Brahmanda Purana · Chapter 2.25
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāder'junopākhyāne caturviṃśatitamo 'dhyāyaḥ // 24//
vasiṣṭha uvāca
tatasta draktiyogena sa prītātmā jagatpatiḥ /
pratyakṣamagamattasya sarvaiḥ saha marudgaṇaiḥ
taṃ dṛṣṭvā devadeveśaṃ trinetraṃ candraśekharam /
vṛṣendravāhanaṃ śaṃbhuṃ bhūtakoṭisamanvitam
sasaṃbhramaṃ samutthāya harṣeṇākulalocanaḥ /
praṇāmamakarodbhaktyā śarvāya bhuvi bhārgavaḥ
utthāyotthāya deveśaṃ praṇamya śirasāsakṛt /
kṛtāñjalipuṭo rāmastuṣṭāva ca jagatpatim
rāma uvāca
namaste devadeveśa namaste parameśvara /
namaste jagato nātha namaste tripurāntaka
namaste sakalādhyakṣa namaste bhaktavatsala /
namaste sarvabhūteśa namaste vṛṣabhadhvaja
namaste sakalādhīśa namaste karuṇākara /
namaste sakalāvāsa namaste nīlalohita
namaḥ sakaladevārigaṇanāśāya śūline /
kapāline namastubhyaṃ sarvalokaikapāline
śmaśānavāsine nityaṃ namaḥ kailāsavāsine /
namo 'stu pāśine tubhyaṃ kālakūṭaviṣāśine
vibhave 'maravandyāya prabhave te svayaṃbhuve /
namo 'khilajagatkarmasākṣibhūtāya śaṃbhave
namastripatha gāphenabhāsigārddhandumauline /
mahābhogīndrahārāya śivāya paramātmane
bhasmasaṃcchannadehāya namor'kāgnīnducakṣuṣe /
kapardine namastubhyamandhakāsuramarddine
tripuradhvaṃsine dakṣayajñavidhvaṃsine namaḥ /
girijākucakāśmīravirañjitamahorase
mahādevāya maha te namaste kṛttivāsase /
yogidhyeyasvarūpāya śivāyācintyatejase
svabhaktahṛdayāṃbhojakarṇikāmadhyavarttine /
sakalāgamasiddhāntasārarūpāya te namaḥ
namo nikhilayogendrabodhanāyāmṛtātmane /
śaṅkarāyākhilavyāptamahimne paramātmane
namaḥ śarvāya śāntāya brahmaṇe viśvarupiṇe /
ādimadhyāntahīnāya nityāyāvyaktamūrttaye
vyaktāvyaktasvarūpāya sthūlasūkṣmātmane namaḥ /
namo vedāntavedyāya viśvavijñānarūpiṇe
namaḥ surāsuraśreṇimaulipuṣpārcitāṅghraye /
śrīkaṇṭhāya jagaddhātre lokakartre namonamaḥ
rajoguṇātmane tubhyaṃ viśvasṛṣṭividhāyine /
hiraṇyagarbharūpāya harāya jagadādaye
namo viśvātmane lokasthitivyā pārakāriṇe /
sattvavijñānarupāya parāya pratyagātmane
tamoguṇavikārāya jagatsaṃhārakāriṇe /
klpānte rudrarūpāya parāpara vide namaḥ
avikārāya nityāya namaḥ sadasadātmane /
buddhibuddhiprabodhāya buddhīndriyavikāriṇe
vasvādityamarudbhiśca sādhyarudrāśvibhedataḥ /
yanmāyābhinnamatayo devāstasmai namonamaḥ
avikāramajaṃ nityaṃ sūkṣmarūpamanaupamam /
tava yattanna jānanti yogino 'pi sadāmalāḥ
tvāmavijñāya durjñeyaṃ samyagbrahmādayo 'pi hi /
saṃsaranti bhave nūnaṃ na tatkarmātmakāściram
yāvannopaiti caraṇau tavājñānavighātinaḥ /
tāvadbhramati saṃsāre paṇḍito 'cetano 'pi vā
sa eva dakṣaḥ sa kṛtī sa muniḥ sa ca paṇḍitaḥ /
bhavataścaraṇāṃbhoje yena buddhiḥ sthirīkṛtā
susūkṣmatvena gahanaḥ sadbhāvaste trayīmayaḥ /
viduṣāmapi mūḍhena sa mayā jñāyate katham
aśabdagojaratvena mahimnastava sāṃpratam /
stotumapyanalaṃ samyaktvā mahaṃ jaḍadhīryataḥ
tasmādajñānato vāpi mayā bhaktyaiva saṃstutaḥ /
prītaśca bhava deveśa nanu tvaṃ bhaktavatsalaḥ
vasiṣṭha uvāca
iti stutastadā tena bhaktyā rāmeṇa śaṅkaraḥ /
meghagaṃbhīrayā vācā tamuvāca hasanniva
bhagavānuvāca
rāmāhaṃ suprasanno 'smi śorṃyaśālitayā tava /
tapasā mayi bhaktyā ca stotreṇa ca viśeṣataḥ
varaṃ varaya tasmāttvaṃ yadyadicchasi cetasā /
tubhyaṃ tattadaśeṣeṇa dāsyāmyahamaśeṣataḥ
vasiṣṭha uvāca
ityukto devadevena taṃ praṇamya bhṛgūdvahaḥ /
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā rājannidamuvāca ha
yadi deva prasannastvaṃ vārarhe 'smi ca yadyaham /
bhavatastadabhīpsāmi hetumastrāṇyaśeṣataḥ
astre śastre ca śāstre ca na matto 'bhyadhiko bhavet /
lokeṣu māṃraṇejetā na bhavettvatprasādataḥ
vasiṣṭha uvāca
tathetyuktvā tataḥ śaṃbhurastraśastrāṇyaśeṣataḥ /
dadau rāmāya suprītaḥ samantrāṇi kramānnṛpa
saprayogaṃ sasaṃhāramastragrāmaṃ caturvidham /
prasādābhimukho rāmaṃ grāhayāmāsa śaṅkaraḥ
asaṃgavegaṃ śubhrāśvaṃ sudhvajaṃ ca rathottamam /
iṣudhī cākṣayaśarau dadau rāmāya śaṅkaraḥ
abhedyamajaraṃ divyaṃ dṛḍhajyaṃ vijayaṃ dhanuḥ /
sarvaśastrasahaṃ citraṃ kavacaṃ ca mahādhanam
ajeyatvaṃ ca yuddheṣu śauryaṃ cāpratimaṃ bhuvi /
svecchayā dhāraṇe śāktiṃ prāṇānāṃ ca narādhipa
khyātiṃ ca bījametreṇa tannāmnā sarvalaukikīm /
tapaḥ prabhāvaṃ ca mahatpradadau bhārgavāya saḥ
bhakti cātmani rāmāya dattvā rājanyathocitām /
sahitaḥ sakalairbhūtaiścāmaraiścandraśekharaḥ
tenaiva vapuṣā śaṃbhuḥ kṣipramantaradhāddharaḥ /
kṛtakṛtyastato rāmo labdhvā sarvamabhīpsitam
adṛśyatāṃ gate śarve mahodaramuvāca ha /
mahodara madarthe tvamidaṃ sarvamaśeṣataḥ
rathacāpādikaṃ tāvatparirakṣitumarhasi /
yadā kṛtyaṃ mamaitena tadānīṃ tvaṃ mayā smṛtaḥ /
rathacāpādikaṃ sarvaṃ prahiṇu tvaṃ madantikam
vasiṣṭha uvāca
tathetyuktvā gate tasminbhṛguvaryo mahodare /
kṛtakṛtyo gurujanaṃ draṣṭuṃ gantumiyeṣa saḥ
gacchannatha tadāsau tu himādrivanagahvare /
viveśa kandaraṃ rāmo bhāvikarmapracoditaḥ
sa tatra dadṛśe bālaṃ dhṛtaprāṇamanudrutam /
vyāghreṇa vipratanayaṃ rudantaṃ bhītabhītavat
dṛṣṭvānukaṃpahṛdayastatparitrāṇakātaraḥ /
tiṣṭhatiṣṭheti taṃ vyāghraṃ vadannuccairathānvayāt
tamanudrutya vegena cirādiva bhṛgūdvahaḥ /
āsasāda vane ghoraṃ śārdūlamatibhīṣaṇam
vyāghreṇānudrutaḥ so 'pi palāyanvanagahvare /
nipapāta dvijasutastrastaḥ prāṇabhayāturaḥ
rāmo 'pi krodharaktākṣo vipraputraparīpsayā /
tṛṇamūlaṃ samādāya kuśāstreṇābhyamantrayat
tāvattarakṣurbalavānādravatpatitaṃ dvijam /
dṛṣṭvā nanādasubhṛśaṃ rodasī kampayanniva
dagdhvā tvastrāgninā vyāghraṃ praharantaṃ nakhāṅkuraiḥ /
akṛtavraṇamevāśu mokṣayāmāsa taṃ dvijam
so 'pi brahmāgninirdagdhadehaḥ pāpmā nabhastale /
gāndharvaṃ vapurāsthāya rāmamāheti sādaram
vipraśāpena bhopūrvamahaṃ prāptastarakṣutām /
gacchāmi mocitaḥ śāpāttvayāhamadhunā divam
ityuktvā tu gate tasminrāmo vegena vismitaḥ /
patitaṃ dvijaputraṃ taṃ kṛpayā vyavapadyata
mābhairevaṃ vadanvāṇīmārādeva dvijātmajam /
paramṛśattadaṅgāni śanairujjīvayannṛpa
rāmeṇotthāpitaścaivaṃ sa tadonmīlya locane /
vilokayandadarśāgre bhṛguśreṣṭhamavasthitam
bhasmīkṛtaṃ ca śārdūlaṃ dṛṣṭavā vismayamāgataḥ /
gatabhīrāha kastvaṃ bhoḥ kathaṃ veha samāgataḥ
kena vāyaṃ nihantuṃ māmudyato bhasmasātkṛtaḥ /
tarakṣurbhīṣaṇākāraḥ sākṣānmṛtyurivāparaḥ
bhayasaṃmūḍhamanamo mamādyāpi mahāmate /
hate 'pi tasminnakhilā bhānti vai tanmayā diśaḥ
tvāmeva manye sakalaṃ pitā mātā sutdṛdgurū /
paramāpadamāpannaṃ tvaṃ māṃ samupajīvayan
āsīnmunivaraḥ kaścicchānto nāma mahātapāḥ /
putrastasyāsmi tīrthārthī śālagrāmamayāsiṣam
tasmātsaṃprasthitaśśailaṃ didṛkṣurgandhamādanam /
nānāmunigaṇairjuṣṭaṃ puṇyaṃ badarikāśramam
gantukāmo 'pahāyāhaṃ panthānaṃ tu himācale /
praviśangahanaṃ ramyaṃ pradeśālokanākulam
diśaṃprācīṃ samuddiśya krośamātramayāsiṣam /
tato diṣṭavaśenāhaṃ prādravaṃ bhayapīḍitaḥ
patitaśca tvayā bhūyobhūmerutthāpito 'dhunā /
pitreva nitarāṃ putraḥ premṇātyarthaṃ dayālunā /
ityeṣa mama vṛttāntaḥ sākalyenoditastava
vasiṣṭha uvāca
iti pṛṣṭastadā tena svavṛttāntamaśeṣataḥ /
kathayāmāsa rājendra rāmastasmai yathākramam
tatastau prītisaṃyuktau kathayantau parasparam /
sthitvā nāticiraṃ kālamatha gantumiyeṣa saḥ
anvīyamānastenātha rāmastasmādguhāmukhāt /
niṣkramyāvasathaṃ pitroḥ saṃpratasthe mudānvitaḥ
akṛtavraṇa evāsau vyāghreṇa bhuvi pātitaḥ /
rāmeṇa rakṣitaścābhudyasmāddhyāghraṃ vinighnatā
tasmāttadeva nāmāsya babhūva prathitaṃ bhuvi /
vipraputrasya rājendra tadetatso 'kṛtavraṇaḥ
tadā prabhṛti rāmasya cchāyevātapagā bhuvi /
babhūva mitramatyarthaṃ sarvāvasthāsu pārthiva
sa tenānugato rājanbhṛgorāsādya sannidhim /
dṛṣṭvā khyātiṃ ca so 'bhyetya vinayenābhyavādayat
sa tābhyāṃ priyamāṇābhyāmāśīrbhirabhinanditaḥ /
dināni katicittatra nyavasattatpriyepsayā
tatastayoranumate cyavanasya mahāmuneḥ /
āśramaṃ praticakrāma śiṣyasaṃghaiḥ samāvṛtam
niyantritāntaḥ karaṇaṃ taṃ ca saṃśāntamānasam /
sukanyācāpi tadbhāryāmavandata mahāmanāḥ
tābhyāṃ ca prītiyuktābhyāṃ rāmaḥ samabhinanditaḥ /
aurvāśramaṃ samāpede draṣṭukāmastaponidhim
taṃ cābhivādya medhāvī tena ca pratinanditaḥ /
uvāsa tatra tatprītyā dināni katicinnṛpa
visṛṣṭastena śanakairṛcīkabhavanaṃ mudā /
pratasthe bhārgavaḥ śrīmānakṛtavraṇasaṃyutaḥ
avandata pituḥ pitrornatvā pādau pṛthak pṛthak /
tau ca taṃ nṛpa saṃharṣāccāśiṣā pratyanandatām
pṛṣṭaśca tābhyāmakhilaṃ nijavṛttamudāradhīḥ /
kathayāmāsa rājendra yathāvṛttamanukramāt
sthitvā dināni katicittatrāpi tadanujñayā /
jagāmāvasathaṃ pitrormudā paramayā yutaḥ
abhyetya pitarau rājannāsī nāvāśramottame /
avandata tayoḥ pādau yathāvadbhṛgunandana
pādapraṇāmāvanataṃ samutthāpya ca sādaram /
āśliṣya netrasalilairnandantau paryaṣiñcatām
āśīrbhirabhinandyāṅke samāropya suhurmukham /
vikṣantau tasya cāṅgāni parispṛśyāpaturmudam
apṛcchatāñca tau rāmaṃ kalenaitāvatā tvayā /
kiṃ kṛtaṃ putra ko vāyaṃ kutra vā tvamupasthitaḥ
kathaṃ saha sakāśe tvamāsthito vātra vāgataḥ /
tvayetadakhilaṃ vatsa kathyatāṃ tathyamāvayoḥ
Original text: Brahmāṇḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0