Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brahmanda Purana · Chapter 1.14

1.14.1

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde kālasadbhāvavarṇanaṃ nāma trayodaśoṃ'dhyāya
suta uvāca
athāntareṣu sarveṣu atītānāgateṣviha /
tulyābhimāninaḥ sarve jāyante nāmarūpataḥ

1.14.2

devāścāṣṭavidhā ye ca tasminmamvantare 'dhipāḥ /
ṛṣayo manavaścaiva sarve tulyaprayojanāḥ

1.14.3

maharṣisargaḥ saṃkrānto vaṃśaṃ svāyaṃbhuvasya tu /
vistareṇānupūrvyā ca kīrtya mānaṃ nibodhata

1.14.4

manoḥ svāyaṃbhūvasyāsan daśa pautrāstu tatsamāḥ /
yairiyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā

1.14.5

sasamudrā karavatī prativarṣaṃ niveśitā /
svāyaṃbhuveṃ'tare pūrvamādye tretāyuge tathā

1.14.6

priyavratasya putraistaiḥ pautraiḥ svāyaṃbhuvasya tu /
prajā sattvatapoyuktaistairiyaṃ viniveśitā

1.14.7

priyavratātprajopetān vīrānkāmyānvyajāyata /
kanyā sā tu mahābhāga kardamasya prajā pateḥ

1.14.8

kanye dve daśa putrāśca samrāṭ kukṣiśca te śubhe /
tayorvai bhrātaraḥ śūrāḥ prajāpatisamā daśa

1.14.9

āgnīdhraścāgnibā huśca medhā medhātithirvasuḥ /
jyotiṣmān dyutimānhavyaḥ savanaḥ sabhra eva ca

1.14.10

priyavrato 'bhyaṣiñcattānsaptasaptasu pārthivān /
dvīpeṣu teṣu dharmeṇa dvīpāntāśca nibodhata

1.14.11

jaṃbūdvīpeśvaraṃ cakre āgnīdhraṃ sumahābalam /
plakṣadvīpeśvaraścāpi tena medhātithiḥ kṛtaḥ

1.14.12

śālmale tu vapuṣmantaṃ rājānaṃ so 'bhiṣiktavān /
jyotiṣmantaṃ kuśadvīpe rājānaṃ kṛtavānprabhuḥ

1.14.13

dyutimantaṃ ca rājānaṃ kraiñcadvīpe 'bhyaṣecayat /
śākadvīpeśvaraṃ cāpi havyaṃ cakre priyavrataḥ

1.14.14

puṣkarādhipatiṃ caiva savanaṃ kṛtavānprabhuḥ /
puṣkare savanasyātha mahāvītaḥ suto 'bhavat

1.14.15

dhātakiścāpi dvāvetau putrau putravatā varau /
mahāvītaṃ smṛtaṃ varṣaṃ tasya nāmnā mahātmanaḥ

1.14.16

nāmnā ca dhātakeścāpi dhātakīkhaṇḍa ucyate /
havyo vyajanayatputrāñ śākadvīpeśvarāñ prabhuḥ

1.14.17

jaladaṃ ca kumāraṃ ca sukumāraṃ maṇīvakam /
kusumottaramodākau saptamaṃ ca mahādrugam

1.14.18

jaladaṃ jaladasyātha prathamaṃ varṣamucyate /
kumārasya tu kaumāraṃ dvitīyaṃ parikīrtitam

1.14.19

sukumāraṃ tṛtīyaṃ tu sukumārasya tatssatam /
maṇīvasya caturthaṃ tu maṇīvakamihocyate

1.14.20

kusumottaravarṣaṃ yatpañcamaṃ kusumottaram /
modakasyāpi modākaṃ ṣaṣṭhaṃ varṣaṃ prakīrttitam

1.14.21

mahādrumasya nāmnā ca saptamaṃ tanmahādrumam /
teṣāṃ tu nāmabhistāni sapta varṣāṇi tatra vai

1.14.22

kraiñcadvīpeśvarasyāpi putro dyutimatastu vai /
kuśalo manonugaschoṣṇaḥ pāvanaścāndhakārakaḥ

1.14.23

muniśca dundubhiścaiva sutā dyutimatastu vai /
teṣāṃ svanāmabhirdeśāḥ kraiñcadvīpāśrayāḥ śubhāḥ

1.14.24

kuśalasya tu deśo 'bhūta kauśalo nāma viśrutaḥ /
deśo manonugasyāpi mānonuge ite smṛtaḥ

1.14.25

uṣṇasyoṣṇaḥ smṛto deśaḥ pāvanasyāpi pāvanaḥ /
andhakārasya deśastu āndhakāraḥ prakīrttitaḥ

1.14.26

muneśca maunideśo vai dundubherdundubhiḥ smṛtaḥ /
ete janapadāḥ sapta kraiñcadvīpe tu bhāsvarāḥ

1.14.27

jyotiṣmataḥ kuśadvīpe saptaivāsanmahaujasaḥ /
udbhijjo veṇumāṃścaiva vairatho lavaṇo dhṛtiḥ

1.14.28

ṣaṣṭhaḥ prabhākaraścā pi saptamaḥ kapilaḥ smṛtaḥ /
udbhijjaṃ prathamaṃ varṣaṃ dvitīyaṃ veṇumaṇḍalam

1.14.29

tṛtīyaṃ vai rathākāraṃ caturthaṃ lavaṇaṃ smṛtam /
pañcamaṃ dhṛtimadvarṣaṃ ṣaṣṭhaṃ varṣaṃ prabhākaram

1.14.30

saptamaṃ kapilaṃ nāma kapilasya prakīrttitam /
teṣāṃ deśāḥ kaśadvīpe tatsanāmāna eva ca

1.14.31

āśramācārayuktābhiḥ prajābhiḥ samalaṅkṛtāḥ /
śālmalasyeśvarāḥ sapta sutāste ca vapuṣmataḥ

1.14.32

śvetaśca haritaścaiva jīmūto rohitastathā /
vaidyuto mānasaścāpi suprabhaḥ saptamastathā

1.14.33

śvetastu deśaḥ śvetasya haritasya suhāritaḥ /
jīmūtasyāpi jīmūto rohitasyāpi rohitaḥ

1.14.34

vaidyuto vaidyutasyāpi mānasasya tu mānasaḥ /
suprabhaḥ suprabhasyāpi saptaite deśapālakāḥ

1.14.35

plakṣa dvīpaṃ pravakṣyāmi jaṃbūdvīpādanantaram /
sapta medhātithe putrāḥ plakṣadvīpeśvarā nṛpāḥ

1.14.36

jyeṣṭhaḥ śāntabhayo nāma dvitīyaḥ śiśiraḥ smṛtaḥ /
sukhodayastṛtīyastu caturtho nanda ucyate

1.14.37

śivastu pecamasteṣāṃ kṣemakaḥ ṣaṣṭha ucyate /
dhruvastu saptamo jñeyaḥ putrā medhātitheḥ smṛtāḥ

1.14.38

saptānāṃ nāmabhisteṣāṃ tāni varṣāṇi sapta vai /
tasmācchāntabhayaṃ caiva śiśiraṃ ca sukhodayam

1.14.39

ānandaṃ ca śivaṃ caiva kṣemakaṃ ca dhruvaṃ tathā /
tāni teṣāṃ samānāni sapta varṣāṇi bhāgaśaḥ

1.14.40

niveśitāni taistāni pūrvaṃ svāyaṃbhūventare /
medhā tithestu putraistaiḥ plakṣadvīpeśvarairnṛbaiḥ

1.14.41

varṇāśramācārayuktāḥ plakṣadvīpe prajāḥ kṛtāḥ /
plakṣadvīpādiṣu tveṣu śākadvīpāntikeṣu vai

1.14.42

jñeyaḥ pañcasu dharmo vai varṇāśramavibhājakaḥ /
sukhamāyuśca rūpaṃ ca balaṃ dharmaśca nityaśaḥ

1.14.43

pañcasveteṣu dvīpeṣu sarvasādhā raṇaṃ smṛtam /
prakṣadvīpaḥ pariṣkrānto jaṃbūdvīpaṃ nibodhata

1.14.44

āgnīdhraṃ jyeṣṭhadāyādaṃ kāmyāputraṃ mahābalam /
priyavrato 'bhya ṣiñcattaṃ jaṃbūdvīpeśvaraṃ nṛpam

1.14.45

tasya putrā babhūvurhi prajāpatisamā nava /
jyeṣṭho nābhiriti khyātastasya kiṃpuruṣo 'nujaḥ

1.14.46

harivarṣastṛtīyastu caturtho 'bhūdilāvṛtaḥ /
ramyastu pañcamaḥ putro hiraṇvān ṣaṣṭha ucyate

1.14.47

kurustu saptamasteṣāṃ bhadrāśvaścāṣṭamaḥ smṛtaḥ /
navamaḥ ketumālaśca teṣāṃ deśānnibodhata

1.14.48

nābhestu dakṣiṇaṃ varṣaṃ himākhyaṃ tu pitā dadau /
hemakūṭaṃ tu yadvarṣaṃ dadau kipuruṣāya tat

1.14.49

naiṣadhaṃ yatsmṛtaṃ varṣaṃ harivarṣāya taṃ dadau /
madhyamaṃ yatsumerostu dadau sa tadilāvṛtam

1.14.50

nīlaṃ tu yatsmṛtaṃ varṣaṃ ramyāyaitaptitā dadau /
śvetaṃ yaduttaraṃ tasmātpitrā dattaṃ hiraṇvate

1.14.51

yaduttare śṛṅgavato varṣaṃ tatkurave dadau /
sālyavantaṃ tathā varṣaṃ bhadrāśvāya nyavedayat

1.14.52

gandhamādanavarṣaṃ tu ketumāle nyavedayat /
ityetāni mayoktāni nava varṣāṇi bhāgaśaḥ

1.14.53

āgnī dhrasteṣu varṣeṣu putrāṃstānabhyaṣecayat /
yathākramaṃ sa dharmātmā tatastu tapasi sthitaḥ

1.14.54

ityetauḥ saptabhiḥ kṛtsnā saptadvīpā nive śitāḥ /
priyavratasya putraistaiḥ pautaiḥ svāyaṃbhuvasya ca

1.14.55

evaṃ varṣeṣu sarveṣu sanniveśāḥ punaḥ punaḥ /
kriyante pralaye vṛtte sapta saptasu pārthivaiḥ

1.14.56

evaṃ svabhāvaḥ kalpānāṃ dvīpānāṃ ca niveśane /
yāni kiṃpuruṣādyāni varṇāṇyaṣṭau śrutāni tu

1.14.57

teṣāṃ svabhāvataḥ siddhiḥ sukhaprāyamayatnataḥ /
viparyayo na teṣvasti jarāmṛtyubhayaṃ na ca

1.14.58

dharmādharmauṃ na teṣvāstā nottamādhamamadhyamāḥ /
na teṣvasti yugāvasthā kṣetreṣvaṣṭāsu sarvaśaḥ

1.14.59

nābhernisargaṃ vakṣyāmi himāhve 'sminnibodhata /
nābhistvaja nayatputraṃ merudevyāṃ mahādyutim

1.14.60

ṛṣabhaṃ pārthivaśreṣṭhaṃ sarvakṣatrasya pūrvajam /
ṛṣabhādbharato jajñe vīraḥ putraśatāgrajaḥ

1.14.61

sobhiṣicyarṣabhaḥ putraṃ mahāpravrajyayā sthitaḥ /
himāhvaṃ dakṣiṇaṃ varṣaṃ bharatāya nyavedayat

1.14.62

tasmāttu bhārataṃ varṣaṃ tasya nāmnā vidurbudhāḥ /
bharatasyātmajo vidvānsumatirnāma dhārmikaḥ

1.14.63

babhūva tasmin rājye taṃbharatastvabhyaṣecayat /
putrasaṃkrāmitaśrīstu vanaṃ rājā viveśa saḥ

1.14.64

tejasastatsutaścāpi prajāpatiramitrajit /
tejasasyātmajo vidvānindradyumna iti smṛtaḥ

1.14.65

parameṣṭhī sutaścāpi nidhane tasya cāpyabhūt /
pratīhāraḥ kulaṃ tasya nāmnā jajñe tadanvayaḥ

1.14.66

pratiharteti vikhyāto jajñe tasyāpi dhīmataḥ /
unnetā pratihartustu bhūmā tasya sutaḥ smṛtaḥ

1.14.67

udgīthastasya putro 'bhūtaprastāviścāpi tatsutaḥ /
prastāvestu vibhuḥ putraḥ pṛthustasya suto 'bhavat

1.14.68

pṛthoścāpi suto nakto naktasyāpi gayaḥ sutaḥ /
gayasyāpi naraḥ putro narasyāpi suto virāṭ

1.14.69

virāṭsuto mahāvīryo dhīmāṃstasya suto 'bhavat /
dhīmataśca mahānputro mahataścāpi bhauvanaḥ

1.14.70

bhauvanasya satastvaṣṭā virajāstasya cātmajaḥ /
rajā virajasaḥ putraḥ śatajidrajasastathā

1.14.71

tasya putraśataṃ tvāsīdrājānaḥ sarva eva tu /
viśvajyotiṣpradhānāste yairimā varddhitāḥ prajāḥ

1.14.72

tairidaṃ bhārataṃ varṣaṃ saptadvīpamihāṅkitam /
teṣāṃ vaṃśaprasūtaistu bhukteyaṃ bhāratī purā

1.14.73

kṛtatretādiyuktāstu yugākhyā hyekasaptatiḥ /
ye 'tītāstairyugaiḥ sārdhaṃ rājānaste tadanvayāḥ

1.14.74

svāyaṃbhuveṃ'tare pūrvaṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ /
evaṃ svāyaṃ bhuvaḥ sargo yenedaṃ pūritaṃ jagat

1.14.75

ṛṣibhirdaivataiścāpi pirtṛgandhavarākṣasaiḥ /
yakṣabhūtapiśācaiśca manuṣyamṛgapakṣibhiḥ /
teṣāṃ sṛṣṭiriyaṃ proktā yugaiḥ saha vivarttate

Original text: Brahmāṇḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc