Brahmanda Purana · Chapter 2.24
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde trayoviṃśatitamo 'dhyāyaḥ
vasiṣṭha uvāca
ityuktastena bhūpāla rāmo matimatāṃ varaḥ /
nirūpya manasā bhūyastamuvācābhivismitam
rāma uvāca
kastvaṃ brūhi mahābhāga na vai prākṛtapūruṣaḥ /
indrasyevānubhāvena vapurālakṣyate tava
vicitrārthapadaudāryaguṇagāṃbhīryajātibhiḥ /
sarvajñasyaiva te vāṇī śrūyate 'timanoharā
indro vahniryamo dhātā varuṇo vā dhanādhipaḥ /
īśānastapano brahmā vāyuḥ somo gururguhaḥ
eṣāmanyatamaḥ prāyo bhavānbhavitumarhati /
anubhāvena jātiste hṛdiśaṅkāṃ tanoti me
māyāvī bhagavānviṣṇuḥ śrūyate puruṣottamaḥ /
ko vā tvaṃ vapuṣānena brūhi māṃ samupāgataḥ
atha vā jagatāṃ nāthaḥ sarvajñaḥ parameśvaraḥ /
paramātmātmasaṃbhūtirātmārāmaḥ sanātanaḥ
svacchandacārī bhagavāñchivaḥ sarvajaganmayaḥ /
vapuṣānena saṃyukte bhavānbhavitumarhati
nānyasyedṛgbhavelloke prabhāvānugataṃ vapuḥ /
jātyarthasauṣṭhavopetā vāṇī caudāryaśālinī
manye 'haṃ bhaktavātsalyādvānena vapuṣāharaḥ /
pratyakṣatāmupagato saṃdeho 'smatparīkṣayā
na kevalaṃ bhavān vyādhasteṣāṃ nedṛgvidhākṛtiḥ /
tasmāttubhyaṃ namastasmai surupaṃ saṃpradarśaya
āviṣkurvanprasīdātmamahimānuguṇaṃ vapuḥ /
mamānekavidhā śaṅkāmucyeta yena mānasī
prasīda sarvabhāvena buddhimohau mamādhunā /
praṇāśaya svarūpasya grahaṇādeva kevalam
prārthayetvāṃ mahābhāga praṇamya śirasāsakṛt /
kastvaṃ me darśayātmānaṃ baddho 'yaṃ te mayāñjaliḥ
ityuktvā taṃ mahābhāga jñātumicchanbhṛgūdvahaḥ /
upaviśya tato bhūmau dhyānamāste samāhitaḥ
baddhapadmāsano maunī yatavākkāyamānasaḥ /
niruddhaprāṇasaṃcāro dadhyau ciramudāradhīḥ
sanniyamyendriyagrāmaṃ mano hṛdi nirudhya ca /
cintayāmāsa deveśaṃ dhyānadṛṣṭyā jagadgurum
apaśyacca jagannāthamātmasaṃdhānacakṣuṣā /
svabhaktānugrahakaraṃ mṛgavyādhasvarūpiṇam
tata unmīlya nayane śīghramutthāya bhārgavaḥ /
dadarśa devaṃ tenaiva vapuṣā purataḥ sthitam
ātmano 'nugrahārthāya śaraṇyaṃ bhaktavatsalam /
āvirbhūtaṃ mahārāja dṛṣṭvā rāmaḥ sasaṃbhramam
romāñchodbhinnasarvāṅgo harṣāśruplutalocanaḥ /
papāta pādayorbhūmau bhaktyā tasya mahāmatiḥ
sa gadgadamuvācainaṃ saṃbhramākulayā girā /
śaraṇaṃ bhava śarveti śaṅkaretyasakṛnnṛpa
tataḥ svarupadhṛk śaṃbhustadbhaktiparitoṣitaḥ /
rāmamutthāpayāmāsa praṇā māvanataṃ bhuvi
utthāpito jagaddhātrā svahastābhyāṃ bhṛgūdvahaḥ /
tuṣṭāva devadeveśaṃ puraḥ sthitvā kṛtājaliḥ
rāma uvāca
namaste devadevāya śaṅkarāyādimūrttaye /
namaḥ śarvāya śāntāya śāśvatāya namonamaḥ
namaste nīlakaṇṭhāya nīlalohitamūrttaye /
namaste bhūtanāthāya bhūtavāsāya te namaḥ
vyaktāvyaktasvarūpāya mahādevāya mīḍhuṣe /
śivāya bahurūpāya trinetrāya namonamaḥ
śaraṇaṃ bhava me śarva tvadbhaktasya jagatpate /
bhūyo 'nanyāśrayāṇāṃ tu tvameva hi parāyaṇam
yanmayāpakṛtaṃ deva duruktaṃ vāpi śaṅkara /
ajānatā tvāṃ bhagavanmama tatkṣantumarhasi
ananyavedyarupasya sadbhāvamihakaḥ pumān /
tvāmṛte tava sarveśa samyak śakroti veditum
tasmāttvaṃ sarvabhāvena prasīda mama śaṅkara /
nānyāsti me gatistubhyaṃ namo bhūyo namo namaḥ
vasiṣṭha uvāca
iti saṃstūyamānastu kṛtāñjalipuṭaṃ puraḥ /
tiṣṭhantamāha bhagavānprasannātmā jaganmayaḥ
bhagavānuvāca
prīto 'smi bhavate tāta tapasānena sāṃpratam /
bhaktyā caivānapāyinyā hyapi bhārgavasattama
dāsye cābhi mataṃ save bhavate 'haṃ tvayā vṛtam /
bhakto hi me tvamatyarthaṃ nātra kāryā vicāraṇā
mayaivāvagataṃ sarvaṃ tdṛdi vatte 'dyavarttate /
tasmādbravīmi yattvāhaṃ tatkuruṣvāviśaṅkitam
nāstrāṇāṃ dhāraṇe vatsa vidyate śaktiradya te /
raudrāṇāṃ tena bhūyo 'pi tapo ghoraṃ samācara
parītya pṛthivīṃ sarvāṃ sarvatīrtheṣu ca kramāt /
srātvā pavitradehasttavaṃ sarvāṇyastrāṇyavāpsyasi
ityuktvāntardadhe devastenaiva vapuṣā vibhuḥ /
rāmasya paśyato rājankṣaṇena bhavabhāgakṛt
antarhite jagannāthe rāmo natvā tu śaṅkaram /
parītyavasudhāṃ sarvāṃ tīrthasnāne 'karonmanaḥ
tataḥ sa pṛthivīṃ sarvāṃ parikramya yathākramam /
cakāra sarvatīrtheṣu snānaṃ vidhivadātmavān
tīrtheṣu kṣetramukhyeṣu tathā devālayeṣu ca /
pitṝndevāṃśca vidhivadatarpayadatandritaḥ
upavāsatapohomajapasnānādisukriyāḥ /
tīrtheṣu vidhivatkurvanparicakrāma medinīm
evaṃ krameṇa tīrtheṣu snātvā caiva vasuṃdharām /
pradakṣiṇīkṛtya śanaiḥ śuddhadeho 'bhavannṛpa
parītyaivaṃ vasumatīṃ bhārgavaḥ śaṃbhuśāsanāt /
jagām bhūyastaṃ deśaṃ yatra pūrvamuvāsa saḥ
gatvā rājansatatraiva sthitvā devamumāpatim /
bhaktyā saṃpūjayāmāsa tapobhirnniyamairapi
etasminneva kāle tu devānāmasuraiḥ saha /
babhūva suciraṃ rājansaṃgrāmo romaharṣaṇaḥ
tato devānparājitya yuddhe 'tibalino 'surāḥ /
avāpuramaraiśvaryamaśeṣamakutobhayāḥ
yuddhe parājitā devāḥ sakalā vāsavādayaḥ /
śaṅkaraṃ śaraṇaṃ cagmurhataiśvaryā hyarātibhiḥ
toṣayitvā jagannāthaṃ praṇāmajaya saṃstavaiḥ /
prārthayāmāsurasurānhantuṃ devāḥ pinākinam
tatasteṣāṃ pratiśrutya dānavānāṃ vadhaṃ nṛpa /
devānāṃ varadaḥ śaṃbhurmaho daramuvāca ha
himadrerdakṣiṇe bhāge rāmo nāma mahātapāḥ /
muniputro 'titejasvī māmuddiśya tapasyati
tatra gatvātvamadyaiva nivedya mama śāsanam /
mahodara tapasyantaṃ tamihānaya māciram
ityājñaprastathetyuktvā praṇabhyeśaṃ mahodaraḥ /
jagāma vāyuvegena yatra rāmo vyavasthitaḥ
samāsādya sa taṃ deśaṃ dṛṣṭvā rāmaṃ mahāmunim /
tapasyantamidaṃ vākyamuvāca vinayānvitaḥ
draṣṭumicchati śambhustvāṃ bhṛguvaryaṃ tadājñayā /
āgato 'haṃ tadāgaccha tatpādāṃbujasannidhim
tacchrutvā vacanaṃ tasya śīghramutthāya bhārgavaḥ /
tadājñāṃ śirasānandya tatheti pratyabhāṣata
tato rāmaṃ tvaropetaḥ śaṃbhupārśvaṃ mahodaraḥ /
prāpayāmāsa sahasā kailāse nāgasattame
sahitaṃ sakalairbhūtairindrādyaiśca sahāmaraiḥ /
dadarśa bhārgavaśreṣṭhaḥ śaṅkaraṃ bhaktavatsalam
saṃstūyamānaṃ munibhirnāradādyaistapodhanaiḥ /
gandharvairupagāyadbhirnṛtyadbhiścāpsarogaṇaiḥ
upāsyamānaṃ deveśaṃ gajacarmadhṛtāmbaram /
bhasmoddhūlitasarvāṅgaṃ trinetraṃ candraśekharam
dhṛtapiṅgajaṭābhāraṃ nāgābharamabhūṣitam /
pralamboṣṭhabhujaṃ saumyaṃ prasannamukhapaṅkajam
āsthitaṃ kāñcane paṭṭe gīrvāṇasamitau nṛpa /
upāsarpattu deveśaṃ bhṛguvaryaḥ kṛtāñjaliḥ
śrīkaṇṭhadarśanodvattaromāñcāñcitavigrahaḥ /
bāṣpattu siktakāyena sa tu gatvā harāntikam
bhaktyā sasaṃbhramaṃ vācā harṣagadgadayāsakṛt /
namaste devadeveti vyālapannākulākṣaram
papāta saṃspṛśanmūrdhnā caraṇau puravidviṣaḥ /
paśyatāṃ devavṛndānāṃ madhye bhṛgukulodvaham
tamutthāpya śivaḥ prītaḥ prasannamukhapaṅkajam /
rāmaṃ madhurayā vācā prahasannāha sādaram
ime daityagaṇaiḥ krāntāḥ svādhiṣṭhānātparicyutāḥ /
aśakruvantastānhantuṃ gīrvāṇā māmupāgatāḥ
tasmānmamājñayā rāma devānāṃ ca priyepsayā /
jahi daityagaṇānsarvānsamarthastvaṃ hi me mataḥ
tato rāmo 'bravīccharvaṃ praṇipatya kṛtāñjaliḥ /
śṛṇvatāṃ sarvadevānāṃ sapraśrayamidaṃ vacaḥ
svāminna viditaṃ kiṃ te sarvajñasyākhilātmanaḥ /
tathāpi vijñāpayato vacanaṃ me 'vadhāraya
yadi śakrādibhirdevairakhilairamarārayaḥ /
na śakyā hantumekasya śakyāḥ syaste kathaṃ mama
anastrajño 'smi deveśa yuddhānāmapyakovidaḥ /
kathaṃ haniṣye sakalānsuraśatrūnanāyudhaḥ
ityuktastena deveśaḥ sitaṃ kālāgnisaprabham /
śaivamastramayaṃ tejo dadau tasmai mahātmane
ātmīyaṃ paraśuṃ datvā sarvaśastrābhibhāvakam /
rāmapāha prasannātmā gīrvāṇānāṃ tu śṛṇvatam
matprasādena sakalānsuraśatrūnvinighnataḥ /
śaktirbhavatu te saumya samastāridurāsadā
anenaivāyudhena tvaṃ gaccha yudhyasva śatrubhiḥ /
svayameva ca vetsi tvaṃ yathāvadyuddhakauśalam
vasiṣṭha uvāca
evamuktastato rāmaḥ śaṃbhunā taṃ praṇamya ca /
jagrāha paraśuṃ śaiva vibudhārivadhodyataḥ
tataḥ sa śuśubhe rāmo viṣṇuterñjo 'śasaṃbhavaḥ /
rudrabhaktyā samāyukto dyutyeva saviturmahaḥ
so 'nujñātastrinetreṇa devaiḥ sarvaiḥ samanvitaḥ /
jagāma hantumasurānyuddhāya kṛtaniścayaḥ
tato 'bhavatpunaryuddhaṃ devānāmasuraiḥ saha /
trailokyavijayodyuktai rājannatibhayaṅkaram
atha rāmo mahābāhustasminyuddhe sudāruṇe /
kuddhaḥ paraśunā tena nijaghāna mahāsurān
prahārairaśaniprakhyairnighnandaityānsahasraśaḥ /
cacāra samare rāmaḥ kruddhaḥ kāla ivāparaḥ
hatvā tu sakalāndaityāndevānsarvānaharṣayat /
kṣaṇena nāśayāmāsa rāmaḥ praharatāṃ varaḥ
rāmeṇa hanyamā nāstu samastā daityadānavāḥ /
dadṛśuḥ sarvato rāmaṃ hataśeṣā bhayānvitāḥ
hateṣvasurasaṃgheṣu vidruteṣu ca kṛtsnaśaḥ /
rāmamāmantrya vibudhāḥ prayayustridivaṃ punaḥ
rāmo 'pi hatvā ditijānabhyanujñāpya cāmarān /
svamāśramaṃ samāpede tapasyāsaktamānasaḥ
mṛgavyādhapratikṛtiṃ kṛtvā śambhormahāmatiḥ /
bhaktyā saṃpūjayāmāsa sa tasminnāśramevaśī
gandhaiḥ puṣpaistathā hṛdyairnaivedyairabhivandanaiḥ /
stotraiśca vidhivadbhaktyā parāṃ prītimupānayat
Original text: Brahmāṇḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0