Brahma Purana · Chapter 140

ātreyam iti vikhyātam anvindraṃ tīrtham uttamam
tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi bhraṣṭarājyapradāyakam //

gautamyā uttare tīra ātreyo bhagavān ṛṣiḥ
anvārebhe 'tha sattrāṇi ṛtvigbhir munibhir vṛtaḥ //

tasya hotābhavat tv agnir havyavāhana eva ca
evaṃ sattre tu saṃpūrṇa iṣṭiṃ māheśvarīṃ punaḥ //

kṛtvaiśvaryam agād vipraḥ sarvatra gatim eva ca
indrasya bhavanaṃ ramyaṃ svargalokaṃ rasātalam //

svecchayā yāti viprendraḥ prabhāvāt tapasaḥ śubhāt
sa kadācid divaṃ gatvā indralokam agāt punaḥ //

tatrāpaśyat sahasrākṣaṃ suraiḥ parivṛtaṃ śubhaiḥ
stūyamānaṃ siddhasādhyaiḥ prekṣantaṃ nṛtyam uttamam
śṛṇvānaṃ madhuraṃ gītam apsarobhiś ca vījitam //

upopaviṣṭaiḥ suranāyakais taiḥ saṃpūjyamānaṃ mahadāsanastham
jayantam aṅke vinidhāya sūnuṃ śacyā yutaṃ prāptaratiṃ mahiṣṭham

satāṃ śaraṇyaṃ varadaṃ mahendraṃ samīkṣya viprādhipatir mahātmā
vimohito 'sau munir indralakṣmyā samīhayām āsa tad indrarājyam

saṃpūjito devagaṇair yathāvat svam āśramaṃ vai punar ājagāma
samīkṣya tāṃ śakrapurīṃ suramyāṃ ratnair yutāṃ puṇyaguṇaiḥ supūrṇām

svam āśramaṃ niṣprabhahemavarjyaṃ samīkṣya vipro viramaṃ jagāma
samīhamānaḥ surarājyam āśu priyāṃ tadovāca mahātriputraḥ

bhoktuṃ na śakto 'smi phalāni mūlāny anuttamāny apy atisaṃskṛtāni
smṛtvāmṛtaṃ puṇyatamaṃ ca tatra bhakṣyaṃ ca bhojyaṃ ca varāsanāni

iccheyam indratvam ahaṃ mahātman kuruṣva śīghraṃ padam aindram atra
brūṣe 'nyathā cen madudīritaṃ tvaṃ bhasmīkaromy eva na saṃśayo 'tra

tadatrivākyāt tvaritaḥ prajānāṃ sraṣṭā vibhur viśvakarmā tadaiva
cakāra meruṃ ca purīṃ surāṇāṃ kalpadrumān kalpalatāṃ ca dhenum

cakāra vajrādivibhūṣitāni gṛhāṇi śubhrāṇy aticitritāni
cakāra sarvāvayavānavadyāṃ śacīṃ smarasyeva vihāraśālām

sabhāṃ sudharmāṇam aho kṣaṇena tathā cakārāpsaraso manojñāḥ
cakāra coccaiḥśravasaṃ gajaṃ ca vajrādi cāstrāṇi surān aśeṣān

nivāryamāṇaḥ priyayātriputraḥ śacīsamām ātmavadhūṃ cakāra
tadātriputro 'trimukhaiḥ sameto vajrādirūpaṃ ca cakāra cāstram

nṛtyādi gītādi ca sarvam eva cakāra śakrasya pure ca dṛṣṭam
tat sarvam āsādya tadā munīndraḥ prahṛṣṭacetāḥ sutarāṃ babhūva

āpātaramyeṣv api kasya nāma bhavaty apekṣā nahi gocareṣu
śrutvā ca daityā danujāḥ sametā rakṣāṃsi kopena yutāni sadyaḥ

svargaṃ parityajya kuto harir bhuvaṃ samāgato nv eṣa mithaḥ sukhāya
tasmād vayaṃ yāma ito nu yoddhuṃ vṛtrasya hantāram adīrghasattram

tataḥ samāgatya tadātriputraṃ saṃveṣṭayām āsur athāsurās te
saṃveṣṭayitvā puram atriputra kṛtaṃ tathā cendrapurābhidhānam

yo jāta eva prathamo manasvān devo devān kratunā paryabhūṣat
yasya śuṣmād rodasī abhyasetāṃ nṛmṇasya mahnā sa janāsa indraḥ

nāhaṃ harir naiva śacī madīyā neyaṃ purī naiva vanaṃ tad aindram
sa eva cendro vṛtrahantā sa vajrī sahasrākṣo gotrabhid vajrabāhuḥ

ahaṃ tu vipro vedavid brahmavṛndaiḥ samāviṣṭo gautamītīrasaṃsthaḥ
yatrāyatyāṃ nādya vā saukhyahetus tac cākārṣaṃ karma durdaivayogāt

saṃharasvedam ātreya yad indrasya viḍambanam
kṣemas te bhavitā satyaṃ nānyathā munisattama //

tadātreyo 'bravīd vākyaṃ yathā vakṣyanti mām iha
karomy eva mahābhāgāḥ satyenāgniṃ samālabhe //

evam uktvā sa daiteyāṃs tvaṣṭāraṃ punar abravīt //

yat kṛtaṃ tv atra matprītyāai aindraṃ tvaṣṭaḥ padaṃ tvayā
saṃharasva punaḥ śīghraṃ rakṣa māṃ brāhmaṇaṃ munim //

punar dehi padaṃ mahyam āśramaṃ mṛgapakṣiṇaḥ
vṛkṣāṃś ca vāri yatrāsīn na me divyaiḥ prayojanam
sarvam akramam āyātaṃ na sukhāya manīṣiṇām //

tathety uktvā prajānāthas tvaṣṭā saṃhṛtavāṃs tadā
daityāś ca jagmuḥ svasthānaṃ kṛtvā deśam akaṇṭakam //

tvaṣṭā cāpi yayau sthānaṃ svakaṃ saṃprahasann iva
ātreyo 'pi tadā śiṣyaiḥ saṃvṛtaḥ saha bhāryayā //

gautamītīram āśritya taponiṣṭho 'khilair vṛtaḥ
vartamāne mahāyajñe lajjito vākyam abravīt //

aho mohasya mahimā mamāpi bhrāntacittatā
kiṃ mahendrapadaṃ labdhaṃ kiṃ mayātra purā kṛtam //

evaṃ vadantam ātreyaṃ lajjitaṃ prābruvan surāḥ //

lajjāṃ jahi mahābāho bhavitā khyātir uttamā
ātreyatīrthe ye snānaṃ prāṇinaḥ kuryur añjasā //

indrās te bhavitāro vai smaraṇāt sukhabhāginaḥ
tatra pañca sahasrāṇi tīrthāny āhur manīṣiṇaḥ //

anvindrātreyadaiteya nāmabhiḥ kīrtitāni ca
teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca sarvam akṣayapuṇyadam //

ity uktvā vibudhā yātāḥ saṃtuṣṭaś cābhavan muniḥ //