Brahmanda Purana · Chapter 1.38
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde cākṣuṣasargavarṇanaṃ nāma saptatriṃśattamo 'dhyāyaḥ
sūta uvāca
saptama tvatha paryāye manorvaivasvatasya ha /
mārīcātkaśyapāddevā jajñire paramarṣayaḥ
ādityā vasavī rudrāḥ sādhyā viśve marudgaṇāḥ /
bhṛgavoṃ'girasaścaiva te 'ṣṭhau devagaṇāḥ smṛtāḥ
ādityā maruto rudrā vijñeyāḥ kaśyapātmajāḥ /
sādhyāśya vasavo viśve dharmaputrāstrayo gaṇāḥ
bhṛgostu bhṛgavo devā hyaṅgirasoṃ'giraḥ sutāḥ /
vaivasvateṃ'tare hyasminnitye te chandajā matāḥ
ete 'pi ca gamiṣyanti mahāntaṃ kālaparyayāt /
evaṃ sargastu mārīco vijñeyaḥ sāṃprataḥ śubhaḥ
tejasvī sāṃpratasteṣāmindro nāmnā mahābalaḥ /
atītānāgatā ye ca varttante sāṃprataṃ ca ye
sarve manvantaredrāste vijñeyāstulyalakṣaṇāḥ /
bhūtabhavyabhavannāthāḥ sahasrākṣāḥ purandarāḥ
saghavantaścate sarve śṛṅgiṇo vajrapāṇayaḥ /
sarvaiḥ kratuśateneṣṭaṃ pṛthakchataguṇena tu
trailokye yāni sattvāni gatimanti dhruvāṇi ca /
abhibhūyāvatiṣṭhanti dharmādyaiḥ kāraṇairapi
tejasā tapasā buddhyā balaśrutaparākramaiḥ /
bhūtabhavyabhavannāthā yathā te prabhaviṣṇavaḥ
etatsarvaṃ pravakṣyāmi bruvato me nibodhata /
bhūtabhavyabhavaddhyeta tsamṛtaṃ lokatrayaṃ dvijaiḥ
bhūrloko 'yaṃ smṛto bhūtamantarikṣaṃ bhavatsmṛtam /
bhavyaṃ smṛtaṃ divaṃ hyetatteṣāṃ vakṣyāmi sādhanam
dhyāyatā lokanāmāni brahmaṇāgre vibhāṣitam /
bhūriti vyāhṛtaṃ pūrvaṃ bhūrloko 'yamabhūttadā
bhū sattāyāṃ smṛto dhātustathāsau lokadarśane /
bhūtatvāddarśanāccaiva bhūrloko 'yamabhūttataḥ
ato 'yaṃ prathamo loko bhūtatvādbhūrdvajaiḥ smṛtaḥ /
bhūte 'sminbhavadityuktaṃ dvitīyaṃ brahmaṇā punaḥ
bhavadityatpadyamāne kāle śabdo 'yamucyate /
bhavanāttu bhuvalloko niruttayā hi nirucyate
antarikṣaṃ bhavattasmāddvitīyo loka ucyate /
utpanne tu tathā loke dvitīye brahmaṇā punaḥ
bhavyeti vyāhṛtaṃ paścādbhavyo lokastato 'bhavat /
anāgate bhavya ita śabda eṣa vibhāvyate
tasmādbhavyo hyasau loko nāmatastridivaṃ smṛtam /
bhūritīyaṃ smṛtā bhūmirantarikṣaṃ bhuvaḥ smṛtam
divaṃ smṛtaṃ tathā bhavyaṃ tralokyasyaiṣa nirṇayaḥ /
trailokyayuktairvyāhāraistisro vyāhṛtayo 'bhavan
nātha ityeṣa dhāturvai dhātujñaiḥ pālane smṛtaḥ /
yasmādbhūtasya lokasya bhavyasya bhavatastathā
lokatrayasya nāthāste tasmādindrādvijaiḥ smṛtāḥ /
pradhānabhūtā devendrā guṇabhūtāstathaiva ca
manvantareṣu ye devā yajñabhājo bhavanti hi /
yajñagandharvarakṣāṃsi piśāco ragamānuṣāḥ
mahimānaḥ smṛtā hyete devendrāṇāṃ tu sarvaśaḥ /
devendrā guravo nāthā rājānaḥ pitaro hi te
rakṣantīmāḥ prajā hyete dharmeṇeha surottamāḥ /
ityetallakṣaṇaṃ proktaṃ devendrāṇāṃ samāsataḥ
saptarṣīnsaṃpravakṣyāmi sāṃprataṃ ye divaṃ śritāḥ /
gādhijaḥ kauśiko dhīmānviśvāmitro mahātapāḥ
bhārgavo jamadagniśca hyaurvaputraḥ pratāpavān /
bṛhaspatisutaścāpi bharadvājo mahā yaśāḥ
autathyo gautamo vidvāñśaradvānnāma dhārmikaḥ /
svāyaṃbhuvo 'trirbhagavānbrahmakośaḥ sapañcamaḥ
ṣaṣṭho vasiṣṭhaputrastu vasumāṃllokaviśrutaḥ /
vatsaraḥ kāśyapaśyaiva saptaite sādhusaṃmatāḥ
ete saptarṣayaśyoktā varttante sāṃprateṃ'tare /
ikṣvākuśca nṛgaścaiva dhṛṣṭaḥ śaryātireba ca
nariṣyantaścavikhyāto nābhāgo diṣṭa eva ca /
karūṣaśca pṛṣadhraśca pāṃśuścanavamaḥ smṛtaḥ
manorvaivasvatasyaite nava putrāḥ sudhārmikāḥ /
kīrtitā vai tathā hyete saptamaṃ caitadantaram
ityeṣa ha mayā pādo dvitīyaḥ kathitodvijāḥ /
vistareṇānupūrvyā ca bhūyaḥ kiṃ kathayāmyaham
Original text: Brahmāṇḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0