Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brahmanda Purana · Chapter 2.49

2.49.1

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde sagaropākhyāne sagarapratijñāpālanaṃ nāmāṣṭācatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ // 48//
jaiminiruvāca
athānujñāya sagaro vasiṣṭhamṛṣisattamam /
balena mahatā yukto vidarbhānabhyavarttata

2.49.2

tato vidarbharāṭ tasmai svasutāṃ prītipūrvakam /
keśinyākhyāmanupamāmanurūpāṃ nyavedayat

2.49.3

sa tasyā rājaśārdūlo vidhivadvahnisākṣikam /
śubhe muhūrte keśinyāḥ pārṇiṃ jagrāha bhūmipaḥ

2.49.4

sthitvā dināni katicidgṛhe tasyātisatkṛtaḥ /
vidarbharājñā saṃmantrya tato gantuṃ prajakrame

2.49.5

anujñātastatastena pāribarhaiśca satkṛtaḥ /
niṣkramya tatpurādrājā śūrasenānupeyivān

2.49.6

saṃbhāvitastataścaiva yādavairmātṛsodaraiḥ /
dhanaughaistarpitastaiśca madhurāyā viniryayau

2.49.7

evaṃ sa sagaro rājā vijitya vasudhāmimām /
karaiśca sa nṛpānsarvāṃścakre saṃketagānapi

2.49.8

tato 'numānya nṛpatīnnijarājyāya sānugān /
anujajñe narapatiḥ samastānanuyāyinaḥ

2.49.9

tato balena mahātā skandhāvārasamanvitaḥ /
śanairapīḍayandeśānsvarājyamupajagmivān

2.49.10

saṃbhāvyamānaśca muhurupadābhiranekaśaḥ /
nānājanapadaistūrmamayodhyāṃ samupāgamat

2.49.11

tadāgamanamājñāya nāgaraḥ sakalo janaḥ /
nagarīṃ tāmalañcakre mahotsavasamutsukaḥ

2.49.12

tataḥ sā nagarī sarvā kṛtakautukamaṅgalā /
siktasaṃmṛṣṭabhūbhāgā pūrṇakumbhaśatāvṛtā

2.49.13

samucchritadhvajaśatā patākābhiraṃlakṛtā /
sarvatrāgarudhūpāñaḍhyā vicitrakusumojjvalā

2.49.14

sadratnatoraṇottuṅgagopurāṭṭalabhūṣitā /
prasūnalājavarṣaiśca svalaṅkṛtamahāpathā

2.49.15

mahotsavasamāyuktā pratigehamabhūtpurī /
saṃbūjitāśeṣavāstudevatāgṛhamālinī

2.49.16

dikcakrajayino rājñaḥ saṃdarśanamudānvitaiḥ /
paurajānapadairtdṛṣṭaiḥ sarvataḥ samalaṅkṛtā

2.49.17

tataḥ prakṛtayaḥ sarve tathāntaḥ puravāsinaḥ /
vārakātākadabaiśca nagarībhiśca savṛtāḥ

2.49.18

abhyāyayustataḥ sarve samatya puravāsinaḥ /
sa taiḥ sametya nṛpatirlabdhāśīrvāda saktkriyaḥ

2.49.19

badhirīkṛtadikcakro jayaśabdena bhūriṇā /
nānāvāditrasaṃghoṣamiśreṇa madhureṇa ca

2.49.20

satkṛtya tānyathā yogaṃ sahitastairmudānvitaiḥ /
ānandayanprajāḥ sarvāḥ praviveśa purottamam

2.49.21

vedaghoṣaiḥ sumadhurairbrāhmaṇairabhinanditaḥ /
saṃstūyamānaḥ subhṛśaṃ sūtamāgadhavandibhiḥ

2.49.22

jayaśabdaiśca parito nānājanapaderitaiḥ /
kalatālaravonmiśravīṇāveṇutalasvanaiḥ

2.49.23

gāyadbhirgāyakajanairnṛtyadbhirgaṇikājanaiḥ /
anvīyamāno vilasacchvetacchatravirājitaḥ

2.49.24

vikīryamāṇaḥ paritaḥ sallājakusumotkaraiḥ /
purīmayodhyāmaviśatsvapurīmiva vāsavaḥ

2.49.25

dṛṣṭipūtena gandhena brāhmaṇānāṃ ca vartmanā /
jagāma madhyenagaraṃ gṛhaṃ śrīmadalaṅkṛtam

2.49.26

avaruhya tato yānādbhāryābhyāṃ sahito mudā /
praviveśa gṛhaṃ māturhṛṣṭapuṣṭajanāyutam

2.49.27

paryaṅkasthāmupāgamya mātaraṃ vinayānvitaḥ /
tatpādau saṃspṛśanmūrdhnā praṇāmamakarottadā

2.49.28

sābhinandya tamāśīrbhirharṣagadgadayā girā /
sasaṃbhramaṃ samutthāya paryaṣvajata cātmajam

2.49.29

saharṣaṃ bahudhāśīrbhirabhyanandadubhe snuṣe /
sa tāṃ saṃbhāvya kathayā tatra sthitvā cirādiva

2.49.30

anujñātastayā rājā niścakrāma tadālayāt /
tataḥ sānucaro rājā śvetavyajanavījitaḥ

2.49.31

surarāja iva śrīmānsabhāṃ samagamacchanaiḥ /
saṃpraviśya sabhāṃ divyāmanekanṛpasevitām

2.49.32

natvā gurujanaṃ sarvamāśīrbhiścābhinanditaḥ /
siṃhāsane śubhe divye niṣasāda nareśvaraḥ

2.49.33

saṃsevyamānaśca nṛpairnānājanapadeśvaraiḥ /
nānāvidhāḥ kathāḥ kurvansa tatra nṛpasattamaḥ

2.49.34

saṃprīyamāmaḥ sutarāmuvāsa saha bandhubhiḥ /
pratijñāṃ pālayitvaivaṃ jitadiṅmaṇḍalo nṛpaḥ

2.49.35

anvatiṣṭhadyanthānyāya marthatrayamudāradhīḥ /
svaprabhāvajitāśeṣavairirdiṅmaṇḍalādhipaḥ

2.49.36

ekātapatrāṃ pṛthivīmanvaśāsadvṛṣo yathā /
svaryātasya pituḥ pūrvaṃ paribhāvamamarṣitaḥ

2.49.37

sa yāṃ pratijñāmārūḍhastāṃ samyakparipūrya ca /
saptadvīpābdhinagaragrāmāyatanamālinīm

2.49.38

jitvā śatrūnaśeṣeṇa pālayāmāsa medinīma /
evaṃ gacchati kāle ca vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ

2.49.39

abhyajagāma taṃ bhūyo draṣṭukāmo jareśvaram /
tamāyāntamatiprekṣya munivaryaṃ sasaṃbhramaḥ

2.49.40

pratyujjagāmārghahastaḥ sahitastairnapairnṛpaḥ /
ardhyapādyādibhiḥ samyakpūjayitvā mahāmatiḥ

2.49.41

praṇāmamakarottasmai gurubhaktisamanvitaḥ /
āśīrbhirvarddhayitvā taṃ vasiṣṭhaḥ sagaraṃ tadā

2.49.42

āsyatāmiti hovāca saha sarvairnareśvaraiḥ /
upāviśattato rājā kāñcane paramāsane

2.49.43

muninā samanujñātaḥ sabhāryaḥ saha rājabhiḥ /
āpavastunṛpaśreṣṭhamupāsīnamupahvare

2.49.44

uvāca śṛṇvatāṃ rājñāṃ śanairmṛdvakṣaraṃ vacaḥ /
vasiṣṭha uvāca
kuśalaṃ nanu te rājanvāhyeṣvābhyantareṣu ca

2.49.45

mantriṣvamātyavargeṣu rājye vā sakale 'dhunā /
diṣṭyā ca vijitāḥ sarve samagrabalavāhanāḥ

2.49.46

ayatnenaiva yuddheṣu bhavatā ripavo hi yat /
diṣṭyārūḍhapratijñena mama mānayatā vacaḥ

2.49.47

arayastyaktadharmāṇastvayā jīvavisarjitāḥ /
tānvijityetarāñjetuṃ punardigvijayecchayā

2.49.48

gatassavāhanabalastvamityaśṛṇavaṃ vacaḥ /
jitadiṅmaṇḍalaṃ bhūyaḥ śrutvā tvāṃ nagarasthitam

2.49.49

prītyāhamāgato draṣṭumidānīṃ rājasattama /
jaiminiruvāca
vasiṣṭhenaivamuktastu sagarastālajaṅghajit

2.49.50

kṛtāñjalipuṭo bhūtvā pratyuvāca mahāmunim /
sagara uvāca
kuśalaṃ nanu sarvatra maharṣe nātra saṃśayaḥ

2.49.51

kalyāṇābhimukhāḥ sarve devatāśca mune 'niśam /
bhavāndhyāyati kalyāṇaṃ manasā yasya saṃtatam

2.49.52

tasya me copasargāśca saṃbhavanti kathaṃ mune /
bhavatānugṛhīto 'smi kṛtārthaścādhunā kṛtaḥ

2.49.53

yanmāṃ draṣṭumihāyātaḥ svayameva bhavānguro /
yanmahyamāha bhagavānvipakṣavijayādikam

2.49.54

tattathānuṣṭhitaṃ kiṃ tu sarvaṃ bhavadanugrahāt /
bhavatprasādataḥ sarvaṃ manye prāptaṃ mahīkṣitām

2.49.55

anyathā mama kā śaktiḥ śatrūnhantuṃ tathāvidhān /
analpī kurute phalyaṃ yanme vyavasitaṃ bhavān

2.49.56

phalamalpamapi prītyai syādagasyādhiropituḥ /
jaiminiruvāca
evaṃ saṃbhāvitaḥ samyaksageraṇa mahāmuniḥ

2.49.57

abhyanujñāya taṃ bhūyaḥ prajāgāma nijāśramam /
vasiṣṭe tu gate rājā sagaraḥprītamānasaḥ

2.49.58

ayodhyāyāmabhivasanpraśaśāsākhilāṃ bhuvam /
bhāryābhyāṃ samupetābhyāṃ rūpaśīlaguṇādibhiḥ

2.49.59

bubhuje viṣayānramyānyathākāmaṃ yathāsukham /
sumatiḥ keśinī cobhe vikasadvadanāṃbuje

2.49.60

rūpaudāryaguṇopete pīnavṛttapayodhare /
nīlakuñcitakeśāḍhye sarvābharaṇabhūṣite

2.49.61

sarvalakṣaṇasaṃpanne navayauvanagocare /
priye sannihite tasya nityaṃ priyahite rate

2.49.62

svācārabhāvaceṣṭābhirjahratustanmano 'niśam /
sa cāpi bharaṇotkarṣapratītātmā mahīpatiḥ

2.49.63

ramamāṇo yathākāmaṃ saha tābhyāṃ pure 'vasat /
anyeṣāṃ bhuvi rājñāṃ tu rājaśabdo na cāpyabhūt

2.49.64

guṇena cābhavattasya sagarasya mahātmanaḥ /
alpo 'pi dharmaḥ satataṃ yathā bhavati mānase

2.49.65

rā5stasyārthakāmau tu na tathā vipulāvapi /
alubdhamānasor'thaṃ ca bheje dharmamapīḍayan

2.49.66

tadarthameva rājendra kāmaṃ cāpīḍayaṃstayoḥ

Original text: Brahmāṇḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc