇās bhujās %catur-viṣame/
adhikas bhūs mukha-hīnas bāhu-%dvitayam bhujau anyau//

12.39

iṣṭa-guṇa-kāra-guṇitas giri-ucchrāyas pura-antaram anaṣṭam/
%dvi-yuta-guṇa-kāra-bhājitam utpātas anyasya sama-gatyos//

12.40

vyāsa-vyāsa-%ardha-kṛtī paridhi-phale vyāvahārike %tri-guṇe/
tad-vargābhyām %daśabhis saṅguṇitābhyām pade sūkṣme//

12.41

vṛtte śara-ūna-guṇitāt vyāsāt %catur-āhatāt padam jīvā/
jyā-vargas %catur-āhata-śara-bhaktas śara-yutas vyāsas//

12.42

jyā-vyāsa-kṛti-viśeṣāt mūla-vyāsa-antara-%ardham iṣus alpas/
vyāsau grāsa-ūna-guṇau grāsa-ūna-aikya-uddhṛtau bāṇau//

12.43

iṣṭa-śara-%dvaya-bhakte jyā-%ardha-kṛtī śara-yute phale vyāsau/
śarayos phalayos aikyam grāsas grāsa-ūnam aikyam tat//

12.44

kṣetra-phalam vedha-guṇam sama-khāta-phalam hṛtam %tribhis sūcyās/
mukha-tala-tulya-bhuja-aikyāni %eka-agra-hṛtāni sama-rajjus//

12.45

mukha-tala-yuti-#dala-gaṇitam vedha-guṇam vyāvahārikam gaṇitam/
mukha-tala-gaṇita-aikya-%ardham vedha-guṇam syāt gaṇitam autram//

12.46

autra-gaṇitāt viśodhya vyavahāra-phalam bhajet %tribhis śeṣam/
labdham vyavahāra-phale prakṣipya bhavati phalam sūkṣmam//

12.47

ākṛti-phalam auccya-āhatam agra-tala-aikya-%ardham auccya-dairghya-guṇam/
ghana-gaṇitam iṣṭakā-ghana-phalena hṛtam iṣṭakā-gaṇitam//

12.48

vistāra-āyāma-aṅgula-ghātas mārga-āhatas %dvi-#veda-hṛtas/
kiṣku-aṅgulāni labdham tat %ṣaṇṇavatis bhavati karma//

12.49

śākā-ādiṣu śālmalyām %śata-%dvayam bījake %śatam %viṃśam/
śāla-sarala-ādiṣu %śatam atha avi-dāruṣu %catuḥṣaṣṭis/

12.50

%navamas śūkiṣu %daśamas sthūleṣu %ekādaśas bhavati aṇuṣu/
paridhes vedhas paridhes %ṣaṣ-aṃśa-varga-āhatas gaṇitam//

12.51

%dvi-%catur-sa-%tri-aṃśa-guṇas bhitti-antar-vāhya-koṇa-gas paridhis/
prāk-vat kṛtvā gaṇitam tad-gaṇitam sva-guṇa-kāra-hṛtam//

12.52

chāyā-nara-sa-%eka-hṛtam dyu-#dalam prāk-aparayos dyu-gata-śeṣam/
dina-gata-śeṣa-aṃśa-hṛtam dyu-#dalam chāyā-nara-vi-%ekam//

12.53

dīpa-tala-śaṅku-talayos antaram iṣṭa-pramāṇa-śaṅku-guṇam/
dīpa-śikha-auccyāt śaṅkum viśodhya śeṣa-uddhṛtam chāyā//

12.54

chāyā-agra-antara-guṇitā chāyā chāyā-antareṇa bhaktā bhūs/
bhūs śaṅku-guṇā chāyā-vibhājitā dīpa-śikhayā auccyam//

12.55

guṇa-kāra-khaṇḍa-tulyas guṇyas go-mūtrikā-kṛtas guṇitas/
sahitas pratyutpannas guṇa-kāraka-bheda-tulyas vā//

12.56

guṇyas rāśis guṇa-kāra-rāśinā iṣṭa-adhika-ūnakena guṇas/
guṇya-iṣṭa-vadha-ūna-yutas guṇake abhyadhika-ūnake kāryas//

12.57

chedena iṣṭa-yuta-ūnena āptam bhājyāt anaṣṭam iṣṭa-guṇam/
prakṛti-stha-cheda-hṛtam labdhyā yuta-hīnakam anaṣṭam//

12.58

guṇyas cheda-phala-vadhas guṇaka-hṛtas guṇya-bhājitas guṇakas/
cheda-uddhṛtas phalam guṇya-guṇa-vadhas phala-hṛtas chedas//

12.59

guṇya-guṇa-kārayos cheda-labdhayos yadi %dvayos %dvayos nāśas/
teṣām dṛśyau vyastau kṛtvā tad-sthānayos ca iṣṭau//

12.60

guṇyam guṇa-kāram vā guṇayet chedena bhāga-hārasya/
guṇya-guṇa-kāra-rāśyos cheda-guṇas bhāga-hāras ca//

12.61

acchedasya chedam #rūpam kṛtvā anyat ukta-vat sarvam/
apavartyau cheda-guṇau tulyena iṣṭena guṇyau vā//

12.62

sva-vikala-%ṣaṣṭi-aṃśa-guṇas sakalas %triṃśa-uddhṛtas vikala-vargas/
prakṣepyas sakala-kṛtau varga-ghanau %dvi-%tri-tulya-vadhau//

12.63

rāśes ūnam %dvi-guṇam bahutara-guṇam ūna-kṛti-yutam vargas/
rāśes iṣṭa-yuta-ūnāt vadhas kṛtis vā iṣṭa-kṛti-yuktas//

12.64

iṣṭa-alpa-rāśi-vargau yukta-ūnau itara-vikala-vargābhyām/
%dvi-guṇa-itara-rāśibhyām bhaktau tena adhika-ūnābhyām//

12.65

sthāna-antareṣu labdham yena samam phala-yuta-ūnaka-chedas/
dalitas kṛti-yoga-antara-padam itaras vā phala-yuta-ūnas//

12.66

dik-mātram etat anyat jyā-utpattau kuṭṭake ca kathayiṣye/
saṅkalita-ādiṣu āryās %ṣaṭṣaṣṭis %dvādaśas adhyāyas//
iti śrī-brāhma-sphuṭa-siddhānte %dvādaśas adhyāyas//12//

Original text: Brāhmasphuṭasiddhānta · Edition: S. Dvivedin's edition, Benares 1902. · Data entry Takao Hayashi · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc