Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brahmanda Purana · Chapter 2.50

2.50.1

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde sagaradigvijayo nāmaikonapañcāśattamo 'dhyāyaḥ // 49//
jaiminiruvāca
evaṃ sa rājā vidhivatpālayāmāsa medinīm /
saptadvīpavatīṃ samyaksākṣāddharma ivāparaḥ

2.50.2

brāhmaṇādīṃstathā varṇānsvesve dharme pṛthakpṛthak /
sthāpayitvā yathānyāyaṃ rarakṣāvyāhatendriyaḥ

2.50.3

prajāśca sarvavarṇeṣu yathāśreṣṭhānuvarttinaḥ /
varṇāścaivānulomyena tadvadartheṣu ca kramāt

2.50.4

na sati sthavire bālaṃ mṛtyurabhayupagacchati /
sarvavarṇeṣu bhūpāle mahīṃ tasminpraśāsati

2.50.5

sphītānyapetabādhāni tadā rāṣṭrāṇi kṛtsnaśaḥ /
teṣvasaṃkhyā janapadāścāturvarṇyajanāvṛtāḥ

2.50.6

te cāsaṃkhyāgṛhagrāmaśatopetā vibhāgaśaḥ /
deśāścāvāsabhuyiṣṭā nṛpe tasminpraśāsati

2.50.7

anāśramī dvijaḥ kaścinna babhūva tadābhuvi /
prajānāṃ sarvavarṇeṣu prāraṃbhāḥ phaladāyinaḥ

2.50.8

svocitānyeva karmāṇi prārabhante ca mānavāḥ /
puruṣārthopapannāni karmāṇi ca tadā nṛṇām

2.50.9

mahotsavasamudyuktāḥ puragrāmavrajākarāḥ /
anyonyapriyakāmāśca rājabhaktisamanvitāḥ

2.50.10

nanindito 'bhiśasto vā daridro vyādhito 'pi vā /
prajāsu kaścillubdho vā kṛpaṇo vāpi nābhavat

2.50.11

janāḥ paraguṇaprītāḥ svasaṃparkābhikāṅkṣiṇāḥ /
guruṣu praṇatā nityaṃ sadvidyāvyasanādṛtāḥ

2.50.12

parāpavādabhītāśca svadāraratayo 'niśam /
nisargātkhalasaṃsargaviratā dharmatatparāḥ

2.50.13

āstikāḥ sarvaśo 'bhūvan prajāstasminpraśāsati /
evaṃ subāhutanye svapratāpārjitāṃ mahīm

2.50.14

ṛtavaśca mahābhāga yathākālānuvartinaḥ /
śālibhūyiṣṭhasasyāḍhyā sadaiva sakalā mahī

2.50.15

babhūva nṛpaśārdūle tasmin rājyāni śāsati

2.50.16

yasyāṣṭādaśamaṇḍalādhipatibhiḥ sevārthamabhyāgataiḥ prakhyātoruparākramairnṛpaśatairmūrddhābhiṣiktaiḥ pṛthak /
saṃviṣṭairmaṇiviṣṭareṣu nitarāmadhyāsyamānāmaraiḥ śakrasyeva virājate divi sabhā ratnaprabhodbhāsitā

2.50.17

saṃketāviṣayāntarābhyupagamāḥ sarve 'pi sopāyanāḥ kṛtvā sainyaniveśanāni paritaḥ puryāḥ pṛthak pārthivāḥ /
draṣṭuṃ kāṅkṣitarājakāḥ satanayāvijñāpayanto muhurdvāsthaireva nareśvarāya suciraṃ vatsyantamantaḥpure

2.50.18

namannaredramukuṭaśreṇīnāmatigharṣaṇāt /
kiṇīkṛtau virājete caraṇau tasya bhūbhujaḥ

2.50.19

sevāgatanaredraughavinikīrṇaiḥ samantataḥ /
ratnairbhāti sabhā tasya guhā some ravī yathā

2.50.20

evaṃ sa rājā dharmeṇa bhānuvaṃśaśikhāmaṇiḥ /
ananyaśāsanāmurvīmanvaśāsadarindamaḥ

2.50.21

itthaṃ pālayataḥ pṛthvīṃ sagarasya mahīpateḥ /
na cāpapāta mut putramukhālokanajṛṃbhitā

2.50.22

vinā tāṃ duḥkhito 'tyarthaṃ citayāmāsa naikadhā /
aho kaṣṭamaputro 'hamasminvaṃśe dhruvaṃ tu yat

2.50.23

prayānti nūnamasmākaṃ pitaraḥ piṇḍaviplavam /
nirayādapi satputre saṃjāte pitaraḥ kila

2.50.24

prītyā prayānti tadgehaṃ jātakarmakriyotsukāḥ /
mahatā sukṛtenāpi saṃprāptasya divaṃ kila

2.50.25

aputrasyāmarāḥ svarge dvāraṃ noddhāṭayanti hi /
pitā tu lokamubhayoḥ svarlokaṃ tatpitāmahāḥ

2.50.26

jeṣyanti kila satputre jāte vaṃśadvaye 'pi ca /
anapatyatayāhaṃ tu putriṇāṃ yā bhavedgatiḥ

2.50.27

na tāṃ prāpkyāmi vai nūnaṃ sudurlabhatarā hi sā /
padādaindrātkilābhinnamṛddhaṃ rājyamakhaṇḍitam

2.50.28

mama yattadapuṇyasya yāti niṣphalatāmiha /
idaṃ matpūrvajaireva siṃhāsanamadhiṣṭhitam

2.50.29

aputratvena rājyaṃ ca parādhīnatvameṣyati /
tasmādaurvāśramamahaṃ gatvā taṃ munipuṅgavam

2.50.30

prasādayiṣye putrārthaṃ bhāryābhyāṃ sahito 'dhunā /
gatvā tasmai tvaputratvaṃ vinivedya mahātmane

2.50.31

sa yadvakṣyati tatsarvaṃ kariṣye nātra saṃśayaḥ /
iti sañcintya manasā sagarorājasattamaḥ

2.50.32

ityeṣa kṛtyavidrājangantumaurvāśramaṃ prati /
sa mantripravare rājyaṃ pratiṣṭhāpya tato vanam

2.50.33

prayayau rathamāruhya bhāryābhyāṃ sahito mudā /
jagāma rathaghoṣeṇa meghanādātiśaṅkibhiḥ

2.50.34

stabdhekṣaṇairlakṣyamāṇo mārgopānte śikhaṇḍibhiḥ /
priyābhyāṃ darśayanrājansāraṅgāṃstimitekṣaṇān

2.50.35

kṣamamūrdhvamukhānsadyaḥ palāyanaparānpunaḥ /
vṛkṣānpuṣpaphalopetānvilokya mudito 'bhavat

2.50.36

amlānakusumaiḥ svāduphalaiḥ śādvalabhūmikaiḥ /
susnigdhapallavacchāyairabhitaḥ saṃbhṛtaṃ nagaiḥ

2.50.37

cūtāgrapallavāsvādasnigdhakaṇṭhapikāravaiḥ /
śrotrābhirāmajanakaissaṃghuṣṭaṃ sarvatodiśam

2.50.38

sarvartukusumopetaṃ bhramadbhramaramaṇḍitam /
prasūnastabakānamraballarīvellitadrumam

2.50.39

kapiyūthasamākrāntava naspatiśatāvṛtam /
unmattaśikhisāraṅgakūjatpakṣigaṇānvitam

2.50.40

gāyadvidyādharavadhūgītikāsumanoharam /
saṃcaratkinnarīdvandvavirājadvanagahvaram

2.50.41

haṃsasārasacakrāhvakāraṇḍavaśukādibhiḥ /
susvarairāvṛtopāntaiḥ sarobhiḥ parivāritam

2.50.42

saraḥ svaṃbuja kahlārakumudotpalarāśiṣu /
śanaiḥ parivahanmandamārutāpūrṇadiṅmukham

2.50.43

evaṃvidhaguṇopetamadhigāhya tapovanam /
gacchanrathenātha nṛpaḥ praharṣaṃ paramaṃ yayau

2.50.44

upaśāntāśayaḥ so 'tha saṃprāpyāśramamaṇḍalam /
bhāryābhyāṃ sahitaḥ śrīmānvāhādavaruroha vai

2.50.45

dhuryānviśrāmayetyuktvā yantāramavanīpatiḥ /
āsasādāśramopāntaṃ maharṣerbhāvitātmanaḥ

2.50.46

sa śrutvā muniśiṣyebhyaḥ kṛtanityakriyādaram /
muniṃ draṣṭuṃ vinītātmā praviveśāśramaṃ tadā

2.50.47

munimadhye samāsīnamṛṣivṛndaiḥ samanvitam /
nanāma śirasā rājā bhāryābhyāṃ sahito mudā

2.50.48

kṛtapraṇāmaṃ nṛpatimṛṣiraurvaḥ pratāpavān /
upaviśeti premṇā vai saha tābhyāṃ samādiśat

2.50.49

arghyapādyādibhiḥ samyakpūjayitvā mahāmuniḥ /
ātithyena ca vanyena sabhāryaṃ tamatoṣayat

2.50.50

athātithyopaviśrāntaṃ praṇamyā sīnamagrataḥ /
rājānamabravīdaurvaḥ śanairmṛdvakṣaraṃ vacaḥ

2.50.51

kuśalaṃ nanu te rājye bāhyeṣvābhyantareṣu ca /
apidharmeṇa sakalāḥ prajāstvaṃ parirakṣasi

2.50.52

api jetuṃ trivargaṃ tvamupāyaiḥ samyagīhase /
phalanti hi guṇāstubhyaṃ tvayā samyakpracoditāḥ

2.50.53

diṣṭyātvayā jitāḥ sarve ripavo nṛpasattama /
diṣṭyā ca sakalaṃ rājyaṃ tvayā dharmeṇa rakṣyate

2.50.54

dharma eva sthitiryeṣāṃ teṣāṃ nāstyatraviplavaḥ /
na taṃ rakṣati kiṃ dharmaḥ svayaṃ yenābhirakṣitaḥ

2.50.55

pūrvamevāhamaśrauṣaṃ vijitya sakalāṃ mahīm /
sabalonagarīṃ prāptaḥ kṛtadāro bhavāniti

2.50.56

rājñāṃ tu pravaro dharmo yatprajāparipālanam /
bhavanti sukhino nūnaṃ tenaiveha paratra ca

2.50.57

sa bhavānrājya bharaṇaṃ parityajya madantikam /
bhāryābhyāṃ sahito rājansamāyāto 'si me vada

2.50.58

jaiminiruvāca
evamuktastu muninā sagaro rājasattamaḥ /
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā prāha taṃ madhuraṃ vacaḥ

Original text: Brahmāṇḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc