Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brahmanda Purana · Chapter 1.3

1.3.1

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge prathame prakriyāpāde naimiṣākhyānakathanaṃ nāma dvitīyo 'dhyāyaḥ
sūta uvāca
śṛṇu teṣāṃ kathāṃ divyāṃ sarvapāpapramocanīm /
kathyamānāṃ mayā citrāṃ bahvarthāṃ śrutisaṃmatām

1.3.2

ya imāṃ dhārayennityaṃ śṛṇuyādvāpyabhīkṣṇaśaḥ /
svavaṃśaṃ dhāraṇaṃ kṛtvā svargaloke mahīyate

1.3.3

viśvatārā yā ca pañca yathāvṛttaṃ yathāśrutam /
kīrtyamānaṃ nibodhārthaṃ pūrveṣāṃ kīrttivarddhanam

1.3.4

dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ svargyaṃ śatrughnameva ca /
kīrttanaṃ sthirakīrtīnāṃ sarveṣāṃ puṇyakarmaṇām

1.3.5

yasmātkalpāyate kalpaḥ samagraṃ śucaye śuciḥ /
tasmai hiraṇyagarbhāya puruṣāyeśvarāya ca

1.3.6

ajāya prathamāyaiva variṣṭhāya prajāsṛje /
brahmaṇe lokatantrāya namaskṛtya svayaṃbhuve

1.3.7

mahadādyaṃ viśeṣāntaṃ savairūpyaṃ salakṣaṇam /
pañcapramāṇaṃ ṣadśrāntaḥ puruṣādhiṣṭhitaṃ ca yat

1.3.8

āsaṃyamātpravakṣyāmi bhūtasargamanuttamam /
avyaktaṃ kāraṇaṃ yattannityaṃ sadasadātmakam

1.3.9

pradhānaṃ prakṛtiṃ caiva yamāhustattvacintakāḥ /
gandharūparasairhīnaṃ śabdasparśavivarjitam

1.3.10

jagadyonimmahābhūtaṃ paraṃ brahmasanātanam /
vigrahaṃ sarvabhūtānāmavyaktamabhavatkila

1.3.11

anādyantamajaṃ sūkṣmaṃ triguṇaṃ prabhavāpyayam /
asāṃpratikamajñeyaṃ brahma yatsadasatparam

1.3.12

tasyātmanā sarvamidaṃ vyāptamāsīttamomayam /
guṇasāmye tadā tasminnavibhātaṃ tamomayam

1.3.13

sargakāle pradhānasya kṣatrajñādhiṣṭhitasya vai /
guṇabhāvādbhāsamāne mahātattva babhūva ha

1.3.14

sūkṣmaḥ sa tu mahānagre avyaktena samāvṛtaḥ /
sattvodreko mahānagre sattvamātraprakāśakaḥ

1.3.15

sattvānmahānsa vijñeya ekastatkāraṇaḥ samṛtaḥ /
niṅgamātraṃ samutpannaṃ kṣetrajñādhiṣṭitaṃ mahat

1.3.16

saṃkalpo 'dhyavasāyaśca tasya vṛttidvayaṃ smṛtam /
mahāsṛṣṭiṃ ca kurute vītamānaḥ sisṛkṣayā

1.3.17

dharmādīni ca bhūtāni lokatattvārthahetavaḥ /
mano mahātmani brahma durbuddhikhyātirīśvarāt

1.3.18

prajñāsaṃdhiśca sarvasvaṃ saṃkhyāyatanaraśmibhiḥ /
manute sarvabhūtānāṃ tasmācceṣṭaphalo vibhuḥ

1.3.19

bhoktā trātā vibhaktātmā varttanaṃ mana ucyate /
tattvānāṃ saṃgrahe yasmānmahāṃśca parimāṇataḥ

1.3.20

śeṣebhyo guṇātattvebhyo mahāniva tanuḥ smṛtaḥ /
vibhaktimānaṃ manute vibhāgaṃ manyate 'pi vā

1.3.21

puruṣo bhogasaṃbandhāttena cāsau sati smṛtaḥ /
bṛhattvādvṛṃhaṇatvācca bhāvānāmakhilāśrayāt

1.3.22

yasmādvṛṃhayata bhāvān brahmā tena nirucyate /
āpūrayati yasmācca sarvān dehānanugrahaiḥ

1.3.23

budhyate puruṣaścātra sarvān bhāvānpṛthak pṛthak /
tasmiṃstu kāryakaraṇaṃ saṃsiddhaṃ brahmaṇaḥ purā

1.3.24

prākṛtaṃ devi vartaṃ māṃ kṣetrajño brahmasaṃmitaḥ /
sa vai śarīrī prathamaḥ purā puruṣa ucyate

1.3.25

ādikarttā sa bhūtānāṃ brahmāgre samavarttinām

1.3.26

hiraṇyagabhaḥ so 'ṇḍe 'sminprādurbhūtaścaturmukhaḥ /
sarge ca pratisarge ca kṣetrajño brahma saṃsitaḥ

1.3.27

karaṇaiḥ saha pṛcchante pratyāhārestyajanti ca /
bhajante ca punardehāṃste samāhārasaṃdhisu

1.3.28

hiraṇmayastu yo merustasyoddharturmahātmanaḥ /
gartodakaṃ sabudāstu hareyuścāpi pañcatāḥ

1.3.29

yasminnaṇḍa ime lokāḥ sapta vai saṃpratiṣṭhitāḥ /
pṛthivī saptabhirdvīpaiḥ samudraiḥ saha saptabhiḥ

1.3.30

parvataiḥ sumahadbhiśca nadībhiśca sahasraśaḥ /
antaḥsthasya tvime lokā antarviśvamidaṃ jagat

1.3.31

candrādityau sanakṣatau saṃgrahaḥ saha vāyunā /
lokālokaṃ ca yat kiñcidaṇḍe tasminpratiṣṭitam

1.3.32

āpo daśaguṇe naiva tejasā bāhyato vṛtāḥ /
tejo daśaguṇenaiva bāhyato vāyunā vṛtam

1.3.33

vāyurdaśaguṇenaiva bāhyato nabhasā vṛtaḥ /
ākāśamāvṛtaṃ sarvaṃ bahirbhūtādinā tathā

1.3.34

bhūtādirmahatā caiva pradhānenāvṛto mahān /
ebhirāvaraṇairaṇḍaṃ saptabhiḥ prākṛtairvṛtam

1.3.35

icchayā vṛtya cānyonyamaraṇe prakṛtayaḥ sthitaḥ /
prasargakāle sthitvā ca grasaṃtasca parasparam

1.3.36

evaṃ parasparaiścaiva dhārayanti parasparam /
ādhārādheyabhāvena vikārāste vikāriṣu

1.3.37

avyaktaṃ kṣetramityuktaṃ brahma kṣetrajñamucyate /
ityevaṃ prākṛtaḥ sargaḥ kṣetrajñādhiṣṭhitastu saḥ

1.3.38

abuddhipūrvaḥ prathamaḥ prādurbhūtastaḍidyathā /
etaddhiraṇyagarbhasya canma yo vetti tattvataḥ /
āyuṣmānkīrtimāndhanyaḥ prajñāvāṃśca na saṃśayaḥ

Original text: Brahmāṇḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc