Brahma Purana · Chapter 138

bhānutīrtham iti khyātaṃ sarvasiddhikaraṃ nṛṇām
tatredaṃ vṛttam ākhyāsye mahāpātakanāśanam //

śaryātir iti vikhyāto rājā paramadhārmikaḥ
tasya bhāryā sthaviṣṭheti rūpeṇāpratimā bhuvi //

madhucchandā iti khyāto vaiśvāmitro dvijottamaḥ
purodhās tasya nṛpater brahmarṣiḥ śamināṃ prabhuḥ //

diśo vijetuṃ sa jagāma rājā purodhasā tena nṛpapravīraḥ
purodhasaṃ prāha mahānubhāvaṃ jitvā diśaś cādhvani saṃniviṣṭaḥ

papracchedaṃ kena khedaṃ gato 'si hetuṃ vadasveti mahānubhāva
tvam eva rājye mama sarvamānyaḥ samastavidyāniravadyabodhaḥ

vidhūtapāpaḥ paritāpaśūnyaḥ kim anyacetā iva lakṣyase tvam
jiteyam urvī vijitā narendrā harṣasya hetau mahatīha jāte

kiṃ tvaṃ kṛśo me vada satyam eva dvijātivaryātimahānubhāva
saṃbodhya śaryātim uvāca vipraś chandomadhuḥ premamayīṃ priyoktim

śṛṇu bhūpāla madvākyaṃ bhāryayā yad udīritam
sthite yāme vayaṃ yāmo yāminī cārdhagāminī //

svāminī cāsya dehasya kāminī māṃ pratīkṣate
smṛtvā tat kāminīvākyaṃ śoṣaṃ yāti kalevaram
vikāre smarasaṃjāte jīvātur nalinānanā //

vihasya cābravīd rājā purodhasam ariṃdamaḥ //

tvaṃ gurur mama mitraṃ ca kim ātmānaṃ viḍambase
kim anena mahāprājña mama vākyena mānada
kṣaṇavidhvaṃsini sukhe kā nāmāsthā mahātmanām //

etad ākarṇya matimān madhucchandā vaco 'bravīt //

yatrānukūlyaṃ daṃpatyos trivargas tatra vardhate
na cedaṃ dūṣaṇaṃ rājan bhūṣaṇaṃ cātimanyatām //

ājagāma svakaṃ deśaṃ mahatyā senayā vṛtaḥ
parīkṣārthaṃ ca tatprema puryāṃ vārttām adīdiśat //

diśo vijetuṃ śaryātau yāte rākṣasapuṃgavaḥ
hatvā rasātalaṃ yāto rājānaṃ sapurodhasam //

rājño bhāryā niścayāya pravṛttā munisattama
vārttāṃ śrutvā dūtamukhān madhucchandaḥpriyā punaḥ //

tadaivābhūd gataprāṇā tad vicitram ivābhavat
tasyā vṛttaṃ tu te dṛṣṭvā dūtā rājñe nyavedayan //

yat kṛtaṃ rājapatnībhiḥ priyayā ca purodhasaḥ
vismito duḥkhito rājā punar dūtān abhāṣata //

śīghraṃ gacchantu he dūtā brāhmaṇyā yat kalevaram
rakṣantu vārttāṃ kuruta rājāgantā purodhasā //

iti cintāture rājñi vāg uvācāśarīriṇī //

vidhāsyaty akhilaṃ gaṅgā rājaṃs tava samīhitam
sarvābhiṣaṅgaśamanī pāvanī bhuvi gautamī //

etac chrutvā sa śaryātir gautamītaṭam āśritaḥ
brāhmaṇebhyo dhanaṃ dattvā tarpayitvā pitṝn dvijān //

purohitaṃ dvijaśreṣṭhaṃ preṣayitvā dhanānvitam
anyatra tīrthe sārtheṣu dānaṃ dehi prayatnataḥ //

etat sarvaṃ na jānāti rājñaḥ kṛtyaṃ purohitaḥ
gate tasmin gurau rājā vaiśvāmitre mahātmani //

sarvaṃ balaṃ preṣayitvā gaṅgātīre 'gnim āviśat
ity uktvā sa tu rājendro gaṅgāṃ bhānuṃ surān api //

yadi dattaṃ yadi hutaṃ yadi trātā prajā mayā
tena satyena sā sādhvī mamāyuṣyeṇa jīvatu //

ity uktvāgnau praviṣṭe tu śaryātau nṛpasattame
tadaiva jīvitā bhāryā rājñas tasya purodhasaḥ //

agnipraviṣṭaṃ rājānaṃ śrutvā vismayakāraṇam
pativratāṃ tathā bhāryāṃ mṛtāṃ jīvānvitāṃ punaḥ //

tadarthaṃ cāpi rājānaṃ tyaktātmānaṃ viśeṣataḥ
ātmanaś ca punaḥ kṛtyam asmaran nṛpater guruḥ //

aham apy agnim āvekṣya uta yāsye priyāntikam
athaveha tapas tapsye tato niścayavān dvijaḥ //

etad evātmanaḥ kṛtyaṃ manye sukṛtam eva ca
jīvayāmi ca rājānaṃ tato yāmi priyāṃ punaḥ //

etad eva śubhaṃ me syāt tatas tuṣṭāva bhāskaram
na hy anyaḥ kopi devo 'sti sarvābhīṣṭaprado raveḥ //

namo 'stu tasmai sūryāya muktaye 'mitatejase
chandomayāya devāya oṃkārārthāya te namaḥ //

virūpāya surūpāya triguṇāya trimūrtaye
sthityutpattivināśānāṃ hetave prabhaviṣṇave //

tataḥ prasannaḥ sūryo 'bhūd varayasvety abhāṣata //

rājānaṃ dehi deveśa bhāryāṃ ca priyavādinīm
ātmanaś ca śubhān putrān rājñaś caiva śubhān varān //

tataḥ prādāj jagannāthaḥ śaryātiṃ ratnabhūṣitam
tāṃ ca bhāryāṃ varān anyān sarvaṃ kṣemamayaṃ tathā //

tato yātaḥ priyāviṣṭaḥ prītena ca purodhasā
yayau sukhī svakaṃ deśaṃ tat tu tīrthaṃ śubhaṃ smṛtam //

tatra trīṇi sahasrāṇi tīrthāni guṇavanti ca
tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ bhānutīrtham udāhṛtam //

mṛtasaṃjīvanaṃ caiva śāryātaṃ ceti viśrutam
mādhucchandasamākhyātaṃ smaraṇāt pāpanun mune //

teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca sarvakratuphalapradam
mṛtasaṃjīvanaṃ tat syād āyurārogyavardhanam //