Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brahmanda Purana · Chapter 2.21

2.21.1

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde
śrāddhakalpo nāma viṃśatitamo 'dhyāyaḥ // 20//
samāptaścāyaṃ śrāddhakalpaḥ /
vasiṣṭha uvāca
itthaṃ pravarttamānasya jamadagnermahātmanaḥ /
varṣāṇi katicidrājanvyatīyuramitaujasaḥ

2.21.2

rāmo 'pi nṛpaśārdūla sarvadharmabhṛtāṃ varaḥ /
vedavedāṅgatattvajñaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ

2.21.3

pitroścakāra śuśrūṣāṃ vinītātmā mahāmatiḥ /
prītiṃ ca nijaceṣṭābhiranvahaṃ paryavarttayat

2.21.4

itthaṃ pravarttamānasya varṣāṇi katicinnṛpa /
pitroḥ śuśrūṣayānaiṣīdrāmo matimatāṃ varaḥ

2.21.5

sa kadācinmahātejāḥ pitāmaha guhaṃ prati /
gantuṃ vyavasito rājandaivena ca niyojitaḥ

2.21.6

nipīḍya śirasā pitroścaraṇau bhṛgupuṅgavaḥ /
uvāca prāñjalirbhūtavā sapraśrayamidaṃ vacaḥ

2.21.7

kañcidarthamahaṃ tāta mātaraṃ tvāṃ ca sāmpratam /
vijñāpayitumicchāmi mama tacchrotumarhathaḥ

2.21.8

pitāmahamahaṃ draṣṭumutkaṇṭhitamanāściram /
tasmāttatpārśvamadhunā gamiṣye vāmanujñayā

2.21.9

āhūtaścāsakṛttāta sotkaṇṭhaṃ prīyamāṇayā /
pitāmahyā bahumukhairicchantyā mama darśanam

2.21.10

pitṝnpitāmahasyāpi priyameva pradarśanam /
sadīyaṃ tena tatpārśvaṃ gantuṃ māmanujānata

2.21.11

vasiṣṭha uvāca
iti tasya vacaḥ śrutvā saṃbhrāntaṃ samudīritam /
harṣeṇa mahatā yuktau sāśrunetrau babhūvatuḥ

2.21.12

tamāliṅgya mahābhāgaṃ mūrdhnyupāghrāya sādaram /
abhinandyāśiṣā tāta hyubhau tāvidamāhatuḥ

2.21.13

pitāmahagṛhaṃ tāta prayāhi tvaṃ yathāsukham /
pitāmahapitāmahyoḥ prītaye darśanāya ca

2.21.14

tatra gatvā yathānyāyaṃ taṃ śuśrūṣā parāyaṇaḥ /
kañcitkālaṃ tayorvatsa prītaye vasa tadgṛhe

2.21.15

sthitvā nāticiraṃ kālaṃ tayorbhūyo 'pyanuśaya /
atrāgaccha mahābhāga kṣemeṇāsmaddidṛkṣayā

2.21.16

kṣaṇārddhamapi śaktāḥ stho na vinā putradarśanam /
tasmātpitāmaha gṛhe na cirātsthātumarhasi

2.21.17

tadājñayātha vā putra prapitāmahasannidhim /
gato 'pi śīghramāgaccha krameṇa tadanujñayā

2.21.18

vasiṣṭha uvāca
ityuktastau parikramya praṇamya ca mahāmatiḥ /
pitarāvapyanujñāpya pitāmahagṛhaṃ tataḥ

2.21.19

sa gatvā bhṛguvaryasya ṛcīkasya mahātmanaḥ /
praviveśāśramaṃ rāmo muniśiṣyopaśobhitam

2.21.20

svādhyāyaghoṣairvipulaiḥ sarvataḥ pratināditam /
praśāntavaira sattvāḍhyaṃ sarvasattvamanoharam

2.21.21

sa praviśyaśramaṃ ramyamṛcīkaṃ sthitamāsane /
dadarśa rāmo rājendra sa pitāmahamagrataḥ

2.21.22

jājvalyamānaṃ tapasā dhiṣṇyasthamiva pāvakam /
upāsitaṃ satyavatyā yathā dakṣiṇāya'dhvaram

2.21.23

svasamīpamupāyāntaṃ rāmamālokya tau nṛpa /
suciraṃ taṃ vimarśetāṃ samājñāpūrvadarśanau

2.21.24

ko 'yameṣa taporāśiḥ sarvalatraṇapūjitaḥ /
bālo 'yaṃ balavānbhātigāṃbhīryātpraśrayeṇa ca

2.21.25

evaṃ tayościntayatoḥ saharṣaṃ hṛdi kautukāt /
āsasāda śanai rāmaḥ samīpe vinayānvitaḥ

2.21.26

svanāmagotre matimānuktvā pitrormudānvitaḥ /
saṃspṛśaṃścaraṇau mūrdhnā hastābhyāṃ cābhyavādayat

2.21.27

tatastau prītamanasau samuthāpya ca sattamam /
āśīrbhirabhinandetāṃ pṛthak pṛthagubhāvapi

2.21.28

tamāśliṣyāṅkamāropya harṇāśruplutalocanau /
vīkṣantau tanmukhāṃbhojaṃ paraṃ harṣamavāpatuḥ

2.21.29

tataḥ sukhopaviṣṭaṃ tamātmavaṃśasamudvaham /
anāmayamapṛcchetāṃ tāvubhau daṃpatī tadā

2.21.30

pitarau te kuśalino vatsa kiṃbhrātarastathā /
anāyāsena te vṛttirvartate cātha karhicit

2.21.31

samastābhyāṃ tato rājannācacakṣe yathoditaḥ /
tathā svānugataṃ pitrorbhrātṝṇāṃ caiva ceṣṭitam

2.21.32

evaṃ tayormahārāja satprītijanitaiguṇaiḥ /
prīyamāṇo 'vasadrāmaḥ pituḥ pitrornniveśane

2.21.33

sa tasminsarvabhūtānāṃ manonayananandanaḥ /
uvāsa katicinmāsāṃstacchuśrūṣāparāyaṇaḥ

2.21.34

athānujñāpya tau rājanbhṛguvaryo mahāmanāḥ /
pitāmahagurorgantumiyeṣāśrayamāśramam

2.21.35

sa tābhyāṃ prītiyuktābhyāmāśīrbhirabhinanditaḥ /
yathā cābhyāṃ pradiṣṭena yayā vaurvāśramaṃ prati

2.21.36

taṃ namaskṛtya vidhivaccyavanaṃ ca mahātapāḥ /
sapraharṣaṃ tadājñātaḥ prayayāvāśramaṃ bhṛgoḥ

2.21.37

sa gatvāmunimukhyasya bhṛgorāśramamaṇḍalam /
dadarśa śāntacetobhirmunibhiḥ sarvato vṛtam

2.21.38

susnigdhaśītalacchāyaiḥ sarvartukaguṇānvitaiḥ /
tarubhiḥ saṃvṛtaṃ prītaḥ phalapuṣpottarānvitaiḥ

2.21.39

nānākhagakulārāvairmanaḥśrotrasukhāvahaiḥ /
brahmaghoṣaiśca vividhaiḥ sarvataḥ pratināditam

2.21.40

samantrāhutihomotthadhūmagandhena sarvataḥ /
nirastanikhilāghaughaṃ vanāntaravisarpiṇā

2.21.41

samitkuśāharairdaṇḍamekhalājinamaṇḍitaiḥ /
abhitaḥ śobhitaṃ rājanramyairmunikumārakaiḥ

2.21.42

prasūnajalasaṃpūrmapātrahastābhirantarā /
śobhitaṃ munikalyābhiścarantībhiritastataḥ

2.21.43

sapotahariṇīyūthairvisraṃbhādaviśaṅkibhiḥ /
uṭajāṅgaṇaparyantatarucchāyāsvadhiṣṭhitam

2.21.44

romanthataḥ parāmṛṣṭiyūtha sākṣikamutpradaiḥ /
prārabdhatāṇḍavaṃ kekīmayūrairmadhurasvaraiḥ

2.21.45

pravikīrṇakaṇoddeśaṃ mṛgaśabdaiḥ samīpagaiḥ /
anālīḍhātapacchāyāśuṣyannīvārarāśibhiḥ

2.21.46

hūyamānānalaṃ kāle pūjyamānātithivrajam /
abhyasyamānacchandaughaṃ cintyamānagamoditam

2.21.47

paṭhyamānākhilasmārttaṃ śrautārthapravicāraṇam /
prārabdhapitṛdevejyaṃ sarvabhūtamanoharam

2.21.48

tapasvijanabhūyiṣṭhamākāpuruṣasevitam /
tapovṛddhikaraṃ puṇyaṃ sarvasattvasukhāspadam

2.21.49

tapodhanānandakaraṃ brahmalokamivāparam /
prasūnasaurabhabhrāmyanmadhupārāvanāditam

2.21.50

sarvato vījyamānena vividhena nabhasvatā /
evaṃvidhaguṇopetaṃ paśyannāśramamuttamam

2.21.51

praviveśa vinītātmā sukṛtīvāmarālayam /
saṃpraviśyaśramopāntaṃ rāmaḥ svaprapitāmaham

2.21.52

dadarśa parito rājanmuniśiṣyaśatāvṛtam /
vyākhyānavedikāmadhye niviṣṭaṃ kuśaviṣṭare /
sitaśmaśrujaṭākūrcabrahmasūtropaśobhitam

2.21.53

vāmetarorumadhyāsta vāmajaṅghena jānunā

2.21.54

yogapaṭṭena saṃvītasvadehamṛṣipuṅgavam /
vyākhyānamudrāvilasatsavyapāṇitalāṃbujam

2.21.55

yogapaṭṭoparinyastavibhrājadvāmapāṇikam /
samyagāraṇyavākyānāṃ sūkṣmatattvārthasaṃhatim

2.21.56

vivṛtya munimukhyebhyaḥ śrāvayantaṃ taponidhim /
pituḥ pitāmahaṃ ddaṣṭvā rāmastasya mahātmanaḥ

2.21.57

śanairivamahārāja samīpaṃ samupāgamat /
tamāgatamupālakṣya tatprabhāvapradharṣitāḥ

2.21.58

śaṅkāmavāpurmunayo dūrādevākhilā nṛpa /
tāvadūbhṛgurameyātmā tadāgamanatoṣitaḥ

2.21.59

nivṛttānyakathālāpastaṃ paśyannāsa pārthiva /
rāmo 'pi tamupāgamya vinayāvanatānanaḥ

2.21.60

avandata yathānyayamupendra iva vedhasam /
abhivādya yathānyāyaṃ khyātiṃ ca vinayānvitaḥ

2.21.61

tāṃśca saṃbhāvayāmāsa munīnrāmoyathāvayaḥ /
taiśca sarvairmudopetairāśīrbhirabhivarddhitaḥ

2.21.62

upāviveśa medhāvī bhūmau teṣāmanujñayā /
upaviṣṭaṃ tato rāmamāśīrbhirabhinanditam

2.21.63

papracchakuśalapraśnaṃ tamālokya bhṛgustadā /
kuśalaṃ khalu te vatsa pitrośca kimanāmayam

2.21.64

bhrātṝṇāṃ caiva bhavataḥpituḥ pitrostathaiva ca /
kimarthamāgato 'tra tvamadhunāmama sannidhim

2.21.65

kenāpi vā tvamādiṣṭaḥ svayamevāthavāgataḥ /
tatorāmo yathānyāyaṃ tasmai sarvamaśeṣataḥ

2.21.66

kathayāmāsa yatpṛṣṭaṃ tadā tena mahātmanā /
piturmātuśca vṛttānta bhrātṝṇāṃ ca mahātmanām

2.21.67

pituḥ pritroścakauśalya darśanaṃ ca tayornṛpa /
etadanyacca sakalaṃ bhṛgoḥ sapraśrayaṃ mudā

2.21.68

nyavedayadyathānyāyamātmanaśca samīhitam /
śrutvaitadakhilaṃ rājanrāmeṇa samudīritam

2.21.69

taṃ ca dṛṣṭvā viśeṣeṇa bhṛguḥ prīto 'bhyanandata /
evaṃ tasya priyaṃ kurvannutkṛṣṭairātmakarmabhiḥ

2.21.70

tatrāśrame 'vasadrāmo dināni katicinnṛpa /
tataḥ kadācidekānte rāmaṃ munivarottamaḥ

2.21.71

vatsāgaccheti taṃ rājannupāhvayadupahvare /
so 'bhigamya tamāsīnamabhivādya kṛtāñjaliḥ

2.21.72

tasthau tatpurato rāmaḥ suprītenāntarātmanā /
āśīrbhirabhinandyātha bhṛgustaṃ prīta mānasaḥ

2.21.73

prāha nādhigatāśaṅkaṃ rāmamālokya sādaram /
śruṇu vatsa vaco mahya yattvāṃ vakṣyāmi sāṃpratam

2.21.74

hitārthaṃ sarvalokānāṃ tava cāsmākameva ca /
gaccha putra mamādeśāddhimavantaṃ mahāgirim

2.21.75

adhunaivāśramādasmāttapase dhṛtamānasaḥ /
tatragatvā mahābhāga kṛtvāśramāpadaṃ śubham

2.21.76

ārādhaya mahādevaṃ tapasā niyamena ca /
prītimutpādya tasya tvaṃ bhaktyānanyagayā cirāt

2.21.77

śreyo mahadavāpnoṣi nātra kāryā vijāraṇā /
tarasā tava bhaktyā ca prīto bhavati śaṅkaraḥ

2.21.78

kariṣyati ca te sarvaṃ manasā yadyadicchasi /
tuṣṭe tasmiñjagannāthe śaṅkare bhaktavatsale

2.21.79

astragrāmamaśeṣaṃ tvaṃ vaṇu putra yathepsitam /
tvayā hitārthaṃ devānāṃ karaṇīyaṃ suduṣkaram

2.21.80

vidyate 'bhyadhikaṃ karma śastrasādhyamanekaśaḥ /
tasmāttvaṃ devadeveśaṃ samārādhaya śaṅkaram

2.21.81

bhaktyā paramayā yuktastato 'bhīṣṭamavāpsyasi

Original text: Brahmāṇḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc