Brahmanda Purana · Chapter 2.22
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde ekaviṃśati tamaudhyāyaḥ // 21//
vasiṣṭha uvāca
ityevamukto bhṛguṇā tathetyuktvā praṇamya ca /
rāmastenābhyanujñātaścakāra gamane manaḥ
bhṛguṃ khyātiṃ ca vidhivatparikramya praṇamyaca /
pariṣvaktastathā tābhyāmāśīrbhirābhinanditaḥ
munīṃśca tānnamaskṛtya taiḥ sarvairanumoditaḥ /
niścakramāśramāttasmāttapase kṛtaniścayaḥ
tato guruniyogena taduktenaiva vartmanā /
himavantaṃ girivaraṃ yayau rāmo mahāmanāḥ
so 'tītya vividhāndeśānparvatānsaritastathā /
vanāni munimukhyānāmāvāsāṃścātyagācchanaiḥ
tatratatra nivāseṣu munīnāṃ nivasanpathi /
tīrtheṣu kṣetramukhyeṣu nivasanvā yayau śanaiḥ
atītya subahūndeśānpaśyannapi manoramān /
āsasādaca laśreṣṭhaṃ himavantamanuttamam
sa gatvā parvatavaraṃ nānādrumalatāsthitam /
dadarśa vipulaiḥ śṛṅgairullikhantamivāṃbaram
nānādhātuvicitraiśca pradeśairupaśobhitam /
ratnauṣadhībhirabhitaḥ sphuradbhirabhiśobhitam
marutsaṃghaṭṭanāghṛṣṭanīrasāṃghripajanmanā /
sānilenānalenocchairdahyamānaṃ navaṃ kvacit
kvacidravikarāmarśajvaladarkepalāgnibhiḥ /
dravaddhimāśilājātujalaśāntadavānalam
sphaṭikāñjanadurvarṇasvarṇarāśiprabhākaraiḥ /
sphuratparasparacchāyāśarairddīptavanaṃ kvacit
upatyakaśilāpṛṣṭhavālātapaniṣevibhiḥ /
tuṣāraklinnasiddhaughaurudbhāsitavanaṃ kvacit
kvacidarkāśusaṃbhinnaścāmīkaraśilāśritaiḥ /
yakṣaughairbhāsitopāntaṃ viśadbhirivapāvakam
darīmukhaviniṣkrāntatarakṣūtpatanākulaiḥ /
mṛgayūthārttasannādairāpūritaguhaṃ kvacit
yuddhyadvarāhaśārdūlayūthapairita steram /
prasabhonmṛṣṭakāntoruśilātarutaṭaṃ kvacit
kalabhonmeṣaṇākṛṣṭakariṇībhiranudrutaiḥ /
gavayaiḥ khurasaṃkṣuṇṇaśilāprasthataṭaṅkvacit
vāsitarthe 'bhisaṃvṛddhamadonmattamataṅgajaiḥ /
yuddhyadbhiścūrṇitānekagaṇḍaśailavanaṃ kvacit
bṛṃhitaśravaṇāmarṣānmātaṃ gānabhidhāvatām /
siṃhānāṃ caraṇakṣuṇṇanakhabhinnoparaṃ kvacit
sahasā nipatatsiṃhanakhanirbhinnamastakaiḥ /
gajairākrandanādena pūryamāmaṃ vanaṃ kvacit
aṣṭapādabalākṛṣṭakesarā dāruṇākhaiḥ /
bhedyamānākhilaśilāgaṃbhīrakuharaṃ kvacit
saṃrabdhā nekaśabaraprasaktairṛyūthapaiḥ /
itaretarasaṃmardaṃ viprabhagnadṛṣatkvacit
girikuñjeṣu saṃkrīḍatkariṇīmadvipaṃ kvacit /
kareṇumādravanmattagajākalitakānanam
svapatsiṃhamukhaśvāsamarutpurmadarīśatam /
gahaneṣu gurutrāsasāśaṅkaviharanmṛgam
kaṇṭākaśliṣṭalāṅgūlalomatruṭanakātaraiḥ /
krīḍitaṃ camarīyūthairmandamandavicāribhiḥ
girikandarasaṃsaktakinnarīsamudīritaiḥ /
satālanādairudinairbhṛtāśeṣadiśāmukham
araṇyadevatānāṃ ca caretīnāmitastataḥ /
alaktakarasaklinnacaraṇāṅkitabhūtalam
mayūrakekirīvṛndaiḥ saṃgīta madhurasvaraiḥ /
pravṛttanṛttaṃ parito vitatodagrabarhibhiḥ
jalasthalaruhānekakusumotkaravarṣibhiḥ /
gātrāhlādakarairmandaṃ vījyamānaṃ vanānilaiḥ
bhūtārttavarasāsvādamādyatpuṃskokilāravaiḥ /
ākulīkṛtaparyantasahakāravanāntaram
nānāpuṣpāsavonmādyadbhṛṅgasaṃgītanāditam /
anekavihagārāvabadhirīkṛtakānanam
madhudravārdrāviralapratyagrakusumotkaraiḥ /
vanāntamārutākīrṇairalaṅkṛtamahītalam
upariṣṭānnipatatāṃ viṣamopalasaṃkaṭe /
nirjharāṇāṃ mahārāvaiḥ samantādbadhirīkṛtam
vitatānekasaṃsaktaśākhāgrāviralacchadaiḥ /
pāṭalairviṭapacchāyairupaśalyasamutthitaiḥ
kadaṃbaniṃbahintālasarjabedhūkatindukaiḥ /
kapitthapanasāśokasahakāregudāśanaiḥ
nāgacaṃpakapunnāgakovidārapriyaṅgubhiḥ /
priyālanīpabakulabandhūkākṣatamālakaiḥ
drākṣāmadhūkāmalakajaṃbūkaṅkolajātibhiḥ /
bilvārjunakarañjāmrabījapūrāṅghripairapi
piculāṃbaṣṭhakanakavaikaṅkataśamīdhavaiḥ /
putrajīvābhayāriṣṭalohoduṃbarapippalaiḥ
anyaiśca vividhairvṛkṣaiḥ samantādupaśobhitam /
nirantaratarucchāyāsudūravinivāritaiḥ
samantādarkakiraṇairanāsāditabhūtalam /
nānāpakvaphalāsvādabalapuṣṭaiḥ plavegamaiḥ
ākrāntacakitānekavanapaṅktiśatākulam /
tatra tatrātiramyaiśca śilākuharanirgataiḥ
pratāpaviṣamairājanhrāsyamānaṃ saricchataiḥ /
sārovaraiśca vipulaiḥ kumudotpalamaṇḍitaiḥ
nānāvihagasaṃghuṣṭaiḥ samantādupaśobhitam /
samāsādyatha śailendraṃ tuṣāraśiśiraṃ girim
āruroha bhaguśreṣṭhastarasā taṃ mudānvitaḥ /
tasya praviśya gahanaṃ vanaṃ rāmo mahāmanāḥ
vicacāra śanai rājannupaśalyamahīruham /
sa tatra vicarandikṣu hariṇībhiḥ samantataḥ
vikṣyamāṇo mudaṃ lebhe sāśaṅkaṃ mugdhadṛṣṭibhiḥ /
sa tatra kusumāmodagandhibhirvanavāyubhiḥ
vījyamāno jaharṣe sa vīkṣyodārāṃ vanaśriyam /
vividhāśca stharīḥ sūkṣmamuparikramya bhārgavaḥ
dvandvāṃśca dhātūnvividhānpaśyannevamatarkayat /
aho 'yaṃ sarvaśailānāmādhipatye 'bhiṣecitaḥ
brahmaṇā yajñabhākcaiva sthāne saṃpratipāditaḥ /
asya śailādhirājatvaṃ suvyaktamabhilakṣyate
ravaiḥ kīcakaveṇunāṃ madhurīkṛtakānanaḥ /
nitaṃbasthalasaṃsaktatuṣāranicayaigyam
vibhātīvāhitasvacchaparītadhavalāṃśukaḥ /
nibiḍaśritanīhāranikareṇa tathopari
nānāvarṇottarāsaṃgāvṛttāṅga ivalkṣyate /
candanāgurukarpūrakastūrīkuṅkumādibhiḥ
alaṅkṛtāgaḥ suvyaktaṃ dṛśyate 'hī vilāsivat /
mṛgendrāhatadantīndrakuṃbhasthalaparicyutaiḥ
sthūlamuktotkaraireṣa vibhāti parito giriḥ /
nānāvṛkṣalatāvallīpuṣpālaṅkṛtamūrddhajaḥ
nīrandhrāñcitame ghaughavitānasamalaṅkṛtaḥ /
nānādhātuvicitrāṅgaḥ sarvaratnavibhūṣitaḥ
kailāsavyājavilasatsitacchatravirājitaḥ /
gajāśvamukhayūthaiśca samantātparivāritaḥ
ratnadvīpamahādvāraśilākandaramandiraḥ /
viviktagahvarāsthānamadhyasiṃhāsanāśrayaḥ
samantātpratisaṃsaktataruvetravatāṃ śanaiḥ /
dṛṣṭvā janairanāsādyo mahārājādhirājavat
dodhūyamāno vicaraccamarīcā rucāmaraiḥ /
mayūrairupanṛtyadbhirgāyadbhiścaiva kinnaraiḥ
sattvajātairanekaiśca sevyamāno virājate /
vyaktamevācalendrāṇāmadhirājyapade sthitaḥ
bhunaktyākramya vasudhāṃ samagrāṃ śriyamojasā /
evaṃ saṃcintayānaḥ sa himādrivanagahvare
vicacāra ciraṃ rāmo mudā paramayā yutaḥ /
āsasāda vane tasminvipule bhṛgupuṅgavaḥ
sarovaraṃ mahārāja vipulaṃ vimalodakam /
kumudotpalakahlāranikarairupasobhitam
paṅkajairutpalaiścaiva raktapītaiḥ sitāsitaiḥ /
anyaiśca jalacairvakṣaiḥ sarvataḥ samalaṅkṛtam
haṃsasārasadātyūhakāraṇḍavaśatairapi /
jīvajīvakacakrāhvakurarabhramarotkaraiḥ
saṃghuṣyamāṇaṃ paritaḥ sevitaṃ mandavāyunā /
śapharīmatsyasaṃghaiśca vicaradbhiritastataḥ
antarjanitakallolairnṛtyamānamivābhitaḥ /
āsasāda bhṛguśreṣṭhastatsarovaramuttamam
nānāpatatrrivirutairmadhurīkṛtadiktaṭam /
sa tasya tīre vipulaṃ kṛtvāśramapadaṃ śubham
rāmo matimatāṃ śreṣṭhastapase ca mano dadhe /
śākamūlaphalāhāro niyataṃ niyatendriyaḥ
tapaścacāra deveśaṃ viniveśyātmamānase /
bhṛgūpadiṣṭamārgeṇa bhaktyā paramayā yutaḥ
pūjayāmāsa deveśamekāgramanasā nṛpa /
aniketaḥ sa varṣāsu śiśire jalasaṃśrayaḥ
grīṣme pañjāgnimadhyasthaścacāraivaṃ tapaściram /
ripūnnirjitya kāmādīnūrmiṣaṣaṭkaṃ vidhūya ca
dvandvairanudvejitadhīstāpadoṣairanākulaḥ /
yamaiḥ saniyamaiścaiva śuddhadehaḥ samāhitaḥ
vaśī cakāra pavanaṃ prāṇāyāmena dehagam /
jitapadmāsano maunī sthiracitto mahāmuniḥ
vaśī cakāra cākṣāṇi pratyāhāraparāyaṇaḥ /
dhāraṇābhiḥ sthirīcakre manaścañcalamātmavān
dhyānena devadeveśaṃ dadarśa parameśvaram /
svasthāntaḥ karaṇo maitraḥ sarvabādhāvivarjitaḥ
cintayāmāsa deveśaṃ dhyāne dṛṣṭvā jagadgurum /
dhyeyāvasthi tacittātmā niścaledriyadehavān
ākālāvadhi so 'tiṣṭhannivātasthapradīpavat /
japaṃśca devadeveśaṃ dhyāyaṃśca svamanīṣayā
ārādhayadameyātmā sarvabhāvasthamīśvaram /
tataḥ sa niṣphalaṃ rūpamaiśvaraṃ yannirañjanam
paraṃ jyotiracintyaṃ yadyogidhyeyamanutta mam /
nityaṃ śuddhaṃ sadā śāntamatīndriyamanaupamam /
ānandamātramacalaṃ vyāptāśeṣacarācaram
cintayāmāsa tadrūpaṃ devadevasya bhārgavaḥ /
nityaṃ śuddhaṃ sadā śāntamatīndriyamanaupamam
Original text: Brahmāṇḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0