Brahma Purana · Chapter 93

yatra dāśarathī rāmaḥ sītayā sahito dvija
pitṝn saṃtarpayām āsa pitṛtīrthaṃ tato viduḥ //

tatra snānaṃ ca dānaṃ ca pitṝṇāṃ tarpaṇaṃ tathā
sarvam akṣayatām eti nātra kāryā vicāraṇā //

yatra dāśarathī rāmo viśvāmitraṃ mahāmunim
pūjayām āsa rājendro munibhis tattvadarśibhiḥ //

viśvāmitraṃ tu tat tīrtham ṛṣijuṣṭaṃ supuṇyadam
tatsvarūpaṃ ca vakṣyāmi paṭhitaṃ vedavādibhiḥ //

anāvṛṣṭir abhūt pūrvaṃ prajānām atibhīṣaṇā
viśvāmitro mahāprājñaḥ saśiṣyo gautamīm agāt //

śiṣyān putrāṃś ca jāyāṃ ca kṛśān dṛṣṭvā kṣudhāturān
vyathitaḥ kauśikaḥ śrīmāñ śiṣyān idam uvāca ha //

yathā kathaṃcid yat kiṃcid yatra kvāpi yathā tathā
ānīyatāṃ kiṃtu bhakṣyaṃ bhojyaṃ vā mā vilambyatām
idānīm eva gantavyam ānetavyaṃ kṣaṇena tu //

ṛṣes tad vacanāc chiṣyāḥ kṣudhitās tvarayā yayuḥ
aṭamānā itaś ceto mṛtaṃ dadṛśire śunam //

tam ādāya tvarāyuktā ācāryāya nyavedayan
so 'pi taṃ bhadram ity uktvā pratijagrāha pāṇinā //

viśasadhvaṃ śvamāṃsaṃ ca kṣālayadhvaṃ ca vāriṇā
pacadhvaṃ mantravac cāpi hutvāgnau tu yathāvidhi //

devān ṛṣīn pitṝn anyāṃs tarpayitvātithīn gurūn
sarve bhokṣyāmahe śeṣam ity uvāca sa kauśikaḥ //

viśvāmitravacaḥ śrutvā śiṣyāś cakrus tathaiva tat
pacyamāne śvamāṃse tu devadūto 'gnir abhyagāt
devānāṃ sadane sarvaṃ devebhyas tan nyavedayat //

devaiḥ śvamāṃsaṃ bhoktavyam āpannam ṛṣikalpitam //

agnes tadvacanād indraḥ śyeno bhūtvā vihāyasi
sthālīm athāharat pūrṇāṃ māṃsena pihitāṃ tadā //

tat karma dṛṣṭvā śiṣyās te ṛṣeḥ śyenaṃ nyavedayan
hṛtā sthālī muniśreṣṭha śyenenākṛtabuddhinā //

tataś cukopa bhagavāñ śaptukāmas tadā harim
tato jñātvā surapatiḥ sthālīṃ cakre madhuplutām //

punar niveśayām āsa ulkāsv eva khago hariḥ
madhunā tu samāyuktāṃ viśvāmitraś cukopa ha
sthālīṃ vīkṣya tataḥ kopād idam āha sa kauśikaḥ //

śvamāṃsam eva no dehi tvaṃ harāmṛtam uttamam
no cet tvāṃ bhasmasāt kuryām indro bhītas tadābravīt //

madhu hutvā yathānyāyaṃ piba putraiḥ samanvitaḥ
kim anena śvamāṃsena amedhyena mahāmune //

viśvāmitro 'pi nety āha bhuktenaikena kiṃ phalam
prajāḥ sarvāś ca sīdanti kiṃ tena madhunā hare //

sarveṣām amṛtaṃ cet syād bhokṣye 'ham amṛtaṃ śuci
athavā devapitaro bhokṣyantīdaṃ śvamāṃsakam //

paścād ahaṃ tac ca māṃsaṃ bhokṣye nānṛtam asti me
tato bhītaḥ sahasrākṣo meghān āhūya tatkṣaṇāt //

vavarṣa cāmṛtaṃ vāri hy amṛtenārpitāḥ prajāḥ
paścāt tad amṛtaṃ puṇyaṃ haridattaṃ yathāvidhi //

tarpayitvā surān ādau tarpayitvā jagattrayam
vipraḥ saṃbhuktavāñ śiṣyair viśvāmitraḥ svabhāryayā //

tataḥ prabhṛti tat tīrtham ākhyātaṃ cātipuṇyadam
yatrāgataḥ surapatir lokānām amṛtārpaṇam //

saṃjātaṃ māṃsavarjaṃ tu tat tīrthaṃ puṇyadaṃ nṛṇām
tatra snānaṃ ca dānaṃ ca sarvakratuphalapradam //

tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ viśvāmitram iti smṛtam
madhutīrtham athaindraṃ ca śyenaṃ parjanyam eva ca //