Brahmanda Purana · Chapter 2.52
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde sagaracarite 'samañjasatyāgo nāmaikapañcāśattamo 'dhyāyaḥ // 51//
jaiminiruvāca
tyaktvā putraṃ sa dharmātmā sagaraḥ prema tadgatam /
dharmaśīle tadā vāle cakārāṃśumati prabhuḥ
etasminneva kāle tu sumatyāstanayā nṛpa /
vavṛdhuḥ saghaśaḥ sarve parasparamanuvratāḥ
vajrasaṃhananāḥ krūrā nirdayā nirapatrapāḥ /
adharmaśīlā nitarāmekagharmāṇa eva ca
ekakāryābhiniratāḥ krodhanā mūḍhacetasaḥ /
adhṛṣyāḥ sarvabhūtānāṃ janopadravakāriṇaḥ
vinayācā rasanmārganirapekṣāḥ samantataḥ /
babādhire jagatsarvamasurā iva kāmataḥ
vidhvastayajñasanmārgaṃ bhuvanaṃ tairupadrutam /
niḥsvādhyāya vaṣaṭkāraṃ babhūvārtaṃ viśeṣataḥ
vidhvasyamāne subhṛśaṃ sāgarairvaradarpitaiḥ /
prakṣobhaṃ paramaṃ jagmurdevāsuramahoragāḥ
dharāsā sāgarākrāntā na calāpi tadā calā /
tapaḥ samādhibhaṅgaśca prababhūva tapasvinām
havyakavyaparibhraṣṭāstridaśāḥ pitṛbhiḥ saha /
duḥśena mahātāviṣṭā viriñjabhavanaṃ yayuḥ
tatra gatvā yathānyāyaṃ devāḥ śarvapurogamāḥ /
śaśaṃsuḥ sakalaṃ tasmai sāgarāṇāṃ viceṣṭitam
tacchratvā vacanaṃ teṣāṃ brahmā lokapitāmahaḥ /
kṣaṇamantarmanā bhūtvā jagāda surasattamaḥ
devāḥśṛṇuta bhadraṃ vo vāṇīmavahitā mama /
vinaṅkṣyantyaciremaiva sāgarā nātra saṃśayaḥ
kālaṃ kañcitpratīkṣadhvaṃ tena sarvaṃ niyamyate /
nimittamātramanyattu sa eva sakaleśitā
tasmādyuṣmaddhitārthāya yadvakṣyāmi surottamāḥ /
sarvairbhavadbhiradhunā tatkarttavyamataṃ dritaiḥ
viṣṇoraṃśena bhagavānkapilo jayatāṃ varaḥ /
jāto jagaddhitārthāya yogīndrapravaro bhuvi
agastyapītasalile divyavarṣaśatāvadhi /
dhyāyannāste 'dhunāṃ'bhodhāvekānte tatra kutra cit
gatvā yūyaṃ mamādeśātkapilaṃ munipuṅgavam /
dhyānāva sānamicchantastiṣṭhadhvaṃ tadupahvare
samādhiviratau tasya svābhiprāyamaśeṣataḥ /
natvā tasmai vadiṣyadhvaṃ sa vaḥ śreyo vidhāsyati
samādhibhaṅgaśca muneryathā syātsāgaraiḥ kṛtaḥ /
kurudhvaṃ ca tathā yūyaṃ pravṛttiṃ vibudhottamāḥ
jaiminiruvāca
ityuktāstena vibudhāstaṃ praṇamya vitāmaham /
gatvā taṃ vibudhaśreṣṭaṃ te kṛtāñjalayo 'bruvan
devā ūcuḥ
prasīda no muniśreṣṭha vayaṃ tvāṃ śaraṇaṃ gatāḥ /
upadrutaṃ jagatsarvaṃsāgaraiḥ saṃpraṇaśyati
tvaṃ kilākhilalokānāṃ sthitisahārakāraṇaḥ /
viṣṇoraṃśena yogīndrasvarūpī bhuvi saṃsthitaḥ
puṃsāṃ tāpatrayārttānāmārtināśāya kevalam /
svecchayā te dhṛto deho na tu tvaṃ tapatāṃ varaḥ
manasaiva jagatsarvaṃ sraṣṭuṃ saṃhartumeva ca /
vidhātuṃ svecchayā brahmanbhavāñchakrotyasaṃśayam
tvaṃ no dhātā vidhātā ca tvaṃ gurustvaṃ parāyaṇam /
paritrātā tvamasmākaṃ vinivarttaya cāpadam
śaraṇaṃ bhava viprendra vipredrāṇāṃ viśeṣataḥ /
sāgarairdahyamānānāṃ lokatrayanivāsinām
nanu vai sāttvikī ceṣṭā bhavatīha bhavādṛśām /
trātumarhasi tasmāttvaṃ lokānasmāṃśca suvrata
na cedakāle bhagavanvinaṅkṣyatyakhilaṃ jagat /
jaiminiruvāca
ityuktaḥ sakalairdevairunmīlya nayane śanaiḥ
vilokya tānuvācedaṃ kapilaḥ sūnṛtaṃ vacaḥ /
svakarmaṇaiva nirdagdhāḥ pravinaṅkṣyanti sāgarāḥ
kāle prāpte tu yuṣmābhiḥ satāvatparipālyatām /
ahaṃ tu kāraṇaṃ teṣāṃ vināśāya durātmanām
bhaviṣyāmi suraśreṣṭhā bhavatāmarthasiddhaye /
mama krodhāgni vipluṣṭāḥ sāgarāḥ pāpacetasaḥ
bhaviṣyantu cireṇaiva kālopahatabuddhayaḥ /
tasmādgatajvarā devā lokāścaivākutobhayāḥ
bhavantu te durācārāḥ kṣipraṃ yāsyanti saṃkṣayam /
tadyūyaṃ nirbhayā bhūtvā vrajadhvaṃ svāṃ purīṃ prati
kālaṃ kañcitpratīkṣadhvaṃ tato 'bhīṣṭamavāpsyatha /
kapilenaivamuktāste devāḥ sarve savāsavāḥ
taṃ praṇamya tato jagmuḥ pratītāgnidivaṃ prati /
etasminnantare rājā sagaraḥ pṛthivīpatiḥ
vājimedhaṃ mahāyajñaṃ kartuṃ cakre manoratham /
āhṛtya sarvasaṃbhārānvasiṣṭhānumate tadā
aurvādyaiḥ sahito viprairyathāvaddīkṣito 'bhavat /
dīkṣāṃ praviṣṭo nṛpatirhayasaṃcāraṇāya vai
putrānsarvānsamāhūya saṃdideśa mahayaśāḥ /
saṃcārayitvā turagaṃ parītya pṛthivītale
kṣipraṃ mamāntikaṃ putrāḥ punarāhartumarhatha /
jaiminiruvāca
tataste piturādeśāttamādāya turaṅgamam
paricaṅkramayāmāsuḥ sakale kṣitimaṇḍale /
vidhicodanayaivāśvaḥ sa bhūmau parivartitataḥ
na tu digvijayārthāya karādānārthameva ca /
pṛthivībhūbhujā tena pūrvameva vinirjitā
nṛpāścodāravīryeṇa karadāḥ samare kṛtāḥ /
tataste rājatanayā nistoye lavaṇāṃbudhau
bhūtale viviśurhṛṣṭāḥ parivārya turaṅgamam
Original text: Brahmāṇḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0