Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bower Manuscript · Chapter 2

2.1

paittike sarpiṣaḥ pānaṃ hitaṃ syāt sa virecanam* // 132a //
II. Fol. 1: Bower manuscript
r1 na mas tathāgatebhyaḥ // prākpraṇītair maharṣīṇāṃ yogamukhyais samanvitam* / vakṣye 'haṃ siddhasaṃka r ṣa ṃ nāmnā vai nāvanītakam*

2.2

nānāvyādhiparītānāṃ nṛṇāṃ strīṇā ñ ca yad dhitam* /
2 kumārāṇāṃ hitaṃ yac ca tat sarvam iha vakṣyate

2.3

samāsaratabuddhīnāṃ bhiṣajāṃ prītivardhanam* / yogabāhulyataś cāpi vistarajñaṃ manonugam*

2.4

adhyāyaṃ cūrṇayogānāṃ prathamaṃ cātra
3 vakṣyate / dvitīyaṃ ghṛtapānānāṃ tṛtīyaṃ tailasaṃjñitam*

2.5

caturthaṃ miśrakaṃ nāma nānāvyādhicikitsitam* / pañcamaṃ vastiyogānāṃ rasāyanavidhā tataḥ

2.6

4 saptamaṃ ca yavāgūnāṃ vṛṣyam aṣṭamam ucyate / netrāṃjanānāṃ navamaṃ daśamaṃ keśarañjanam*

2.7

abhayākalpanāmākhyam atraikādaśam ucyate / dvādaśaṃ syāc chailajatoś citra ka sya trayodaśam*

2.8

5 kumārabhṛtyam apy atra syāc caturdaśam iṣyate / vandhyācikitsitākhyaṃ ca jñeyaṃ pañcadaśaṃ budhaiḥ

2.9

subhagācikitsitākhyāñ ca tathā ṣoḍaśakaṃ matam* / ity ete ṣoḍa śā dhyāyā
6 vijñeyā nāvanītakam*

2.10

nedaṃ dadyād aputrāya na cābhrātre kathaṃcana / aśiṣye prastavo na syāt kartavya iti me matiḥ

2.11

ṛ
7 tālīsapatraṃ maricaṃ nāgaraṃ pippalī tathā / yathottaraṃ bhāgavṛddhās tvagele cārdhabhāgike

2.12

pippalyaṣṭaguṇā cātra pradeyā
8 sitaśarkarā / kāsaśvāsāruciharaṃ taccūrṇaṃ bhaktarocanam*

2.13

hṛtpāṇḍugrahaṇīśoṣakāsaplīhajvarāpaham* / chardyatīsāragulmaghnaṃ mūḍhavātānulomanam iti

2.14

{O} tālīsa kaṃ
9 nāma cūrṇam* {O} yavānīṃ tintiḍīkāṃ ca nāgaraṃ sāṃblavetasam* / dāḍimaṃ vadaraṃ cāmblaṃkārṣikāny upakalpayet*

2.15

dhānyasauvarcalājājī varāṃgaṃ cārdhakārṣikāḥ / pippa l ī nā ṃ
10 śataṃ tv ekaṃ dve śate maricasya ca

2.16

śarkarāyāś ca catvāri palāny ekatra cūrṇayet* / jihvāviśodhanaṃ hṛdyaṃ tac cūrṇaṃ bhaktarocanam*

2.17

hṛtplīhapārśvaśūlaghnaṃ vivandhānāhanā śa nam* /
11 kāsaśvāsaharaṃ grāhi grahaṇyarśovikāranud iti

2.18

{O} ṣāḍavaṃ nāma cūrṇam* {O} // ṛ
v1 x x x x ^ mṛdvī kā pippalī viśvabheṣajam* / mātuluṃgarasakṣaudralīḍhaḥ śvāsanibarhaṇam*

2.19

lājā pātā ^ _ _ naś cāṃjanaṃ pippalīkaṇāḥ / śirīṣapuṣpasva ra sa yu ktaḥ
2 svāsaharaḥ paraḥ

2.20

madhukaṃ maricaṃ bhārgī mṛdvīkā puṣkarāguru / madhusarpiyuto leho hikkāśvāsanivāraṇaḥ

2.21

śikhināḍaṃ ruroḥ śṛṃgam ṛṣyaskandha ṃ ghṛtā plu tam* /
3 dagdham antaḥ puṭe śvāsī lihyāt tan madhusarpiṣā

2.22

pravāḍaśaṃkhatriphalācūrṇaṃ madhughṛtāplutam* / pippalīgairikaṃ caiva lehyaṃ hikkānivāraṇam*

2.23

śaṇa bī jaṃ
4 pravāḍaṃś ca gairikaṃ caiva lehayet* / hikkāyāṃ madhusarpibhyāṃ kharoṣṭrāśvāsthibhasma ca

2.24

pibed eraṇḍatailaṃ vā vāruṇīmaṇḍamiśritam* / hikkāśvāsa ni vṛttyarthaṃ
5 snigdhaḥ saṃśodhanaṃ pibed iti

2.25

II. Fol. 2: Bower manuscript
r1 sitopala ṃ tukākṣīrīṃ pippalīṃ bahulāṃ tvacam* / antyād ūrdhvaṃ dviguṇitaṃ lehayen madhusarpiṣā

2.26

cūrṇitān prāśayed vā t ān śvāsakāsakaphānudaḥ / pārśvaśūlinam alpāgniṃ suptajihva m
2 arocakim*

2.27

{X} vardhamānakaṃ nāma cūrṇam* {X} ṣaḍīpuṣkarajīvantīcorakāgurunāgaraiḥ / pippalīmustasurasatvagelodīcyabhāgikaiḥ

2.28

tāmalakyās tu cūrṇaṃ ta c
3 charkarāṣṭaguṇā bhavet* / śvāsakāsajvaraharaṃ pārśvahṛcchūlanāśanam iti

2.29

{O} ṣaḍyādikaṃ nāma cūrṇam* {X} hiṃguṃ trikaṭukaṃ pāṭhāṃ havuṣām abhayāṃ ṣaḍīm* / ajamodā ja gandhe
4 ca tintiḍīkāṃblavetasam*

2.30

dāḍimaṃ puṣkaraṃ dhānyam ajājīṃ citrakaṃ vacām* / dvau kṣārau lavaṇe dve ca cavyaṃ caikatra cūrṇayet*

2.31

cūrṇam etat prayoktavyam annapāneṣv a na tyayam* /
5 prāgbhaktam athavā peyaṃ bhaktenoṣṇodakena vā

2.32

pārśvahṛdvastiśūleṣu gulme vātakapholbaṇe / grahaṇyarśovikā re ṣu
6 plīhe pāṇḍvāmaye 'rucau

2.33

ānāhe mūtrakṛcchre ca yonīgudarujāsu ca / urovivandhe kāse ca hikkāśvāse galagrahe

2.34

bhāvitaṃ
7 mātuluṃgasya cūrṇam etad rasena vā / bahuśo guḍikāḥ kāryāḥ kārṣikās syus tato 'dhikam*

2.35

{X} mātuluṃgaguḍikā nāma {X} kaṭutrikaṃ tiktakarohiṇīṃ yavaṃ cirātatikto 'tha śa ta krater
8 yavāḥ / samāḥ syur ete dviguṇaṃ tu citrakād dvir aṣṭabhāgaṃ kuṭajatvacaṃ tathā

2.36

susūkṣmapiṇḍaṃ śiśirāṃbusaṃyutaṃ piben manuṣyo 'rdhapalaṃ guḍānvitam* / jvaraṃ prame haṃ
9 śvayathūn arocakaṃ hy asad rajo gulmam athāpi pāṇḍutām*

2.37

anye 'pi ye pittakaphānubandhā rogā narāṇāṃ subhṛśāturāṇām* / sarvāñ jayec cūrṇam idaṃ prayuktam*
10 ātreyajuṣṭaṃ laguḍākhyam agryam iti

2.38

{O} laguḍacūrṇaṃ nāma {O} triphalāyās trayo bhāgā bhāgās trikaṭukāt trayaḥ / citramustāviḍaṃgānāṃ bhāgāḥ syur nava cāyasāt*

2.40

{X}
v1 na vā yasam idaṃ cūrṇaṃ pāṇḍuśvayathuroganut* // 39a // {X} rāsnāṃ sasauvarcalabhadramustām agāradhūmaṃ kaṭukatrikaṃ ca / kṣāro yavānāṃ ṣaḍi cet samāṃśā bhāgāḥ samāś cūrṇakṛtā vidheyā iti

2.41

{X}
2 kaṇṭharogapraśamanaḥ {X} rasāñjanaṃ dāruharidrikā tvacaṃ tathā bhavet tejavatī sapippalī / samāni kuryāt tulitāni buddhimāñ jalena piṣṭvā guḍikā nidhāpayet*

2.42

śameti raktaṃ
3 mukhapākam eva ca galagrahaṃ kaṇṭhaviḍālikāṃ tatheti

2.43

{X} mukharogaghnā guḍikā {X} triphalāyās tu kuḍavaṃ pippalyāḥ kuḍavaṃ tathā / viḍaṃgamaricābhyāñ ca kuḍave dve
4 samāvapet*

2.44

palaṃ palaṃ ca kurvīta dantīcitrakayor api / granthikāt pippalīmūlāt palaṃ kuṣṭhapalan tathā

2.45

śṛṃgaverapale dve ca vyaphalāni ca / peṣyāny ardhapalīnāni yāni tāni
5 nibodhata

2.46

rāsnāṃ balāṃ gokṣurakaṃ madhukaṃ devadāru ca / vacāṃ prativiṣāṃ pāthāṃ mustaṃ kaṭukarohiṇīm*

2.47

kaṭphalaṃ śārive dve ca śyāmābhallātakāni ca / punarna vāṃ
6 tejavatīṃ tvacaṃ patraṃ śatāvarīm*

2.48

niculaṃ trivṛtāṃ bhārgīṃ kuṭajasya phalaṃ tvacam* / etad auṣadhasaṃbhāraṃ sūkṣmacūrṇaṃ tu kārayet*

2.49

7 yāvad etad bhavec cūrṇaṃ dvis tāvat syād ayorajaḥ / tad ekatra kṛtaṃ yuktyā lehayeta madhudravam*

2.50

kṣīraṃ cānupibed yuktyā nirannakṣīrasevitā / ayo ra jīyam
8 ity etat khyātaṃ siddhaṃ rasāyanam*

2.51

saṃvatsaraprayogena śataṃ varṣāṇi jīvati / māsadravyena manujo jīveta śaradāṃ śatam*

2.52

nihanyāc chvayathuṃ cograṃ vṛkṣam indrāśa ni r
9 yathā / pāṇḍurogam athārśāṃsi mandam agniṃ krimīn api

2.53

bhagandalāṃ kāmalāṃ ca kuṣṭhāṇi jaṭharāṇi ca / plihaṃ gulmān apasmāraṃ śūlāni parikartikām*

2.54

10 yasmin yasmin vikāre tu yujyate 'yam ayorajī / tāṃs tān nihanti vai sadyo devārīn kuliśo yathā

2.55

anuprayogo lājānāṃ saktavo madhusaṃyutāḥ /
II. Fol. 3: Bower manuscript
r1 k ṣ ī rānup ā nā lehāḥ syuḥ saptāṣṭau divasāni tu

2.56

{X} ayorajīyan nāma cūrṇam* {X} mustailā candanoś ī rayavāni vyoṣavatsakau / phalaṃ tri kaṭukā dāru dārvītvakparpaṭatvacaḥ

2.57

paṭolanimba ṣa ḍgranthāmūrvābhūnimbaśigrukāḥ /
2 cūrṇās trāyantisaurāṣṭrasūkṣmāprativiṣāḥ samāḥ

2.58

tiktako nāma hṛdgulmaśūlahā sāṃnipātanud iti / tiktakaṃ nāma cūrṇam* {X} pippaly ati vi ṣā
3 hiṃgunāgarendrayavā vacā

2.59

pāṭhājamodā kaṭukā vṛṣasauvarcalābhayāḥ / vṛṣadvādaśakaṃ cūrṇam ajīrṇānāhaśūlanud iti

2.60

{X} vṛṣadvādaśakaṃ nāma cūrṇaṃ {X}
4 māgadhyāḥ kuḍavaḥ syān maricād api ca kuḍavas tathā deyaḥ / nāgarapalāni ṣaṭ syuḥ paṃca ca tālīsapatrasya

2.61

sūkṣmelāyāḥ karṣo guḍasya dadyād bhiṣak tathārdhatulām* / etac cūrṇaṃ kṛtvā
5 guḍikāḥ palasaṃmitāḥ kuryāt*

2.62

kāsaṃ śleṣmo dr ekaṃ bhaktasyārocakaṃ viṣamam agnim* / śamayaty ajīrṇam eva ca guḍikā siddhārthikā nāma

2.63

{X} siddhārthikā guḍikā {X} sūkṣmelā
6 tvacanāgapuṣpamaricaṃ syāt pippalī nāgaraṃ elābhāgavivardhitaiḥ sama dhṛtaiś cūrṇaiḥ samā śarkarā / etac cūrṇam ajīrṇagulmajaṭhareṣv arśassu hṛdrogiṇāṃ hikkā śvā siṣu
7 pārśvaśūliṣu hitaṃ kaṇṭhe vikārāś ca ye

2.64

vardhamānakaṃ nāma cūrṇam* {X} sūkṣmelā surasaṃ hiṃgūṃ tintiḍīkāmblavetase / elāṃ tāmalakīṃ jīvāṃ ṣaḍīṃ puṣka ra m
8 eva ca

2.65

bhiṣak puṣkaramūlaṃ ca kāsaśvāsiṣu yojayet* / hikkāsu pārśvaśūleṣu vāte ca kaphasaṃvṛte

2.66

{X} sūkṣmelāvardhamānakaṃ {X} ślo 2 // sauvarcalāmblavetasapippalyo nāgaraṃ vacāṃ
9 hiṃgum* / hṛjjaṭharaśūlanāśanam auṣadham uṣṇāmbunā peyam*

2.67

{X} sauvarcalādyaṃ cūrṇam* {X} kuṭajayavapippalīnāṃ dve karṣe madhurasāya sārdhapalam* / pāṭhāpalaṃ ca dadyāt*
10 dve ca pale śṛṃgaverasya

2.68

sauvarcalasya karṣaṃ karṣaṃ kṣārasya yāvaśūkasya /
v1 _ _ s tathārdhakarṣaṃ tac cūrṇaṃ kārayet sūkṣmam*

2.69

asya tu mārjārapadaṃ piben naraḥ sarpiṣā yavāgvā vā / madyaṃ vā śīlayatā madyenāloḍya pātavyam*

2.70

etaṃ nihanty ajīrṇaṃ plī haṃ
2 mehaṃ ca pāṇḍurogaṃ ca / sabhagandarārśāṃsi ca pītvāriṣṭaṃ prayogena

2.71

{X} cūrṇāriṣṭaṃ nāma {X} hiṃgubhāgo bhaved eko vacāyā dviguṇo bhavet* / viḍaṃ triguṇitaṃ dadyāc chṛṃgaveraṃ catu r
3 guṇam*

2.72

yavānikā pañcaguṇā ṣaḍguṇā cābhayā bhavet* / citrakaḥ saptaguṇitaḥ sūkṣmacūrṇāni kārayet*

2.73

etac cūrṇaṃ kṛtaṃ sūkṣmaṃ pāyayīta prasannayā / madyena vā tathānyena dadyād uṣṇo da kena
4 vā

2.74

gulmaghnaṃ dīpanīyaṃ ca arśoghnaṃ śūlanāśanam* / kāsaśvāsaharaṃ caiva cūrṇam ānāhanāśanam*

2.75

ātreyavihitaṃ mukhyaṃ nāmnā śārdūlam ucyate // {O} śārdūlaṃ cūrṇaṃ ślo 4 // {X} //
5 sauvarcalasya ca palaṃ dviguṇaṃ cāmblavetasam*

2.76

caturguṇaṃ ajājīnāṃ maricaṃ cāṣṭamaṃ bhavet* / mātuluṃgarasenaitad guḍikāṃ kārayed bhiṣak*

2.78

praśāntam agniṃ janayed vātaśū la ṃ ca nāśayet* // 77a //
6 {X} āśvinī mātuluṃgaguḍikā {X} syān mātuluṃgasya rasaṃ saśuktaṃ trīṇy ūṣaṇāny ambilavetasaṃ ca / viḍaṃ yavānīṃ lavaṇottamākhyaṃ sauvarcalaṃ syā d
7 guḍikātha kāryāḥ

2.79

arśāṃsi tāḥ saṃśamayanti pītāḥ śūlāni hanyur hṛdipārśvayoś ca / ānāhayogān api cātisāram arocakaṃ vātakṛtaṃ ca gulmam*

2.80

{X} āmblikā mātuluṃgagu ḍi kā {X} //
8 syāc citrakaṃ trikaṭukaṃ saha puṣkareṇa hiṃgvamblavetasayutāṃ saviḍāśvagandhām* / kustumburūṇi vacayā saha dāḍimaṃ ca sauvarcalaṃ yavamayaṃ tu navaṃ ca
9 kṣaram*

2.81

dadyāt tulādhṛtasamāṃśanavāṃ yavānīṃ kṛṣṇājagandhapiśunāmarajām ajājīm* / tad bhāskarāṃśupariśuṣkasamāhitāṃśaṃ cūrṇaṃ bhiṣak samarasaṃ tanu yojayīta

2.82

10 tad bījapūrakarasair nicitaṃ prapiṣya kuryād vimṛdya guḍikā vadarapramāṇāḥ / ekām ariṣṭamadhumādhavaśārkareṇa kālyaṃ pibeta surayā
II. Fol. 4: Bower manuscript
r1 dadhimastunā vā

2.83

kāsaṃ śvāsaṃ pāṇḍurogaṃ cirasthaṃ plīhaṃ cograṃ śūlam ānāham ugram* / hikkāṃ hṛdrogaṃ jāḍyatāṃ ṣṭīvanatvam āmātisāraṃ ca saśūlagulmam*

2.84

viṣūcikām alasakam agni mārdavaṃ
2 pravāhikāṃ gudaparitāpam arśasām* / śamenti tā vidhivad ihottamaṃ tamaḥ prayojitā hy api khalu gharmavāriṇā

2.85

{X} āśvinī mātuluṃgaguḍikā ślo 5 {X} pāṭhākaliṃgayava mu stakarohiṇīnāṃ
3 bhāgāḥ sahātiviṣayā dharaṇāni kuryāt* / kuryāc caturthadharaṇena samāṃ haridrāṃ mutreṇa goḥ saha pibed atha cūrṇam etat*

2.86

kuṣṭhāṇi ṣaṭtri ṃśat i kān i
4 nihanti dehe sthānāni naśayati saptamahākṣayasya / gulmāṃś ca nāśayati māsakṛtaḥ prayogaḥ sarvānnikasya ghṛtamāṃsaparasya jantor iti

2.87

{X} gulma cūrṇam āśvinam* {X}
5 pippalī saviḍakṣārās tathaiva ca suvarcikā / śṛṃgaveraṃ samaricaṃ saindhavaṃ lavaṇaṃ tathā

2.88

yavānīm atha dantīñ ca tṛvṛtā vatsakaṃ tathā / sauvarcalam ajājīṃ ca triphalāñ cātra dā pa yet*

2.89

6 samabhāgāni sarvāṇi sūkṣmacūrṇāni kārayet* / cūrṇayogo bhavec chreṣṭho gomūtreṇa subhāvitaḥ

2.90

etat snigdhaśarīrasya snigdhāhārasya dehinaḥ /
7 viḍālapadamātraṃ tu dadyād uṣṇena vāriṇā

2.91

parijīrṇe tatas tasmin yadā tu tṛṣito bhavet* / ghṛtagandhām avakṣārīn dāḍimasya rasena vai

2.92

pāyayīta bhiṣak chreṣṭhas tadā saṃpa dya te
8 sukhī / tasyāṃ tu parijīrṇāyām āhārārthī yadā bhavet*

2.93

tadā lohitaśālīnāṃ susvinnaṃ mṛducodanam* / bhojayej jāṃgalarasair vyaktāmblalavaṇīkṛtaiḥ

2.94

viṣūcikāyā arśassu vikārā
9 vividhāś ca ye / durbhukte cāpy ajīrṇe ca tathā pāṇḍvāmayeṣu ca

2.95

vātagulmeṣu ca tathā grahaṇīdoṣiṇaś ca ye / etad yogaṃ prayuñcānaḥ sukham āpnoti mānavaḥ

2.96

{O} māgadhaṃ cūrṇam* ṛ
10 ubhe haridre maricaṃ padmaṃ kuṣṭhaṃ sapippalī / karpāsamūlaṃ māṃsī ca svarjyāḥ kṣāram athāṣṭamam*

2.97

etāni samabhāgāni dṛṣadāyāṃ prapīṣayet* / kolāsthimātrāṃ g uḍikā ṃ chāy āṃ
11 pariśoṣayet*

2.98

tatas tu guḍikām ekāṃ dadyād uṣṇena vāriṇā /
v1 x x x x p r aśam y an te rogajātāni tāñ cchṛṇu

2.99

ajīrṇakam udāvartaṃ mūtrakṛcchraṃ galagraham* / ānāhaṃ vātagulmaṃ ca yac ca lūtāviṣaṃ bhavet*

2.100

sarvaṃ dūṣīviṣa ṃ ha n ti x x v ṛśc i kadaṣṭ a kam* /
2 mūḍhavātam apasmāraṃ śāṇḍhyaṃ śāṇḍhyapumāṃś ca yaḥ

2.101

bhūtagraham athonmādaṃ mūḍhagarbhāś ca yās striyaḥ / daṃṣṭrāmūlaviṣārtheṣu pānam ālepanaṃ tathā

2.102

{O} haridrācūrṇam āśvinaṃ ślo 6 {O} ṣaḍī vacā
3 tāmalakī pippalī viśvabheṣajam* / guḍaṃ ghṛtena bharjitvā kārayed guḍikāṃ bhiṣak*

2.103

uroghātaṃ pratiśyāyaṃ pārśvahṛtkukṣivedanām* / śuṣkakāsaṃ ca balavat sarvam etena sādhayed iti

2.104

ṛ
4 guḍikā gauḍikā ślo 2 {O} dve maricaśate kārye māgadhyā pippalīśataṃ caikam* / palam api ca śarkarāyāḥ syān nāgarakas tathā mukhyaḥ

2.105

syāt tintiḍīkakarṣo dāḍimakarṣaḥ śucir vadarakarṣaḥ /
5 deyo varāṃgakarṣas tathārdhakarṣas tv ajājīnām*

2.106

amblātakasya karṣaḥ karṣārdhaṃ dhyānyakasya vicitasya / sauvarcalakarṣayutaś cūrṇāriṣṭaḥ paramasiddhaḥ

2.107

eṣa samūlān arśāñ ccha ma yed
6 grahaṇīñ ca dīpayati śāntām* / hṛdrogapāṇḍuroge nihanti kāsaṃ saha śvāsam iti

2.108

{O} cūrṇāriṣṭaḥ nāvanītake cūrṇayogās samāptāḥ {X}
7 prathamo 'ddhāyas[adhyāya] samāptaḥ idaṃ amṛtarasaprakhyaṃ rasāyanaṃ balavivardhanaṃ nṛṇām* / amṛtaprāśaṃ nāmnā sarpir udāraṃ pravakṣyāmi

2.109

āmalakarasaprasthaḥ
8 kṣīravidāryās tathā bhavet prasthaḥ / prasthaś cekṣurasasya hi gṛṣṭīkṣīrasya tadvac ca

2.110

prasthaṃ prasthaṃ sudhṛtaṃ ghṛtasya dadyāc ca śāradasyātra / auṣadhyaś ca supiṣṭāḥ
9 imāḥ pradeyāḥ pramāṇena

2.111

ṛṣabhakam ṛddhiṃ madhukaṃ vidārigandhāṃ tathā payasyāñ ca / sahadevāṃ sānantāṃ madhūlikāṃ viśvadevāñ ca

2.112

dve mede 'rṣyaproktāṃ
10 śatāvarīṃ mudgamāṣaparṇyau ca / śrāvaṇy athātmaguptāṃ vīrāñ ca palārdhikān bhāgān*

2.113

mṛdvīkāṃ karjūraṃ vadarāṇy api kuḍavasaṃmitāṃ kuryāt* / akṣoḍatindukānāṃ nikocakānāñ ca
11 bh āgār dh am*

2.114

II. Fol. 5: Bower manuscript
r1 etat s i ddhaṃ jñātvā paripūtaṃ sthāpayec chubhe bhāṇḍe / śītībhūte dadyān madhunaḥ prasthaṃ supūtasya

2.115

ṣoḍaśa palāni dadyād vṛtāni sitaśa r karācū r ṇasya / mar i cā r dhapalaṃ dadyāt palaṃ ca sūkṣmaila yā
2 deyam*

2.116

sūkṣmair etaiś cūrṇair avacūrṇya khajena manthayet prajñaḥ / tasya tu mātrāṃ matimān agni balaṃ prekṣya yuṃjīta

2.117

jīrṇe ca jāṅgalarasair bhiṣajā śālyodanaṃ pradātavyam* / aṃrta prā śyaṃ
3 mukhyaṃ balavarṇavivardhanaṃ puṃsām*

2.118

kṣīṇakṣate prayojyaṃ vṛddheṣv atha karśiteṣu bāleṣu / tāmyatsu tathā śvasatāṃ prayojyam etac ca hikkāyām*

2.119

amṛtaṃ nāma vikhyātaṃ sarpir ātreya ni rmitam iti //
4 {X} amṛtaprāśaṃ nāma ghṛtaṃ ślo 11 pā 1 {O} priyaṃguṃ tagaraṃ kuṣṭhaṃ dāḍimaṃ sailavālukam*

2.120

tālīsamedatriphalāṃ kesaraṃ bṛhatīdvayam* / nīlotpalaṃ devadā ruṃ
5 candanaṃ dve ca śārive

2.121

dve haridre viḍaṅgā ca sumanākusumāni ca / dantīm aṃśumatīñ caiva māṃjiṣṭhā sālaparṇy api

2.122

akṣamātrair ghṛtaprasthaṃ pacet toye caturguṇe / etat kalyā ṇa kaṃ
6 nāma pānīye sarpiṣaṃ varam*

2.123

kāsaṃ śvāsaṃ pratiśyāyaṃ tṛtīyakacaturthakau / unmādakṣatavaisarpaṃ pramehān vātaśoṇitam*

2.124

hikkāṃ chardiṃ pāṇḍurogaṃ śvayathūn*
7 mūtranigraham* / retodoṣāś ca ye puṃsāṃ yonīdoṣāṃś ca yoṣitām*

2.126

bandhyā ca labhate garbhaṃ garān api ca śātayet* / cūrṇayogādhikāreṣu viṣasandūṣiteṣu ca

2.126

plīheṣv arśassu
8 gulmeṣu ghṛtam etad yathāmṛtam* / balavarṇakaraṃ caiva dīpanīyaṃ pracārakam*

2.127

alakṣmīm api nirhanyāt tiṣṭhaty etad ghṛtaṃ gṛhe // {X} ghṛtaṃ kalyāṇakaṃ nāma ślo 8 {X}
9 jīvakarṣabhakau vīrā kākanāsā mṛṇāly api

2.128

mudgaparṇīṃ māṣaparṇīm ṛddhiṃ medāñ ca saṃharet* / mahāsahāṃ kṣudrasahāṃ tathā kākoḍim eva ca

2.129

abhīruparṇīṃ haṃsapadīṃ ṣaḍīm*
10 kacchu phalāni ca / phalaṃ kharjūramṛdvīkām āmram āmalakāni ca

2.130

pippalīṃ śṛṅgaveraṃ ca tathaiva guḍaśarkarām* / eteṣāṃ garbham ādadyāt kṣīraṃ ca saha sarpiṣā

2.131

v1 tat tu sid dh aṃ ca p ū taṃ ca p i bed vyādhivināśanam* /
2 etad vātaṃ ca pittaṃ ca kṣata kāsaṃ ca nāśayet*

2.132

mahākalyāṇakaṃ sarpir bahurogavināśanam* / siddham ātreyanirdiṣṭaṃ agastyāya mahātmaneti {X}

2.133

3 māhakalyāṇakaṃ ghṛtaṃ ślo 5 pā 1 {X} nimbaṃ paṭolaṃ dārvīn durālabhāṃ tiktarohiṇīn triphalām* / kuryād ardhapalāṃśāṃ parpaṭakaṃ trāyamāṇāṃ ca

2.134

salilāḍhakasiddhānāṃ rase 'ṣṭabhāgāva śe ṣite
4 dadyāt* / candanakirātatiktakapippalyas trāyamāṇāñ ca

2.135

mustā vatsakabījaṃ kalkīkṛtvārdhakārṣikān bhāgān* / navasarpiṣaś ca ṣaṭpalam etat siddhaṃ ghṛtaṃ peyam*

2.136

kuṣṭhajvaragulmārśo gra haṇīpāṇḍvāmayaśvayathuhantṛvaisarpakiṭibha p āmākaṇḍūpadagaṇḍanut
5 siddham iti

2.137

{X} tiktakaṃ ghṛtaṃ ślo 4 {X} saptacchadaṃ prativiṣaṃ śamyākaṃ tiktarohiṇīṃ pāṭhāṃ / mustośīraṃ
6 triphalāṃ paṭolapicumandaparpaṭakau

2.138

dhanvayavāṣakacandanam upakulyāṃ padmakaṃ dvirajanīñ ca / ṣaḍgranthāṃ saviśālāṃ śatāvarīṃ śārive cobhe

2.139

vatsakabījaṃ vāśāṃ mūrvām a mṛ tāṃ
7 kirātatiktaṃ ca / kalkaṃ kuryān matimān yaṣṭihvāṃ trāyamāṇāñ ca

2.140

kalkasya caturbhāgaṃ jalam aṣṭaguṇaṃ raso 'mṛtaphalānām* / dviguṇo ghṛtāt pradeyas tat sarpiḥ pāya ye t
8 siddham*

2.141

kuṣṭhāni vātapittapravalāny arsaṃsi raktavāhīni / vaisarparaktapittaṃ vātāsṛkpāṇḍurogaṃ ca

2.142

visphoṭakān sapāmām unmādaṃ kāmalāṃ krimiṃ kaṇḍūm* / hṛdrogagaṇḍapiḍakān asa d
9 rajo gaṇḍamālāṃ ca

2.143

hanyād etat sadyaḥ pītaṃ kāle yathābalaṃ sarpiḥ / yogaśatair apy ajitaṃ mahādhikārān mahāsarpiḥ {X}

2.144

mahātiktakaṃ ślo 7 {X} ubhe haridre māñjiṣṭhā pāṭhā ka ṭu karohiṇī /
10 citrako 'tha viḍaṃgā ca pippalī tṛvṛtā vacā

2.145

śārivā kuṣṭhamustailā madhukaṃ cākṣasaṃmitāḥ / dāpayec chaṃkhapuṣpīñ ca gavyaprastheṣu pañcasu

2.146

siddham etad ghṛtaṃ
11 pītvā balavān syād anāmayaḥ / prasannavarṇo medhāvī dyutimān strīṣu cākṣayaḥ

2.147

etena vāg viśuddhyati brahmādhītaṃ na naśyati ca bhūyaḥ / svaravarṇayoś ca jananaṃ garbhaṃ cādhatti bandhyānām*

2.148

pañcagav y aṃ 4
II. Fol. 6: Bower manuscript
r1 viḍa ṃ gā citrako da n t ī vyoṣav ai riṇapi p pal ī / aśvamūtrī tṛvṛtkṣīr īṃ n ī līā saindhava ṃ vacām*

2.149

ghṛtaprasthaṃ paced ebhir dadhnā ṃ tu dviguṇīkṛtam* / ta t s i ddhaṃ
2 pāyayed yuktyā śvāsārśogulmanāśanam*

2.150

pippalīpippalīmūlacavyacitrakanāgaraiḥ / palikaiḥ sayavakṣārair ghṛtaprasthaṃ vipācayet*

2.151

kṣīraprasthena tat sarpi r
3 hanti gulmaṃ kaphātmakam* / grahaṇīpāṇḍurogaghnaṃ plīhakāsajvarāpaham*

2.152

{O} ṣaṭpalaṃ nāma ghṛtam* {O} ślo 4 // tryūṣaṇaṃ triphalā
4 mustā viḍaṃgā cavyacitrakaiḥ / kalkair etair ghṛtaṃ siddhaṃ sakṣīraṃ vātagulmanut*

2.158

{O} tryūṣaṇaṃ {O} vṛśaṃ saśākhaṃ saṃkuṭya paced aṣṭaguṇe jale / śiṣṭe 'ṣṭabhāge tasyaiva puṣpaṃ kalkaṃ ca
5 dāpayet*

2.154

tena siddhaṃ ghṛtaṃ kṣaudrasaṃyuktaṃ pittagulmanut* / raktapittajvaraśvāsakāsahṛdroganāśanam*

2.155

{O} vāśāghṛtaṃ ślo 2 {O} nāgaraṃ pippalīmūlaṃ citrako hastipippalī /
6 śvadaṃṣṭrā pippalī dhānyaṃ bilvaṃ pāṭhāṃ yavānikām*

2.156

cāṃgerīsvarase sarpir etaiḥ kalkair vipācayet* / caturguṇena dadhnā ca tad ghṛtaṃ kaphavātanut*

2.157

arśāṃsi grahaṇī do ṣaṃ
7 mūtrakṛcchraṃ pravāhikām* / gudabhraṃśārttim ānāhaṃ ghṛtam etad vyapohati

2.158

{X} cāṃgerīghṛtam* {X} ślo 6 // caturguṇaṃ rasaṃ kṛtvā cāṅgeryāḥ suparisrutam* / tasyai va
8 kalkenāloḍya bilvamātreṇa buddhimān*

2.159

ghṛtaprasthaṃ pace d etac chanair mṛdvagninā bhiṣak* / arśovyādhir bhaved yasya pītvaiva sa sukhī bhavet*

2.160

{X} cāṃgerīghṛtam aparam* {X} ślo 2 // nidigdhikāyāḥ
9 svarasaṃ grāhayed yantrapīḍitam* / caturguṇe rase tasmin ghṛtaprasthaṃ vipācayet*

2.161

garbhaṃ dadyāt trikaṭukaṃ rāsnāṃ gokṣurakaṃ balām* / paṃca kāsān idaṃ sarpiḥ pītaṃ sadyo vyapohati

2.162

{X} kaṇṭakārikā ghṛ taṃ
10 nāma ślo 2 {X} madhukasya palāny aṣṭau drākṣāyāḥ prastham eva ca / sārase tu jaladroṇe śanair mṛdvagninā pacet*

2.163

aṣṭabhāgāvaśeṣe tu ghṛtaprasthaṃ vipācayet* / tasmin siddhe ca pūte ca
11 śītībhūte ca dāpayet*

2.164

śarkarāyāḥ palāny aṣṭau prasthārdhaṃ mākṣikasya ca / etac choṇitapittīnāṃ kāsinām alparetasām*

2.165

v1 kṣīṇā nā ṃ ca kṣatānāṃ ca prayojyaṃ samasaktukam* / {X} mṛdvīkāghṛtaṃ ślo 3 pā 1 {X} paṃcamūlam atho hrasvaṃ gulūc ī ṃ madhukaṃ balām*

2.166

palikāni jaladroṇe catu r bh ā gāvaśe ṣite / tatkaṣā ye tu saṃ g ṛ hya
2 ghṛtaprasthaṃ vipācayet*

2.167

garbhaṃ ca jīvanīyānāṃ dadyāt kṣīraṃ caturguṇam* / vidāryāmalakānāṃ ca tathaivekṣurasasya ca

2.168

datvā ghṛtasamān bhāgān paceta mṛdunāgninā / rāsāyanikam ity etat peyaṃ sa rpi ḥ
3 kṣayāvaham*

2.169

hṛdrogakṣatakāsānāṃ jvarāṇāṃ ca vināśanam iti // {X} rasāyanikaṃ nāma ghṛtaṃ ślo 4 {X} śaramūlekṣumūlāni kāṇḍekṣūn ikṣuvālikām*

2.170

śatāvarīṃ payasyāñ ca vidārīṅ kaṇṭakārikām* /
4 jīvantīṃ jīvakaṃ medāṃ vīrām ṛṣabhakaṃ balām*

2.171

ṛddhiṃ gokṣurakaṃ rāsnām ātmaguptāṃ punarnavām* / eṣāṃ tripalikā bhāgā māṣāṇām āḍhakaṃ navam*

2.172

jaladroṇe vipaktavyam āḍhakaṃ cāvaśeṣayet* /
5 tatra peṣyāṇi madhukaṃ drākṣā phalgūni pippalīm*

2.173

ātmagu ptāṃ madhukā ni karjūrāṇi śatāvarīm* / vidāryāmalakekṣūṇāṃ rasāḥ syuś ca pṛthak pṛthak*

2.174

sarpiṣaś cāḍhakaṃ dadyāt kṣīradroṇaṃ ca tad bhiṣak* /
6 sādhayed ghṛtaśeṣaṃ ca supūtaṃ yojayet punaḥ

2.175

śarkarāyās tukākṣīryāś cūrṇaiḥ prasthonmitaiḥ pṛthak* / palikā guḍikāḥ kāryās tā yathāgniṃ prayojayet*

2.176

7 eṣa vṛṣyaḥ paraṃ yogo vṛṅhaṇo balavardhanaḥ / anenāśva ivodīrṇo liṃgam arpayate balī

2.177

{X} śaramūlīyaṃ nāma ghṛtam* ślo 7 pā 1 {X} māyūraṃ veśavāraṃ tu
8 kuṭya toyārpaṇe pacet* / rāsnāyā daśamūlena balāyā madhukena ca

2.178

caturbhāgāvaśeṣeṇa ghṛtaprasthaṃ vipācayet* / caturguṇena payasā jīvanīyaiś ca peṣyakaiḥ

2.179

9 māyūram etac chaṃsanti nāsye pāne ca mūrdhani / nāśanaṃ śīrṣarogāṇām arditasyārbudasya ca

2.180

karṇaśūlāni bādhiryaṃ manyāstaṃbhaṃ hanugraham* / pūtyāsyaṃ karṇa nā datvaṃ
10 tāluśoṣopajihvikām*

2.181

rātryandhaṃ piṃgalākṣaṃ ca timiraṃ jalakācatām* / abhiṣyandam adhīmanthaṃ netrayoś cāpakarṣatīti

2.182

{X} māyūraṃ ghṛtaṃ ślo 7 pā {X}
II. Fol. 7: Bower manuscript
r1 s y ā t tryūṣaṇa ṃ satriphalaṃ sapāṭhāṃ sac i trakaṃ syād atha devadāru / rāsnā ṣaḍīn tāmalakīṃ vidārīn nidigdhikāṃ gokṣurakaṃ sthirāṃ ca

2.188

syād ātmaguptām atha śārivāñ ca medāñ ca dadyād dhi śatāvarīñ ca /
2 etāni sarvāṇi samāni kṛtvā ghṛtaṃ pacet kṣīracaturguṇena

2.184

kāsajvarārśāṃsi śirobhitāpaṃ tathaiva bhaktānabhinandanaṃ ca / hṛdrogavātaṣṭhilavātagulme plīhe ca kṣī ṇa kṣatayoś
3 ca dadyāt*

2.186

arśānsi kṣubdhān kṣubhitaṃ ca vātaṃ nihanti sarvān vidhivat prayukta iti // 185a // {X} mahātryūṣaṇan nāma ślo 2 pā 1 {X} mudgaparṇīṃ māṣaparṇīm ṛddhiṃ medāñ ca saṃharet* /
4 mahāsahāṃ kṣudrasahāṃ tathā kākolim eva ca

2.187

abhītaparṇīṃ haṃsapadīṃ ṣaḍīṃ kacchuphalāni ca / phalgu karjūramṛdvīkām āmram āmalakāni ca

2.188

bilvāgnimanthaṃ syonākaṃ kārṣmaryaṃ
5 pāṭalāṃ balām* / parṇyaś catasraḥ pippalyaḥ śvadaṃṣṭrāṃ bṛhatīdvayam

2.189

śṛṃgīṃ tāmalakīṃ drākṣāṃ jīvantīṃ puṣkarāgurum* / abhayām amṛtām ṛddhiṃ
6 jīvakarṣabhakau ṣaḍim*

2.190

mustāṃ punarnavāṃ medām elāṃ candanam utpalam* / vidārīṃ vṛṣamūlāni kākolīṃ kākanāsikām*

2.191

eṣāṃ palonmitān bhāgāñ cchatā ny
7 āmalakasya ca / paṃca dadyāt tadaikadhyaṃ jaladroṇe vipācayet*

2.192

jñātvā gatarasān etān auṣadhān atha tadrasaḥ / tadāmalakam uddhṛtya niṣkulaṃ
8 tailasarpiṣoḥ

2.193

paladvādaśake bṛṣṭvā deyā matsyaṇḍikapalāḥ / paṃcāśat paripūtāyā lehavat sādhu sādhayet*

2.194

ṣaṭpalaṃ madhunaś cātra
9 siddhaśīte pradāpayet* / catuṣpalaṃ tukākṣīryāḥ pippalyā dvipalaṃ tathā

2.195

palam ekaṃ vidadhyāc ca tvagelāpatrakesarān* / ity ayaṃ cyvanaprāśaḥ param uktaṃ rasāya na m*

2.196

10 kāsaśvāsaharaś caiva viśeṣeṇopadiśyate / kṣīṇakṣatānāṃ vṛddhānāṃ bālānāṃ cāṅgavardhanam*

2.197

svarakṣayam urorogaṃ hṛdrogaṃ vātaśoṇitam* /
11 pipāsāṃ mūtraśuk r asthān doṣāś cāpy apakarṣati

2.198

asya mātrāṃ prayuṃjīta yoparuddhaṃ na bhojanam*
v1 a sya prayogāc cyavanaḥ suvṛddhi 'bhūt punar yuvā

2.199

medhāṃ smṛtiṃ kāntim anāmayatvam āyuṣpraka r ṣa ṃ balam i ndr i yāṇām / str ī ṣu prakarṣam agnivṛddhiṃ
2 varṇaprasādaṃ pavanānulomyam*

2.200

rasāyanasyāsya naraḥ prayogāl labheta jīrṇo 'pi kuṭipraveśāt* / jarākṛtaṃ rūpam athāsya pūrvaṃ bibharti rūpa ṃ navayauvanānām iti

2.201

{X}
3 cyavanaprāśaṃ ghṛtaṃ ślo 15 {X} harītakīṃ trikaṭukaṃ vacāṃ kaṭukarohiṇīm* / sauvarcalaṃ yavakṣāro viḍaṃgā citrakaṃ tathā

2.202

akṣapramāṇair etais tu ghṛtaprasthaṃ vipā ca yet* /
4 tat siddhaṃ srāvayitvātha pāyayīta yathābalam*

2.203

vātagulmaṃ plihaṃ kāsaṃ sahikkāṃ sakrimīn api / daśāṃgo nāśayaty etān rogān va jra
5 ivāsurān iti

2.204

{X} daśāṃgaṃ nāma ghṛtaṃ ślo 3 {X} citrakaṃ triphalāṃ caiva bṛhatīṃ kaṇṭakārikām* / snuhākṣīraṃ viḍaṃgāni ghṛtaṃ navanam u cya te

2.205

6 ekaikasya tu karṣeṇa ghṛtasya kuḍavaṃ pacet* / caturguṇena toyena pācayen mṛdunāgninā

2.206

asya kāle piben mātrām ardhakarṣasamanvitām* / uṣṇodakaṃ cā nu pibed
7 alpatvāt tasya sarpiṣaḥ

2.207

viriktaṃ tu yavāgūṃ syāt sarpiṣā parimarditām* / rasena jāṅgalānāṃ vā bhojanaṃ dāpayed bhiṣak*

2.208

vātagulmam udāvarttaṃ vardhma m
8 arśaḥ plihaṃ tathā / grahaṇīn dīpayen mandāṃ kuṣṭhadoṣāṃś ca nāśayet*

2.209

nārācakam iti khyātaṃ sarpir nārācasannibham* / bhiṣajā saṃniyoktavyaṃ nārācam iva śatrave iti

2.210

{X}
9 nārācakaṃ nāma ghṛtaṃ ślo 6 {X} mūlakānāṃ purāṇānāṃ palāny aṣṭau samānayet* / tāni sthālyāñ jaladroṇe śanair mṛdvagninā pacet*

2.21

bilvamātrapramāṇena piṣṭvā cainaṃ
10 nidhāpayet* / paṃca dāḍimasārāṇāṃ palāny atra prapīṣayet*

2.212

pippalīśṛṃgaverābhyāṃ dadyād atra palaṃ palam* / citrakamūlasya supiṣṭasyātra dāpayet*

2.213

11 ghṛtasya ca palāny aṣṭau navasyātra pradāpayet* / dadhnaś cātra sujātasya samā mātrā vidhīyate

2.214

etat sarvaṃ samānīya
II. Fol. 8: Bower manuscript
r1 śanai r mṛdvagninā pacet* / susiddhaṃ cainam ājñāya paripūtaṃ nidhāpayet*

2.215

ye kecid vyādhayaḥ kāye kaphānilasamudbhavāḥ / teṣāṃ prāyogikaṃ śreṣṭhaṃ ghṛtam etad vidhīyate

2.216

{X}
2 mūlakaghṛtaṃ nāma ślo 6 {X} laśunasya śataṃ vidvāñ jaladroṇe vipācayet* / caturbhāgāvaśeṣaṃ ca kaṣāyam avatārayet*

2.217

tena vaidyaḥ kaṣāyena vipaceta ghṛtā ḍha kam* /
3 kalkapeṣyāṇi caitāni siddhyamāne pradāpayet*

2.218

karṣaṃ citrakamūlasya pippalīkarṣam eva ca / cavyāyāś ca bhavet karṣaḥ śṛṃgaverapalaṃ tathā

2.219

lavaṇānāṃ
4 ca pañcānāṃ palārdhaṃ cāmblavetasāt* / tathā rāmaṭhakasyāpi hiṃguno 'tra palaṃ bhavet*

2.220

tat siddhaṃ nisrutaṃ samyak suguptaṃ taṃ nidhāpayet* / tato mātrāṃ pibet* kāle
5 śṛṇu me yeṣu tad dhitam*

2.221

vātaṣṭhīlāsu gṛdhrasyāṃ vātagulme plihodare / vātaśleṣmātipāṇḍūnām arśassv atha bhagandare

2.222

ekāṃgarogiṇāṃ dadyāt*
6 tathā sarvāṃgarogiṇām* / laśunādyaṃ ghṛtaṃ hy etad aśvibhyāṃ saṃprakalpitam*

2.223

{X} āśvinaṃ laśunakaṃ nāma ghṛtaṃ ślo 7 {X} ghṛtaṃ da śa guṇe
7 toye sādhayed ājalakṣayāt* / tato daśaguṇe toye sādhyam āmalakaṃ tathā

2.224

daśabhāgāvaśiṣṭe 'smin ghṛtaprasthaṃ vipāca ye t* /
8 tato yathābalaṃ mātrāṃ pāyayej jvarakāśitam*

2.225

sarvajvaraharaṃ sarpir etad brahmābhipūjitam* / dīrghakālaṃ prayuktaṃ tu bhave d
9 balyaṃ rasāyanam*

2.226

{X} jvaraharam āśvinaṃ nāma ghṛtaṃ ślo 3 {X} viṃśad āmalakān dadyād viṃśatiṃ ca harītakīḥ / vibhītakāni viṃśac ca trāyamāṇa pa laṃ
10 bhavet*

2.227

tathaiva tiktarohiṇyā gulūcyāś ca palaṃ bhavet* / toyārdhakaṃse siddhaṃ tu caturbhāgāvaśeṣitam*

2.228

parārdhyaṃ kuḍavenaitad ghṛta ma ṇḍam
11 adhiśrayet* / tatra kalkīkṛtāni syur āvapeta navāni ha

2.229

pippalīnāṃ palārdhaṃ ca trivṛtārdhapalaṃ tathā /
v1 kaṃpi lyakacaturthā ṃ śaṃ daśa syān niculāni ca

2.230

tat siddhaṃ nisrutaṃ peyaṃ pāṇḍukāmalanāśanam* / gulmavardhmapramehīnāṃ
2 śvayathau kuṣṭharogiṇām*

2.231

śiśnavyādhyudarāṇāṃ ca udāvartajvareṣu ca / vairodhyānāñ ca vyādhīnāṃ pathyaṃ siddhottaraṃ ghṛtaṃ

2.232

{X} siddhottaraṃ nāma ghṛtaṃ ślo 6 {X}
3 dantīcitrakamūlānām aṣṭau kurvīta sannakhān* / abhayāviṃśatiṃ gurvyaḥ ṣaṭpalaṃ devadāru ca

2.233

nīṃvakadaṃbaṃ varaṇaṃ rājavṛkṣaṃ punarnavām* / ciribilvatvacaṃ caiva
4 pṛthak ṣaṭpalikaḥ smṛtāḥ

2.234

dve paṃcamūle saṃhṛtya pṛthag āḍhakasaṃmite / vipācayed apān droṇe sārase mṛdunāgninā

2.235

caturbhāgāvaśeṣaṃ tat ka ṣā yam
5 avatārayet* / ghṛtāḍhake pacet tasmin peṣyāṃś cemān pradāpayet*

2.236

pippalī pippalīmūlaṃ cavyaṃ ca maricāni ca
6 lavaṇānāñ ca pañcānām āvaped ekakārṣikān*

2.237

etad dhānvantaraṃ sarpiḥ sarvaroganibarhaṇam* / paṃcagulmān abhivyaktān aṣṭau codaravṛddhayaḥ

2.238

7 śvayathuṃ śoṣam arśāṃsi pramehāṃś caikaviṃśati / dīpayed grahaṇīṃ mandāṃ kuṣṭhān bahuvidhāñ jayet*

2.239

ahīnāṃ mūṣikānāṃ ca yac ca syāt kṛttrimaṃ viṣam* /
8 sarvāhāreṣv aniyamo bṛṃhaṇo dehamātmanaḥ

2.240

etad dhānvantaraṃ sarpiḥ śreṣṭhaṃ brahmābhipūjitam* / yathāvat saṃprayuṃjānaḥ prāpnuyāt siddhim uttamām iti

2.241

{X} dhānvantaraṃ ślo
9 9 {X} candanaṃ syād uśīraṃ ca padmakaṃ kuruvindakam* / trāyamāṇāṃ samāṃ dadyāt tathā candanaśārivām*

2.242

tathā prativiṣāṃ caiva tathā tāmalakī bhavet* / caturguṇe jale vaidyo ghṛtaprasthaṃ
10 vipācayet*

2.243

tad dhi pītaṃ pramehīnāṃ raktapittakṣayeṣu ca / arśasāṃ bhinnavarcānāṃ pāṇḍuroge ca tad dhitam*

2.244

praṇuded grahaṇīdoṣāṃs tvagdoṣāṃś ca śarīriṇām* / sarpir etad bha ve t
11 pathyaṃ viṣaghnam amṛtopamam*

2.245

{X} viṣaharan nāma ghṛtam aśvinaṃ ślo 4 {X} citrakaṃ trivṛtāṃ caiva śyāmaṃ ca palikāni tu /
II. Fol. 9: Bower manuscript
r1 dvāviṃ śac ca harītakyo droṇārdhaṃ salilasya ca

2.246

caturbhāgāvaśeṣaṃ tat kaṣāyam avatārayet* / tatas tena kaṣ ā y e ṇa ghṛtaprastha ṃ vipācaye t*

2.247

n ī l ī kāyā r dhakuḍava ṃ ta t t v ar k akṣīra _ ^ _ / x x x x su dhā kṣīraṃ
2 garbhaṃ datvā vipācayet*

2.248

etad bindughṛtaṃ nāma naikarogavināśanam* / yāvantaḥ pibate bindūṃs tāvad vegān viricyate

2.249

udarāṇi plihān gulmān kuṣṭhāṇi ca garāṇi ca /
3 vāta gulme ca nārīṇāṃ gaṇḍamālābhagandare

2.250

pittārśassūrdhvavāteṣu rogā ye sānnipātikāḥ / gadite garadatte ca madhumehe ca śasyate

2.251

{X} bindughṛtaṃ nāma {X} ślo 6 // sudhā kṣī rapaleneha
4 dve pale sarpiṣaḥ pacet* / kaṃpilyakapalaṃ caikaṃ śāṇārdhaṃ saindhavasya ca

2.252

tṛvṛtāyāḥ palaṃ caikaṃ kuḍavo 'malakīrasāt* / toyakaṃsena vipacec chanair mṛdvagninā bhiṣak*

2.253

etad bindu ghṛ taṃ
5 nāma aśvino 'numataṃ śubham* / bindavaḥ pibate yāvat tā va d vegān viricyate

2.254

karṣapramāṇaṃ dātavyaṃ jaṭharīsopagulmayoḥ / tathā kacchaparogīṇāṃ yuñjī ta matimān bhiṣak*

2.255

uṣṇaṃ cānupibe t
6 toyam alpatvāt tasya sarpiṣaḥ / eṣa gulmān sanicayān saśūlān saparigrahān*

2.256

bhinatty ekaprayogena vāyurjaladharān iva / paṃcagulmabadhārthaṃ hi sarpir etat pravartitam*

2.257

7 sarvāsurabadhārthāya yathā vajraṃ svayaṃbhuvā / etad bindu ghṛtaṃ proktaṃ siddhaṃ siddhānumānitam iti

2.258

bindughṛtam āśvinaṃ ślo 2 {X} ājaṃ payaḥ śṛṃgaveraṃ vacā śigrur harītakī /
8 pippalyo maricaṃ pāṭhā saindhavaṃ daśamaṃ ghṛtam*

2.259

śṛṃgaverā day o bhāgā lavaṇāntāḥ palīnakāḥ / caturguṇena payasā ghṛtaprasthaṃ vipācayet*

2.260

asyopayogād vinyeta smṛtiṃ medhāṃ ca
9 mānavaḥ / jaḍagadgadamūkatvaṃ pānād evāsya śāmyatīti

2.261

{X} sarāsvataṃ ghṛtaṃ ślo 3 dvitīyo 'dhyāyaḥ {X} balātailaṃ pravakṣyāmi vātaroganibarhaṇam* / ātreyānumataṃ siddhāṃ bandhyānāṃ garbhadaṃ śubham*

2.262

10 balā yāḥ khalu mūlānāṃ śuṣkhaṃ palaśataṃ bhavet* / guḍūc yāḥ paṃcaviṃśac ca rāsnādaśapalaṃ bhavet*

2.263

prakṣālya jarjarīkṛtvā paced divyena vāriṇā / jalāḍhakaśate siddham āḍhakaṃ cāvaśe ṣa yet*

2.264

kaṣāyeṇa para ṃ tena tailāḍhakaṃ vipā cayet* / dadhimastu ca śuktaṃ ca tathaivekṣuraso bhavet*

2.265

ajakṣīrārdhabhāgaṃ ca śanair mṛd vagn inā pacet* /
v1 kal k apeṣ y āṇi caitā n i palonmitāni pradāpa yet*

2.266

balātibalayor mūlaṃ saralaṃ devadāru ca / mustaṃ madhukamaṃjiṣṭhātagaraṃ padmakāgurum*

2.267

hare ṇ v elāvyāghra na khaṃ
2 kesaraṃ surasaṃ ṣaḍīm* / mu d g aparṇīṃ māṣapa rṇīṃ jīvakarṣabhakāv ubhau

2.268

jānīyāt tad yadā siddham athainam avatārayet* / patrakalkaṃ ca bhiṣajaḥ pradadyād a va tārite

2.269

3 tat prasannaṃ parisrāvya nidadhyād bhājane śucau / tataḥ prayuṃjyān matimān yathāvyādhi yathābalam*

2.270

prayojyam etad abhyaṃge nastaḥpānānuvāsane / āhāre karṇayoś caiva vastiṣū tta ravastiṣu

2.271

4 kṣayo vā yadi vā kāsaḥ śvāso vā yadi vā jvaraḥ / mūrcchā vā yadi vā chardir daurbalyaṃ bhinnavarṇatā

2.272

śvayathuṃ śukradoṣāṃś ca gulmaṃ vāpy athavā pliham* / vardhmāni grahaṇīdoṣaṃ śoṣaṃ śīrṣo bhi tāpitām*

2.273

5 apasmāraṃ dhanuṣkaṃbhaṃ tailam etac cikitsati / tvaggataś caiva ye vātā ye ca majjānam āśritāḥ

2.274

sirāgatāḥ snāyugatās tathā sarvagatāś ca ye / sarvāñ cchamayate vātān iti nāsty a tra
6 saṃśayaḥ

2.275

ṛtukāle ca nārīṇāṃ śiraḥsnātāsu dāpayet* / bandhyāpi labhate garbhaṃ prayogena samācaran*

2.276

varṇabhedapraśamanam alakṣmīśamanaṃ śivam* / balātailaṃ bhiṣag dadyā d
7 balendriyavivardhanam iti

2.277

{X} balātailaṃ ślo 16 {X} balāśatakaṣāyeṇa tailasyārdhāḍhakaṃ pacet* / kalkair madhukamāṃjiṣṭhācandanotpalapadmakaiḥ

2.278

gandhaiś ca jīvanīyaiś ca dugdhadvi dro ṇasādhitam* /
8 balātailaṃ narendrārham etad vātavikāranut*

2.279

kalpenānena rāsnāyā guḍūcyā madhukasya ca / svanāmākhyaṃ pacet tailaṃ tadvat sahacarasya ca

2.280

{X} balātailaṃ ślo 2 pā 1 {X} śataṃ
9 sutulitaṃ kuryād balāmūlasya paṇḍitaḥ / sādhayec ca jaladroṇe caturbhāgāvaśeṣitam*

2.281

palāni daśa cānyāni balāyā dugdhapeṣimam* / lu ṃ citānāṃ tilānāṃ tu kuryāt tailāḍhakadvayam*

2.282

catu rgu ṇena
10 payasaḥ pacen mṛdvagninā tu tam* / anena vidhinā tailaṃ daśakṛtvo vipācayet*

2.283

siddham etad balātailaṃ naikarogavināśanam* / pānābhyaṃge bhojane ca nāsye vastau ca śāsyate

2.284

11 ṛtuvy ādhiṣu sarveṣu raktapittāśrayeṣu ca / vyāpannānāṃ ca yonīnāṃ nṛṇāṃ naṣṭe ca retasi

2.285

tāluśoṣaṃ tṛṣāṃ dāhaṃ pārśvaśūlam asad rajaḥ / śoṣaṃ kṣayam athonmādaṃ vaisarpaṃ .i ^ .e ^ _

2.286

II. Fol. 10: Bower manuscript
r1 āyu rvṛddhikaraṃ balyaṃ kāsaśvāsavināśanam* / sarvarogaharaṃ caitad balātaila ṃ prayojayed iti

2.287

{X} balātailaṃ ślo 7 {X} satyavāgaśvinau devau bhiṣajau devapūj i tau / ūcatuḥ param e ta d dhi
2 tailaṃ puṣṭivivardhanam*

2.288

sarvavyādhipraśamanaṃ rājārham amṛtopamam* / amṛtaṃ nāma vikhyātaṃ tailaṃ balakaraṃ nṛṇām*

2.289

subhūmau madhukaṃ jātam uddharet kṛtamaṅgalaḥ / puṣyeṇa
3 pra yato viprān svastivācya samāsataḥ

2.290

grāhayet svarasaṃ tasya catuṣpātraṃ vicakṣaṇaḥ / prapauṇḍarīkam amṛtāṃ visagranthīṃ śatāvarīm*

2.291

śṛṃgāṭakāny āmalakān udumbarakaśerukāḥ /
4 kṣ ī riṇāṃ caiva vṛkṣāṇāṃ tvacāni syuḥ pṛthak pṛthak

2.292

kuśakāśekṣumūlāni śaravīraṇayos tathā / gundrāṇāṃ naḍikānāṃ ca mūlaṃ kroñcānadāni ca

2.293

vadarīñ ca vidārīñ ca vetasaṃ
5 sāḍurūṣakam* / nimbaśālmalikharjūranāḍikerapriyaṃgavaḥ

2.294

paṭolaṃ kuṭajaṃ drākṣāṃ samṛṇālaṃ ca candanam* / kakubhaṃ cāśvakarṇaṃ ca lāmajjakadhanañjayau

2.295

kaṣāyamadhurāṇāṃ ca
6 śītāny api ca lābhataḥ / bhāgāṃś catuṣpalān kṛtvā dvidroṇe 'pāṃ vipācayet*

2.296

rase 'ṣṭabhāgaśeṣe tu kalkair ebhir vipācayet* / balāṃ nāgabalāṃ jīvā m
7 ātmaguptāṃ kaśerukām*

2.297

nataṃ rasaṃ ca spṛkkāṃ ca sūkṣmelāṃ tvacam eva ca / jīvakarṣabhakau medau madhukaṃ nīlam utpalam*

2.298

kuṃkumaṃ varṇakaraṇam aguruṃ patram eva ca /
8 vidārīṃ kṣīrakākolīṃ vīrām api ca śārivām*

2.299

śatāvarīṃ priyaṃguṃ ca guḍūcīṃ padmakesaram* / lāmajjakaṃ candanāni rājādanaphalāni ca

2.300

muktāvidrumaśaṃkhānāṃ candrakāṃtendra nī layoḥ /
9 sphaṭikaṃ rajataṃ hemaṃ maṇimauktikam eva ca

2.301

yaṣṭīmadhukamāṃjiṣṭhām aṃśumatyaḥ palonmitān* / ślakṣṇapiṣṭān imān kṛtvā śanair mṛdvaginā pacet*

2.302

tailapātrāṇi catvāri tailā d
10 aṣṭa guṇaṃ payaḥ / payordhabhāgena bhiṣak pradadyād āmblakāṃcikam*

2.303

śataśo 'tha vipaktavyaṃ sahasraguṇam eva vā / samyaksiddhasya cāpy asya etad bhavati lakṣaṇam*

2.304

āloḍyate kareṇaiva
11 raveḥ kā la upasthite / svastivācya dvijātīṃs tu prayataḥ kṛtamaṃgalaḥ

2.305

prayojayet tailam idam amṛtaṃ devapūjitam* / vastyāsthāpanapānaiś ca nāsyair abhyaṃjanais tathā

2.306

v1 sarvaroga praśamanam i ndr i yāṇā ṃ balāvaham* / dā ha tṛṣṇ ā parītānāṃ śreṣṭham abhyaṃjanaṃ śivam*

2.307

vṛddhānāṃ bālajanana ṃ bālānām a ṃ gavradhanam* / kāntatva ṃ str ī ṣu saubhāgya ṃ prajāś ca bahuvi sta rāḥ

2.308

2 striyaś ca garbhaṃ gṛhṇanti prayogād amṛtasya hi / aśītiṃ vātajān rogān raktajān pittajāṃs tathā

2.309

śleṣmikān sannipātotthān sarvān eva cikitsati / suparṇacakṣur nāsyena tathābhyaṃgād ā jā yate

2.310

3 pāpmaharam alakṣmīghnaṃ śrīm evābhivardhanam* / asya prayogāt tailasya maharṣiś cyavanaḥ kila

2.311

punar yuvatvam āpanno jarārogavivarjitaḥ / āyuṣkāmaś ca bhagavān*
4 mārkaṇḍeyo mahān ṛṣiḥ

2.312

tailam etat prayuṃjāno dīrgham āyur avāptavān iti // {X} amṛtatailaṃ nāma ślo 25 {X} niṣpatrāṇāṃ mṛdūnāñ ca mūlakānāṃ rasāḍhakam*

2.313

dadhyambla kā ṃcikānāṃ
5 ca payasaś cāḍhakāḍhakam* / tailāḍhakasamāy u ktaṃ vipacen mṛdunāgninā

2.314

rāsnāṃ balāṃ gokṣurakaṃ saindhavaṃ śigrukaṃ vacām* / citrakaṃ śṛṃgaveraṃ ca pippalyo gajapippalī ḥ

2.315

6 bhallātakaṃ prativiṣāṃ garbhenānena pācayet* / tailam etat praśaṃsanti mūlakānāṃ hitaṃ nṛṇām*

2.316

ūrūṣkaṃbhe kaṭigrāhe gṛdhrasyām apatantrake / vandhyā ca labhate
7 garbhaṃ pāpmānaṃ cāpakarṣati

2.317

vardhmakuṇḍalaparvaṃ ca stambhanaṃ sraṃsanaṃ tathā / pānaṃ mūlakatailasya rogān etān niyacchati

2.318

prabhinnam iva mātaṃgam a ṅku śaḥ
8 kuśalodyata iti

2.319

{X} mūlakatailaṃ ślo 6 {X} dadhyāranālamaṣodakekṣurasamūlakarasānām* / tailavadarodakānāṃ prasthān pratyekaśo dadyāt*

2.320

9 rāsnā balāśvagandhāṃ madhukaṃ samahauṣadhaṃ sasuradārum* / syonākasaptamānāṃ bhāgān pratyekaśo dadyāt*

2.321

etat tad amṛtakalpaṃ gavāṃ purīṣāgninā śanaiḥ sādhyam* / apa h ṛ tya
10 sannidheyaṃ yathānukūlaṃ tathā sevyam*

2.322

etad bhojyaṃ prāhur nastaḥ kāryaṃ ca vastiṣu ca deyam* / doṣodareṣu deyaṃ śākhāvāteṣu cābhyaṃgam*

2.323

gṛdhrasyavātagulme
11 yonī doṣe 'py adhogate vāte / etac chūle pathyaṃ plihe 'pi caitad vidhaivoktam*

2.324

rasāyanaṃ vāḍvalinā praṇītaṃ nāmnā tv idaṃ mūlakatailam āhuḥ / puṃsāñ ca duṣṭendriyapīḍitānām*
II. Fol. 11: Bower manuscript
r1 str ī ṇāṃ ca deyaṃ prasavārthinīnām iti

2.325

{X} mūlakatailaṃ ślo 6 {X} mūlakarasasya prasthaḥ kṣīraprasthaś ca tad bhavet sādhyam* / jāta ṃ tad dadhi yojya ṃ sy ā d atha prasth e na tailasya

2.326

ya ṣṭ ī madhu kaṃ
2 rāsnāṃ pāṭhā ca guḍaṃ ca śṛṃgaveraṃ ca / etāñ jalena piṣṭvā pramāṇam ekaikam ardhapalam*

2.327

lavaṇasya ca karṣaḥ syāt tad vipaced agninā śanair mṛdunā / etat tailaṃ siddhaṃ pibeta
3 prāgbhojanaṃ dvipalam*

2.328

bhojanavidhiś ca kāryaḥ rūkṣaḥ sūpodano bhaved atra / bheṣajam etad vihitaṃ bandhyānāṃ putrajananārtham*

2.329

{X} mūlakatailaṃ ślo 4 {X} samūlapatraśākhasya
4 śataṃ sahacarasya tu / caturṣu jaladroṇeṣu sādhayet sūkṣmakuṭṭitam*

2.330

droṇāvaśeṣe pūte tu pacet tailāḍhakaṃ śanaiḥ / sahacarasya ca mūlānāṃ peṣyaṃ daśapalaṃ bhavet*

2.331

5 parisrāvya sukhoṣṇe tu śarkarāṃ tatra dāpayet* / palāni daśa cāṣṭau ca nirmathya ca nidhāpayet*

2.332

vastau pāne tathābhyaṃge nāsye caiva praśasyate / ekāṃgikaṃ pakṣabadhaṃ hanu gra haśirograhe

2.333

6 arditaṃ vepathūnmādaṃ sarvagātragrahaṃ jvaram* / gṛdhrasīṃ vātagulmaṃ ca bhūtopahatacetasam*

2.334

apasmāraṃ dhanuṣkambhaṃ ūrūṣkambham alāsakam* / gaṇḍaku ṇḍa lavardhmānaṃ
7 hastajānuvikuṃcanam*

2.335

sraṃsanaṃ sandhiparvāṇāṃ kaṃpanaṃ śoṣaṇaṃ tathā / tailam etat praśamayec chitvābhrāṇīva mārutaḥ

2.336

alābhe śarkarāyās tu
8 kṣīreṇa saha pācayet* / rogānīkabadhārthāya s thāpitaṃ tat svayaṃbhuvā

2.337

{X} sahacaratailaṃ {X} nistuṣāṇāṃ tilānāṃ tu tailaprasthaṃ vipācayet* / palaṃ ca madhukasyātra
9 dadyāt kṣīraṃ caturguṇam*

2.338

mṛdupākaṃ ca tat siddhaṃ bhūya sāpi vi pācayet* / anena vidhinā samyaṅ madhukasya śataṃ pacet*

2.339

śatakṛtvo vipaktavyaṃ śatapākaṃ nidhāpayet* / pānābhyaṃjanayo ś cai va
10 vastau nāsye ca śasyate

2.340

bhojane cāmṛtaprakhyaṃ narāṇāṃ rājayakṣmiṇām* / hṛdrogaṃ tāluśoṣaṃ ca pittagulmaṃ pratānakam*

2.341

tṛṣām unmādavaisarpaṃ śvāsakāsam asadrājaḥ /
11 x x x x ṃ p r av ṛ ddhaṃ ca sarvatobhāgam ūrdhvagam*

2.342

kāmalājvarapāṇḍutvam etat pānān nigṛhṇati / pittapākam atho dāhaṃ visphoṭakavicarcikām*

2.343

v1 x x x x ^ brāh m āṇāṃ ye rogāś ca pṛthagvidhāḥ / tailenānena śāmyante rajāṃśīva jalāgame

2.344

madhuyaṣṭikaṃ nāma tailam* {O} hayagandhāmūlānāṃ palaśatam unmīya bh āṇ ḍa x x x /
2 x x ṣu catu r ṣu sādhyaṃ jalapādāvaśeṣite pūtam*

2.345

madhukaṃ śṛṃgaveraṇ ca suradāruṃ śatāvarīm* / maṃjiṣṭhānaladaṃ kuṣṭhaṃ dve karaṃje savarṣabhūḥ

2.346

amṛṇālaṃ śatāpuṣpāṃ surasaṃ rāsnāṃ paya s yā ṃ
3 ca / ṣaḍīṃ puṣkaramūlaṃ ca sthirāṃ dravantīṃ payasyāñ ca

2.347

karṣonmitaiḥ supiṣṭair ebhiḥ sarvaiḥ kaṣāyam āloḍya / tailāḍhakaṃ sukhāgnau vipacet kṣīraṇ caturguṇaṃ datvā

2.348

tat siddhaṃ mṛdupākaṃ bhāṇḍe
4 śucau nidhātavyam* / pāne 'bhyaṃge vastāv upayojyaṃ bhā vana vidhau ca

2.349

jaḍamūkakhaṃjagadgada-ūrūṣkambhārditāḥ smṛtiviyuktāḥ / pakṣakṣatāvabhagnaś cyutaniṣpiṣṭāsthisandhayaḥ skhalanāḥ

2.351

5 kṣīṇakṣatāś ca śukrā īrṣyāṣaṇḍhā hanugrahagṛhītā ḥ // 350a // {O} aśvagandhātailaṃ {X} mūlānām aśvagandhāyās tulārdhaṃ kaṇḍaśaḥ kṛtam* / jaladroṇe vipaktavyam aṣṭabhāgā va śeṣitam*

2.352

6 tailāḍhakaṃ samāvāpya kṣīraṃ dadyāc caturguṇam* / kaṭāhe tad vipaktavyaṃ kalkāṃś cemān pradāpayet*

2.353

elāñ ca śatapuṣpāṃ ca kuṣṭhaṃ vyāghranakhaṃ tvacam* /
7 madhukaṃ śṛṃgaveraṃ ca devadāruṃ balāṃ sthirām*

2.354

rāsnāṃ puṣkaramūlaṃ ca bhūtikyaṃ sapunarnavām* / maṃjiṣṭhāṃ naladaṃ patraṃ dravantīṃ surasaṃ vacām*

2.355

śvadaṃṣṭrāñ ca
8 m ṛ ṇālaṃ ca payasyāṃ bahuputrikām* / eṣām akṣasamān bhāgān datvā garbhaṃ vipācayet*

2.356

tat siddham avibhaktaṃ ca tadainam avatārayet* / pāne vastāv athābhyaṃge nastaḥkarma ṇi
9 bhojane

2.357

yeṣu vyādhiṣu dātavyaṃ tān me nigadataḥ śṛṇu / narāṇāṃ khaṃjamūkānām ūrūṣkambhārditeṣu ca

2.358

pakṣahīnāvabhagneṣu cyutabhagnāsthisandhiṣu / etat syād vātabhagneṣu
10 praṇa ṣṭeṣu ca dhātuṣu

2.359

hanugrahe khaḍe mehe kṣiptā ye cāpi vāyunā / vātabhagneṣu dīneṣu tathā kṣīṇendriyeṣu ca

2.360

naṣṭaśukrāś ca ye puṃsām īrṣyāśaṇḍhāś ca ye narāḥ /
II. Fol. 12: Bower manuscript
r1 bhūto pahatacittāś ca sa ṃ sṛṣṭ opahha t e na ca

2.361

viṣamajvare raktagulme vidradhīgṛdhras ī ṣu ca / plihodare vātagulme tathā x x ^ _ ^ _

2.362

vyāpannayonay o yāś ca x x x x ^ _ s tr iyaḥ /
2 yā ś ca garbhaṃ na gṛhṇanti phalakāla upasthite

2.363

sthitasūtī tathā bandhyā yonīduṣṭāś ca yoṣitaḥ / vyaktaṃ bandhyā labhed ga r bham ṛtusnātā na saṃśayaḥ

2.364

ṛtukāl eṣ u nārī ṇāṃ sadyaḥ sn ā t ā su
3 dāpayet* / balavarṇakaraṃ hy etan medhājananam uttamam*

2.365

smṛtisaṃjananaṃ caitad bṛṃhaṇīyaṃ mahāguṇam* / hantāraṃ sarvarogāṇāṃ bālānāṃ ca vivardhanam*

2.366

catur vidhaṃ pra yo ktavyaṃ
4 bhaiṣajyam amṛtopamam iti // {X} aśvagandhātailaṃ ślo 15 pā 1 {X} atha tailaṃ pravakṣyāmi śvadaṃṣṭrāvātanirjayam*

2.367

vidhivad yena kalpena narāṇāṃ tac chṛṇuṣva me / nabhaś caiva
5 nabhasyaś ca dvau māsāv ṛtu sattamau

2.368

yatra dravyāṇi jāyante vividhāni mahītale / abhivṛddhāni vṛṣṭāni parjanye kālavarṣiṇi

2.369

medinyāṃ jātasasyāyām auṣadhāni tata uddharet* /
6 apuṣpaphalavatkāle arogaṃ kṣetrajaṃ śubham*

2.370

tat samuddhṛtya kalyāṇe muhūrte divase śubhe / caukṣe caukṣaṃ samādāya kṣodayitvā ulūkhale

2.371

tato rasaṃ paṭe srāvya
7 pramāṇenāḍhakaṃ mitam* / tailapras tha ś ca dāta vyaḥ kṣīraṃ dadyāc caturguṇam*

2.372

guḍasya ca palāny aṣṭau śṛṃgaverapalāni ṣaṭ / tat siddhaṃ sthāpayet pātre śucau sunirmale

2.373

8 tasya mātrāṃ pibet kāle kṣīraṃ ca x ^ _ ^ _ / x x x x guḍaṃ khādec chṛṃgaverasamanvitam*

2.374

jīrṇasnehaś ca bhuñjīta ṣaṣṭikaṃ payasodanam* / yāṃs tu praśamayed rogāṃs tān me nigadataḥ
9 śṛṇu

2.375

udīrṇaṃ x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _m* / etad vātaprasaktānāṃ tailaṃ paramapūjitam*

2.376

ajitaṃ nāma martyānām ārogyabalavardhanam* / etat sarvagataṃ vāyu ṃ
10 x x x x ^ _ ^ _

2.377

x x x x ^ _ ś cāpi caramāṇāṃ samuddharet* / vepanaṃ kaṃpanaṃ caiva gṛdhrasīnāṃ tathaiva ca

2.378

bhagandare
11 kuṣṭhagulme apasmāriṇam eva ca / etad yonīvikārāṇāṃ yuvatīnāṃ tathaiva ca

2.380

v1 x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ surān iti // 379a // {X} śvadaṃṣṭrātailaṃ ślo 12 {X} āmalakarasadviguṇaṃ tailaṃ kuḍavonmitaṃ vipaktavyam* / bhāgā n kar ṣa samān*
2 x x x x x x x x x x x

2.381

madhukaṃ pra puṇḍarīkaṃ navān i nīlotpalāni pippalyaḥ / candanam iti tat tailaṃ sadāṃgulibhyāṃ na sta to
3 dady ā t*

2.382

x x x x x x x x x x rogaṃ śīrṣasaṃbhavaṃ hanti / vṛddham api kālaśirasaṃ kurute saṃvatsarād ūrdhvam*

2.383

{X} nastaḥkarmatailaṃ śirṣāmayaharam* {X} jīvantīṃ madhukaṃ
4 medāṃ pippalīṃ madanaṃ vac ām* / ṛddhiṃ rāsnāṃ balāṃ bilvaṃ śata puṣpāṃ śatāvarīm*

2.384

piṣṭvā kṣīre jale sarpistailaṃ ca vipacet saha / anuvāsanikaṃ sneham etad vidyāj jvarāpaham*

2.385

śuddhimārge
5 hṛte doṣe viprasanneṣu dhātuṣu / gatāṅgaśūlo la ghvaṅgaḥ sadyo bhavati vijvara iti

2.386

{X} jvaraharam anuvāsanaṃ nāma tailaṃ ślo 3 {X} pippalyo madhukaṃ bilvaṃ śatāhvā madanaṃ
6 vacām* / kuṣṭaṃ ṣaḍīṃ puṣkarāhvāṃ citrakaṃ devadāru ca

2.387

piṣṭvā tailaṃ vipaktavyaṃ payasā dviguṇena tu / arśasāṃ mūḍhavātānāṃ tac chreṣṭham anuvāsanam*

2.388

gudaniḥsaraṇaṃ śū laṃ
7 mūtrakṛcchraṃ pravāhikām* / kaṭyūrūpṛṣṭhidaurbalyam ānāhaṃ vaṃkṣaṇāśrayam*

2.389

picchāsrāvaṃ gude śothaṃ vātavarcovinigraham* / utthānaṃ bahuśo yac ca jayet tac cānuvā sa nam*

2.390

8 {X} anuvāsanaṃ tailaṃ ślo 4 {X} paṃca prasthā mūlakarasasya dadhnaś ca kārayec caturaḥ / śuktasya trayaḥ kuḍavās tailasya tathā trayaś ca syuḥ

2.391

catvāri saindhavapalāny aṣṭa
9 pu naś cārdraśṛṃgaverasya / ārdrālābhe śuṣkhaṃ kartavyaṃ ṣoḍaśapalaṃ syāt*

2.392

gṛdhrasīm etac chamayed ūruṣkambhaṃ ca khallivātāṃś ca / sarvāṃś ca kaṭīrogān pānāttān vātarogāṃś ceti

2.393

{X}
10 vāta haraṃ nāma tailaṃ ślo 3 {X} madhukaṃ prapauṇḍarīkaṃ bṛhati saindhavam āḍhakīprasūtam* / bilvasya śalāṭūni hareṇuṃ haridre pippalyo daśamaṃ ca de yam*

2.394

et air ak ṣa samai ḥ
11 .ī //
II. Fol. 13: Bower manuscript
r1 bhāgaiḥ pi ṣṭ ai ḥ prasth ār dh e payasā caturguṇe na t ai lasya śanair vipūya siddh aṃ nastaḥka r maṇi codyatena de ya m*

2.395

e tena valīpali ta x ḍa x vyaṅga mukhasya vi dadhyāt sa r va śiroganā śa nam
2 ity āhur ācāryāḥ

2.396

{X} nastaḥkarmaṇi tailaṃ valīpalitaśirorogavināśanaṃ ślo 3 {X} āmalakarasaprasthaḥ prasthaḥ syāc chātakumbhasya / bhṛṅgarajasya prasthaḥ prasthas tai la sya
3 dātavyaḥ

2.397

etāṃś caturaḥ prasthān vipācayed āyase nave bhāṇḍe / tat priyakasālasārasya samudge sthāpayen māsam*

2.398

etad gośvakharāṇām uṣṭrāṇāṃ śvetapakṣiṇāṃ caiva / śvetatvaṃ
4 nāśayati hi valīpalitanāśanaṃ tailam*

2.399

{X} valīpalitanāśanaṃ tailaṃ {X} phaṇijjhakaṃ sakṣavakaṃ nādeyaṃ navamālikām* / sauvarcalaṃ vacāhiṅguṃ samabhāgāni kārayet*

2.400

akṣamātraiḥ
5 paced ebhis tailaprasthaṃ sukhāgninā / sasyikāmūtrabhāgena vas t akṣīre caturguṇe

2.401

tato 'sya nastato dadyād gaṇḍamālāvināśanam* // {X} kṛṣṇasarpaṃ mṛtaṃ gṛhya sannidhāya nave ghaṭe

2.402

avali pya
6 samṛddhe 'gnau vāntardāhaṃ vipācayet* / tailamiśreṇa tenāsya gaṇḍamālāṃ pralepayet*

2.403

saptarātrapralepād dhi gaṇḍamālā śamaṃ prajet*

2.404

gaṇḍamālāyogavaraḥ //
7 nāvanītake siddhasaṃkarṣe tailapākas tṛtīyo 'dhyāyaḥ {X} ataḥ paraṃ prakīrṇakayogān vakṣyāmaḥ // bhṛṣṭān bhṛṣṭāns tilān samyak kṣīre nirvāpya piṣayet* / vātaraktapradehas tais tilai r
8 vā madhukāśritaiḥ

2.405

śastaḥ pralepaḥ saghṛtaiś chagalīkṣīragodhumaiḥ / vātaraktaharaṃ jñeyaṃ pradhānam idam auṣadham*

2.406

{X} vātaśoṇitapraśamanaṃ yogadvayaṃ ślo 2 {X}
9 sarpis tailaṃ guḍaṃ śuktaṃ paṃcamaṃ viśvabheṣajam* / pītam etad bhavet sadyas tarpaṇaṃ trikaśūlanut*

2.407

citrakaṃ pippalīmūlaṃ vacā kaṭukarohiṇī / pāṭhā vatsakavījañ ca harītakyo mahauṣa dha m*

2.408

10 etad āmasamutthānam atīsāraṃ savedanam* / kaphātmakaṃ sapittaṃ ca purīṣaṃ cāśu vandhati 2

2.409

harītakī trikaṭukaṃ hiṃgusauvarcalaṃ tathā / tathā hy ativiṣāñ caiva pāyayed u ṣṇa vār iṇā

2.410

11 etad āmasamutthānam atīsāraṃ savedanam* / sthāpayaty atisaṃvṛddhaṃ veleva varuṇālayam* 3

2.411

harītakīṃ prativiṣāṃ hiṃgusauvarcalaṃ vacām* / saindhavaṃ ceti
v1 piṣṭāni pāya yed uṣṇavāriṇā

2.412

āmāti sārayogo 'yaṃ praśasyate ci kitsakaiḥ / yuktir atho prayoktavyo vaidyenārthayaśo 'rthinā {X}

2.413

amāt ī s ā ray o gā 4 ślo 7 {X}
2 ja mbvāmrāsth i tathā rodhraṃ dāḍimasya tvacaṃ tathā / rasāṃjanam anantā ca sūkṣmelā padmakesaram*

2.414

mākṣīkabhāgasaṃyuktaṃ mahāsāṅgrāhikaṃ matam* / {X} rasāṃjanāñjanāvandhā śailebhā mustakaṭphala m*

2.415

3 jambvāmrāsthi tathā bilvaṃ yāśavatsakaśālmalān* / dhātaky ativiṣā lodhraṃ phalīn mecīkagairikāḥ

2.416

sataṇḍulaṃ guḍakṣaudraṃ mahāsāṃgrāhikaṃ pibet* / pibet trapusabījaṃ vā rasāṃ ja na samāyutam*

2.417

4 tvagdādimād vatsakāc ca pibed vā takrasaṃyutām* / yogadvayam atīsāre mahāsāṃgrāhikaṃ smṛtam*

2.418

vighuṣṭaśabdau śrīmantāv aśvinau bhiṣajāṃ varau / yogaṃ lohitapi ttī nām
5 arśasāṃ jvariteṣu ca

2.419

vāsavāyocatuḥ śreṣṭhaṃ yad uktaṃ brahmaṇā purā / candanaṃ naladaṃ rodhram uśīraṃ padmakesaram*

2.420

nāgapuṣpaṃ ca bilvaṃ ca bhadramustātha śarkarām* / hiriveraṃ ca
6 pāṭhāṃ ca kuṭajasya phalaṃ tvacam*

2.421

śṛṃgaveraṃ sātiviṣāṃ dhātakīṃ sarasāṃjanām* / āmrāsthi jambusārāsthi tathā mocarasaṃ bhavet*

2.422

nīlotpalaṃ samaṃgāṃ ca sūkṣmelāṃ dāḍimatvacam* /
7 caturviṃśati caitāni samabhāgāni kārayet*

2.423

taṇḍulodakasaṃyuktaṃ kṣaudreṇa saha pāyayet* / hitaṃ lohitapittīnām arśasāṃ jvariteṣu ca

2.424

mūrchātamopasṛ ṣṭā nāṃ
8 tṛṣārttānāñ ca dāpayet* / atīsāraṃ ca chardiṃ ca strīṇā ṃ ca rajanigraham*

2.425

aśvibhyām anumato yogo raktapittanivāraṇaḥ / pracyutānāñ ca garbhāṇāṃ sthāpanaṃ paraṃ ucyate

2.426

{X} raktapittinā m
9 āśvino yogaḥ ślo 12 {X} dadhisarpiś ca tailaṃ ca śṛṃgaveraṃ saphāṇitam* / kṣaudraṃ karkandhucūrṇaṃ ca sarvam āmathya pāyayet*

2.427

eṣa nirvāhikāyogaḥ prasahya vinivartayet* /
10 lat ākuṃjopamaṃ ruddhaṃ nadīvegam ivānilaḥ

2.428

vadarīpatrakalkaṃ vāpy abhayārodhrayoś tathā / kapittharasasaṃyuktaṃ sakṣaudraṃ dadhinā pibet*

2.429

pravāhikāvedanayābhibhūtaḥ
11 _ _ p i b e d āḍhakimūlasiddham* / pūte ghṛte dhūpya punaḥ paceta sa vedanāṃ saṃśamayaty udīrṇām*

2.431

pravāhikāyāṃ trapusasya bījaṃ piṣṭaṃ pibe t ta ṇ ḍu ladhān yak e na // 430a //
II. Fol. 14: Bower manuscript
r1 bṛ ṃ haṇaṃ madhuraṃ śītaṃ snigdhaṃ pānānnam iṣyate / pittopadiṣṭaś āṃ tiṃ ca kurry ā t kāse kṣatātmak e

2.432

m adh u kaṃ p ī ppal ī drākṣā l āk ṣ ā śṛ ṃ g ī śat āvarī / caturguṇā tugākṣīrī
2 sarvaiś ca dviguṇā sitā

2.433

lihyāt tan madhusarpirbhyāṃ kṣatakāsanivṛttaye / saśarkarāṃ vā payasā pibel lākṣāṃ samāṃśikām*

2.434

kṣayakāsaṃ yathādoṣaṃ māṃsakṣīra gh ṛtāśanaiḥ /
3 śamayed bṛ ṃ haṇaprāyair āhāraiḥ sraṃsayen na ca

2.435

pippalī padmakaṃ drākṣā saṃpakvaṃ bṛhatīphalam* / ghṛtakṣaudrayuto lehaḥ kṣayakāsanibarhaṇaḥ

2.436

daśamūlātma gu ptailāpippalīmūlacitrakān* /
4 gajapippalya pā mārgaśaṃkhapuṣpiṣaḍībalām*

2.437

pauṣkaraṃ ca dvipalikān yavāḍhakayutān pacet* / droṇe 'pāṃ tad yavaiḥ svinnaiḥ kaṣāyam a bha yaśatam*

2.438

5 tulāṃ guḍasya tu pacet kuḍavaṃ ghṛtataila sya / kuḍavaṃ pippalīnāñ ca datvā lehe ca śītale

2.439

madhunaḥ kuḍavaṃ datvā sthāpayed ghṛtabhājane / lihyād yathābalaṃ lehaṃ
6 khāded dve cābhaye tataḥ

2.440

sarvakāsān nudaty eṣa kṣayajaṃ tu viśeṣataḥ / śvāsahikkāvatāṃ svedaṃ svabhyaktānāṃ prayojayet*

2.441

kulatthatilamāṣāmblaghṛtatai lā miṣodanaiḥ /
7 barhitittiridakṣāṇāṃ rasaiḥ savyoṣadāḍimaiḥ

2.442

sahiṃguviḍamṛdvīkāmātuluṃgarasārdrakaiḥ / kulatthadāḍimājājīśuṣka mū lakasaṃyutaiḥ

2.443

8 yavagodhūmaśālyannaṃ snigdham uṣṇaṃ ca bhojayet* / kulatthayavakolāmbū daśamūlabalājalaiḥ

2.444

pānārthaṃ kalpayet kāsaśvāsa hi kkānivṛttaye //
9 ṣaḍīpuṣkarajīvantīmustanāgaracorakaiḥ

2.445

pippalyā tāmalakyā ca surasailāgurutvacam* / samāṃśabālakaṃ datvā śarkarāṣṭaguṇā bhavet*

2.446

10 lihyāt tu madhu sarpibhyāṃ hik k āśvāsanivṛttaye // karjūraṃ pippalī drākṣā śarkarā ceti tatsamam*

2.447

madhusarpiryuto lehaḥ śvāsahikkānivāraṇaḥ //
v1 x x x x ^ _ _ x śāligodhūmavaikṛtam*

2.448

jā ṃ galānāṃ rasaiḥ ś ī tai r mṛdv ī kāśarkarāyutaiḥ / śritaśītaiḥ payobh i r vā saghṛtaiḥ sasitopalaiḥ

2.449

pibed drākṣārasaṃ śītaṃ śarkarāmalakodakam* / mṛdvīkāṃ
2 puṣ ka rāhva d ār vīkṣūn vāpi prakāmataḥ

2.450

drākṣāmalakakarjūrapippalīmaricānvitam* / pittakāsaharaṃ hy etal lihyān mākṣikasarpiṣā

2.451

karjūraṃ pippalī drākṣā sitā lājāḥ samāṃśikā / madhusarpiryuto lehaḥ
3 pittakāsaharaḥ param*

2.452

vāśākaṣāyakalkābhyāṃ ghṛtaṃ samadhuśarkaram* / siddhaṃ tat pittakāsaghnaṃ sarvapittavikāranut*

2.453

āpothya kṣīriṇāṃ śuṃgān pacet kṣīre caturguṇe / drākṣākalkaṃ ghṛtaṃ
4 siddhaṃ lehyaṃ tat pittakāsanut*

2.454

ṣoḍaśabhir jalapātrair mṛdvīkāyāḥ palāni daśa ṣaṭ ca / aṣṭau madhukapalāni ca chāgān māṃsāt tulārdhaṃ syāt*

2.455

pādāvaśiṣṭatoyaṃ śītaṃ
5 pūtaṃ kaṣāyam avatārya / datvā kaṣāyatulyaṃ payo 'tha navasarpiṣaḥ prastham*

2.456

ṛṣabhakajīvakamedāṃ vidārivīkātmaguptānām* / bhavyākṣoḍanikocakaśṛṃgāṭakapadmabījānām*

2.457

6 bhāgān akṣasamāṃśān avāpya saṃsādhayeta mṛdvagnau / samyaksiddhe tasmi ṃ dadyāt sitaśarkarāpalāny aṣṭau

2.458

madhunaś ca palāny aṣṭau catuṣpalaṃ pipallīcūrṇāt* / samasaktukam ity abhidhīyate
7 ghṛtam idaṃ janakeśvarapūjitam*

2.459

kṣīṇe kṣate 'lpaśukre 'py atha sarucirapaittikeṣu rogeṣu / strīkāmeṣu ca deyaṃ vṛṣyaṃ balyaṃ ca ghṛtam etat*

2.460

drākṣā madhukakharjūravidārī saśatāvarī /
8 parūṣakāṇi triphalāṃ sādhayet palasaṃmitān*

2.461

jalāḍhake pāda śeṣe ra sam āmalakasya ca / ghṛtam ikṣurasaṃ kṣīram abhayākalkapādikam*

2.462

sādhayet tat ghṛtaṃ siddhaṃ śarkarākṣaudrapādikam* / prayogāt pittakāsaghnaṃ
9 sarvapittavikāranut*

2.463

kaphaje chardanaṃ pūrvaṃ kāse laṃghanam eva ca / śastā yavānnavikṛtiyūṣāś ca kaṭutiktakāḥ

2.464

pibed gharmāṃbu madyaṃ vā purāṇaṃ kṣaudrasaṃyutam* / vyāyāmadhūmau seveta rūkṣoṣṇāny a śa nāni
10 ca

2.465

pāyayet sārṣapaṃ tailaṃ kausuṃbham athavā bhiṣak* / paṃcakolakasiddhaṃ vā pibet kāse kaphātmake

2.466

vyoṣapuṣkaramṛdvīkātriphalāṣaḍicitrakaiḥ / madhutailayuto lehaḥ kapha kāsani ba rhaṇaḥ

2.467

11 tryūṣaṇaṃ triphalā dāru viḍaṃgā padmako balā / rāsnā ca sarve tulyāḥ syuḥ śarkarā madhusarpiṣī

2.468

lehayet tat kṛtaṃ cūrṇaṃ kaphakāsanibarhaṇam* / tryūṣaṇatriphale _ x x x x x ^ _ ^ _

2.469

II. Fol. 15: Bower manuscript
r1 kāśasya mūlaṃ ma dhusa ṃ prayuktam* / sapippalīkaṃ ca sanāgaraṃ ca līḍhvaiva sadyaḥ śamayanti hikkām*

2.470

pibec ca govālav i ṣā ṇadh ūma ṃ śreṣṭhasya vā sarjarasasya dhūmam* / dhūmaṃ kuśānām a ti saṃ prayukta ṃ
2 ghṛtena hikkāsu sukhaṃ labheta

2.471

cūrṇaṃ kṛtaṃ tiktakarohiṇīnāṃ cūrṇāṇi vā kāñcanagairikasya / madhudvitīyā vinihanti hikkāṃ nityaprasaktām api śīghram eva

2.472

3 lājāḥ supiṣṭā vadarāsthimajjā syād aṃjanaṃ srotajam uttamaṃ ca / kṣaudreṇa sarvāṇi suyojitāni līhāni sadyaḥ śamayanti hikkām*

2.473

sūkṣmāṇi cūrṇāni ca
4 saindhavasya palaṃ bhaved dve ca pale ghṛtasya / hikkābhibhūtāya sukhāya deyaṃ tathaiva rakte mukhataḥ pravṛtte

2.474

hikkāyogāḥ paṃca ślo 15 {X} pippalyāmalakaṃ drākṣā tukākṣīrī
5 saśarkarā / lājā ghṛtaṃ mākṣikaṃ ca lehaḥ kāsanivāraṇaḥ

2.475

pippalyaḥ śarkarā drākṣā leho mākṣikasaṃyutaḥ // harītakīṃ pippalīñ ca cūrṇaṃ madhuyutaṃ lihet*

2.476

tryūṣaṇaṃ tripha lāṃ
6 caiva padmakaṃ devadāru ca / rāsnāṃ balāṃ viḍaṃgāni s ū kṣmacūrṇāni karayet*

2.477

cūrṇaiḥ samāṃ śarkarāṃ ca lehayen madhusarpiṣā / eṣa lehaḥ praṇudati paṃca
7 kāsām samutthitān

2.478

yavakṣāro viḍaṃgāni hiṃguṃ bhārgī mahauṣadham* / saindhavaṃ pippalī rāsnā tulyāny etāni cūrṇayet*

2.479

sarpiṣā pāyayed etat tac cūrṇaṃ kāsa vā raṇam* /
8 mandāgnitāṃ tamaśvāsaṃ hikkāṃ caivāpaka r ṣati

2.480

drākṣā pramāṇād dhi śatapramāṇā kṣaudreṇa piṣṭvā saha pippalībhiḥ / etena cūrṇasya sa śarkarāyāḥ kāseṣu
9 lehaḥ pravaraḥ pradhānaḥ

2.481

pippalībṛhatīvyāghrīkvathitaḥ kṣīrasādhitaḥ / saśarkaraghṛtakṣaudraḥ pathyaḥ kāsakṣayāpahaḥ

2.482

tvakkṣīryāmalakaṃ drākṣā lājāḥ pippalī śarkarāḥ / drākṣā karka ṭa ko
10 vyoṣatriphalājājicitrakāḥ

2.483

vyoṣadāruviḍaṅgāni triphalā śarkarā balā / kāsibhiḥ saghṛtakṣaudrāḥ lehyāḥ ślokārdhikās traya it i

2.484

{X} kāsaghnāṣṭau yogāḥ ślo 10 {X}
11 harītakyaḥ paṃcaviṃśat tāvad dantīpalāni ca / citrakāt paṃcaviṃśac ca jaladroṇe vipācayet*

2.485

dantīsamaṃ guḍaṃ p ū taṃ dadyāt tatrābhayāś ca tāḥ

2.486

t ai l ārdhakuḍavaṃ caukṣaṃ t r iv ṛtāyāś catuṣpalaṃ /
12 pādāvaśeṣaṃ tat toyaṃ pūtaṃ punar adhiśrayet* /
v1 cūrṇitaṃ cārd dh apa likaṃ pippalīviśvabheṣajam*

2.487

tat sādhyaṃ lehavac chīte tasmiṃs tailasamaṃ madhu / kā r ṣ i kāś cātra bhāgāḥ s yu ḥ t vag e l āpat rak e sarāt*

2.489

tat o lehapalaṃ līḍhvā jagdhvā caikaṃ harītakīm* /
2 sukhaṃ viricyate snigdho doṣaprastham anāmayaḥ 488 // gulmaṃ śvayathum arśāṃsi pāṇḍurogam arocakam* / hṛdrogaṃ grahaṇīrogaṃ kāmalāṃ viṣamajvaram*

2.490

kuṣṭhaṃ plihānam u tk l eśaṃ śamaya nty
3 upasevitāḥ / niratyayaś cet kramaḥ syād dhruvo māṃsarasodanaḥ

2.491

{X} prasthavireko nāma ślo 5 pā 1 {X} rodhraṃ ṣaḍīṃ puṣkaramūlam elāṃ mūrvāṃ viḍaṃgāṃ trivṛtāṃ yavānīm* / cavyāṃ priyaṃgu
4 kumudaṃ viśālāṃ kirātatiktaṃ kaṭurohiṇīñ ca

2.492

droṇe 'mbhasaḥ karṣasamāni paktvā pūte caturbhāgajalāvaśeṣe / rase 'rdhabhāgaṃ madhunaḥ pradatvā pakṣaṃ nidheyo ghṛtabhājanasthaḥ

2.493

madhvā sa vo
5 'yaṃ kaphapittamehān kṣipraṃ nihanyād dvipalap rayo gāt* / pāṇḍvāmayārśāṃsy arucigrahaṇyaḥ doṣān kilāsaṃ vividhāṃś ca kuṣṭhān iti

2.494

{X} madhvāsavayogo nāma {X} madhukaṃ mu sta mṛdvīkākārṣmaryāṇi
6 parūṣakam* / trāyamāṇam uśīrāṇi triphalāṃ kaṭurohiṇīm*

2.495

pītvā niśi sthitaṃ jantur jvarāc chīghraṃ vimucyate // pippalī śa rkarākṣaudraṃ
7 ghṛtamiśraṃ payaḥśritam*

2.496

tat paṃcasāraṃ pātavyaṃ jvarakāsakṣayāpaham* / {X} kaliṃgakā paṭolasya patraṃ kaṭukarohiṇī

2.497

paṭolaṃ śārivā mustaṃ
8 pāṭhāṃ kaṭukarohiṇīm* // nimbaṃ paṭolaṃ triphalāṃ mṛdvīkā mustavatsakau

2.498

kirātatiktam amṛtāṃ candanaṃ viśvabheṣajam* / guḍūcy āmalakaṃ mustām ardhaślokasamāpanāḥ

2.500

kaṣāyāḥ śa ma yanty
9 āśu paṃca paṃcavidhaṃ jvaram* // 499a // ariṣṭapatraṃ sapaṭolacandanaṃ sabhadramustāmalakaṃ harītakī / jalena siddhā saghṛtāḥ saśarkarāḥ sameti tristhūṇagataṃ
10 j v araṃ nṛṇām*

2.501

madhutrikaṃ dve triphale sapāṭhe bhāgau ca maṃjiṣṭhikaśārivāyāḥ / jalonmito nirmalapaṭṭapūtaḥ sarvajvarāṇāṃ śamanaḥ kaṣāyaḥ

2.502

candanaṃ padma
11 x x x mu stā kaṭukarohiṇī / vatsakaṃ trāyamāṇāñ ca drākṣā vanaparūṣakam*

2.503

madhukaṃ śītapākaṃ ca yaṣṭīmadhukaśarkarām* / jīvakarṣabhakau cobhau tathaivāmalakāny api

2.504

II. Fol. 16: Bower manuscript
r1 x x x x ^ _ _ x x x x x ulūkhale / rātriparyuṣitaṃ hy etad dadyāc charkarayā saha

2.505

kaṣāya eṣa vāta x x x x x ^ _ ^ _ //
2 x x x x x x x x ś l o 10 {X} abhayāhiṃgupippalyo yavānīm āmblavetasam*

2.506

etān akṣasamān bhāgān pibe t tu x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.507

x x
3 x x ^ _ _ x dī panīyaṃ paraṃ smṛtam* / hṛdroge pārśvaśūle ca vātagulme ca pūjitam*

2.508

koṣṭhastheṣu ca vā _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^
4 _ ^ _

2.510

praśa syate nāsyam etac chīrṣarogavināśanam* // 509a // śirorujāyāṃ saghṛtaḥ sacandanaṃ kuṣṭham atho vāpi natotpalaṃ ca // yāṣṭyā hva m
5 e lā kamalotpalaṃ ca prapauṇḍarīkaṃ suradārukuṣṭham*

2.511

kuryāt samaṃ padmakacorakau ca śirorujāyāṃ saghṛtaḥ pradehaḥ // x _ ^ _ _ ^ ^ _ ^ _ _ x _ ^ _ _ ^ ^ _ ^ _ _

2.512

6 ghṛtottamaṃ vā vadareṇa siddhaṃ nastaḥ pradadyā d ava bhedakānte / paścād ghṛtaṃ cāpy anupā na _ _ x _ _ ^ ^ _ ^ _ _

2.514

x _ ^ _ _ ^ ^ _ ^ _ _
7 bhuktvā ca bhakṣyaṃ labhate guḍena // 513a // bilvamūlaṃ pha laṃ caiva nastaḥ karmaṇi _ ^ _ // x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.515

x x x x x
8 saṃgṛhya tat tailaṃ vipaced bhiṣak* / tato 'sya nastato dadyāc chīrṣaroga vināśanam*

2.516

x x x x ^ _ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x^ _ _ ^
9 nastaḥ kuryāt punaḥ punaḥ

2.517

bhāgo purāṇatailasya tāvat syāt pāṭalasya ca / x x x x x ^ _ _ _ x x x x ^ _ ^ _

2.518

lalā ṭa lepaḥ
10 śasto 'yaṃ khyātaḥ śīrṣarujāpahaḥ / {X} lavaṇaṃ śṛṃgave raṃ ca x x x x x ^ _ ^ _

2.519

x x x x ^ _ _ x x x
11 citrakatinduke / bastamūtreṇa saṃyojya lepaḥ śīrṣa rujāpahaḥ

2.520

x x x x x^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ /
v1 kaṇḍīramārkamūlaṃ ca triphalā kaṭusarṣapāḥ

2.521

gavāṃ mūtre ṇa _ _ x x x x x x^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x a mba rāmbunā

2.522

2 śīrṣāmayaharāḥ paṃca yogāḥ ślo 16 {X} x x x x ^ _ _ x x x x x x^ _ ^ _ / x x x x x^
3 kaṃ caiva kaṇṭakāryāḥ phalāni ca

2.523

sūkṣmacūrṇam idaṃ kṛtvā kuryāt pradh ānam auṣadham* // vartākakulakavyoṣakulatthāḍhakimudgajam*

2.524

4 yūṣam etan naraḥ pītvā pratiśyāyāt pramucyate // saktūn suprayut āṅ kṛt v ā ghṛtair mallakasaṃpuṭe

2.525

x x x x x x x x x x x x
5 pā {X} kaṇḍīram agninā dagdhvā bhasma tad gṛhya bu d dhimā n* / dantānt a x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.526

x x x x ^
6 bh āgena dantaśūlaṃ praśāmyati // ajājī śṛṃ gaveraṃ ca viḍaṃgāni ^ _ ^ _

2.527

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / daśa mū laṃ
7 supiṣṭaṃ tu sarpiṣā saha dāpayet*

2.528

x x stavāyase bhāṇḍe agni x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.529

niculaṃ sa rṣa pa ṃ
8 ś ve taṃ pippalyo viśvabheṣajam* / kṣāraṃ ca lavaṇaṃ caiva kabaḍodantaśūlanut*

2.530

somarāj ī ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.531

9 x x x x śṛṃga veraṃ śuktapiṣṭaṃ vijānatā / dantaśūlāpahaṃ kuryāt kabaḍagraham uttamam*

2.532

dantaśūlaharā x x x x x x x x {X} x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x
10 x ^ _ _ x sarpi ś caibhir vipācayet*

2.533

karṇapūraṇam etena kartavyaṃ karṇaśūlinām* // karṇakṣveḍe karṇanāde kaṭutailena pūrayet*

2.534

nādabādhiryayoḥ kuryāt karṇaśūloktam auṣadham* // pippalyo bilvamū la ṃ
11 ca kuṣṭhaṃ madhukam eva ca

2.535

māṃs ī v y āghranakhaṃ rodhraṃ sūkṣmelā devadāru ca / garbhenānena tailasya prasthaṃ mṛdv agninā pacet*

2.536

II. Fol. 17: Bower manuscript
r1 keyūramūlakarasau dadyāt sn e hasamanvitam* / tena karṇe pic uṃ dadyād vastikarma ca kārayet*

2.537

tenopaśāmyate kṣipraṃ karṇaśūlaṃ sudāruṇam* // x x x x ^ _
2 _ x x x x x ^ _ sutam*

2.538

pippalīkṣarasiddhaṃ tu tailaṃ ka r ṇaru jāpaham* // x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.539

x x x x ^ _ _ x
3 x x karṇarujāpaha m* // kukkuṭasya bhaven medaḥ sthūlamāṣāś ca vi pacet*

2.540

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _
4 _ x x x x x ^ _ ^ yam*

2.541

prakṣipya sarvam ekatra divasā x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.542

x x x x ^ _
5 _ x x x x x ^ _ ^ tam* // kakubhaṃ sumanātailaṃ varaṇī x ^ _ ^ _

2.543

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x
6 ^ _ _ x x x x vipa ced budhaḥ

2.544

saptarātram u _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.545

x x x x
7 ^ _ _ x x x x x mana ḥśilām* / kaṭphalaṃ ca mṛṇā laṃ ca x x x x ^ _ ^ _

2.546

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _
8 x x x x x ^ _ ^ _

2.547

ha ridrā gairikaṃ kṣaudraṃ kāsīsam atha saindhava m* / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.548

x x x x
9 ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / etat tailaṃ vipaktavyaṃ kuṣṭhālepanam uttama m*

2.549

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.550

10 x x x x ^ _ _ x x x x x ^ pī ṣayet* / ūṣāmaṇḍena dhovitvā dadru kuṣṭhavināśanam*

2.551

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x
11 x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _m*

2.552

saharidrām idaṃ bil vaṃ x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.553

v1 x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.554

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x
2 x x x x ^ _ ^ _

2.555

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.556

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _
3 ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.557

x x x tthamustā ca x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _
4 ^ _

2.558

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ bhuṃjī ta x x x x ^ _ ^ _

2.559

x x x x ^ _ _ x x x x
5 x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x tathaiva ca

2.560

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^
6 _ ^ _

2.561

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ reṇa tu / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.562

x x x x ^ _ _ x x x x x ^
7 _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ vatsa kam*

2.563

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.564

x x x x ^
8 _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ piṣṭaḥ kuṣṭha x x ^ _ ^ _

2.565

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _
9 ^ _

2.566

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / ga ndhikamustarodhrasa x x x x ^ _ ^ _

2.567

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ /
10 x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.568

kaṇḍūkoṭhapiṭṭakā ś ca x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.569

x x
11 x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / niha nyād bahuva _ x x x x x ^ _ ^ _

2.570

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x
II. Fol. 18: Bower manuscript
r1 praśām yat i na sa ṃ śayaḥ

2.571

kadalyāḥ kṣaratail e na sidhmāni par i mūkṣayet* / eṣa x x ^ ni dṛṣṭa apāmā r g o 'pi śās tr i t aḥ

2.572

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x
2 śa śasya rucireṇa ca

2.573

eraṇḍas tagaraṃ kuṣṭhaṃ citrakaṃ mūtrapaṃcamam* / āṭarūṣakamūlaṃ ca ṣaḍgranthāṃ madhukaṃ tathā

2.574

prapunāḍaṃ viḍaṃgāni saindhavaṃ paripelav am* / x x x x snuhīdug dh aṃ x s i dhmānā ṃ ma h au ṣadham* {O}

2.575

3 sidhmayogāḥ ślo 6 {O} guḍena śrapayet kṣīraṃ kaduṣṇaṃ kāmataḥ pibet* / mūtragrahasya bheṣajyaṃ sadyastaṃ matam aśvinoḥ

2.576

mṛdvīkāṃ śarkaraṃ caiva dadhimaṇḍena pāyaye t* /
4 mūtragrahasya bhaiṣajyaṃ sadyaṣkaṃ samudāhṛtam*

2.577

ervārukasya bījānām akṣamātraṃ prapīṣayet* / yuktāmblalavaṇaṃ pītvā mūtragrāhāt pramucyate

2.578

dviḥ kuṃkumasyākṣamātraṃ mṛdvīka ra sapīṣimam* /
5 ekarātrasthitaṃ pītvā mūtragrāhāt pramucyate

2.579

ayorajaḥ sūkṣmapiṣṭaṃ madhunā saha pāyayet* / mūtragrahasya bheṣajyaṃ sadyaṣkaṃ matam aśvinoḥ

2.580

kharāśvā hiṃgusura saṃ
6 hiriveraṃ rasāṃjanam* / citrakasya ca mūlāni trāyamānāṃ ca saṃharet*

2.581

etāni samabhāgāni madhunā saha pāyayet* / pārśvaśūlaṃ mūtrakṛcchraṃ sarvam etena śāmyati

2.582

{O} mūtra kṛ cchraghnāḥ
7 sapta yogāḥ // {X} // mūtrakṛcchreṣu toyārthaḥ kāryaḥ kvāthyena sarvadā / mūlānāṃ śarakāśekṣudarbhagokṣuravīraṇaiḥ

2.583

pibet kusuṃbhapuṣpaṃ vā
8 taṇḍulāṃbu madhudravam* / kṣīravastiṃ yathoktaṃ vā dadyāt svedā ṃ ś ca kārayet*

2.584

{O} mūtrakṛcchraghna nava yogāḥ // {O} nāsāgame tu raktasya avapīḍaḥ praśasyate / drākṣekṣudūrvāsvarasa śaṃ khagairikacandanaiḥ

2.585

9 śothite mūlakaṃ siddhaṃ toyatakreṇa dāpayet* / harītakīṃ samaguḍaṃ khāded vā guḍanāgaram*

2.586

punarnavāṃ devadāruṃ purāṇaṃ viśvabheṣajam* / śvayathu pra tiyānārthaṃ
10 tryahaṃ tu payasā pibet*

2.587

harītakīn devadāruṃ śṛṃgaveraṃ punarnavām* / gomūtreṇa pibej jīrṇe snātaṃ kṣīreṇa bhojayet*

2.588

harītakīnāṃ tripalaṃ palās trikaṭukāt trayaḥ /
11 madhu tailāś ca karṣāṃśā guḍasyārdhatulā dhṛtā

2.589

āgastyān modakān etān bhuktasyopari bhakṣayet* / śothārśograhaṇīdoṣakāsodāvarta śā ntaye

2.590

tulyāṃśās triphalāmustaviḍaṃ gāḥ
v1 x ^ _ ^ _ / x .ur ayorajas tulya ṃ ta ṃ lihen madhusarpiṣā

2.591

kṣīraṃ cānupibej jīrṇe kṣīreṇaiva ca bhojayet* / mūtra ṃ vā dviguṇa ṃ kṣīraṃ pibet kuḍavasa ṃ mitam*

2.593

pibed vā tryūṣaṇa ṃ sa ha
2 go mūtra ṃ vā virecanam* / yavānnā jāṃgalāḥ śīdhuḥ svedāś coṣṇāś ca śophahā // 592 {O} // chardyāṃ pibeta tṛṣṇārttaḥsadāhas taṇḍulāṃbunā / ḍāḍimaṃ madhukaṃ rodhraṃ baṭaśuṃgāḥ sitāṃ madhum*

2.594

3 lihed vā madhunā chardyāṃ kolamajjāñjanaṃ sitām* / pippalītaṇḍulā lājā makṣīkāśakṛtā samam*

2.595

āmrāsthitoyacūrṇaṃ vā tṛṣṇāchardyātisāranut* // mātuluṃgasya jaṃbvāś ca pallavāḥ
4 śarkarā madhu

2.596

lihec chardyāṃ pibec caiṣāṃ kṣuṇṇānāṃ śītalaṃ jalam* // lājān madhuyutān khādet sakṣaudrāṃ vā harītakīm*

2.597

khādet kapitthaṃ savyoṣaṃ piben mudgadalāṃbunā / chardyāṃ
5 candanakalkaṃ vā pibed āmalakīrasair iti

2.598

chardiyogāḥ ślokā 14 tṛṣṇāyāṃ raktaśālīnāṃ taṇḍulān sotpalāñjanān* / pakvaloṣṭamadhudrākṣākarjūrāṇi
6 parūṣakam*

2.599

jale sthitaṃ pibec chītaṃ śarkarāṃbupayāṃsi ca // sitāṃ viḍaṃgā madhukaṃ pippalyo dhātrisaindhavaiḥ

2.600

sarpir madhvabhayā tailaṃ bhāgāḥ syur mā na taḥ
7 samāḥ // bhāgāḥ ṣoḍaśa saktūnām adbhis taṃ tarpaṇaṃ pibet*

2.601

tṛṣṇāgulmajvarārśoghnaṃ vṛṣyaṃ grahaṇidīpanam* // śītāḥ pralepāḥ śītāś ca jāṅga la ma dhurā
8 rasāḥ

2.603

dhātrīdāḍimavṛkṣāṃblamātuluṃgair dihec chira iti // 602a // {O} tṛṣṇāpraśamanā yogāḥ {O} surāhvadāru triphalā samustā kaṣāyam utkvāthya pibet pramehī / kṣaudre ṇa
9 yuktām athavā haridrāṃ pibed rasenāmalakīphalānām*

2.604

haridrāṃ sarvameheṣu pibed āmalakīrasaiḥ / gomūtrabhāvitayavaiḥ pibed vā madhutarpaṇam*

2.605

yavānnavikṛtiḥ
10 śīdhur jāṃgalās tṛphalā madhu / kaṣāyatiktakaṭukavyapāyā mehanāśanāḥ

2.606

haridraniṃbadarbhārdrakṣīrakākubhacavyajāḥ / kuṣṭhaśyāmaikapāṭhailākaṣāyāḥ śle ṣma mehinām*

2.607

ṛ
11 pitte sallakiyaṣṭihvadhātrīśvādaṃṣṭrakhādirāḥ / mūtrāṇi kaṭabhī kṣīraṃ takratailāsavā hitāḥ

2.608

sarvameheṣu madhunā cūrṇaṃ vā tiktakaṃ lihet* // {O} // p rameha p r aśamanayo gāḥ ślo
12 x {X} pūrvam eva hitaṃ vidyād vaisarpe raktamokṣaṇam*

2.609

vireko vamanaṃ śītaiḥ sta ṃbha naṃ tiktasevanam* / pralepanaṃ kṣ īrapi ṣṭ air masūraiś caṇak ai ś ca vā

2.610

x x x x ^ _ _ ^
II. Fol. 19: Bower manuscript
r1 x x x x ^ śādvalaiḥ / vīrāmadhukama ṃ jiṣṭh ā vetasotpalakesaraiḥ

2.611

j ī vanīyapalāśa x x x x x x^ _ kaiḥ / ghṛtāmbukṣīrapiṣṭais t air l e paḥ sekaś ca śasyate

2.612

trivṛtā ṃ triphalāṃ nimbaṃ x x
2 p ī lumahauṣadham* / śritaḥ kaṣāyaḥ saguḍo visarpajvaranāśanaḥ

2.613

mahātiktaṃ pibet sarpiś cūrṇaṃ yac cāpi tiktakam* / etair eva ghṛtaṃ siddhaṃ viṣamajvaranāśanam*

2.614

visarpacikitsitaṃ ślo 5 pā 1 ṛ
3 kaṣāyaṃ kāmalāpāṇḍupūrvādyaṃ jvaritaḥ pibet* / haridrāṃ vā sagomūtrāṃ tayor vā dāḍimatvacam*

2.615

pippalīdrākṣayoḥ prasthau droṇe dhātrīrasaṃ pacet* / sitāśatārdhaṃ madhukaṃ śuṇṭhītvakkṣīra ka ṭphalaṃ

2.616

4 śītān madhuprasthayutān tataś cārdhapalaṃ pibet* // kāmalī pāṇḍurogī ca pippalīṃ vā prayojayet*

2.617

mustādyaṃ kṣīravastiṃ vā yavānnaṃ jāṃgalaṃ madhu / ayorajīyaṃ sevec ca yā ca pitta jva re
5 kriyeti

2.618

{X} nāvanītake miśrako 'dhyāyaś caturthaḥ {X} ataḥparaṃ pravakṣyāmi balavarṇaprasādanam* / yena māṃsāni vardhante balaṃ caivopajāyate

2.619

mūlānām aśvagandhāyāḥ paṃca viṃ śat
6 palāni tu / kaṇḍaśaś chedayitvā tu sthālyām ādh ā ya sādhayet*

2.620

pādabhāgāvaśiṣṭhaṃ ca jñātvā tam avatārayet* / tad rasaṃ tu parisrāvya dṛḍhapātre 'vasecayet*

2.621

tasmin kaṣāye mati mā n
7 auṣadhāni prakalpayet* / jīva niyā ni sarvāṇi śarkar ā cūrṇam eva ca

2.622

madhusarpiṣaś ca prasṛtaṃ pippalīcūrṇam eva ca / kiṃcil lavaṇikaṃ kṛtvā khajenāloḍaye d
8 bhiṣak*

2.623

āsicya vastāv acchidre vastikarmaṇi kārayet* / ekena yadi vā dvābhyāṃ tribhir vāpi pramāṇataḥ

2.624

pratyāgate nirūhe 'smin pariṣekaḥ sukhāmbunā / tato lohi ta śālīnām
9 odanaṃ madhusarpiṣā

2.625

kṣīreṇa saha bhuṃjīta jāṃgalānāṃ rasena veti // {O} aśvinor aśvagandhāvastiḥ ślo 7 pā 1 {O} yaṣṭīmadhukasidhena sarpiṣā cānuvāsayet*

2.626

jīvanīyavipa kvaṃ
10 vā sarpiḥ syād anuvāsanam* / tena māṃsāni vardhante kṣayaś cāpy upaśāmyati

2.627

{O} aśvagandhāvastiḥ ślo 1 pā 1 {O} rāsnāgnimantham atha pāṭaliṃ ca syonākakārṣmaryanidigdhikāṃ ca / sarājavṛkṣā ñ ca
11 sas ālaparṇīṃ sapṛśniparṇīṃ bṛhatīñ ca dadyāt*

2.628

etāni mūlāni tu sarvaśaḥ syur eraṇḍamūlaṃ ca tathaiva ceyam* / dve dve pale cātra bhavet* pramāṇaṃ droṇe tv apāñ caiva pacet kaṣāyam*

2.629

pā dāva śeṣaṃ
12 t u kaṣāyam etat prakṣipya kalkān vidadhīta sūkṣmān* / kuṣṭhasya yaṣṭīmadhukasya caiva tathaiva ye pītakasar ṣapāś ca

2.630

x _ ^ _ _ ^
v1 ^ _ ^ _ x ka lka ṃ vidadhyān madhukasya caiva / ārogyatejo 'gnivayo balāyur dadāti jīrṇeṣv api pauruṣaṃ ca

2.631

vāte ^ _ _ ^ ^ _ ^ _ x x _ ^ _ _ ^ ^ _ ^ _ x / x _ ^ _
2 hṛd y aṃ arocake ca bandhyāsu duṣṭe pracure purāṇe

2.633

pramehakaṇḍukṣatayonidoṣe pāṇḍvāmayārṣograhaṇīpra doṣe // 632a // rā sn ād ya vastiḥ śloka 5 pā { O} x x x x x rāja rṣi rātmavān
3 suprabhas tv ihāryābhiḥ / habuṣāv a stiṃ tāṃ me nibodhata sukhopabhojyatamām*

2.634

prasṛtaḥ prasṛtaḥ prasthaḥ prastho 'rdhapalaṃ pramāṇataḥ prasthaḥ / habuṣāvakṣ a ṇ a y ā vakṣ ā rasali la sai ndhavayutānām*

2.635

4 kartavyam etad ājalaparikṣayāt s y ād apetalavaṇahṛtam* / siddhaṃ pūtaṃ salavaṇam atha ca khajet sarpiṣā sārdhaṃ

2.636

sukhatantrāṇāṃ nṝṇāṃ pariṇatavayasāṃ pragāḍhaśakṛ tāṃ
5 ca / eṣa sukhoṣṇo vastiḥ praṇidhātavyaḥ sakṛt sarvaḥ

2.637

annam iva kālabhojyaḥ sukhaparihāryo na cātra parihāryam* / tejognivīryabalapauruṣāyuṣāṃ vardhano 'py eṣa iti {O}

2.638

habuṣā va stiḥ ślo 5 ṛ
6 madhutailasame syātāṃ tābhyāṃ tulyaṃ sukhodakam* / karṣaś ca śatapuṣpāyāḥ karṣārdhaḥ saindhavasya ca

2.639

eṣa vaiśeṣiko vastir dīpanīyo rasāyanaḥ /
7 bṛṃhaṇīyaś ca balyaś ca vidyād yavanasaṃjñitaḥ

2.640

{O} striyaḥ saṃbhojanaṃ yānaṃ vyāyāmaṃ śiśirodakam* / asmin praṇihite vastau yathākāmam avāpnuyād iti

2.642

ṛ
8 madhutailodako vastiḥ ślo 3 {O} tailasthāne ghṛtaṃ dadyāt toyasthāne bhavet payaḥ / śeṣaṃ pūrveṇa tulyaṃ syāt sa vastiḥ sarvasādhakaḥ 641 // tulyaṃ madhu ca tailaṃ ca rāsnā tābhyāṃ samā bhavet* /
9 śatāhvāya bhavet karṣaḥ pippalīnāṃ tathaiva ca

2.643

yaṣṭīmadhukakalkaś ca karṣārdhaṃ lavaṇottamāt* / eṣa rāsāyano vastir balyo bṛṃhanadīpanaḥ

2.644

nirupadravo yāvanaś ca vṛṣyo vīryabal ā va hanaḥ /
10 gāḍhaviṇmūtrakṛcchrāṇi gulmamehārśabadhmanud iti

2.646

tailādyo vastiḥ ślo 4 {X} pariveṣṭya kuśair ārdrair ārdravṛntāni śālmaleḥ / kṛṣṇamṛttikayā lipya svedayed gomayāgninā 645 //
11 vi ś u ṣkāṃ mṛttikāṃ jñātvā gṛhya vṛntāni śālmaleḥ / ulūkhale samāyojya mṛdnīyāt payasi śrite

2.647

piṇḍaṃ muṣṭisamaṃ kṛtvā tan mūlaṃ tailasarpiṣoḥ / snehitaṃ mātrayā yuktaṃ
12 kalkena madhukasya ca

2.715

va st i m abhyakta gātrāya dadyāt pratyāgate 'tha ca 648a //
II. Fol. 20-21 lost: Bower manuscript
II. Fol. 22: Bower manuscript
r1 mantrya triguṇaḥ parihāraḥ caturguṇaṃ brahmacaryam ity āha bhagavān ātreyaḥ {X}

2.716

pippalīvardhamānasya guṇāḥ karma ca ke balaṃ / pra va kṣyāmy anupūrveṇa
2 prajānāṃ hitakāmyayā

2.717

na hy etad amṛtaṃ pītvā paścāt tapyanti mānavāḥ / darśayaty eva siddhiṃ hi pāṇāv āmalakaṃ yathā

2.718

3 tasmāl lakṣīñ ca puṣṭiṃ ca prajāṃ medhāṃ ca kāṃkṣatā / rasāyanam idaṃ somyaṃ kāryam āyur vivardhanam*

2.719

jīvanīyāni pītvā tu snigdho
4 vāntaviriktavān* / kṛtasaṃsarjanaḥ kāle puṇyāhenārabhet tataḥ

2.720

punarvasv atha puṣyeṇa śravaṇena śraviṣṭhayā / triṣūttareṣu
5 hastena some yogam upāgate

2.721

upoṣitaḥ śiraḥsnātaḥ śuklavāsā jitendriyaḥ / abhyarcya devatān viprāṃś caikāṃ khādeta pi ppa līm*

2.722

6 tataś cānupibet kṣīraṃ gavyaṃ chāgam athāpi vā / jīrṇe tasmiṃs tu bhuṃjīta śālīnāṃ payasodanam*

2.723

evam etan naraḥ khāded vardha mā naṃ
7 sadāhani / śataṃ pūrṇaṃ bhaved yāvad avakarṣaḥ tathaiva ca

2.724

tato 'nte 'py avakarṣasya saptarātraṃ payodanam* / prāyaśaś cānubhoktavyaṃ tathā mudgara so danam*

2.725

8 saptarātre tṛtīye tu jāṃgalo madhuro rasaḥ / bhojyaṃ peyaṃ ca pānīyaṃ śritaśītaṃ guṇānvitam*

2.726

gṛhe nivāte cāsīta satataṃ hitasevi ca / tataḥ krameṇāma la kam
9 amblārtham upakalpayet*

2.727

vṛkṣāmblaṃ dāḍimāmblaṃ ca sadā snānaṃ ca śīlayet* / anena vidhinā kṣipraṃ puṣṭiṃ labhati mānavaḥ

2.728

pramadā labhate garbhaṃ vandhyā cāpi
10 prajā yate / śāmyanty anena śvitrāṇi rājayakṣmā halīmakaḥ

2.729

apasmāras tathonmādo jvaraś ca viṣam āgataḥ / anekaśaḥ prayukte tu balī pa litanā śanam*

2.730

r1 va ṛ ṇatejobalādhānim agneś cottamajīvanam / kuṣṭharoganihantāram ārogyajanana ṃ śivam*

2.731

śukra balapranaṣ ṭ as y a in dr iyā nāṃ praś ā da nam /
2 pippalyo hi śivaḥ kāye kaṭukā madhurānvayāḥ

2.732

snigdhāś ca śītavīryāś ca vyavāpinyo guṇānvitāḥ / kaṭukatvāt kaphe pathyāḥ snehāc ca pavane hitāḥ

2.733

3 śaityāt pittapraśamanā yujyante sarvakarmasu / tribhyaḥ pravartate cādyaḥ kalpaḥ paṃcabhir eva ca

2.734

aṣṭako daśakaś cānyo balakālam avekṣya ca / kṣīrā nu pānās
4 tāḥ kāryās tathā kṣīropasevanāḥ

2.735

niyamaś ca yathādṛṣṭam āśiṣaś ca yathāśrutāḥ / tasmān niyamam ālaṃbya puruṣeṇa yathākramam*

2.736

prayojyam idam ā ro gyaśrībalāyurvivardhanam* /
5 pippalīvardhamānasya kalpo 'śvibhyāṃ prakalpitaḥ

2.737

anusūyunā prayoktavyo yathā siddhim avāpnuyāt* ṛ
6 samūlāñ ca sapatrāñ ca sapuṣpāṃ saphalāṃ tathā

2.738

kākamācīṃ tu pratyagrāṃ saṃharen matimān naraḥ / tulāpādaṃ susūkṣmaṃ tu jala dro ṇe
7 vipācayet*

2.739

caturbhāgasthite tatra tailaprasthaṃ vipācayet / caturguṇena payasā kalkāṃś cemān vidhānavit*

2.740

8 prapauṇḍarīkaṃ madhukaṃ rāsnāmūlaṃ śatāvarīm* / v i ḍa ṃ gā śatapuṣpāṃ ca svayaṃguptāphalāni ca

2.741

etad abhyaṃjane
9 pāne nastaḥkarmānuvāsane / aśītiṃ vātajān rogāṃs tailam etad vyapohati

2.742

maṇḍūkaparṇyāḥ svarasaḥ prayojya ḥ
10 kṣīreṇa yaṣṭīmadhukasya cūrṇam* / rasaṃ guḍūcyās tu samūlapuṣyā āyuṣpradāny āmayanāśanāni

2.743

11 balā gnivarṇasmṛtivardhanāni medhyāni cemāni rasāyanāni / kalkaḥ prayojyaḥ khalu śaṃkhapuṣpyāḥ
II. Fol. 23: Bower manuscript
r1 medhyā v i śeṣeṇa tu śaṃkhapuṣpī

2.744

ghṛtamākṣikasaṃyuktaṃ madhukaṃ yaḥ piben naraḥ / kṣīrānupāyī strīvarjyaḥ sa jīvec charadāṃ śatam*

2.745

paṃcāṣṭau sapta daśa vāpi
2 pi ppalyo madhusarpiṣā / rasāyanaguṇānveṣī māsam ekaṃ prayojayet*

2.746

tisras tisras tu pūrvāhṇe bhuktvāgre bhojanasya ca / pippalyaḥ
3 kiṃśukakṣārabhāvitā ghṛtabharjitāḥ

2.747

prayojyā ghṛtasaṃmiśrā rasāyanaguṇaiṣiṇā / jetuṃ kāsaṃ kṣayaṃ śoṣaṃ śvāsaṃ hikkāṃ galāmayam*

2.748

arśāṃsi
4 grahaṇīdoṣaṃ pāṇḍutāṃ viṣamajvaram* / pīnasaṃ svarabhedaṃ ca gulmaṃ vātabalāsakam*

2.749

{X} pippalīprayogaḥ ślo 5 {O} kramavṛddhyā daśāhāni daśapippalikaṃ dinam* / vardha ye t
5 payasā sārdhaṃ tathaivānupiben naraḥ

2.750

jīrṇe jīrṇe ca bhoktavyaṃ ṣaṣṭikaṃ kṣīrasarpiṣā / pippalīnāṃ sahasrasya prayogo 'yaṃ rasāyanaḥ

2.751

piṣṭās tā balibhiḥ sevyā śritā madhya ba lair naraiḥ /
6 yas tripippaliparyantaḥ prayogaḥ sa tu kanyasaḥ

2.752

bṛṃhaṇaṃ svaryam āyuṣyaṃ plihodaravināśanam* / vayasaḥ sthāpanaṃ medhyaṃ pippalīnāṃ rasāyanam iti

2.753

{X}
7 pippalīprayogo dvitīyaḥ {X} śaranmukhe nāgabalāṃ puṣyeṇoddhārayed bhiṣak* / mūlaṃ tasyāḥ śucirbhūtvā sūkṣmacūrṇāni kārayet*

2.754

tasya cūrṇasya karṣaṃ tu dugdhenāloḍya pā ya yet* /
8 jīrṇe dugdhaṃ ca pātavyam annaṃ ca parivarjayet*

2.755

kramaśaḥ saptarātreṇa vardhayīta palaṃ palam* / tataḥ palonaṃ pātavyaṃ yāvan na syād upadravaḥ

2.756

apaśyataś ca strīśūdram āraṇyaṃ caita d
9 ucyate / jātopasargaṃ yakṣmāṇam apy ekādaśarūpikam*

2.757

rasāyanam idaṃ hanti sadā cāyuś ca vardhate / eṣa eva tu kalpaḥ syān madhukasya rasāyane

2.758

maṇḍūkaparṇyāś ca tathā śṛṃga ve rasya
10 cocyate / etad ābalikaṃ proktaṃ rasāyanam anuttamam*

2.759

{X} nāgabalāprayogaḥ ślo 6 {X} śubhe mārgaśire māse saṃśuddho vamanādibhiḥ / upetaphalapuṣpān tu kāchamā c īṃ
11 prayojayet*

2.760

palāni daśa śuddhāyāḥ kācamācyāḥ samāhitaḥ / pacet kārṣṇāyase pātre tailārdhena śanair bhiṣak*

2.761

tasya mātrāṃ prayuṃjīta ṣaṣṭikānnaṃ ca bhojaye t* /
v1 tena śākena bhuṃjīta mātrayā ṣaṣṭikodanam*

2.762

anupānaṃ pibec cātra jalam āmalakair yutam* / ekaviṃśatirātraṃ tu prayogam idam uttamam*

2.763

d vi sapta rā traṃ
2 madhyaṃ tu saptarātraṃ tathāparam* / prayogam ācared enaṃ grāmadharmaṃ ca varjayet*

2.764

na cācared divā svapnaṃ vyāyāmaṃ ca vivarjayet* / kramaśaś ca prayogānte rasān abhyavahārayet*

2.765

na cā ti velaṃ
3 bhuṃjīta na cāsātmyaṃ kathaṃcana / eṣa prāyeṇa vṛddhānāṃ yauvanaṃ punar ānayet*

2.766

baliṃ hanyād gataṃ vāyuḥ prāṇināṃ sannivarjayet* / ye copahatapuṃstvās tu teṣāṃ puṃstvaṃ
4 viśodhayet*

2.767

vijātibhiś ca saṃyuktāḥ karmabhir vividhaiḥ śubhaiḥ / sevyamānā yatheṣṭaṃ tu kramāt samupanāmayet*

2.768

dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ kalyāṇaṃ maṃgalaṃ param* {X} // kācamācī pra yogaḥ {X}
5 triphalāṃ ca samāṃ kuryān nīlīṃ nīlotpalāni ca

2.769

aṃjanaṃ pippalīmūlaṃ patraṃ sahacarasya ca / tvacam arjunavṛkṣasya phalaṃ piṇḍārakasya ca

2.770

jaṃbūmūla ka ṣāyaṃ
6 ca jambūmūlāc ca mṛttikām* / bhṛṃgako lohacūrṇaṃ ca akṣamātrāṇi kārayet*

2.771

etad vaibhītake taile śanair mṛdvagninā pacet* / tataḥ saṃśodhanaṃ kṛtvā nastaḥkarma sa mā caret*

2.772

7 tilatailena kṛsarāṃ māsaṃ bhuṃjīta vai naraḥ / tṛṣitena ca pātavyaṃ triphalāsalīlaṃ tathā

2.773

toyakṛtyaṃ yad anyac ca tac ca tenaiva kārayet* // {X} nāsyatailaṃ rasāyanaṃ {X}
8 tapyamānaṃ tapo 'tyugraṃ viśvamitraṃ mahāmunim*

2.774

aśvinau devabhiṣajāv ūcatur varadāṃ varau / tapaś caraṇakhinnasya narasyāpyāyanaṃ punaḥ

2.775

rasāyanam idaṃ śreṣṭham ārogyabalavardhanam* /
9 gaurāmalakacūrṇānāṃ prasthaḥ syāc chiśiroddhṛtaḥ

2.776

ekaviṃsatirātraṃ tu svarasenaiva bhāvayet* / prasthaḥ pippalicūrṇānāṃ prasthaś cāyorajo bhavet*

2.777

dvau prasthau madhunaḥ syātāṃ sa rpi ṣaś
10 cāḍhakaṃ bhavet* / śarkarāyāś ca dvau prasthāv ardhaprasthaṃ ca citrakāt*

2.778

etat saṃbhṛtya saṃbhāraṃ prakṣipyaghṛtabhājane / māsam etat sthitaṃ vānye prāśnīyāt tu yathābalam*

2.779

11 palaṃ vā dvipalaṃ vātha lihyāt kalyam abhuktavān* / śataṃ jīvati medhāvī balīpalitavarjitaḥ

2.780

na cātra niyamaḥ kaścit snānabhojanamaithune
II. Fol. 24: Bower manuscript
r1 dhanyaṃ ya śasyam āyuṣyaṃ kalyāṇaṃ maṃgalaṃ param*

2.782

viśvāmitreṇa cābhāṣṭam ṛṣibhiś cābhipūjitam* // 781a // {X} āśvinarasāyanam* ṛ
2 hemante 'thāśvagandhāṃ niyatam atha tilān kṛṣṇakān bhakṣayīta saṃmiśrāḥ śarkarāyāḥ satatam iha payaḥ paścād anupibet* / etac caive śva reṇa
3 svayam iha vihitaṃ viṣṇor balakaraṃ yat pītvā dvādaśāhaṃ bhavati hi puruṣo vṛddho 'pi taruṇaḥ

2.783

bṛhatkaraṇaṃ {O} aśvagandhāṃ payasyāñ ca
4 saṃsṛjya payasā pibet* / māsam ekaṃ prayuṃjānaḥ sukṛśaḥ sthūlatāṃ prajet*

2.784

{O} atha kṛśasya bṛṃhaṇaṃ vakṣyāmaḥ nirmusalacakrahalaśabdābhihatāyāṃ bhūmau jātām a śva gandhāṃ
5 samūlapatrapuṣpāṃ sūkṣmacūrṇāni kuryāt* / tataḥ sarpiṣā viḍālapadakam āhrtyāhani lehayet payaś cānupibet jīrṇānte payasā bhojanam aśnīyāt* //
6 evam ekaviṃśatirātraṃ balavān bṛhaccharīraś ca bhavaty āha bṛhaspatir iti

2.785

{O} bārhaspatyaṃ bṛhatkaraṇaṃ {X} kolakulatthayavamūlakānāṃ niryūham eṣā ghṛtatailamiśram* /
7 dadhnā yutaṃ taṇḍulasaindhavābhyāṃ jayej jvaraṃ koṣṭhagataṃ ca vāyum*

2.786

sanāgaraṃ pippalicavyacitrakaṃ sapippalīmūlam athāpi taṇḍulān* / yavāgur eṣā laghuśūlanāśanī
8 pradīpanī dīpayate ca pāvakam*

2.787

{X} madhyaṃ kapitthasya sabilvamadhyaṃ cāṃgery atho dāḍimatakrasiddhā / yavāgv iyaṃ grāhaṇī pācanīyā vātāmaye syāt tu sapaṃcamūlā {O}

2.788

syāt sāla pa rṇī
9 hy atha pṛśniparṇī balā tathā bilvaphalasya madhyam* / sadāḍimā taṇḍulasaṃprayuktā kaphe 'tisāre kaphapittaje tu

2.789

hrīveradhānyutpalanāgareṣu chāge payasyāṃbhasi pṛśniparṇyāḥ /
10 sataṇḍulāṃ tāṃ vipaced vidhijño raktātisāreṣu hitāṃ yavāgum*

2.790

āme tu sāṃblāṃ saha nāgareṇa peyāṃ bhiṣak sātiviṣāñ ca dadyāt* // sakaṇṭakārī tu bhavec chvadaṃṣṭrā saphāṇitā vasti ru jāsu
11 peyā

2.791

viḍaṃgy atho pippalimūlaśigruṃ suvarcikāṃ mocarasaṃ ca tadvat* / syāt takrayuktā tu hitā yavāgū koṣṭhāśrayān hanti krimīn narasya

2.792

mṛdvīkatho ṇe yakaśā rivā
v1 ca lājāś ca siddhā saha pippalībhiḥ / peyā suśītā madhusaṃprayuktā tṛṣṇāṃ nihanyā t
2 ^ ^ _ pravṛddhām*

2.793

sasomarājis tu hitā yavāgūṃ vadanti rogeṣu viṣānvayeṣu // barāhamedaḥkvathite tu siddhā syād bṛṃhaṇīyā tu nṛṇāṃ yavāgū

2.794

yavair yavāgū tu sa dāḍimāṃblā
3 satr yū ṣa ṇā hiṃguni ced vipakvā / ghṛte sataile lavaṇe ca yuktājīrṇapratiśyāyahitā kaphe ca

2.795

gavedhukānāṃ paritāpitānāṃ syāt karśanīyā madhusaṃprayuktā // sarpiṣmatī saindhava saṃ prayuktā
4 tilair yutā snehayutā yavāgū

2.796

{O} kuśālaparṇyāḥ kvathite kaṣāye śyāmākapeyā tu virūkṣaṇīyā / hikkāsu kāseṣu tathaiva śvāse hitā yavāgū daśamūlasiddhā

2.797

5 rujāsu pakvāśayasaṃbhavāsu hitā prasannā yamake vipakvā // māṃsaiś ca māṣaiś ca tilaiḥ saśākaiḥ siddhā bhaved varcanirasyanī tu

2.798

jaṃbvāmra-m-asthīkakapitthabilvaiḥ saṃgrāhaṇīyā
6 tu bhaved yavāgū // kṣāraṃ ca hiṃgūny atha citrakaṃ ca vṛkṣāṃblasiddhāny atha bhedanīyā

2.799

vātānulomaṃ kurute yavāgū sapippalīmūlabhayā sabilvaiḥ // takreṇa yuktā tu hitā yavā gū
7 takrānupānā ghṛtavyāpadeṣu

2.800

vyāpannatailasya hitā yavāgū udaśvipiṇyākayutā sakṣaudrā // sapippalīkāmalakair vipakvā kaṇṭhyā yavāgūr yamakopasiddhā

2.801

dadhnā tu
8 pakvā tu r-upodakā syāt sataṇḍulā syān madanāśanī tu // godhāsv apāmārgarasena caiva siddhā yavāgū tu bhavet kṣutaghnī

2.802

sapaṃcamūlā ghṛtatailamiśra sadāḍimā
9 vātaharā yavāgū / śleṣmāmayaghnī tu purāṇadhānyā // sapadmanīlotpalaśarkarā syāt siddhāṃ pibet pittaharā yavāgū

2.803

{O} agnir me mādhyagād dehād vāyuḥ prāṇān da dhā tu
10 me / indro me balam ādadhyāc chivaṃ cāpo diśantu me

2.804

ity enaṃ mantram ārṣaṃ vai bhuktvā gatvā tathā striyaḥ / japamānaḥ spṛśed āpas tathāsyāyur na hīyate

2.805

bhelī yavāgū ṛ
11 am b aṣ ṭ akī sakuṭajāphalaśṛṃgaveram āmrāsthikaṭphalajaṃbūsāram* / syād dhātakī sahiriveraśilodbhide ca vāriṣṭhamustam api cotpalakesaraṃ
12 syāt*

2.806

II. Fol. 25: Bower manuscript
r1 etāni tulyadharaṇāni tulādhṛtāni badhvāpi mūṭakam athāpi na r take 'smin / prakṣālya s i ddha _ chi ^ _ pr. ^ _ yavāgum aṃ śa ^ _ ^ ^ ^ _ ^ ^ _ ^ _ x

2.807

^ ^ ^ ^ ^ ^ _ ^
2 mūlakānāṃ dadhighṛtataila tathaiva taṇḍulānām* / parimitam api cet pibed yavāgūṃ śamayti koṣṭhagatāñ carāṃś ca vāy ūn*

2.808

ajātyavā kuṃcikaśṛṃgaveraṃ sacitrakaṃ kāra vī _ ^
3 bhāgam* / ghṛtena bhṛṣṭā lavaṇāṃśayuktā kalyāṇikā nāma yavāgur agryā

2.809

hatāṃ tu dīptāṃ grahaṇīṃ karoti śameti pittaṃ kaphamārutau ca / arśāṃsi vā r t ī ku ru te
4 plihaṃ ca nihanti gulmāṃś ca halīmakaṃ ca

2.810

śatapuṣpāṃ ṣaḍīṃ bilvaṃ puṣkaraṃ citrakaṃ vacām* / viḍaṃ sauvarcalaṃ caiva śṛṃgaveraṃ sapi ppa līm*

2.811

5 palāṃśakaṃ ca lavaṇaṃ dāḍimaṃ tuṃburūṇi ca / kustuṃburum ajājīñ ca samabhāgāni kārayet*

2.812

taṇḍulān yamake bhṛṣṭān yavāgūṃ sādha ye d
6 bhiṣak* / yoniśūlam udāvartaṃ mūtrakṛcchraṃ ca sādhayet*

2.813

yāvanto vātikā rogāḥ sarvān etān niyacchati / eṣā yavāgu r
7 ākhyātā aśvinā bhiṣajāṃ varāv iti

2.814

āśvinīyaṃ yavāgūtrayam* {X} yavāgūkalpaḥ {X} ikṣurasāni vidāryāmalakaghṛtapayomāṣamāṃsamadhunāṃ
8 samadhukānām* / prasthāḥ pṛthag vidheyā rasas tu māṃsasamaṃ tulitaṃ ca

2.815

madukapalāny api paṃca prastho māṣasya lucitasya / etat sarāsvatighṛtaṃ rājarṣeḥ putrakā ma sya

2.816

9 āmalakarasaprasthaḥ prastha ikṣurasasya ca / prastham ājasya dugdhasya payasaḥ prastham eva ca

2.817

vidārīṇāṃ rasaprasthaṃ ghṛtaprasthaṃ ca sādhayet* / śīte dadyān madhu pra sthaṃ
10 paṃcaviṃśac ca śarkarā

2.818

maricaṃ pippalīñ caiva kuḍavau dhautacūrṇitau / jīvaṇīyaṃ ca balyaṃ ca vṛṣyaṃ caivaitad uttamam*

2.820

ghṛtaṃ śaṭāvarīgarbhaṃ kṣī re daśaguṇe pacet* /
11 śarkarāpipallīkṣaudraṃ yuktaṃ tad vṛṣyam uttamam* // 819 {O} // rasaṃ gokṣurakāt sarpiḥ dve ca dugdhe gavājayoḥ / prasṛtaṃ madhusaṃyuktaṃ yogo viṃśativegikaḥ

2.821

{O} vidārī
12 cātmaguptā ca tathāmalakam eva ca / yavāśa saha _ _ x
v1 peṣṭavyāḥ payas ā saha

2.822

x x x ta dghṛte bhṛṣṭ aṃ ś ī t aṃ kṛtvā madhūkṣitam* / bhakṣay i tvā naraḥ kṣ īṇaḥ puna r vṛṣatāṃ vrajet*

2.823

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ /
2 sapaṃcaśarkaraṃ cūrṇaṃ tathaiva madhusarpiṣī

2.824

ato 'kṣamātrāṃ prāśnīyāt pumān yasyāṃganāśanam* / anaṃblakaṭukāhāro nihīnaṃ varjayed ṛtam*

2.825

jalāḍhake 'tmaguptāyāḥ
3 paṃcamūlapalāni tu / kvāthe tasmin payo 'dhyardhaṃ kṛtvā cūrṇāni dāpayet*

2.826

śarkarāyā bhavet prasthaḥ prastha syān madhusarpiṣoḥ / godhūmacūrṇair baddhnīyān modakaṃ palasaṃmitam*

2.827

4 ata ekaṃ naraḥ prāśya ṣaṣṭiṃ gacchati maithunam* / puruṣaḥ kāminīkāntaḥ paramaṃ vṛṣyam ucyate

2.828

rasena caṭakānāṃ ca niścitrān nirmalāṃs tilān* / bhāvitān yāvataḥ prāśet tāva d
5 gacchati maithunam*

2.829

kṣīrapakvās tu go dhū māḥ svayaṃguptāphalāni ca / śītaṃ madhughṛtāktaṃ ca prāśya gṛṣṭyā payaḥ pibet*

2.830

prayogād asya gaccheta vṛṣatvaṃ pakṣam akṣataḥ // śvadaṃṣṭrā kvā thadugdhābhyāṃ
6 dhautān māṣān vipācayet*

2.831

bilvamātraṃ tataḥ piṇḍaṃ bhakṣayen madhusarpiṣā / tataś cānupibet sāyaṃ śarkarāsahitaṃ payaḥ

2.832

ekāhnā gantum icche d
7 yaḥ puruṣaḥ pramadāśatam* // vidārī payaśā bhṛṣṭā sarpiṣā madhunā saha

2.833

prāśya śītaṃ yathākāmaṃ ṣaṣṭiṃ gacchati maithunam* // vidārīṇāṃ bhavec cūrṇaṃ ta dra senaiva
8 bhāvitam*

2.834

madhusarpiḥ samāyuktaṃ prāśya syād daśavegikaḥ // tathāmalakacūrṇāni bhāvitāni tu tadrase

2.835

ghṛtamā kṣī kasaṃyuktaṃ
9 prāśya syāc chatavegikaḥ // tathāśvagandhāmūlāni śuṃgāni ca phalāni ca

2.836

divā kṣīreṇa pītāni rātriṃ kurvanti viṃśikām* //
10 adhyaṇḍā caṭakāḥ sarpiḥ svayaṃguptāphalāni ca

2.837

pādalepaḥ prayoktavyo vṛṣo yāvan na gāṃ spṛśet* // niṣpatraṃ caṭakaṃ kṛtvā ḍembu kā bhir
11 daśāpayet*

2.838

ghṛtaṃ tena vipakvaṃ tu pādalepaḥ praśasyate // vidārīmāṣacūrṇāni tathā lohitaśālayaḥ

2.839

barāhamedaḥsaṃyuktaṃ caṭakāṇḍarase na ca /
12 yuktyā ca lavaṇaṃ deyaṃ ghṛte śaṣk u likāṃ pacet*

2.840

tataḥ pāṇita la ṃ p r āśya ga cch eta pramadāśa tam* //
II. Fol. 26: Bower manuscript
r1 x x x x ^ _ _ .dh. x x ta madhusa r p i ṣā

2.841

dugdhānup ā n e grīṣme ca daśa ga c ch eta maith u nam* // x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.842

x x x ^ _ _ x
2 visagranthirasāṣṭamaḥ / ājena payasā piṣṭvā ghṛte śaṣkulikāṃ pacet*

2.843

aṃguṣṭhaparvamātreṇa vegārdha x ^ .ū ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ _ ^

2.844

3 anupītvā surāmaṇḍaṃ naras tena vṛṣāyati // t ṛ p t aḥ kukkuṭamāṃsānāṃ gatvā yo 'nupibet payaḥ

2.845

na tasya liṃgaś ai th i lya ṃ na ca śukra k ṣay o bhavet* //
4 yo māṣayūṣṇā bhuktvā tu ghṛtāḍhyaṃ ṣaṣṭikodanam*

2.846

payaḥ pibeta rātriṃ yaḥ kṛtsnāṃ jāgarti vegavān* // śarkarāmadhudugdhaṃ ca ghṛtaṃ tri ka ṭukaṃ
5 saraḥ

2.848

śritam ekadhyam etad vai pibed indrapriyaṃ payaḥ // 847a // {O} auśanaso yogaḥ indrapriyaḥ {O} nāvanītake siddhasaṃkarṣe nānācāryamate
6 vṛṣayogāḥ samāptāḥ {X} śaṃkhasya bhāgāś catvāras tato 'rdhena manaḥśilā / manaḥśilārdhe maricaṃ maricārdhe ca saindhavam*

2.849

eṣā vaidehi kā
7 vartir vardha ttī nāśayed gadān* / ālūnaṃ paṭalaṃ kā ca ṃ malaṃ lohitarājitām*

2.850

śaṃkhaṃ pīṣed gavāṃ kṣīre ajakṣīre manaḥśilām* / avīkṣīre ca maricaṃ mānuṣe ṇa
8 ca saindhavam*

2.851

ekamaricā dv i katakā triśarkarā catu samudrapheṇayutā / puṣpāṃjanapaṃcayutā vartiḥ sarvākṣirogeṣu

2.852

śarkarāgairikakṣaudraṃ puṣpāñjanam athāpi ca / eṣā rasa kri ya
9 mukhyā sarvanetrarujāpahā

2.853

dadhnā lavaṇamiśreṇa mṛdnīyāt pātram āyasam* / śūlārttam añjayen netram āśu svasthaṃ bhaviṣyati

2.854

saindhavaṃ bṛhatī tāmraṃ kaṭukāṃ śaṃkha pi pallīm* /
10 śuṣkākṣirogaṃ śuklaṃ ca hanti pailyaṃ ca kokilā

2.855

pippalībhir haridrābhir mṛdnīyād darpaṇaṃ muhuḥ / śūlārttam aṃjayen netram āśu svasthaṃ bhaviṣyati

2.856

cīḍāyāḥ
11 a n ehavat kāṣṭhaṃ sūkṣmacūrṇāni kārayet* / tac cūrṇaṃ vastamūtreṇa trirātraṃ paribhāvayet*

2.858

etac cūrṇāṃjanaṃ śreṣṭhaṃ pailyakrimivināśanam* // 857a // kuṅkumarasena timiraṃ nihanti
12 śuṣkākṣirogam udakena / āsannāni ca madhunā sadyotpatitāni payasā ca

2.859

v1 x x x x ^ _ _ x timirasya ca nāśanam* // kṛṣṇasarpasya medaḥ syād dhātrīphalarasas tathā

2.860

etābhyāṃ kṣaudrayuktābhyā ṃ tryahād andhaḥ prapaśyati // uśīraṃ tagara ṃ c ai va saindhavaṃ
2 paripelavam*

2.861

tvacaṃ ca gairikaṃ caiva piṣṭāni syur viḍālakam* // manohvā saha tailena chāgakṣīreṇa cāṃjanaṃ

2.862

gairikaṃ vastamūtreṇa vṛṣamūtreṇa pippalīm* / sama bhā gāni
3 piṣṭāni tato vartiṃ prakalpayet*

2.863

eṣā pilleṣu yoktavyā yasya cāsru na tiṣṭhati // manaḥśilām aṃjanaṃ ca śvetāni maricāni ca

2.864

sarvāṇy ekapramāṇāni cūrṇaṃ
4 timiranāśanam* // triphalaṃ saharidrāṃ ca samāṃśān salile pacet*

2.865

sārase kṣīrasaṃsṛṣṭe saseko vedanāpahaḥ // imaṃ yogottamaṃ siddhaṃ prayuṃjīn matimān bhiṣak*

2.866

5 sarveṣu netrarogeṣu śūlavatsu viśeṣataḥ // punarnavāyāḥ patrāṇi bṛhatīṃ kaṇṭakārikām*

2.867

śvadaṃṣṭrāṃ vardhamānaṃ ca kṣīreṇājena kvāthayet* / etad āścyota naṃ
6 śreṣṭhaṃ payomadhusukhodakaiḥ

2.868

tāṃrapātraṃ ghṛtābhyaktaṃ chāgaśṛṃgena dhūpitam* / nārīkṣīreṇa mṛditaṃ śūlaghnaṃ pariṣecanam*

2.869

prapauṇḍarīkaṃ madhukaṃ
7 śaileyaṃ kṣaudram eva ca / yathāvaj jarjarīkṛtvā badhnīyān nartake śucau

2.870

jalena bahuśaḥ siktaṃ pīḍitaṃ ca muhur muhuḥ / āścyotanam udāraṃ syān netra yo r
8 bhṛśaśūlayoḥ

2.871

dvayor bṛhatyor mūlatvak pippalī viśvabheṣajam* / saindhavaṃ tāmrasaṃyuktaṃ kṣīreṇa saha pīṣayet*

2.872

ślakṣṇapiṣṭā n
9 tu tāṃ kṛtvā lepayet tāmrabhājanam* / saptarātram athāṣṭāhaṃ piṣṭvā piṣṭvā pralepayet*

2.873

aṃjanīta tataś cakṣurvedanārttani va r haṇam* /
10 śvayathuṃ tāmrarājiṃ ca prasahya vinivartayet*

2.874

ālūnaṃ paṭalaṃ kācaṃ timiraṃ cāpakarṣati // rasāñjanasya dha _ ^ mana ḥśilā ^ _ ^ _

2.875

x x x x x^ _ _ x
11 kuśamūlaṃ ca dāpayet* / kṣaudrayuktaṃ bhaved etat srāvakaṇḍūvināśanam*

2.876

ālūnaṃ timiraṃ caiva sarv ākṣiroganāśanam* // x x x x x^ _ _ x
II. Fol. 27: Bower manuscript
r1 x x x x x ca ṣoḍaśa

2.877

madhuyaṣṭikā śarkarā ca vartiḥ sadyotthite 'kṣiṇi // sauvarcalaṃ haridre dve triphalā kaṭukatrikam*

2.879

madhukena samāyukta ṃ śreṣṭha ṃ timiranāśanam* // 878a // jāt ī śaṃ khamanaḥ śi lā
2 samadhukā phenaṃ samudrāt tathā maṃjiṣṭhā maricāṃjanaṃ samadhṛtaṃ prācīnikā pippalī / dadyāc caiva samāṃśikā dviguṇitaṃ yat tac chubhaṃ gairikaṃ sarvavyādhiv i nā śanī
3 hitatamā vartiḥ smṛtākṣyāmayeti

2.880

{O} prācīnikā pāṭhā {O} prapauṇḍarīkaṃ madhukaṃ śarkarā samanaḥśilā / śaṃkhaṃ pippalīvījāni rasāṃjanam athāñjanam*

2.881

rītīpuṣpaṃ phalaṃ caiva
4 katakasya sasaindhavan* / samudraphenaṃ maricaṃ samabhāgāni mākṣikam*

2.882

chāyāsu śuṣkā guḍikāḥ suniguptā nidhāpayet* / pillānāṃ romajananī vartiḥ sarvākṣirogiṇām*

2.883

sroto
5 'ñjanasya bhāgo bhāgaś ca bhavet samudraphenasya / śvetamaricasya bhāgo bhāgo 'py atha pippalīnāṃ ca

2.885

lavaṇākṣabhāgayuktaṃ niminā paramārcitaṃ hitam udāram* /
6 timirāpahaṃ susukṣmaṃ cūrṇaṃ syād āryajanayogyam* / {O} gairikaṃ śārkarā caiva puṣpāṃjanam athāpi ca / madhunā saṃprayuktaiṣā netrāmaya ra sakriyā

2.886

7 abhayāyās trayo bhāgā bhāgaḥ syād viśvabheṣajāt* / vartir apsu-m-iyaṃ piṣṭā sarvanetrāmaye hitā

2.887

8 sitamaricasamudraphenaṃ sitāśarkarāṃ śaṃkhanābhī rajas tāmrajaḥ katakaphalam ayorajo garmuḍīmūlam elāṃ tathā saindhavam* /
9 a pi ca kaṭukarohiṇī pippalīnāṃ kaṇāḥ piṣya varty aṃbhasā kārayet timirapaṭalakaṇḍukācāpahā rātri-m-andhāpahā vartir eṣā śivā

2.888

10 agu ruṃ candanaṃ patraṃ kuṅkumaṃ ca sakesaram* / bṛhatī śvetamaricaṃ bhadramustām athotpalam*

2.889

etāni samabhāgāni nārīkṣīreṇa pīṣayet* / nārī kṣī rasyāl ābhe
11 tu chāgīkṣīreṇa pīṣayet*

2.890

kaṇḍūtimiram āsrāvaṃ tathā lohitarājayaḥ / nakta-m-andhaṃ tathaivānyān netrarogān niyac ch ati

2.891

v1 x x x kara v ī raka ṃ tilatailena pācayet* / nāsyābhyaṃjanayogo 'ya ṃ siddhaḥ palitanāśanaḥ

2.892

pra pau ṇḍ arīka _ _ x x x x x x^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x x x x x x^ _ ^ _

2.893

x x
2 x x ^ p i ṣṭo 'yaṃ lepaḥ palitanāśanaḥ // rocanā kācamācī ca śatapuṣpā tilās tathā

2.894

anena mrakṣitāḥ keśā bhavanty aṃjanasannibhāḥ // nīlīkā sai ndha vaṃ
3 c ai va jalapiṣṭā ca pippalī

2.895

anena mrakṣitāḥ keśā bhavanty aṃjanasannibhāḥ // abhayāmalakābhyāṃ ca pūrvaṃ prakṣālayec chiraḥ

2.896

alaṃ bu saṃ
4 ca saṃgṛhya pīṣen nīlikayā saha / tenoṣṇena śiro liṃpet palitaṃ na bhaviṣyati

2.897

tutthamustaṃ sakāsīsaṃ kurmapittam ayo ra jaḥ /
5 dantī ca sahadevā ca bhāgo bhṛṃgarajasya ca

2.898

vibhītakānāṃ tailena siddhaṃ palitanāśanam* / abhyaṃgaṃ satataṃ kuryāt*
6 palitaṃ na bhaviṣyati

2.899

bhṛṃgarajarasaprasthaṃ tadvat payasaḥ palaṃ ca madhukasya / tailakuḍave vipakvaṃ kuryāt*
7 kṛṣṇām api balākām*

2.900

nāśayati balīpalitaṃ dvādaśa varṣāṇi saptarātreṇa / māsena ca varṣaśataṃ nastaḥkarma pra yogena

2.901

8 rāmataruṇyā dve mūlapale palaṃ ca madhukasya / śābarakasyārdhapalaṃ daśa ca palān akṣatailasya

2.902

ādityena vipakvaṃ pā tre
9 kārṣṇāyase daśāhāni / kuryān nastaḥkarma bhramarasavarṇāni palitāni

2.903

āmalakarasaprasthaḥ sarpiḥprasthaḥ palaṃ ca madhukasya / saṃbhṛtya sarvam etad vaidyo mṛdva gni nā
10 vipacet*

2.904

andham anandhaṃ kuryāt palitam apalitaṃ tathaiva dṛḍhadattam* / etan nastaḥkaraṇaṃ gatām api nivartayati dṛṣṭiṃ

2.905

triphalāṃ ca samāṃ kuryān nīlīṃ nīlotpalāni ca /
11 akṣamātrān pṛthag bhāgān phalaṃ piṇḍārakasya ca

2.906

aṃjanaṃ pippalīmūlaṃ patraṃ sahacarasya ca / jaṃbūkaṣāyaḥ kartavyaḥ jaṃb ū m ū lāc ca mṛ tt i kām*

2.907

II. Fol. 28: Bower manuscript
r1 kakubhasya phalaṃ kuryād dvau tailakuḍavau tathā / etad vaibhītak e taile śanair mṛdvagninā pacet*

2.908

ma x x x sarāhā ni nastaḥka r ma sa māca ret* / tataḥ ṣ o ḍaśame hy ahni niśvetaḥ
2 kṛṣṇamūrdhajaḥ

2.909

suvaktranayanaḥ śrīmān bhaven nīlaśiroruhaḥ / ity uvāceha bhagavān agastyo vadatāṃ varaḥ

2.910

triphalā sahacarakusumaṃ jaṃbūkārṣmaryakakubhakusumaṃ ca / cūtaphala sya
3 ca madhyaṃ tathaiva piṇḍārakaphalaṃ ca

2.911

kāsīsam asanakusumaṃ nīlī nīlotpalaṃ visagranthī / aṃjanam añjanavarṇaś ca kardamo lohacūrṇaṃ ca

2.912

dve kaṇṭakārike dve ca śārive dapa ye c
4 ca madayantīm* / bhṛṃgarajarasaṃ cātho tathaiva vaibhītakaṃ tailam*

2.913

asanakaṣāyāluḍitaṃ pātre kārṣṇāyase daśāhāni / sthitam etad anabhidagdhaṃ saṃyaṅ mṛdvagninā vipa ce t*

2.914

5 mudgeṣv atha māṣeṣu ca suktaṃ saṃsthāpyam ardham ādāpya / pūrṇe tato 'rdhamāse kṛtarakṣaṃ tat prayoktavyam*

2.915

triphalābhāvitakāyaḥ kṛsarāśī śuktim asya tailasya / ekāntaraṃ
6 suniyataḥ sunivāte nastato dadyāt*

2.916

tailaprasthaṃ tv etad yaḥ samyaṅ nāmayeta nāsikayā / upayukte śvetaśirā sa kṛṣṇakeśaḥ punar bhavati

2.917

{X} keśarāgāḥ {X}
7 athāto harītakīkalpaṃ vyākhyāsyāmaḥ sukhopaviṣṭaṃ brahmāṇam aśvinau vākyam ūcatuḥ / kuto harītakī jātākatiyoniś ca kīrtyate

2.918

rasāś ca kati saṃkhyātāḥ kati
8 coparasāḥ smṛtāḥ / kati nāmāni varṇā vā nāmni nāmni ca lakṣaṇam*

2.919

kāṃś ca rogāñ cchamayate varṇarūpāṇi kāni ca / kena dravyena saṃyuktā kān rogān saṃniyacchati

2.920

9 e taṃ praśnaṃ yathāpṛṣṭaṃ bhagavan vaktum arhasi / aśvinor vacanaṃ śrutvā brahmā vacanam abravīt*

2.921

bhavadbhyāṃ yad idaṃ pṛṣṭam asya vyākaraṇaṃ pṛthak* / pravakṣyāmy anupūrveṇa buddhirūpakaraṃ
10 ^ _

2.922

papāta bindur medinyāṃ śakrasya pibato 'mṛtam* / auṣadhīnāṃ tataḥ śreṣṭhā prādurbhūtā harītakī

2.923

vijayā trivṛtā caiva rohiṇī pūtanāmṛtā /
v1 jīvanty a bhaya caiva saptayonir harītakī

2.924

alābuvṛttā vijayā yā vṛttā sā tu rohiṇī / pūtanāsthimayī sūkṣmā sthūlamāṃsaphalāmṛtā

2.925

suvarṇavarṇā jīvantī paṃcāśrī trivṛttā
2 tathā / abhayā kālikā loke nirdiṣṭā brahmaṇā purā

2.926

etāsāṃ saṃpravakṣyāmi rasavīryaṃ samāsataḥ / harītakīṃ paṃcarasām uṣṇām alavaṇāṃ śivām*

2.927

guṇo lavaṇavarjo yaḥ
3 ha rītakyā niratyayaḥ / nirharanti malaṃ yasmād ārogyāyuṣyasaṃmatāḥ

2.928

śivā kṣiprasamutthā ca sūpacārā sadābhayā / sukhā puṣṭikarī caiva daridrāṇāṃ cikitsa ti

2.929

tathaiva sukumārāṇām*
4 pr ā yakleśāś ca ye narāḥ / abhayā hi nṛṇāṃ dhanyā cikitsārthe sadā hitā

2.930

sasaindhavāṃ tu yaḥ khāded abhayāṃ samahauṣadhām* / vyatyāsena ca pippalyo na vyādhir vi ṣa heta
5 tam*

2.931

guḍamiśradvitīyāṃ tu dve dve khādeta _ x .ī / sahasraṃ sa samāḥ prāpya naraḥ sarvāmayāñ jayet*

2.932

abhayāṃ saha mudgair vā bhuṃjāno laghubhojanam* / saṃvatsa ra śataṃ
6 jīvet praṇudya vividhān gadau

2.933

arogo balasaṃpanno balīpalitavarjitaḥ / ojaskarī śarīre ca bhaven nityaṃ niṣevitā

2.934

abhayāñ ca haridrāñ ca
7 pippalyaḥ saindhavan tathā / kuṣṭhaṃ ceti samāyuktaṃ gomūtreṇa virecanam*

2.935

guḍaṃ drākṣārasaṃ kṣaudraṃ tathaiva ca harītakī / etat kāṅkāyanaproktaṃ paittikānāṃ virecanam*

2.936

8 pippalyaḥ saindhavaṃ caiva biḍaṃgāni harītakī / etad gomūtrasaṃyuktaṃ saharidraṃ virecanaṃ

2.937

harītakīṃ samaguḍāṃ madhunā saha saṃyuktām* / yukto vairecano yogaḥ siddhaṃ syāc ca
9 rasāyanam*

2.939

sarvarogān nihanty eṣā pūrvoktā hi harītakī / vyākhyātaṃ tat samāsena vistareṇāpi me śṛṇu 938 // viṣamaṃ ca surāṇāñ ca viṣaṃ hanyād dharītakī / pāvakaṃ vardhayaty eṣā gulmaṃ
10 cāśu niyacchati

2.940

harītakīprayogas tu jaṭharāny api nāśayet* / āyuṣyā sādhayaty eṣā kaphadvārāṇi śoṣiṇām*

2.941

kāsaṃ śvāsaṃ ca hikkāṃ ca tamo mūrcchāṃ pratānakam* / abhayāṃ nāti va rtate
11 camūm aindrīm ivāsurāḥ

2.942

kāmalāṃ caiva kuṣṭhāñ ca nāśayeta harītakī / arśasāṃ śamanī caiva sarvamehavināśanī

2.943

II. Fol. 29: Bower manuscript
r1 harītakīprayogāc ca śvayathuḥ pravidīryate / uddhatā marutenaiva toyamu x pravā hikāḥ

2.944

śleṣmapittaraktapitte pāṇḍurogaṃ halīmakam* / abhaya p r a ^ _ _ x x x x vyādha ya s
2 tathā

2.945

śleṣmaprasekaṃ vaivarṇyaṃ svarabhedam arocakam* / hṛdrogaṃ caiva mūrcchāñ ca hanyād dhy eṣā harītakī

2.946

yathā vaiśvānaro yukto balavān vāyunā bhavet* / vīryasamā pa nnā
3 guḍena syād dharītakī

2.947

tatra ślokaḥ // yathākathaṃcid guḍamiśritaiṣā pītā bhiṣag vāpy athavāpi līḍhā / durāsadāṃś caiva cirasthitāṃś ca gadān narāṇām agadānkaroti

2.948

na so 'sti ro go
4 bhuvi mānavānāṃ harītakīyaṃ na jayet prasahya / yaśasvinīn tām amṛtaprasūtāṃ prayojayet sarvata eva dhīraḥ

2.949

hitaṃ hayānāṃ lavaṇaṃ praśastaṃ jalaṃ gajānāṃ jvalanaṃ ga vā ñ va /
5 harītakī śreṣṭhatamā narāṇāṃ cikitsa te paṅkajayonir āha iti {O}

2.950

harītakīkalpaḥ āśvinaḥ {X} athātaḥ śilājatukalpaṃ vyākhyāsyāmaḥ / nātyuṣṇaś ca kaṣā ya ś
6 ca kaṭuḥ pāke śilājatuḥ / nātyuṣṇaśīto dhātubhyaś caturbhyas tasya nirdiśet*/saṃbhavaḥ

2.951

hemā tārāḥ sa rajatā tataḥ kṛṣṇāyasād api / rasāyanaṃ sa vidhibhiḥ sa vṛṣyaḥ
7 sa ca roganut*

2.952

vātapittakaphaghnas tu niryūhai ḥ sa subhāvitaḥ / vīryotkarṣaṃ paraṃ yāti sarvair ekaikaśo 'pi vā

2.953

prakṣiptoddhatam ādhānaṃ tatas taṃ prakṣiped rase / uṣṇe saptā ha m
8 etena vidhinā tasya bhāvanā

2.954

pūrvoktena vidhānena lohaiś cūrṇīkṛtais saha / sa pītaḥ payasā dadyād dīrgham āyuḥ sukhānvitam*

2.955

jarānuvyādhiśamano dehadārḍhyakaraḥ
9 pa ram* / medhāsmṛtikaro balyaḥ kṣīrāśī taṃ prayojayet*

2.956

prayogaḥ sapta saptāhaṃ tryahaś caikaś ca saptakaḥ / nirdiṣṭas trividhas tasya paro madhyo 'varas tathā

2.957

mātrā palaṃ cā rdha pa laṃ
10 kanyasīñ cārdhakārṣikīm* / jātiviśeṣaṃ savidhiṃ tasya vakṣyāmy ataḥ param*

2.958

hemādyaḥ sūryasaṃtaptāḥ svamalaṃ giridhātavaḥ / snighābhaṃ guru mṛtsnācchaṃ vamanti
11 sa śilājatuḥ

2.959

v1 madhuraś ca sati ktaś ca japāpuṣpanibhaś ca yaḥ / vipāke kaṭuśītaś ca sa suvarṇasya nisravaḥ

2.960

tāmro varh i ṇakaṇṭhābhast ī kṣṇ oṣ ṇ aḥ pacyate kaṭuḥ / rājataḥ kaṭukaḥ śvetaḥ śītaḥ svādur vipacya te

2.962

2 vi p ā ke kaṭuśītaś ca sarvaśreṣṭhaḥ sa cāyasaḥ // 961b // gomūtragandhaḥ sarveṣāṃ sarve yujyanti karmaṇi / rasāyanaprayogeṣu paścimas tu vi śiṣyate

2.963

yathākramaṃ vātapitta śle ṣma p i tte
3 kaphe triṣu / viśeṣataḥ praśaṃsanti malā hemamalādayaḥ

2.964

śilājatuprayogeṣu vidhāhīni gurūṇi ca / varjayet sarvakā laṃ tu kulatthān parivarjayet*

2.965

4 payāṃsi śuktāni rasāḥ sayuṣās toyaṃ samūtraṃ vividhāḥ kaṣāyāḥ / āloḍanārthaṃ girijasya siddhās te te pradeśāḥ prasamīkṣya kāryāḥ

2.966

na so 'sti rogo bhuvi sādhyarūpaḥ
5 śilājatur yaṃ na jayet prasahya / tasmāt prayogai r v i dh ai ḥ prayuktaḥ

2.968

svasthasya corjāṃ vividhāṃ dadāti // 967a // {X} athātaś citrakakalpaṃ vyākhyāmaḥ // dhānvantariṃ mahāprajñaṃ
6 keśavaḥ paryapṛcchata / asty auṣadhaṃ kiñcid evaṃ sarvavyādhinibarhaṇam*

2.969

keśavasya vacaḥ śrutvā dhanvantarir abhāṣata / citrakāt sadṛśaṃ kiñcin nāsty auṣadham ihocyate

2.970

7 trividhaḥ sa ca vijñeyaḥ kṛṣṇaḥ śveto 'tha pīta kaḥ / pravarāvaramadhyatvam ānupūrvyā vinirdiśet*

2.971

tvagdoṣiṇāṃ pramehīnāṃ tathaivodariṇām api / kṛṣṇaṃ hitaṃ
8 vijānīyāc chvitriṇāṃ ca viśeṣataḥ

2.972

grahaṇyarśovikāraghnam atīsāravināśanam* / vayasaḥ sthāpanaṃ medhyaṃ śvetapuṣpaṃ vinirdiśet*

2.973

medhātejognijananaḥ kaphahā pītakaḥ
9 smṛtaḥ / vātapittakaphaghnas tu nirdiśed anupūrvaśaḥ

2.974

samādāya yathālābhaṃ sarvān evopayojayet* / kārtike mārgaśīrṣe vā āṣāḍhe vāpy athoddharet*

2.975

kārti ke tū d dh a ret
10 kṛṣṇaṃ mārgaśīrṣe tu śvetakam* / āṣāḍhe pītakaṃ vāpi sakālas tasya saṃgrahe

2.1011

devān saṃpūjya vidhivad brāhmaṇān svasti vācya ca / śmaśānoṣaravalmīkacaityaṃ cā tha
11 vivarjite 976 //
II. Fol. 30: Bower manuscript; lost
II. Fol. 31: Bower manuscript
r1 m u h us tu guḍikām ekāṃ kumārāya pradāpayet* // atīsāreṣu bālānāṃ guḍikāṃ dāpayed bhiṣak*

2.1012

taṇḍulodakasaṃyuktā ṃ kṣaudreṇa saha dāpay e t* /
2 parūṣakarasair yuktaṃ śarkarākṣaudrasaṃyutām*

2.1013

chardayānasya bālasya guḍikāṃ dāpayed bhiṣak* / guḍūcirasasaṃyuktāṃ śarkarākṣaudrasaṃyutām*

2.1014

athavā pakvaloṣṭhasya prasā de na
3 pradāpayet* / śarkarākṣaudrasaṃyuktāṃ tathā saṃpadyate sukhī

2.1015

raktātisāre bālānāṃ guḍikāṃ dāpayed bhiṣak* / paṃcavalkakaṣāyeṇa taṇḍulānāṃ rasena vā

2.1016

śarkarā kṣau drasaṃyuktāṃ
4 śaśasya rudhireṇa vā / aiṇeyahariṇābhyāṃ vā raktair madhumiśritaiḥ

2.1017

udāvarteṣu bālānāṃ guḍikāṃ dāpayed bhiṣak* / guḍodakena saṃyuktāṃ triphalāyā rasena
5 vā

2.1018

āmātisāre bālānāṃ guḍikāṃ dāpayed bhiṣa k* / da dhimaṇḍena saṃyuktāṃ tintiḍīkarasena vā

2.1019

śarkarā cāśmarī caiva mūtragrāhe pramehiṣi / guḍikāṃ dāpayed vaidyo
6 madhunātha prasannayā

2.1020

āsave na sujātena bālānāṃ dāpayed bhiṣak* / sukhaṃ bhavati tenāsya kāśyapasya vaco yathā

2.1021

tena koṣṭhagato jantuḥ kṣipram eva
7 pramucyate / śirorogeṣu śamanaṃ vamanaṃ caiva śāmyati

2.1022

krimir gudagato yasya guḍikāyāḥ pralepayet* / tenāsya saukhyaṃ bhavati kāśyapasya
8 va co yathā

2.1023

avijñāteṣu rogeṣu guḍikāṃ dāpayed bhiṣak* / sukhodakena saṃyuktāṃ sarvarogavināśanīm*

2.1024

samīkṣya kuśalo vaidyaḥ kurvīta vividhāḥ kriyāḥ / balābala ñ
9 ca bālānām ṛtuṃ kālaṃ samīkṣya ca

2.1025

kriyāṃ paṃcavidhāṃ vaidyo dhātṝṇām upapādayet* / virekaṃ vamanaṃ caiva tathaivāpy anuvāsanam*

2.1026

parikartikāsu bālānāṃ guḍikāṃ dāpayed bhiṣak* /
10 varāhaviṣṭāsaṃyuktān tathā taṇḍuladhāvanaiḥ

2.1027

śarkarākṣaudrasaṃyuktāṃ pāyayīta cikitsakaḥ /
v1 sukhī bhavati tāṃ pītvā kāśyapasya vaco yathā

2.1028

hikkāśvāseṣu kāseṣu guḍikāṃ dāpayed bhiṣak* / m ātulu ṃg e na saṃ yuktā ṃ gandha sau varcalena vā

2.1029

2 jantubhir bādhyamānasya guḍikāṃ dāpayed bhiṣak* / dāḍimodakasaṃyuktāṃ madhunātha prasannayā

2.1030

tathā śirovirekāṃś ca lehān pravyaṃjanāni ca / bhujy atāṃ bhojanaṃ caiṣā yavāgū r
3 laghubhojanam*

2.1031

kāmalāpāṇḍurogeṣu śvayathūnāṃ tathaiva ca / yuktāṃ pīlukaṣāyeṇa guḍikāṃ dāpayed bhiṣak*

2.1032

rohiṇyāṃ tāluśoṣe vā galagaṇḍopajihvike / cūrṇitāṃ gu ḍi kāṃ
4 dadyād dantamāṃsa ṃ ca pīḍayet*

2.1033

sukhena dantā jāyante śvayathuś copaśāmyati / tenāsya rogāḥ śāmyante ārogyaṃ cādhigacchati

2.1034

dadrukuṣṭhakilāsānāṃ pāmāsv atha vicarcike /
5 tvaggateṣu ca rogeṣu guḍikāṃ dāpayed bhiṣak*

2.1035

kaṃpilyakasya cūrṇāni cūrṇāni guḍikāya ca / piṣṭvā sarṣapatailena tenainam anulepayet*

2.1036

gomūtre ṇa
6 sukhoṣṇena khādireṇa rasena vā / secyo nimbakaṣāyeṇa tena saṃpadyate sukhī

2.1037

chāyā vā pūtanā vāpi yasya vāpy uparigrahaḥ / vastamūtreṇa saṃyojya guḍi kāṃ
7 tasya dāpayet*

2.1038

athavā kalkapiṣṭāyāṃ guḍikāyāṃ pralepayet* / tathā sarvagrahās tasya praśāmyanti sudāruṇāḥ

2.1039

pārśvaśūleṣu bālānāṃ
8 guḍikāṃ dāpayed bhiṣak* / kulattharasasaṃyuktāṃ yuktāṃ māṃsarasena vā

2.1040

dhātryāḥ śuddhaśarīrāyāḥ doṣāḥ śāmyanti dāruṇāḥ / balaṃ varṇaṃ ca bālānāṃ kṣipraṃ samupajāyate

2.1041

ṛ
9 kāśyapīyā guḍikā // {X} atha vitrasate bālo rodate 'bhīkṣṇam eva vā / triphalāṃ saha pippalyo lehayen madhusarpiṣā

2.1042

maṇḍalāni vivarṇāni gātre lakṣyanti yasya tu
10 da śamūlaiḥ supiṣṭais taṃ ghṛtamiśraiḥ pralepayet*

2.1043

kalkaiḥ punarnavāyāś ca tathaiva madhukasya ca / sukhodakena sekāṃś ca satataṃ tasya kārayet*

2.1044

rodato yadi bālasya
11 kāsaḥ śvāso 'pi vā bhavet* / antardaśāhajātasya yūṣaṃ karkaṭakasya ca

2.1045

lavaṇaṃ pippalīyuktaṃ tathā saṃbūkaśuktikā /
II. Fol. 32: Bower manuscript
r1 bālayuṣe susiddhaṃ vā tasmai bālāya dāpayet*

2.1046

jvaritasyātha bālasya mātuḥ kṣ ī ra ṃ viśodhay e t* / x x x x ^ _ s ya ca
2 kaṣāyam upakalpayet*

2.1047

uśīraṃ bhadramustāñ ca trāyamāṇām athāpi ca / tathā candanakalkena madhukaṃ ca saśarkaram*

2.1048

jīvanīyopasiddhaṃ ca ghṛtam abhaya ṃ ja naṃ
3 hitam* / kṛśasya śuṣyato vāpi kumārasy aṅgavardhanam*

2.1049

pravakṣyāmi vidhiṃ siddhaṃ balavarṇakaraṃ param* / kuśakāśam uśīrāṇi drākṣā padmasya kesaram*

2.1050

4 siddham etat payo deyaṃ kṛśāya sahaśarkaram* / etaiḥ siddhaṃ ghṛtaṃ vāpi jīvanīyaiś ca lepayet*

2.1051

madhuparṇyā vipakvaṃ tu kṣīram asmai pradāpayet* / tarkārīm utpalaṃ
5 caiva saindhavaṃ vikasāṃ tilān*

2.1052

apāmārgaphalaṃ kuṣṭhaṃ cūrṇam āmalakasya ca / aśvagandhāṃ cavāṃ caiva priyaṃguṃ gaurasarṣapān*

2.1053

samabhāgāni sarvāṇi dadhnā
6 saha vimiśrayet* / etad unmardanaṃ śreṣṭhaṃ hīnamāṃse prayojayet*

2.1054

kṣīradroṇyāṃ suśītāyāṃ svabhyaktam avagāhayet* / atha śvasiti yo bālaḥ kā sa te
7 kvathate 'pi ca

2.1055

tasmai lehān imān dadyāt pratipānam athāpi ca / kaṭphalaṃ śṛṃgaveraṃ ca pippalyo 'tha harītakī

2.1056

sauvarcalaṃ ca cūrṇāni
8 lehayen madhusarpiṣā / hareṇukāṃ pippalīñ ca sūkṣmelāṃ sadurālabhām*

2.1057

drākṣāṃ ceti supiṣṭāni lehayen madhusarpiṣā / kuṣṭhaṃ puṣkaramū la ṃ
9 ca śṛṃgaveraṃ harītakī

2.1058

kalkapeṣyāṇi jalenoṣṇena pāyayet* / bhadramustām atho hiṃguṃ tagaraṃ sahacorakam*

2.1059

sukhodakena piṣṭāni pibet kā sa nivāraṇam* /
10 lākṣāṃ haridrāṃ maṃjiṣṭhāṃ pippalīṃ devadāru ca

2.1060

ebhiś cūrṇīkṛtaiḥ sarpiryuktaṃ kāsanivāraṇam* // tṛṣārttasya ca bālasya dīnavaktrasya śuṣyataḥ

2.1061

gavādanīṃ
11 dāḍimaṃ ca jalayuktaṃ prayojayet* / kalkaṃ piṣṭvā priyaṃgūnāṃ bhadramustasya caiva ha

2.1062

taṇḍulodakasaṃyuktaṃ dadyān madhuvimiśritam* / taṇḍulān paritaptāṃs tu bhadramustā
12 .i _ sunet*

2.1063

catvāro jarjarīkṛtvā nave mṛttikabhājane / madhuyuktaṃ prasaṃnaṃ taṃ tṛṣṇācchardyārditaḥ pibet*

2.1064

madhūdakaṃ cāpi pibet*
v1 x x x x .. m e va vā / aśvagandhāṃ sarjarasaṃ yavacūrṇam atho dadhi

2.1065

madhusarpirvimiśreṇa na śiraskaṃ pralepayet* / dāha ṃ tṛṣṇ ā ñ ca chardiṃ ca sa r va roga vināśa nam*

2.1066

2 x x d eṣa prayoktavyaḥ prayogo himaśītalaḥ / yasya visphoṭakā gātre paridāhaś ca lakṣyate

2.1067

taṃ tiktamadhuraiḥ śītaiḥ kaṣāyaiḥ samupakramet* / atha pa r paṭaka cū rṇam
3 uśīraṃ gauramṛttikām*

2.1068

samamuddhṛtya sarvāṇi piṣṭair ālepanaṃ hitam* // saugandhikaṃ śarkarāñ ca kumudasya ca kesaram*

2.1069

candanaṃ ca samāṃjiṣṭhaṃ kuryād āle pa naṃ
4 śiśoḥ / śarkarodam atho śuktiṃ śaṃkhaṃ śādvalavetasam*

2.1070

etad ālepanaṃ kuryād visphoṭakavināśanam* / mukhapākeṣu mṛdvīkāṃ kṣaudra yu ktāṃ
5 pralepayet*

2.1071

rasāṃjanamadhubhyāṃ ca mukham asya viśodhayet* / mātuḥ stanaṃ hi yo necchen mukhapākena bālakaḥ

2.1072

sumanāyāḥ pravāḍais taṃ sa kṣau draiḥ
6 pratisārayet* / śaraiṣīkāṃ maṣiṃ caiva kalkenaitena kārayet*

2.1073

vaktraṃ viśuddhaṃ vijñāya sarpiṣā pratisārayet* / tataḥ puṣpāṇi dhātakyāḥ
7 sallakyā jiṅgaṇīm api

2.1074

samaṃgāṃ rohiṇīñ caiva piṣṭvā tailaṃ vipācayet* / karṇasrāve karṇatailaṃ śodhayitvā punaḥ punaḥ

2.1075

bilvacandana si ddhaṃ
8 ca tailaṃ syāt pūraṇe hitam* / bilvakalkaṃ vipakvaṃ ca kapitthasya rasena ca

2.1076

kṣīraṃ karṇe prayoktavyaṃ tailaṃ srotoviśodhanam* / sarvagandhavipa kvaṃ
9 ca pūtikarṇe praśasyate

2.1077

akṣaguggulunā caiva saṃśuddhe paridhūpanam* / karṇau rujārttau matimāṅ gandhatailasya pūrayet*

2.1079

mūlakasya rasaś cāpi
10 sukhoṣṇaḥ karṇapūraṇam* // 1078a // kulīraśṛṃgī maricāni lājā madhūlikāṃ māgadhikāṃjanaṃ ca / nave kapāle madhukaṃ madhuṃ ca cchardyārdite tailam udāharanti

2.1080

11 pippalyaḥ śarkarā lākṣā madhukaṃ maricāni ca / tukākṣīreṇa sakṣaudro lehaś chardivināśanaḥ

2.1082

bhārgī sapippalī pāṭhā payasyā
II. Fol. 33: Bower manuscript
r1 madhunā saha / śleṣ m i kāyā lihec chardyā iti hovāca jivakaḥ 1081 // bhadradāruṃ ca kuṣṭhaṃ ca harītakyaḥ sasaindhavam* / ghṛtena lihyāny et ān e vam atho mārutā tmake

2.1083

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _
2 ^ _ / sapippalīko lehaḥ syāt kṣipraṃ chardiṃ migṛhṇati

2.1084

gomayasya rasaṃ dadyāc cāturjātakasaṃyutam* / bilihya madhunā jantus tena cchradyā vimucyate

2.1085

pippal ī mar i cānā ṃ ca cū rṇaṃ madhuśarkaram* / ra se na
3 mātuluṃgasya yojayec chardināśanam*

2.1086

āmrajambūpravāḍāṃś ca kṣīriṇāṃ ca samāvapet* / payasyā śārivāmūlaṃ gaṇḍīraṃ ca sacitrakam*

2.1087

etat kvāthya pibed bālo madhuśarkarayā yutam* /
4 tri gandhikayutaṃ hṛdyaṃ chardyatīsāranāśanam*

2.1088

bilvamūlasya nikvātho lājācūrṇaiḥ susaṃskṛtaḥ / krimicchardyāṃ lihed bālaḥ śarkarāmadhuyojitam*

2.1089

elāṃ hiṃguṃ ca bhārgīñ ca śṛṅga v e raṃ
5 sasaindhavam* / ghṛtena pāyayet kṣipraṃ vātaśūla vināśanam*

2.1090

śvetāṃs tilān samadhukāñ ccharkarātailamākṣikaiḥ / lehaḥ pravāhikāṃ hanyāl lohitaṃ yaś ca sāryate

2.1091

madhukaṃ tilaka lka ś
6 ca śarkarā madhv athāpi ca / taṇḍulodakasaṃyuktaṃ dadyāt sa madhuśarkaram*

2.1092

raktātisāre bālānāṃ tathā saṃpadyate sukhī // vaṭaśuṃgāś ca rodhraṃ ca kārṣmaryāṇy atha śarkarā

2.1093

madhukaṃ bilvamū laṃ
7 ca samaṃgāṃśumatīṃ balām* / kṛtvā saśālmaleḥ puṣpa ṃ pṛśniparṇīṃ sadhātakīm*

2.1094

etaiḥ siddhaṃ ghṛtaṃ hanyāt kṣipram eva pravāhi kām* // varāṃgam atha rodhraṃ ca mukhyāny āma la kāni ca

2.1095

8 samāni kṣaudrayuktāni cūrṇāni mukhadhā vanam* / haridrā nimbapatrāṇi madhukaṃ madhu sḥtpalam*

2.1096

tailam etad vipaktavyaṃ mukhapāke samārkavam* / sakṣaudr ā ṇi
9 kaṣāyāṇi triphalācūrṇam eva ca

2.1097

mukhapāke praśa stāni dhāvanaṃ cchardanāni ca // dve bṛhatyau rubūgakaśvadaṃṣṭrā vāśakāv ubhau

2.1098

śṛṃgaveraṃ yavāṃś caiva darbhī vṛkṣāda naṃ
10 tath ā / kṣīram utkvāthayed ebhiḥ pipallīghṛtasaṃyutam*

2.1099

urodghāteṣu dātavyam iti bhāṣati jīvakaḥ // khuḍḍākaṃ pañcamūlaṃ ca kulatthā vadarāṇi ca

2.1100

sasaindhavo
11 ^ _ _ x patragrāhaghṛtāyutaḥ / dvau karaṃjau darbhaṃ ca karpāsī madhuśigru ca

2.1101

śvadaṃṣṭrā vasukaś caiva mṛnālyaś cotpalaiḥ saha / etaiḥ siddhāṃ pibed yā vat x x
v1 x x ^ _ ^ _

2.1102

x x x x ^ _ _ x śarkarā ca ^ _ bhavet* / pippalī saindhava ṃ c ai va sūkṣmelā maricāni ca

2.1103

śarkarāmadhu sa ṃ yukto l eha x
2 x ^ _ ^ _ / x x x x ^ _ _ x pacet kolayavaiḥ saha

2.1104

kulatthān madhuśigruṃ ca kalpitas tittiris tathā / alpasneho rasas teṣāṃ sauvaca la ^
3 _ ^ _

2.1106

x x x x ^ _ _ x śarkarāsu praśasyate // 1105a // jambūpravālās taruṇāḥ kapitthāḥ baṭapravāḍani tathā praśuṃgāḥ / etair vipakvaṃ hitam āha tailaṃ karṇasra ve
4 _ ^ ^ _ ^ _ x

2.1107

x _ ^ _ _ ^ ^ _ ^ _ x x valgujaḥ pippalicūrṇamiśram* / phalaṃ bṛhatyā maricaṃ viḍaṃgā tathāśvamāraṃ ca krimighnam āhuḥ

2.1108

kuṣṭhaṃ hari drāṃ
5 ^ ^ _ ^ _ x x _ ^ _ _ ^ ^ jāt phala ṃ ca / x _ ^ piṣṭaṃ hitam etad āhur unmardanaṃ kacchuvināśanāya

2.1109

{O} sidhmāni dadrūkiṭibhāni pāmā sarvāṃś ca tvag doṣa
6 ^ _ ^ _ x / x _ ^ _ _ ^ ni ṣevyamānāṃ _ _ sadā śastam idaṃ śiśūnām*

2.1110

{O} nīlotpalānāṃ nāḍāni śālukāni visāni ca / kṣīriṇāṃ ca pravāḍāni yaṣṭīmadhu ka m
7 eva ca

2.1111

darbhamūlośīracukraṃ kvā thayed vima lā mbhasi / śarkarāmadhusaṃyuktas tṛṣṇāśamanam uttamam*

2.1112

nīlotpalānyāmalakaṃ priyaṃguṃ śārivā tathā / piṣṭair etaiḥ kum ā rā ṇāṃ
8 x x x x^ _ ^ _

2.1114

daḍi masya ca bīj āni candanaṃ padmakesaram* / pippalyaḥ śarkarā kṣaudraṃ lehas tṛṣṇāvināśanaḥ 1113 // tvacapravāḍāni samānayitvā kṣīradrumānā ṃ
9 ^ ^ _ ^ _ x / x _ ^ _ _ .ya nave vidadhyāt kuṃ bhe ^ _ .yābhyavakāśadeśe

2.1115

saśārivośīrasanāgapuṣpaṃ sacandanaṃ padmakakālamiśram* / āloḍya nīlotpalapatrayukta
10 x _ ^ _ _ ^ ^ _ ^ _ ca

2.1116

etaiḥ kaṣāyaiḥ pariṣiktagātraḥ pibeta lāvena rasena yuktam* / saśarkaras taṃ vidhivat suśītaṃ bālasya nityaṃ lavaṇāṃblavarjyam*

2.1117

śītāḥ pradehāḥ
11 ^ ^ _ ^ _ x x _ ^ śītāni gṛhāṇi caiva / dhātryaś ca śītārdrapaṭottarīyā rasāś ca śītāḥ śamayanti tṛṣṇām*

2.1118

tṛṇāpahaś caiṣa vidhiḥ pradiṣṭas tathaiva pittajvaradāhahantā / mūrvā ^
12 _ _ ^ ^ _ ^ _ x x _ ^ _ _ .r. am iha prayojyaḥ

2.1119

hiṃguḥ karkaṭaśṛṃgī gairikamaricāni nāgarakam elā / eṣa madhusaṃprayuk t aḥ kāse hik k ā ^ ^ ^ _ x

Original text: Bower Manuscript · Edition: August Friedrich Rudolf Hoernle, 3 vols., Calcutta 1893-1912. (Archaeological Survey of India, New Imperial Series, 22) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc