Brahma Purana · Chapter 16

bhajamānasya putro 'tha rathamukhyo vidūrathaḥ
rājādhidevaḥ śūras tu vidūrathasuto 'bhavat //

rājādhidevasya sutā jajñire vīryavattarāḥ
dattātidattau balinau śoṇāśvaḥ śvetavāhanaḥ //

śamī ca daṇḍaśarmā ca dantaśatruś ca śatrujit
śravaṇā ca śraviṣṭhā ca svasārau saṃbabhūvatuḥ //

śamiputraḥ pratikṣatraḥ pratikṣatrasya cātmajaḥ
svayaṃbhojaḥ svayaṃbhojād bhadikaḥ saṃbabhūva ha //

tasya putrā babhūvur hi sarve bhīmaparākramāḥ
kṛtavarmāgrajas teṣāṃ śatadhanvā tu madhyamaḥ //

devāntaś ca narāntaś ca bhiṣagvaitaraṇaś ca yaḥ
sudāntaś cātidāntaś ca nikāśyaḥ kāmadambhakaḥ //

devāntasyābhavat putro vidvān kambalabarhiṣaḥ
asamaujāḥ sutas tasya nāsamaujāś ca tāv ubhau //

ajātaputrāya sutān pradadāv asamaujase
sudaṃṣṭraś ca sucāruś ca kṛṣṇa ity andhakāḥ smṛtāḥ //

gāndhārī caiva mādrī ca kroṣṭubhārye babhūvatuḥ
gāndhārī janayām āsa anamitraṃ mahābalam //

mādrī yudhājitaṃ putraṃ tato vai devamīdhuṣam
anamitram amitrāṇāṃ jetāram aparājitam //

anamitrasuto nighno nighnato dvau babhūvatuḥ
prasenaś cātha satrājic chatrusenājitāv ubhau //

praseno dvāravatyāṃ tu nivasan yo mahāmaṇim
divyaṃ syamantakaṃ nāma sa sūryād upalabdhavān //

tasya satrājitaḥ sūryaḥ sakhā prāṇasamo 'bhavat
sa kadācin niśāpāye rathena rathināṃ varaḥ //

toyakūlam apaḥ spraṣṭum upasthātuṃ yayau ravim
tasyopatiṣṭhataḥ sūryaṃ vivasvān agrataḥ sthitaḥ //

vispaṣṭamūrtir bhagavāṃs tejomaṇḍalavān vibhuḥ
atha rājā vivasvantam uvāca sthitam agrataḥ //

yathaiva vyomni paśyāmi sadā tvāṃ jyotiṣāṃ pate
tejomaṇḍalinaṃ devaṃ tathaiva purataḥ sthitam //

ko viśeṣo 'sti me tvattaḥ sakhyenopagatasya vai
etac chrutvā tu bhagavān maṇiratnaṃ syamantakam //

svakaṇṭhād avamucyātha ekānte nyastavān vibhuḥ
tato vigrahavantaṃ taṃ dadarśa nṛpatis tadā //

prītimān atha taṃ dṛṣṭvā muhūrtaṃ kṛtavān kathām
tam abhiprasthitaṃ bhūyo vivasvantaṃ sa satrajit //

lokān bhāsayase sarvān yena tvaṃ satataṃ prabho
tad etan maṇiratnaṃ me bhagavan dātum arhasi //

tataḥ syamantakamaṇiṃ dattavān bhāskaras tadā
sa tam ābadhya nagarīṃ praviveśa mahīpatiḥ //

taṃ janāḥ paryadhāvanta sūryo 'yaṃ gacchatīti ha
svāṃ purīṃ sa visiṣmāya rājā tv antaḥpuraṃ tathā //

taṃ prasenajitaṃ divyaṃ maṇiratnaṃ syamantakam
dadau bhrātre narapatiḥ premṇā satrājid uttamam //

sa maṇiḥ syandate rukmaṃ vṛṣṇyandhakaniveśane
kālavarṣī ca parjanyo na ca vyādhibhayaṃ hy abhūt //

lipsāṃ cakre prasenasya maṇiratne syamantake
govindo na ca taṃ lebhe śakto 'pi na jahāra saḥ //

kadācin mṛgayāṃ yātaḥ prasenas tena bhūṣitaḥ
syamantakakṛte siṃhād vadhaṃ prāpa vanecarāt //

atha siṃhaṃ pradhāvantam ṛkṣarājo mahābalaḥ
nihatya maṇiratnaṃ tad ādāya prāviśad guhām //

tato vṛṣṇyandhakāḥ kṛṣṇaṃ prasenavadhakāraṇāt
prārthanāṃ tāṃ maṇer baddhvā sarva eva śaśaṅkire //

sa śaṅkyamāno dharmātmā akārī tasya karmaṇaḥ
āhariṣye maṇim iti pratijñāya vanaṃ yayau //

yatra praseno mṛgayāṃ vyacarat tatra cāpy atha
prasenasya padaṃ gṛhya puruṣair āptakāribhiḥ //

ṛkṣavantaṃ girivaraṃ vindhyaṃ ca girim uttamam
anveṣayan pariśrāntaḥ sa dadarśa mahāmanāḥ //

sāśvaṃ hataṃ prasenaṃ tu nāvindata ca tanmaṇim
atha siṃhaḥ prasenasya śarīrasyāvidūrataḥ //

ṛkṣeṇa nihato dṛṣṭaḥ padair ṛkṣas tu sūcitaḥ
padais tair anviyāyātha guhām ṛkṣasya mādhavaḥ //

sa hi ṛkṣabile vāṇīṃ śuśrāva pramaderitām
dhātryā kumāram ādāya sutaṃ jāmbavato dvijāḥ //

krīḍayantyā ca maṇinā mā rodīr ity atheritām //

siṃhaḥ prasenam avadhīt siṃho jāmbavatā hataḥ
sukumāraka mā rodīs tava hy eṣa syamantakaḥ //

vyaktitas tasya śabdasya tūrṇam eva bilaṃ yayau
praviśya tatra bhagavāṃs tad ṛkṣabilam añjasā //

sthāpayitvā biladvāre yadūṃl lāṅgalinā saha
śārṅgadhanvā bilasthaṃ tu jāmbavantaṃ dadarśa saḥ //

yuyudhe vāsudevas tu bile jāmbavatā saha
bāhubhyām eva govindo divasān ekaviṃśatim //

praviṣṭe 'tha bile kṛṣṇe baladevapuraḥsarāḥ
purīṃ dvāravatīm etya hataṃ kṛṣṇaṃ nyavedayan //

vāsudevo 'pi nirjitya jāmbavantaṃ mahābalam
lebhe jāmbavatīṃ kanyām ṛkṣarājasya saṃmatām //

maṇiṃ syamantakaṃ caiva jagrāhātmaviśuddhaye
anunīyarkṣarājaṃ tu niryayau ca tato bilāt //

upāyād dvārakāṃ kṛṣṇaḥ sa vinītaiḥ puraḥsaraiḥ
evaṃ sa maṇim āhṛtya viśodhyātmānam acyutaḥ //

dadau satrājite taṃ vai sarvasātvatasaṃsadi
evaṃ mithyābhiśastena kṛṣṇenāmitraghātinā //

ātmā viśodhitaḥ pāpād vinirjitya syamantakam
satrājito daśa tv āsan bhāryās tāsāṃ śataṃ sutāḥ //

khyātimantas trayas teṣāṃ bhagaṃkāras tu pūrvajaḥ
vīro vātapatiś caiva vasumedhas tathaiva ca //

kumāryaś cāpi tisro vai dikṣu khyātā dvijottamāḥ
satyabhāmottamā tāsāṃ vratinī ca dṛḍhavratā //

tathā prasvāpinī caiva bhāryāṃ kṛṣṇāya tāṃ dadau
sabhākṣo bhaṅgakāris tu nāveyaś ca narottamau //

jajñāte guṇasaṃpannau viśrutau rūpasaṃpadā
mādryāḥ putro 'tha jajñe 'tha vṛṣṇiputro yudhājitaḥ //

jajñāte tanayau vṛṣṇeḥ śvaphalkaś citrakas tathā
śvaphalkaḥ kāśirājasya sutāṃ bhāryām avindata //

gāndinīṃ nāma tasyāś ca gāḥ sadā pradadau pitā
tasyāṃ jajñe mahābāhuḥ śrutavān atithipriyaḥ //

akrūro 'tha mahābhāgo jajñe vipuladakṣiṇaḥ
upamadgus tathā madgur mudaraś cārimardanaḥ //

ārikṣepas tathopekṣaḥ śatruhā cārimejayaḥ
dharmabhṛc cāpi dharmā ca gṛdhrabhojāndhakas tathā //

āvāhaprativāhau ca sundarī ca varāṅganā
viśrutāśvasya mahiṣī kanyā cāsya vasuṃdharā //

rūpayauvanasaṃpannā sarvasattvamanoharā
akrūreṇograsenāyāṃ sutau vai kulanandanau //

vasudevaś copadevaś ca jajñāte devavarcasau
citrakasyābhavan putrāḥ pṛthur vipṛthur eva ca //

aśvagrīvo 'śvabāhuś ca supārśvakagaveṣaṇau
ariṣṭanemiś ca sutā dharmo dharmabhṛd eva ca //

subāhur bahubāhuś ca śraviṣṭhāśravaṇe striyau
imāṃ mithyābhiśastiṃ yaḥ kṛṣṇasya samudāhṛtām //

veda mithyābhiśāpās taṃ na spṛśanti kadācana //