Brahmanda Purana · Chapter 1.2
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge prathame prakriyāpāde kṛtyasamuddeśo nāma prathamo 'dhyāyaḥ
pratyavocanpunaḥ sūtamṛṣayaste tapodhanāḥ /
kutra satraṃ samabhattevaṣāmadbhutakarmaṇām
kiyantaṃ caiva tatkālaṃ kathaṃ ca samavarttata /
ācacakṣe purāṇaṃ ca kathaṃ tatsaprabhañjanaḥ
ācakhyau vistareṇaiva para kautūhalaṃ hi naḥ /
iti saṃcoditaḥ sūtaḥ pratyuvāca śubhaṃ vacaḥ
śṛṇudhvaṃ yatra te dhīrā menire mantramuttamam /
yāvantaṃ cābhavatkālaṃ yathā ca samavartata
sisṛkṣamāṇo viśvaṃ hi yajate visṛjatpurā /
satraṃ hi te 'tipuṇyaṃ ca sahasraparivatsarān
tapogṛhapateryatra brahmā caivābhavatsvayam /
iḍāyā yatra patnītvaṃ śāmitraṃ yatra buddhimān
mṛtyuścake mahātejāstasminsatre mahātmanām /
vibudhāścoṣire tatra sahasraparivatsarān
bhramato dharmacakrasya yatra nemiraśīryata /
karmaṇā tena vikhyātaṃ naimiṣaṃ munipūjitam
yatra sā gomatī puṇyā siddhacāraṇasevitā /
rohiṇī sa sutā tatra gomatī sābhavat kṣaṇāt
śaktirjyeṣṭhā samabhavadvasiṣṭhasya mahātmanaḥ /
rundhatyāḥ sutāyātrādānamuttamatejasaḥ
kalmāṣapādo nṛpatiryatra śakraśca śaktinā /
yatra vairaṃ samabhavadviśvāmitravasiṣṭhayoḥ
adṛśyantyāṃ samabhavanmuniryatra parāśaraḥ /
parābhavo vasiṣṭhasya yasya jñāne hyavarttayat
tatra te menire śailaṃ naimiṣe brahmavādinaḥ /
naimiṣaṃ jajñire yasmānnaimiṣīyāstataḥ smṛtāḥ
tatsatramabhavatteṣāṃ samā dvādaśa dhīmatām /
purūravasi vikrānte praśāsati vasuṃdharām
aṣṭādaśa samudrasya dvīpānaśran purūravāḥ /
tutoṣa naiva ratnānāṃ lobhāditi hi naḥ śrutam
urvaśī cakame taṃ ca devadūtapracoditā /
ājahāra ca tatsatramurvaśyā saha saṃgataḥ
tasminnarapatau satre naimiṣīyāḥ pracakrire /
yaṃ garbhaṃ suṣuve gaṅgā pāvakāddīptatejasam
tattulyaṃ parvate nyastaṃ hiraṇyaṃ samapadyata /
hiraṇmayaṃ tataścake yajñavāṭaṃ mahātmanām
viśvakarmā svayandevo bhāvano lokabhāvanaḥ /
sa praviśya tataḥ satre teṣāmamitatejasām
aiḍaḥ purūravā bheje taṃ deśaṃ mṛgayāṃ caran /
taṃ dṛṣṭvā mahādāśvaryaṃ yajñavāṭaṃ hiraṇmayam
lobhena hatavijñānastadādātumupākramat /
naimiṣeyāstatastasya cukrudhurnṛpatiṃ bhṛśam
nijaghnuścāpi taṃ kruddhāḥ kuśavajrairmanīṣiṇaḥ /
taponiṣṭhāśca rājānaṃ munayo devacoditāḥ
kuśavajraurviniṣpiṣṭaḥ sa rājā vyajahāttanum /
aurvaśeyaistatastasya yuddhaṃ cakre nṛpo bhuvi
nahuṣasya mahātmānaṃ pitaraṃ yaṃ pracakṣate /
sa teṣvavabhṛtheṣveva dharmmaśīlo mahīpatiḥ
āyurāyabhavāyāgryamasmin satre narottamaḥ /
śāntayitvā tu rājānaṃ tadā brahmavidastathā
satramārebhire karttuṃ pṛthvīvatsā tmamūrtayaḥ /
babhūva satre teṣāṃ tu brahmacaryaṃ mahātmanām
viśvaṃ sisṛkṣamāṇānāṃ purā visvasṛjāmiva /
vaikhānasaiḥ priyasakhairvāla khilyairmarīcibhiḥ
ajaiśca munibhirjātaṃ sūryavaiśvānaraprabhaḥ /
vitṛdevāpsaraḥsiddhairgandharvoragacāraṇaiḥ
bhārataiḥ śuśubhe rājā devairindrasamo yathā /
stotraśastrairgṛhairdevānpitṝnpitryaiśca karmabhiḥ
ānarcuḥsma yathājāti gandharvādīn yathāvidhi /
ārādhane sa sasmāra tataḥ karmāntareṣu ca
jaguḥ sāmāni gandharvā nanṛtuścāpsarogaṇāḥ /
vyājahrurmunayo vācaṃ citrākṣarapadāṃ śubhām
mantrādi tatra vidvāṃso jajapuśca parasparam /
vitaṇḍāvacanaiścaiva nijaghnuḥ prativādinaḥ
ṛṣayaścaiva vidvāṃsaḥ śabdārthanyāyakovidāḥ /
na tatra hāritaṃ kiñcidviviśurbrahmarākṣasāḥ
naiva yajñaharā daityā naiva vājamukhāstriṇaḥ /
prāyaścittaṃ daridraṃ ca na tatra samajāyata
śaktiprajñākriyāyegairvidhirāśīṣvanuṣṭitaḥ /
evaṃ ca vavṛdhe satraṃ dvādaśābdaṃ manīṣiṇām
ṛṣīṇāṃ naimiṣīyāṇāṃ tadabhūdiva vajriṇaḥ /
vṛddhādyā ṛtvijo vīrā jyotiṣṭomān pṛthakpṛthak
cakrire pṛṣṭhagamanāḥ sarvānayutadakṣiṇān /
samāptayajño yatrāste vāsudevaṃ mahādhipam
papracchuramitātmānaṃ bhavadbhiryadahaṃ dvijaḥ /
pracoditaḥ svavaṃśārthaṃ sa ca tānabravītprabhuḥ
śiṣyaḥsvayaṃbhuvo devaḥ sarvaṃ pratyakṣadṛgvaśī /
aṇimādibhiraṣṭābhiḥ sūkṣmairaṅgaiḥ samanvitaḥ
tiryagvātādibhirvarṣaiḥ sarvāṃ llokānbibharti yaḥ /
saptaskandhā bhṛtāḥ śākhāḥ sarvatoyājarājarān
viṣayair maruto yasya saṃsthitāḥ saptasaptakāḥ /
vyūhatrayāṇāṃ sūtānāṃ kurvan satraṃ mahābalaḥ
tejasaśvāpyupāyānāṃ dadhātīha śarīriṇaḥ /
prāṇādyā vṛttayaḥ pañca dhāraṇānāṃ svavṛttibhiḥ
pūryamāmaḥ śarīrāṇāṃ dhāraṇaṃ yasya kurvate /
ākāśayonirdviguṇaḥ śābdasparśasamanvitaḥ
vācoraṇiḥ samākhyātā śabdaśāstravicakṣaṇaiḥ /
bhāratyārḥ ślakṣṇayā sarvānmunīnprahlādayanniva
purāṇajñāḥ sumanasaḥ purāṇāśrayayuktayā /
purāma niyatā viprāḥ kathāmakathayadvibhuḥ
etatsarvaṃ yathāvṛttamākhyānaṃ dvijasattamāḥ /
ṛṣīṇāṃ ca paraṃ caitallokatattvamanuttamam
brahmaṇā yatpurā proktaṃ purāṇaṃ jñānamuttamam /
devatānāmṛṣīṇāṃ ca sarvapāpapramocanam
vistareṇānupūrvyā ca tasya vakṣyāmyanukramam
Original text: Brahmāṇḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0