Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brahma Purana · Chapter 245

245.1

aprabuddham athāvyaktam imaṃ guṇanidhiṃ sadā
guṇānāṃ dhāryatāṃ tattvaṃ sṛjaty ākṣipate tathā //

245.2

ajo hi krīḍayā bhūpa vikriyāṃ prāpta ity uta
ātmānaṃ bahudhā kṛtvā nāneva praticakṣate //

245.3

etad evaṃ vikurvāṇo budhyamāno na budhyate
guṇān ācarate hy eṣa sṛjaty ākṣipate tathā //

245.4

avyaktabodhanāc caiva budhyamānaṃ vadanty api
na tv evaṃ budhyate 'vyaktaṃ saguṇaṃ tāta nirguṇam //

245.5

kadācit tv eva khalv etat tad āhuḥ pratibuddhakam
budhyate yadi cāvyaktam etad vai pañcaviṃśakam //

245.6

budhyamāno bhavaty eṣa mamātmaka iti śrutaḥ
anyonyapratibuddhena vadanty avyaktam acyutam //

245.7

avyaktabodhanāc caiva budhyamānaṃ vadanty uta
pañcaviṃśaṃ mahātmānaṃ na cāsāv api budhyate //

245.8

ṣaḍviṃśaṃ vimalaṃ buddham aprameyaṃ sanātanam
satataṃ pañcaviṃśaṃ tu caturviṃśaṃ vibudhyate //

245.9

dṛśyādṛśye hy anugata tatsvabhāve mahādyute
avyaktaṃ caiva tad brahma budhyate tāta kevalam //

245.10

pañcaviṃśaṃ caturviṃśam ātmānam anupaśyati
budhyamāno yadātmānam anyo 'ham iti manyate //

245.11

tadā prakṛtimān eṣa bhavaty avyaktalocanaḥ
budhyate ca parāṃ buddhiṃ viśuddhām amalāṃ yathā //

245.12

ṣaḍviṃśaṃ rājaśārdūla tadā buddhaḥ kṛto vrajet
tatas tyajati so 'vyaktaṃ sargapralayadharmiṇam //

245.13

nirguṇāṃ prakṛtiṃ veda guṇayuktām acetanām
tataḥ kevaladharmāsau bhavaty avyaktadarśanāt //

245.14

kevalena samāgamya vimuktātmānam āpnuyāt
etat tu tattvam ity āhur nistattvam ajarāmaram //

245.15

tattvasaṃśravaṇād eva tattvajño jāyate nṛpa
pañcaviṃśatitattvāni pravadanti manīṣiṇaḥ //

245.16

na caiva tattvavāṃs tāta saṃsāreṣu nimajjati
eṣām upaiti tattvaṃ hi kṣipraṃ budhyasva lakṣaṇam //

245.17

ṣaḍviṃśo 'yam iti prājño gṛhyamāṇo 'jarāmaraḥ
kevalena balenaiva samatāṃ yāty asaṃśayam //

245.18

ṣaḍviṃśena prabuddhena budhyamāno 'py abuddhimān
etan nānātvam ity uktaṃ sāṃkhyaśrutinidarśanāt //

245.19

cetanena sametasya pañcaviṃśatikasya ha
ekatvaṃ vai bhavet tasya yadā buddhyānubudhyate //

245.20

budhyamānena buddhena samatāṃ yāti maithila
saṅgadharmā bhavaty eṣa niḥsaṅgātmā narādhipa //

245.21

niḥsaṅgātmānam āsādya ṣaḍviṃśaṃ karmajaṃ viduḥ
vibhus tyajati cāvyaktaṃ yadā tv etad vibudhyate //

245.22

caturviṃśam agādhaṃ ca ṣaḍviṃśasya prabodhanāt
eṣa hy apratibuddhaś ca budhyamānas tu te 'nagha //

245.23

ukto buddhaś ca tattvena yathāśrutinidarśanāt
maśakodumbare yadvad anyatvaṃ tadvad etayoḥ //

245.24

matsyodake yathā tadvad anyatvam upalabhyate
evam eva ca gantavyaṃ nānātvaikatvam etayoḥ //

245.25

etāvan mokṣa ity ukto jñānavijñānasaṃjñitaḥ
pañcaviṃśatikasyāśu yo 'yaṃ dehe pravartate //

245.26

eṣa mokṣayitavyaiti prāhur avyaktagocarāt
so 'yam evaṃ vimucyeta nānyatheti viniścayaḥ //

245.27

paraś ca paradharmā ca bhavaty eva sametya vai
viśuddhadharmā śuddhena nāśuddhena ca buddhimān //

245.28

vimuktadharmā buddhena sametya puruṣarṣabha
viyogadharmiṇā caiva vimuktātmā bhavaty atha //

245.29

vimokṣiṇā vimokṣaś ca sametyeha tathā bhavet
śucikarmā śuciś caiva bhavaty amitabuddhimān //

245.30

vimalātmā ca bhavati sametya vimalātmanā
kevalātmā tathā caiva kevalena sametya vai
svatantraś ca svatantreṇa svatantratvam avāpyate //

245.31

etāvad etat kathitaṃ mayā te tathyaṃ mahārāja yathārthatattvam
amatsaras tvaṃ pratigṛhya buddhyā sanātanaṃ brahma viśuddham ādyam

245.32

tad vedaniṣṭhasya janasya rājan pradeyam etat paramaṃ tvayā bhavet
vidhitsamānāya nibodhakārakaṃ prabodhahetoḥ praṇatasya śāsanam

245.33

na deyam etac ca yathānṛtātmane śaṭhāya klībāya na jihmabuddhaye
na paṇḍitajñānaparopatāpine deyaṃ tathā śiṣyavibodhanāya

245.34

śraddhānvitāyātha guṇānvitāya parāpavādād viratāya nityam
viśuddhayogāya budhāya caiva kṛpāvate 'tha kṣamiṇe hitāya

245.35

viviktaśīlāya vidhipriyāya vivādahīnāya bahuśrutāya
vinītaveśāya nahaitukātmane sadaiva guhyaṃ tv idam eva deyam

245.36

etair guṇair hīnatame na deyam etat paraṃ brahma viśuddham āhuḥ
na śreyase yokṣyati tādṛśe kṛtaṃ dharmapravaktāram apātradānāt

245.37

pṛthvīm imāṃ vā yadi ratnapūrṇāṃ dadyād adeyaṃ tv idam avratāya
jitendriyāya prayatāya deyaṃ deyaṃ paraṃ tattvavide narendra

245.38

karāla mā te bhayam asti kiṃcid etac chrutaṃ brahma paraṃ tvayādya
yathāvad uktaṃ paramaṃ pavitraṃ viśokam atyantam anādimadhyam

245.39

agādham etad ajarāmaraṃ ca nirāmayaṃ vītabhayaṃ śivaṃ ca
samīkṣya mohaṃ paravādasaṃjñam etasya tattvārtham imaṃ viditvā

245.40

avāptam etad dhi purā sanātanād dhiraṇyagarbhād dhi tato narādhipa
prasādya yatnena tam ugratejasaṃ sanātanaṃ brahma yathā tvayaitat

245.41

pṛṣṭas tvayā cāsmi yathā narendra tathā mayedaṃ tvayi noktam anyat
yathāvāptaṃ brahmaṇo me narendra mahājñānaṃ mokṣavidāṃ parāyaṇam

245.42

etad uktaṃ paraṃ brahma yasmān nāvartate punaḥ
pañcaviṃśaṃ muniśreṣṭhā vasiṣṭhena yathā purā //

245.43

punarāvṛttim āpnoti paramaṃ jñānam avyayam
nāti budhyati tattvena budhyamāno 'jarāmaram //

245.44

etan niḥśreyasakaraṃ jñānaṃ bhoḥ paramaṃ mayā
kathitaṃ tattvato viprāḥ śrutvā devarṣito dvijāḥ //

245.45

hiraṇyagarbhād ṛṣiṇā vasiṣṭhena samāhṛtam
vasiṣṭhād ṛṣiśārdūlo nārado 'vāptavān idam //

245.46

nāradād viditaṃ mahyam etad uktaṃ sanātanam
mā śucadhvaṃ muniśreṣṭhāḥ śrutvaitat paramaṃ padam //

245.47

yena kṣarākṣare bhinne na bhayaṃ tasya vidyate
vidyate tu bhayaṃ yasya yo nainaṃ vetti tattvataḥ //

245.48

avijñānāc ca mūḍhātmā punaḥ punar upadravān
pretya jātisahasrāṇi maraṇāntāny upāśnute //

245.49

devalokaṃ tathā tiryaṅ mānuṣyam api cāśnute
yadi vā mucyate vāpi tasmād ajñānasāgarāt //

245.50

ajñānasāgare ghore hy avyaktāgādha ucyate
ahany ahani majjanti yatra bhūtāni bho dvijāḥ //

245.51

tasmād agādhād avyaktād upakṣīṇāt sanātanāt
tasmād yūyaṃ virajaskā vitamaskāś ca bho dvijāḥ //

245.52

evaṃ mayā muniśreṣṭhāḥ sārāt sārataraṃ param
kathitaṃ paramaṃ mokṣaṃ yaṃ jñātvā na nivartate //

245.53

na nāstikāya dātavyaṃ nābhaktāya kadācana
na duṣṭamataye viprā na śraddhāvimukhāya ca //

Original text: Brahmapurāṇa 1-246 · Data entry Peter Schreiner Renate Söhnen-Thieme · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc