Brahmanda Purana · Chapter 1.26

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrva bhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde nīlakaṇṭhanāmotpattikathanaṃ nāma pañcaviṃśatitamo 'dhyāyaḥ
ṛṣaya ūcuḥ
mahādevasya mahātmyaṃ prabhutvaṃ ca mahātmanaḥ /
śrotumicchāmahe samyagaiśvaryaguṇavistaram

sūta uvāca
pūrvaṃ trailokyavijaye viṣṇunā samudātdṛ tam /
baliṃ baddhvā mahāvīryaṃ trailokyādhipatiṃ purā

pranaṣṭeṣu tu daityeṣu prahṛṣṭe tu śacīpatau /
athājagmuḥ prabhuṃ draṣṭuṃ sarve devāḥ sanātanam

yatrāste viśvarūpātmā kṣīrodasya masīpataḥ /
siddhā brahmarṣayo yakṣā gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ

nāgā devarṣayaścaiva nadyaḥ sarve ca parvatāḥ /
abhigamya mahātmānaṃ stuvanti puruṣaṃ harim

tvaṃ dhātā tvaṃ ca kartāsi tvaṃ lokānsṛjasi prabho /
tvatprasādācca kalyāṇaṃ prāptaṃ trailokyamavyayam

asurāśca jitāḥ sarve balirbaddhaśca vai tvayā /
evamuktaḥ surairviṣṇaḥ siddhaiśca paramarṣibhiḥ

pratyuvāca tadā devān sarvāṃstānpuruṣottamaḥ /
śrūyatāmabhidhāsyāmi kāraṇaṃ surasattamāḥ

yaḥ sraṣṭā sarvabhūtānāṃ kālaḥ kālakaraḥ prabhuḥ /
yenāhaṃ brahmaṇā sārddhaṃ sṛṣṭā lokāśca māyayā

tasyaiva ca prasādena ādau siddhatvamāgataḥ /
purā tamasi cāvyakte trailokye grasite mayā

udarastheṣu bhūteṣu tveko 'haṃ śayita stadā /
sahasraśīrṣā bhūtvā ca sahasrākṣaḥ sahasrapāt

śaṅkhacakragadāpāṇiḥ śayito vimaleṃ'bhasi /
etasminnantare dūrātpaśyāmi hyamitaprabham

śatasūryapratīkāśaṃ jvalantaṃ svena tejasā /
caturvaktraṃ mahāyogaṃ puruṣaṃ kāñcanaprabham

kṛṣṇājinadharaṃ devaṃ kamaṇḍaluvibhūṣitam /
nimeṣāntaramātreṇa prāpto 'sau puruṣottamaḥ

tato māmabravīdbrahmā sarvalokanamaskṛtaḥ /
kastvaṃ kuto vā ki ceha tiṣṭhase vada me vibho

ahaṃ kartāsmi lokānāṃ svayaṃbhūrviśvatomukhaḥ /
evamuktastadā tena brahmaṇāhamuvāca tam

ahaṃ karttā hi lokānāṃ saṃhartā ca punaḥ punaḥ /
evaṃ saṃbhāṣamāṇau tu parasparajayaiṣiṇau

uttarāṃ diśamāsthāya jvālāmadrākṣva viṣṭhitām /
jvālāṃ tatastāmālokya vismitau ca tadānaghāḥ

tejasā ca balenātha śārvaṃ jyotiḥ kṛtāñjalī /
varddhamānāṃ tadā jvālāmatyantaparamādbhutām

abhidudrāva tāṃ jvālāṃ brahmā cāhaṃ ca satvarau /
divaṃ bhūmiṃ ca nirbhidya tiṣṭhantaṃ javālamaṇḍalam

tasyā jvālasya madhye tu paśyāvo vipulaprabham /
prādeśamātramavyaktaṃ liṅgaṃ paramadīptimat

na ca tatkāñcanaṃ madhye naśailaṃ na ca rājatam /
anirdeśyamacintyaṃ ca lakṣyālakṣyaṃ punaḥ punaḥ

jvālāmālāsahasrāḍhyaṃ vismayaṃ paramadbhutam /
mahatā tejasāyuktaṃ vardabhamānaṃbhṛśantathā

jvālāmālātataṃ nyastaṃ sarvabhūtabhayaṅkaram /
ghorarūpiṇamatyarthaṃ bhindaṃ tamiva rodasī

tato māmabravīdbrahmā adho gaccha tvamāśu vai /
antamasya vijānīvo liṅgasya tu mahātmanaḥ

ahamūrdhvaṃ gamiṣyāmi yāvadanto 'sya dṛśyate /
tadā tu samayaṃ kṛtvā gata urddhvamadhaśca hi

tato varṣasahasraṃ tu hyahaṃ punaradho gataḥ /
na paśyāmi ca tasyāntaṃ bhītaścāhaṃ tato 'bhavam

tathaiva brahmā hyūdhva ca na cāntaṃ tasya labdhavān /
samāgato mayā sārddha tatraiva ca mahābhasi

tato vismayamāpannau bhītau tasya mahātmanaḥ /
māyayā mohitau tena naṣṭasaṃjñai vyavasthitau

tato dhyānaratau tatra ceśvaraṃ sarvatomukham /
prabhavaṃ nidhanaṃ caiva laukānāṃ prabhumavyayam

prahvāñjalipuṭau bhūtvā tasmai śarvāya śūline /
mahābhairavanādāya bhīmarūpāya daṃṣṭriṇe /
avyaktāyātha mahate namaskāraṃ prakurvahe

namo 'stu te lokasureśa deva namo 'stu te bhūtapate mahātman /
namo 'stu te śāśvatasiddhayogine namostu te sarvajagatpratiṣṭhita

parameṣṭhī paraṃ brahma tvakṣaraṃ paramaṃ padam /
jyeṣṭhastvaṃ vāmadevaśca rudraḥ skandaḥ śivaḥ prabhuḥ

tvaṃ ya5stvaṃ vaṣaṭkārastvamoṅkāraḥ parantapaḥ /
svāhākāro namaskāraḥ saṃskāraḥ sarvakarmaṇām

svadhākāraśca yajñaśca vratāni niyamāstathā /
vedā lokāśca devāśca bhagavāneva sarvaśaḥ

ākāśasya ca śabdastvaṃbhūtānāṃ prabhavāpyayaḥ /
bhūmau gandho rasaścāpsu tejorūpaṃ maheśvaraḥ

vāyoḥ sparśaśca deveśa vapuścandramasastathā

buddhau jñānaṃ ca deveśa prakṛterbījameva ca

saṃharttā sarvalokānāṃ kālo mṛtyumayoṃ'takaḥ /
tvaṃ dhārayasi lokāṃstrīṃstvameva sṛjasi prabho

pūrveṇa vadanena tvamindratvaṃ prakaroṣi vai /
dakṣiṇena tu vaktreṇa lokānsaṃkṣipase punaḥ

paścimena tu vaktreṇa varuṇastho na saṃśayaḥ /
uttareṇa tu vaktreṇa somastvaṃ devasattamaḥ

ekadhā bahudhā deva lokānāṃ prabhavāpyayaḥ /
ādityā vasavo rudrā marutaśca sahāśvinaḥ

sādhyā vidyādharā nāgāścāraṇāśca tapodhanāḥ /
vālakhilyā mahātmānastapaḥ siddhāśca suvratāḥ

tvattaḥ prasūtā deveśa ye cānye niyatavratāḥ /
umā sītā sinīvālī kuhūrgāyatrya eva ca

lakṣmīḥ kīrttirdhṛtirmedhā lajjā kāntirvapuḥ svadhā /
tuṣṭiḥ puṣṭiḥ kriyā caiva vācāṃ devī sarasvatī /
tvattaḥ prasūtā deveśa saṃdhyā rātristathaiva ca

sūryāyutānāmayutaprabhāva namo 'stu te candrasahasragaura /
namo 'stu te vajrapinākadhāriṇe namostu te deva hiraṇyavāsase

namostu te bhasmavibhūṣitāṅga namo 'stu te kāmaśarīranāśana /
namo 'stu te deva hiraṇyaretase namo 'stu te deva hiraṇyavāsase

namo 'stu te deva hiraṇyayone namo 'stu te deva hiraṇyanābha /
namo 'stu te deva hiraṇyaretase namo 'stu te netrasahasracitra

namo 'stu te deva hiraṇyavarṇa namo 'stu te deva hiraṇyakeśa /
namo 'stu te deva hiraṇyavīra namo 'stu te deva hiraṇyadāyine

namo 'stu te deva hiraṇyanātha namo 'śtute deva hiraṇyanāda /
namo 'stu te deva pinākapāṇe namo 'śtute te śaṅkara nīlakaṇṭha

evaṃ saṃstūyamānastu vyakto bhūtvā mahāmatiḥ /
devadevo jagadyoniḥ sūrya koṭisamaprabhaḥ

ābabhāṣe kṛpāviṣṭo mahādevo mahādyutiḥ /
vaktrakoṭisahasreṇa grasamāna ivāṃbaram

kaṃbugrīvaḥ suja ṭharo nānābhūṣaṇabhūṣitaḥ /
nānāratnavicitrāṅgo nānāmālyānulepanaḥ

pinākapāṇirbhagavānsurapūjyastriśūladhṛk /
vyālaya jñopavītī ca surāṇāmabhayaṅkaraḥ

dundubhisvaranirghoṣaḥ parjanyaninadopamaḥ /
mukto hāsastadā tena sarvamāpūrayañjagat

tena śabdena mahatā cāvāṃ bhītau mahātmanaḥ /
athovāca mahādevaḥ prīto 'haṃ surasattamau

paśyatāṃ ca mahāyogaṃ bhayaṃ sarva pramucyatām /
yuvāṃ prasūtau gātrebhyo mama pūrvaṃ sanātanau

yaṃ me dakṣiṇo bāhurbrahmā lokapitāmahaḥ /
vāmo bāhuśca me viṣṇurnityaṃ yuddheṣvanirjitaḥ

prīto 'haṃ yuvayoḥ samyagvaraṃ dadyāṃ yathaipsitam /
tataḥ prahṛṣṭamanasau praṇatau pādayoḥ prabhoḥ

abrūtāṃ ca mahādevaṃ prasādābhimukhaṃ sthitam /
yadi prītiḥ samutpannā yadi deyo varaśca te /
bhaktirbhavatu nau nityaṃ tvayi deva sureśvara

devadeva uvāca
evamastu mahābhāgau sṛjatāṃ vipulāḥ prajāḥ /
evamuktvā sa bhagavāṃstatraivātaradhādvibhuḥ

eṣa eva mayokto vaḥ prabhāvastasya dhīmataḥ /
etaddhi paramaṃ jñānamavyaktaṃ śivasaṃjñitam

etatsūkṣmamacintyaṃ ca paśyanti jña3nacakṣuṣaḥ /
tasmai devādhidevāya namaskāraṃ prakurmahe /
mahādeva namaste 'stu maheśvara namo 'stu te

sūta uvāca
etacchrutvā gatāḥ sarve surāḥ svaṃ svaṃ niveśanam /
namaskāraṃ prakurvāṇāḥ śaṅkarāya mahātmane

imaṃ stavaṃ paṭhidyastu ceśvarasya mahātmanaḥ /
kāmāṃśca labhate sarvān pāpebhyaśca pramucyate

etatsarvaṃ tadā tena na viṣṇunā prabhaviṣṇunā /
mahādevaprasādena hyuktaṃ brahma sanātanam /
etadvaḥ sarvamākhyātaṃ mayā māheśvaraṃ balam