Brahmanda Purana · Chapter 3.10

iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne amṛtamanthanaṃ nāma navamo 'dhyāyaḥ
hayagrīva uvāca
atha devā mahendrādyā viṣṇunā prabhaviṣmunā /
aṅgīkṛtā mahādhīrāḥ pramodaṃ paramaṃ yayuḥ

malakādyāstu te sarve daityā viṣṇuparāṅmukhāḥ /
saṃtyaktāśca śriyā devyā bhṛśamudvegamāgatāḥ

tato jagṛhire daityā dhanvantarikarasthitam /
paramāmṛtasārāḍhyaṃ kalaśaṃ kanakodbhavam /
athāsurāṇāṃ devānāmanyonyaṃ kalaho 'bhavat

etasminnantare viṣṇuḥ sarvalokaikarakṣakaḥ /
samyagārādhayāmāsalalitāṃ svaikyarūpiṇīm

surāṇāmasurāṇāṃ ca raṇaṃ vīkṣya sudāruṇam /
brahmā nijapadaṃ prāpa śaṃbhuḥ kailāsamāsthitaḥ

malakaṃ yodhayāmāsa daityānāmadhipaṃ vṛṣā /
asuraiśca surāḥ sarve sāṃparāyamakurvata

bhagavānapi yogīndraḥ samārādhya maheśvarīm /
tadekadhyānayogena tadrūpaḥ samajāyata

sarvasaṃmohinī sā tu sākṣācchṛṅgāranāyikā /
sarvaśṛṅgāraveṣāḍhyā sarvābharaṇabhūṣitā

surāṇāmasurāṇāṃ ca nivārya raṇamulvaṇam /
mandasmitena daiteyānmohayantī jagada ha

alaṃ yuddhena kiṃ śastrermarmasthānavibhedibhiḥ /
niṣṭhuraiḥ kiṃ vṛthālāpaiḥ kaṇṭhaśoṣaṇahetubhiḥ

ahamevātra madhyasthā yuṣmākaṃ ca divaukasām /
yūyaṃ tathāmī nitarāmatra hi kleśabhāginaḥ

sarveṣāṃ samamevādya dāsyāmyamṛtamadbhutam /
mama haste pradātavyaṃ sudhāpātramanuttamam

iti tasyā vacaḥ śrutvā daityāstadvākyamohitāḥ /
pīyūṣakalaśaṃ tasyai daduste mugdhacetasaḥ

sā tatpātraṃ samādāya jaganmohanarūpiṇī /
surāṇāmasurāṇāṃ ca vṛthakpaṅktiṃ cakāra ha

dvayoḥ paṅktyośca madhyasthāstānuvāca surāsurān /
tūṣṇīṃ bhavantu sarve 'pi kramaśo dīyate mayā

tadvākyamurarīcakruste sarve samavāyinaḥ /
sā tu saṃmohitāśleṣalokā dātuṃ pracakrame

kvaṇatkanakadarvīkā kvaṇanmaṅgalakaṅkaṇā /
kamanīyavibhūṣāḍhyā kalā sā paramā babhau

vāme vāme karāṃbhoje sudhākalaśamujjvalam /
sudhāṃ tāṃ devatāpaṅktau pūrvaṃ darvyā tadādiśat

diśantī kramaśāstatra candrabhāskarasūcitam /
darvīkareṇa ciccheda saiṃhikeyaṃ tu madhyagam /
pītāmṛtaśiromātraṃ tasya vyoma jagāma ca

taṃ dṛṣṭvāpyasurāstatra tūṣṇīmāsanvimohitāḥ /
evaṃ krameṇa tatsarvaṃ vibudhebhyo vitīrya sā /
asurāṇāṃ puraḥ pātraṃ sānināya tirodadhe

riktapātraṃ tu taṃ dṛṣṭvā sarve daiteyadānavāḥ /
udvelaṃ kevalaṃ krodhaṃ prāptā yuddhacikīrṣayā

indrādayaḥ surāḥ sarve sudhāpānādbalottarāḥ /
durvalairasuraiḥ sārdhaṃ samayuddhyanta sāyudhāḥ

te vidhyamānāḥ śataśo dānavendrāḥ surottamaiḥ /
digantānkaticijjagmuḥ pātālaṃ katicidyayuḥ

daityaṃ malakanāmānaṃ vijitya vibudheśvaraḥ /
ātmīyāṃ śriyamājahre śrīkaṭākṣa samīkṣitaḥ

punaḥ siṃhāsanaṃ prāpya mahendraḥ surasevitaḥ /
trailokyaṃ pālayāmāsa pūrvavatpūrvadevajit

nirbhayā nikhilā devāstrailokye sacarācare /
yathākāmaṃ caranti sma sarvadā hṛṣṭacetasaḥ

tadā tadakhilaṃ dṛṣṭvā mohinīcaritaṃ muniḥ /
vismitaḥ kāmacārī tu kailāsaṃ nārado gataḥ

nandinā ca kṛtānujñaḥ praṇamya parameśvaram /
tena saṃbhāvyamāno 'sau tuṣṭo viṣṭaramāsta saḥ

āsanasthaṃ mahādevo muniṃ svecchāvihāriṇam /
papraccha pārvatījāniḥ svacchasphaṭikasannibhaḥ

bhagavansarvavṛttajña pavitrīkṛtaviṣṭara /
kalahapriya devarṣe kiṃ vṛttaṃ tatra nākinām

surāṇāmasurāṇāṃ vā vijayaḥ samajāyata /
kiṃ vāpyamṛtavṛttāntaṃ viṣṇunā vāpi kiṃ kṛtam

iti pṛṣṭo maheśena nārado munisattamaḥ /
uvāca vismayāviṣṭaḥ prasannavadanekṣaṇaḥ

sarvaṃ jānāsi bhagavansarvajño 'si yatastataḥ /
tathāpi paripṛṣṭena mayā tadvakṣyate 'dhunā

tādṛśe samare ghore sati daityadivaukasām /
ādinārāyamaḥ śrīmānmohinīrūpamādadhe

tāmudāravibhūṣāḍhyāṃ mūrtāṃ śṛṅgāradevatām /
surāsurāḥ samālokya viratāḥ samarodhyamāt

tanmāyāmohitā daityāḥ sudhāpātraṃ ca yācitāḥ /
kṛtvā tāmeva madhyasthāmarpayāmāsurañjasā

tadā devī tadādāya mandasmitamanoharā /
devebhya eva pīyūṣamaśeṣaṃ vitatāra sā

tirohitāmadṛṣṭvā tāṃ dṛṣṭvā śūnyaṃ ca pātrakam /
jvalanmanyumukhā daityā yuddhāya punarutthitāḥ

amarairamṛtāsvādādatyulvaṇaparākramaiḥ /
parājitā mahādaityā naṣṭāḥ pātālamabhyayuḥ

imaṃ vṛttāntamākarṇya bhavānīpatikhyayaḥ /
nāradaṃ preṣayitvāśu taduktaṃ satataṃ smaran

ajñātaḥ pramathaiḥ sarvaiḥ skandanandivināyakaiḥ /
pārvatīsahito viṣṇumājagāma savismayaḥ

kṣīrodatīragaṃ dṛṣṭvā sastrīkaṃ vṛṣavāhanam /
bhogibhogāsanādviṣṇuḥ samutthāya samāgataḥ

vāhanādavaruhyeśaḥ pārvatyā sahitaḥ sthitam /
taṃ dṛṣṭvā śīghramāgatya saṃpūjyārghyādito mudā

sasnehaṃ gāḍhamāliṅgya bhavānīpatimacyutaḥ /
tadāgamanakāryaṃ ca pṛṣṭavānviṣṭaraśravāḥ

tamuvāca mahādevo bhagavanpuruṣottama /
mahāyogeśvara śrīmansarvasaubhāgyasundaram

sarvasaṃmohajanakamavāṅmanasagocaram /
yadrūpaṃ bhavatopāttaṃ tanmahyaṃ saṃpradarśaya

draṣṭumicchāmi te rūpaṃ śṛṅgārasyādhidaivatam /
avaśyaṃ darśanīyaṃ me tvaṃ hi prārthitakāmadhṛk

iti saṃprārthitaḥ śaśvanmahādevena tena saḥ /
yaddhyānavaibhavāllabdhaṃ rūpamadvaitamadbhutam

tadevānanyamanasā dhyātvā kiñcidvihasya saḥ /
tathāstviti tiro 'dhatta mahāyogeśvaro hariḥ

śarvo 'pi sarvataścakṣurmuhurvyāpārayankvacit /
adṛṣṭapūrvamārāmamabhirāmaṃ vyalokayat

vikasatkusumaśreṇīvinodimadhupālikam /
caṃpakastabakāmodasurabhīkṛtadiktaṭam

mākandavṛndamādhvīkamādyadullolakokilam /
aśokamaṇḍalīkāṇḍasatāṇḍavaśikhaṇḍikam

bhṛṅgālinavajhaṅkārajitavallakinisvanam /
pāṭalodārasaurabhyapāṭalīkusumojjvalam

tamālatālahintālakṛtamālāvilāsitam /
paryantadīrghikādīrghapaṅkajaśrīpariṣkṛtam

vātapātacalaccārupallavotphullapuṣpakam /
santānaprasavāmodasantānādhikavāsitam

tatra sarvatra puṣpāḍhye sarvalokamanohare /
pārijātatarormūle kāntā kācidadṛśyata

bālārkapāṭalākārā navayauvanadarpitā /
ākṛṣṭapadmarāgābhā caraṇābjanakhacchadā

yāvakaśrīvinikṣepapādalauhityavāhinī /
kalaniḥsvanamañjīrapadapadmamanoharā

anaṅgavīratūṇīradarponmadanajaṅghikā /
kariśuṇḍākadalikākāntitulyoruśobhinī

aruṇena dukūlena susparśena tanīyasā /
alaṅkṛtanitaṃbāḍhyā jaghanābhogabhāsurā

navamāṇikyasannaddhahemakāñjīvirājitā /
natanābhimahāvarttatrivalyūrmiprabhājharā

stanakuḍmalahindolamuktādāmaśatāvṛtā /
atipīvaravakṣojabhārabhaṅguramadhyabhūḥ

śirīṣakomalabhujā kaṅkaṇāṅgadaśālinī /
sormikāṃ gulimanmṛṣṭaśaṅkhasundarakandharā

mukhadarpaṇavṛttābhacubukāpāṭalāgharā /
śucibhiḥ paṅktibhiḥ śuddhairvidyārūpairvibhāsvaraiḥ

kundakuḍmalasacchāyairdantairdarśitacandrikā /
sthūlamauktikasannaddhanāsābharaṇabhāsurā

ketakāntarddaladroṇidīrghadīrghavilocanā /
ardhendutulitāphāle samyakkḷptālakacchaṭā

pālīvataṃsamāṇikyakuṇḍalāmaṇḍitaśrutiḥ /
navakarpūrakastūrīrasāmoditavīṭikā

śaraccaruniśānāthamaṇḍalīmadhurānanā /
sphuratkastūritilakā nīlakuntalasaṃhatiḥ

sīmantarekhāvinyastasiṃdūraśreṇibhāsurā

spharaccandrakalottaṃsamadalolavilocanā /
sarvaśṛṅgāraveṣāḍhyā sarvābharaṇamaṇḍitā

tāmimāṃ kandukakrīḍālolāmālolabhūṣaṇām /
dṛṣṭvā kṣipramumāṃ tyaktvā so 'nvadhāvadatheśvaraḥ

umāpi taṃ samovekṣya dhāvantaṃ cātmanaḥ priyam /
svātmānaṃ svātmarsondaryaṃ nindantī cātivismitā /
tasthāvavāṅmukhī tūṣṇīṃ lajjāsūyāsamanvitā

gṛhītvā kathamapyenāmāliliga muhurmuhuḥ /
uddhūyoddhūya sāpyevaṃ dhāvati sma sudūrataḥ

punargṛhītvā tāmīśaḥ kāmaṃ kāmavaśīsṛtaḥ /
āśrliṣṭaṃ cātivegena tadvīryaṃ pracyutaṃ tadā

tataḥ samutthito devo mahāśāstā mahābalaḥ /
anekakoṭidaityendragarvanirvāpaṇakṣamaḥ

tadvīryabindusaṃsparśātsā bhūmistatratatra ca /
rajatasvarmavarṇābhūllakṣaṇādvindhyamardana

tathaivāntardadhe sāpi devatā viśvamohinī /
nivṛttaḥ sa girīśo 'pi giriṃ gaurīsakho yayau

athādbhutamidaṃ vakṣye lopāmudrāpate śṛṇu /
yanna kasyacidākhyātaṃ mamaiva tdṛdayesthitam

purā bhaṇḍāsuro nāma sarvadaityaśikhāmaṇiḥ /
pūrvaṃ devānbahuvidhānyaḥ śāstā svecchayā paṭuḥ

viśukraṃ nāma daiteyaṃ vargasaṃrakṣaṇakṣamam /
śukratulyaṃ vicārajñaṃ dakṣāṃsena sasarja saḥ

vāmāṃsena viṣāṅgaṃ ca sṛṣṭavānduṣṭaśekharam /
dhūminīnāmadheyāṃ ca bhaginīṃ bhaṇḍadānavaḥ

bhrātṛbhyāmugravīryābhyāṃ sahito nihatāhitaḥ /
brahmāṇḍaṃ khaṇḍayāmāsa śauryavīryasamucchritaḥ

brahmaviṣṇumaheśāśca taṃ dṛṣṭvā dīptatejasam /
palāyanaparāḥ sadyaḥ sve sve dhāmni sadāvasan

tadānīmeva tadbāhumaṃmarddana vimūrcchitāḥ /
śvasituṃ cāpi paṭavo nābhavannākināṃ gaṇāḥ

kecitpātālagarbheṣu kecidaṃbudhivāriṣu /
keciddigantakoṇeṣu kecitkuñjeṣu bhūbhṛtām

vilīnā bhṛśavitrastāstyaktadārasutastriyaḥ /
bhraṣṭādhikārā ṛbhavo viceruśchannaveṣakāḥ

yakṣānmahoragānsiddhānsādhyānsamaradurmadān /
brahmāṇaṃ padmanābhaṃ ca rudraṃ vajriṇameva ca /
matvā tṛṇāyitānsarvāṃllokānbhaṇḍaḥ śaśāsaha

atha bhaṇḍāsuraṃ hantuṃ trailokyaṃ cāpi rakṣitum /
tṛtīyamudabhūdrūpaṃ mahāyāgānalānmune

yadrūpaśālinīmāhurlalitā paradevatām /
pāśāṅkuśadhanurvāṇapariṣkṛtacaturbhujām

sā devī parama śaktiḥ parabrahmasvarūpiṇī /
jaghāna bhaṇḍadaityendraṃ yuddhe yuddhaviśāradā