ભાષા

ENहिગુ
ગ્રંથ પાઠ

Bower Manuscript · અધ્યાય 2

2.1

પૈત્તિકે સર્પિષઃ પાનં હિતં સ્યાત્ સ વિરેચનમ્* ॥ 132અ ॥
ઇઇ. fઓલ્. 1: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 ન મસ્ તથાગતેભ્યઃ ॥ પ્રાક્પ્રણીતૈર્ મહર્ષીણાં યોગમુખ્યૈસ્ સમન્વિતમ્* । વક્ષ્યે ઽહં સિદ્ધસંક ર્ ષ ં નામ્ના વૈ નાવનીતકમ્*

2.2

નાનાવ્યાધિપરીતાનાં નૃણાં સ્ત્રીણા ઞ્ ચ યદ્ ધિતમ્* ।
2 કુમારાણાં હિતં યચ્ ચ તત્ સર્વમ્ ઇહ વક્ષ્યતે

2.3

સમાસરતબુદ્ધીનાં ભિષજાં પ્રીતિવર્ધનમ્* । યોગબાહુલ્યતશ્ ચાપિ વિસ્તરજ્ઞં મનોનુગમ્*

2.4

અધ્યાયં ચૂર્ણયોગાનાં પ્રથમં ચાત્ર
3 વક્ષ્યતે । દ્વિતીયં ઘૃતપાનાનાં તૃતીયં તૈલસંજ્ઞિતમ્*

2.5

ચતુર્થં મિશ્રકં નામ નાનાવ્યાધિચિકિત્સિતમ્* । પઞ્ચમં વસ્તિયોગાનાં રસાયનવિધા તતઃ

2.6

4 સપ્તમં ચ યવાગૂનાં વૃષ્યમ્ અષ્ટમમ્ ઉચ્યતે । નેત્રાંજનાનાં નવમં દશમં કેશરઞ્જનમ્*

2.7

અભયાકલ્પનામાખ્યમ્ અત્રૈકાદશમ્ ઉચ્યતે । દ્વાદશં સ્યાચ્ છૈલજતોશ્ ચિત્ર ક સ્ય ત્રયોદશમ્*

2.8

5 કુમારભૃત્યમ્ અપ્ય્ અત્ર સ્યાચ્ ચતુર્દશમ્ ઇષ્યતે । વન્ધ્યાચિકિત્સિતાખ્યં ચ જ્ઞેયં પઞ્ચદશં બુધૈઃ

2.9

સુભગાચિકિત્સિતાખ્યાઞ્ ચ તથા ષોડશકં મતમ્* । ઇત્ય્ એતે ષોડ શા ધ્યાયા
6 વિજ્ઞેયા નાવનીતકમ્*

2.10

નેદં દદ્યાદ્ અપુત્રાય ન ચાભ્રાત્રે કથંચન । અશિષ્યે પ્રસ્તવો ન સ્યાત્ કર્તવ્ય ઇતિ મે મતિઃ

2.11

ઋ
7 તાલીસપત્રં મરિચં નાગરં પિપ્પલી તથા । યથોત્તરં ભાગવૃદ્ધાસ્ ત્વગેલે ચાર્ધભાગિકે

2.12

પિપ્પલ્યષ્ટગુણા ચાત્ર પ્રદેયા
8 સિતશર્કરા । કાસશ્વાસારુચિહરં તચ્ચૂર્ણં ભક્તરોચનમ્*

2.13

હૃત્પાણ્ડુગ્રહણીશોષકાસપ્લીહજ્વરાપહમ્* । છર્દ્યતીસારગુલ્મઘ્નં મૂઢવાતાનુલોમનમ્ ઇતિ

2.14

{ઓ} તાલીસ કં
9 નામ ચૂર્ણમ્* {ઓ} યવાનીં તિન્તિડીકાં ચ નાગરં સાંબ્લવેતસમ્* । દાડિમં વદરં ચામ્બ્લંકાર્ષિકાન્ય્ ઉપકલ્પયેત્*

2.15

ધાન્યસૌવર્ચલાજાજી વરાંગં ચાર્ધકાર્ષિકાઃ । પિપ્પ લ્ ઈ ના ં
10 શતં ત્વ્ એકં દ્વે શતે મરિચસ્ય ચ

2.16

શર્કરાયાશ્ ચ ચત્વારિ પલાન્ય્ એકત્ર ચૂર્ણયેત્* । જિહ્વાવિશોધનં હૃદ્યં તચ્ ચૂર્ણં ભક્તરોચનમ્*

2.17

હૃત્પ્લીહપાર્શ્વશૂલઘ્નં વિવન્ધાનાહના શ નમ્* ।
11 કાસશ્વાસહરં ગ્રાહિ ગ્રહણ્યર્શોવિકારનુદ્ ઇતિ

2.18

{ઓ} ષાડવં નામ ચૂર્ણમ્* {ઓ} ॥ ઋ
વ્1 x x x x ^ મૃદ્વી કા પિપ્પલી વિશ્વભેષજમ્* । માતુલુંગરસક્ષૌદ્રલીઢઃ શ્વાસનિબર્હણમ્*

2.19

લાજા પાતા ^ _ _ નશ્ ચાંજનં પિપ્પલીકણાઃ । શિરીષપુષ્પસ્વ ર સ યુ ક્તઃ
2 સ્વાસહરઃ પરઃ

2.20

મધુકં મરિચં ભાર્ગી મૃદ્વીકા પુષ્કરાગુરુ । મધુસર્પિયુતો લેહો હિક્કાશ્વાસનિવારણઃ

2.21

શિખિનાડં રુરોઃ શૃંગમ્ ઋષ્યસ્કન્ધ ં ઘૃતા પ્લુ તમ્* ।
3 દગ્ધમ્ અન્તઃ પુટે શ્વાસી લિહ્યાત્ તન્ મધુસર્પિષા

2.22

પ્રવાડશંખત્રિફલાચૂર્ણં મધુઘૃતાપ્લુતમ્* । પિપ્પલીગૈરિકં ચૈવ લેહ્યં હિક્કાનિવારણમ્*

2.23

શણ બી જં
4 પ્રવાડંશ્ ચ ગૈરિકં ચૈવ લેહયેત્* । હિક્કાયાં મધુસર્પિભ્યાં ખરોષ્ટ્રાશ્વાસ્થિભસ્મ ચ

2.24

પિબેદ્ એરણ્ડતૈલં વા વારુણીમણ્ડમિશ્રિતમ્* । હિક્કાશ્વાસ નિ વૃત્ત્યર્થં
5 સ્નિગ્ધઃ સંશોધનં પિબેદ્ ઇતિ

2.25

ઇઇ. fઓલ્. 2: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 સિતોપલ ં તુકાક્ષીરીં પિપ્પલીં બહુલાં ત્વચમ્* । અન્ત્યાદ્ ઊર્ધ્વં દ્વિગુણિતં લેહયેન્ મધુસર્પિષા

2.26

ચૂર્ણિતાન્ પ્રાશયેદ્ વા ત્ આન્ શ્વાસકાસકફાનુદઃ । પાર્શ્વશૂલિનમ્ અલ્પાગ્નિં સુપ્તજિહ્વ મ્
2 અરોચકિમ્*

2.27

{x} વર્ધમાનકં નામ ચૂર્ણમ્* {x} ષડીપુષ્કરજીવન્તીચોરકાગુરુનાગરૈઃ । પિપ્પલીમુસ્તસુરસત્વગેલોદીચ્યભાગિકૈઃ

2.28

તામલક્યાસ્ તુ ચૂર્ણં ત ચ્
3 છર્કરાષ્ટગુણા ભવેત્* । શ્વાસકાસજ્વરહરં પાર્શ્વહૃચ્છૂલનાશનમ્ ઇતિ

2.29

{ઓ} ષડ્યાદિકં નામ ચૂર્ણમ્* {x} હિંગું ત્રિકટુકં પાઠાં હવુષામ્ અભયાં ષડીમ્* । અજમોદા જ ગન્ધે
4 ચ તિન્તિડીકાંબ્લવેતસમ્*

2.30

દાડિમં પુષ્કરં ધાન્યમ્ અજાજીં ચિત્રકં વચામ્* । દ્વૌ ક્ષારૌ લવણે દ્વે ચ ચવ્યં ચૈકત્ર ચૂર્ણયેત્*

2.31

ચૂર્ણમ્ એતત્ પ્રયોક્તવ્યમ્ અન્નપાનેષ્વ્ અ ન ત્યયમ્* ।
5 પ્રાગ્ભક્તમ્ અથવા પેયં ભક્તેનોષ્ણોદકેન વા

2.32

પાર્શ્વહૃદ્વસ્તિશૂલેષુ ગુલ્મે વાતકફોલ્બણે । ગ્રહણ્યર્શોવિકા રે ષુ
6 પ્લીહે પાણ્ડ્વામયે ઽરુચૌ

2.33

આનાહે મૂત્રકૃચ્છ્રે ચ યોનીગુદરુજાસુ ચ । ઉરોવિવન્ધે કાસે ચ હિક્કાશ્વાસે ગલગ્રહે

2.34

ભાવિતં
7 માતુલુંગસ્ય ચૂર્ણમ્ એતદ્ રસેન વા । બહુશો ગુડિકાઃ કાર્યાઃ કાર્ષિકાસ્ સ્યુસ્ તતો ઽધિકમ્*

2.35

{x} માતુલુંગગુડિકા નામ {x} કટુત્રિકં તિક્તકરોહિણીં યવં ચિરાતતિક્તો ઽથ શ ત ક્રતેર્
8 યવાઃ । સમાઃ સ્યુર્ એતે દ્વિગુણં તુ ચિત્રકાદ્ દ્વિર્ અષ્ટભાગં કુટજત્વચં તથા

2.36

સુસૂક્ષ્મપિણ્ડં શિશિરાંબુસંયુતં પિબેન્ મનુષ્યો ઽર્ધપલં ગુડાન્વિતમ્* । જ્વરં પ્રમે હં
9 શ્વયથૂન્ અરોચકં હ્ય્ અસદ્ રજો ગુલ્મમ્ અથાપિ પાણ્ડુતામ્*

2.37

અન્યે ઽપિ યે પિત્તકફાનુબન્ધા રોગા નરાણાં સુભૃશાતુરાણામ્* । સર્વાઞ્ જયેચ્ ચૂર્ણમ્ ઇદં પ્રયુક્તમ્*
10 આત્રેયજુષ્ટં લગુડાખ્યમ્ અગ્ર્યમ્ ઇતિ

2.38

{ઓ} લગુડચૂર્ણં નામ {ઓ} ત્રિફલાયાસ્ ત્રયો ભાગા ભાગાસ્ ત્રિકટુકાત્ ત્રયઃ । ચિત્રમુસ્તાવિડંગાનાં ભાગાઃ સ્યુર્ નવ ચાયસાત્*

2.40

{x}
વ્1 ન વા યસમ્ ઇદં ચૂર્ણં પાણ્ડુશ્વયથુરોગનુત્* ॥ 39અ ॥ {x} રાસ્નાં સસૌવર્ચલભદ્રમુસ્તામ્ અગારધૂમં કટુકત્રિકં ચ । ક્ષારો યવાનાં ષડિ ચેત્ સમાંશા ભાગાઃ સમાશ્ ચૂર્ણકૃતા વિધેયા ઇતિ

2.41

{x}
2 કણ્ઠરોગપ્રશમનઃ {x} રસાઞ્જનં દારુહરિદ્રિકા ત્વચં તથા ભવેત્ તેજવતી સપિપ્પલી । સમાનિ કુર્યાત્ તુલિતાનિ બુદ્ધિમાઞ્ જલેન પિષ્ટ્વા ગુડિકા નિધાપયેત્*

2.42

શમેતિ રક્તં
3 મુખપાકમ્ એવ ચ ગલગ્રહં કણ્ઠવિડાલિકાં તથેતિ

2.43

{x} મુખરોગઘ્ના ગુડિકા {x} ત્રિફલાયાસ્ તુ કુડવં પિપ્પલ્યાઃ કુડવં તથા । વિડંગમરિચાભ્યાઞ્ ચ કુડવે દ્વે
4 સમાવપેત્*

2.44

પલં પલં ચ કુર્વીત દન્તીચિત્રકયોર્ અપિ । ગ્રન્થિકાત્ પિપ્પલીમૂલાત્ પલં કુષ્ઠપલન્ તથા

2.45

શૃંગવેરપલે દ્વે ચ વ્યફલાનિ ચ । પેષ્યાન્ય્ અર્ધપલીનાનિ યાનિ તાનિ
5 નિબોધત

2.46

રાસ્નાં બલાં ગોક્ષુરકં મધુકં દેવદારુ ચ । વચાં પ્રતિવિષાં પાથાં મુસ્તં કટુકરોહિણીમ્*

2.47

કટ્ફલં શારિવે દ્વે ચ શ્યામાભલ્લાતકાનિ ચ । પુનર્ન વાં
6 તેજવતીં ત્વચં પત્રં શતાવરીમ્*

2.48

નિચુલં ત્રિવૃતાં ભાર્ગીં કુટજસ્ય ફલં ત્વચમ્* । એતદ્ ઔષધસંભારં સૂક્ષ્મચૂર્ણં તુ કારયેત્*

2.49

7 યાવદ્ એતદ્ ભવેચ્ ચૂર્ણં દ્વિસ્ તાવત્ સ્યાદ્ અયોરજઃ । તદ્ એકત્ર કૃતં યુક્ત્યા લેહયેત મધુદ્રવમ્*

2.50

ક્ષીરં ચાનુપિબેદ્ યુક્ત્યા નિરન્નક્ષીરસેવિતા । અયો ર જીયમ્
8 ઇત્ય્ એતત્ ખ્યાતં સિદ્ધં રસાયનમ્*

2.51

સંવત્સરપ્રયોગેન શતં વર્ષાણિ જીવતિ । માસદ્રવ્યેન મનુજો જીવેત શરદાં શતમ્*

2.52

નિહન્યાચ્ છ્વયથું ચોગ્રં વૃક્ષમ્ ઇન્દ્રાશ નિ ર્
9 યથા । પાણ્ડુરોગમ્ અથાર્શાંસિ મન્દમ્ અગ્નિં ક્રિમીન્ અપિ

2.53

ભગન્દલાં કામલાં ચ કુષ્ઠાણિ જઠરાણિ ચ । પ્લિહં ગુલ્માન્ અપસ્મારં શૂલાનિ પરિકર્તિકામ્*

2.54

10 યસ્મિન્ યસ્મિન્ વિકારે તુ યુજ્યતે ઽયમ્ અયોરજી । તાંસ્ તાન્ નિહન્તિ વૈ સદ્યો દેવારીન્ કુલિશો યથા

2.55

અનુપ્રયોગો લાજાનાં સક્તવો મધુસંયુતાઃ ।
ઇઇ. fઓલ્. 3: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 ક્ ષ્ ઈ રાનુપ્ આ ના લેહાઃ સ્યુઃ સપ્તાષ્ટૌ દિવસાનિ તુ

2.56

{x} અયોરજીયન્ નામ ચૂર્ણમ્* {x} મુસ્તૈલા ચન્દનોશ્ ઈ રયવાનિ વ્યોષવત્સકૌ । ફલં ત્રિ કટુકા દારુ દાર્વીત્વક્પર્પટત્વચઃ

2.57

પટોલનિમ્બ ષ ડ્ગ્રન્થામૂર્વાભૂનિમ્બશિગ્રુકાઃ ।
2 ચૂર્ણાસ્ ત્રાયન્તિસૌરાષ્ટ્રસૂક્ષ્માપ્રતિવિષાઃ સમાઃ

2.58

તિક્તકો નામ હૃદ્ગુલ્મશૂલહા સાંનિપાતનુદ્ ઇતિ । તિક્તકં નામ ચૂર્ણમ્* {x} પિપ્પલ્ય્ અતિ વિ ષા
3 હિંગુનાગરેન્દ્રયવા વચા

2.59

પાઠાજમોદા કટુકા વૃષસૌવર્ચલાભયાઃ । વૃષદ્વાદશકં ચૂર્ણમ્ અજીર્ણાનાહશૂલનુદ્ ઇતિ

2.60

{x} વૃષદ્વાદશકં નામ ચૂર્ણં {x}
4 માગધ્યાઃ કુડવઃ સ્યાન્ મરિચાદ્ અપિ ચ કુડવસ્ તથા દેયઃ । નાગરપલાનિ ષટ્ સ્યુઃ પંચ ચ તાલીસપત્રસ્ય

2.61

સૂક્ષ્મેલાયાઃ કર્ષો ગુડસ્ય દદ્યાદ્ ભિષક્ તથાર્ધતુલામ્* । એતચ્ ચૂર્ણં કૃત્વા
5 ગુડિકાઃ પલસંમિતાઃ કુર્યાત્*

2.62

કાસં શ્લેષ્મો દ્ર્ એકં ભક્તસ્યારોચકં વિષમમ્ અગ્નિમ્* । શમયત્ય્ અજીર્ણમ્ એવ ચ ગુડિકા સિદ્ધાર્થિકા નામ

2.63

{x} સિદ્ધાર્થિકા ગુડિકા {x} સૂક્ષ્મેલા
6 ત્વચનાગપુષ્પમરિચં સ્યાત્ પિપ્પલી નાગરં એલાભાગવિવર્ધિતૈઃ સમ ધૃતૈશ્ ચૂર્ણૈઃ સમા શર્કરા । એતચ્ ચૂર્ણમ્ અજીર્ણગુલ્મજઠરેષ્વ્ અર્શસ્સુ હૃદ્રોગિણાં હિક્કા શ્વા સિષુ
7 પાર્શ્વશૂલિષુ હિતં કણ્ઠે વિકારાશ્ ચ યે

2.64

વર્ધમાનકં નામ ચૂર્ણમ્* {x} સૂક્ષ્મેલા સુરસં હિંગૂં તિન્તિડીકામ્બ્લવેતસે । એલાં તામલકીં જીવાં ષડીં પુષ્ક ર મ્
8 એવ ચ

2.65

ભિષક્ પુષ્કરમૂલં ચ કાસશ્વાસિષુ યોજયેત્* । હિક્કાસુ પાર્શ્વશૂલેષુ વાતે ચ કફસંવૃતે

2.66

{x} સૂક્ષ્મેલાવર્ધમાનકં {x} શ્લો 2 ॥ સૌવર્ચલામ્બ્લવેતસપિપ્પલ્યો નાગરં વચાં
9 હિંગુમ્* । હૃજ્જઠરશૂલનાશનમ્ ઔષધમ્ ઉષ્ણામ્બુના પેયમ્*

2.67

{x} સૌવર્ચલાદ્યં ચૂર્ણમ્* {x} કુટજયવપિપ્પલીનાં દ્વે કર્ષે મધુરસાય સાર્ધપલમ્* । પાઠાપલં ચ દદ્યાત્*
10 દ્વે ચ પલે શૃંગવેરસ્ય

2.68

સૌવર્ચલસ્ય કર્ષં કર્ષં ક્ષારસ્ય યાવશૂકસ્ય ।
વ્1 _ _ સ્ તથાર્ધકર્ષં તચ્ ચૂર્ણં કારયેત્ સૂક્ષ્મમ્*

2.69

અસ્ય તુ માર્જારપદં પિબેન્ નરઃ સર્પિષા યવાગ્વા વા । મદ્યં વા શીલયતા મદ્યેનાલોડ્ય પાતવ્યમ્*

2.70

એતં નિહન્ત્ય્ અજીર્ણં પ્લી હં
2 મેહં ચ પાણ્ડુરોગં ચ । સભગન્દરાર્શાંસિ ચ પીત્વારિષ્ટં પ્રયોગેન

2.71

{x} ચૂર્ણારિષ્ટં નામ {x} હિંગુભાગો ભવેદ્ એકો વચાયા દ્વિગુણો ભવેત્* । વિડં ત્રિગુણિતં દદ્યાચ્ છૃંગવેરં ચતુ ર્
3 ગુણમ્*

2.72

યવાનિકા પઞ્ચગુણા ષડ્ગુણા ચાભયા ભવેત્* । ચિત્રકઃ સપ્તગુણિતઃ સૂક્ષ્મચૂર્ણાનિ કારયેત્*

2.73

એતચ્ ચૂર્ણં કૃતં સૂક્ષ્મં પાયયીત પ્રસન્નયા । મદ્યેન વા તથાન્યેન દદ્યાદ્ ઉષ્ણો દ કેન
4 વા

2.74

ગુલ્મઘ્નં દીપનીયં ચ અર્શોઘ્નં શૂલનાશનમ્* । કાસશ્વાસહરં ચૈવ ચૂર્ણમ્ આનાહનાશનમ્*

2.75

આત્રેયવિહિતં મુખ્યં નામ્ના શાર્દૂલમ્ ઉચ્યતે ॥ {ઓ} શાર્દૂલં ચૂર્ણં શ્લો 4 ॥ {x} ॥
5 સૌવર્ચલસ્ય ચ પલં દ્વિગુણં ચામ્બ્લવેતસમ્*

2.76

ચતુર્ગુણં અજાજીનાં મરિચં ચાષ્ટમં ભવેત્* । માતુલુંગરસેનૈતદ્ ગુડિકાં કારયેદ્ ભિષક્*

2.78

પ્રશાન્તમ્ અગ્નિં જનયેદ્ વાતશૂ લ ં ચ નાશયેત્* ॥ 77અ ॥
6 {x} આશ્વિની માતુલુંગગુડિકા {x} સ્યાન્ માતુલુંગસ્ય રસં સશુક્તં ત્રીણ્ય્ ઊષણાન્ય્ અમ્બિલવેતસં ચ । વિડં યવાનીં લવણોત્તમાખ્યં સૌવર્ચલં સ્યા દ્
7 ગુડિકાથ કાર્યાઃ

2.79

અર્શાંસિ તાઃ સંશમયન્તિ પીતાઃ શૂલાનિ હન્યુર્ હૃદિપાર્શ્વયોશ્ ચ । આનાહયોગાન્ અપિ ચાતિસારમ્ અરોચકં વાતકૃતં ચ ગુલ્મમ્*

2.80

{x} આમ્બ્લિકા માતુલુંગગુ ડિ કા {x} ॥
8 સ્યાચ્ ચિત્રકં ત્રિકટુકં સહ પુષ્કરેણ હિંગ્વમ્બ્લવેતસયુતાં સવિડાશ્વગન્ધામ્* । કુસ્તુમ્બુરૂણિ વચયા સહ દાડિમં ચ સૌવર્ચલં યવમયં તુ નવં ચ
9 ક્ષરમ્*

2.81

દદ્યાત્ તુલાધૃતસમાંશનવાં યવાનીં કૃષ્ણાજગન્ધપિશુનામરજામ્ અજાજીમ્* । તદ્ ભાસ્કરાંશુપરિશુષ્કસમાહિતાંશં ચૂર્ણં ભિષક્ સમરસં તનુ યોજયીત

2.82

10 તદ્ બીજપૂરકરસૈર્ નિચિતં પ્રપિષ્ય કુર્યાદ્ વિમૃદ્ય ગુડિકા વદરપ્રમાણાઃ । એકામ્ અરિષ્ટમધુમાધવશાર્કરેણ કાલ્યં પિબેત સુરયા
ઇઇ. fઓલ્. 4: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 દધિમસ્તુના વા

2.83

કાસં શ્વાસં પાણ્ડુરોગં ચિરસ્થં પ્લીહં ચોગ્રં શૂલમ્ આનાહમ્ ઉગ્રમ્* । હિક્કાં હૃદ્રોગં જાડ્યતાં ષ્ટીવનત્વમ્ આમાતિસારં ચ સશૂલગુલ્મમ્*

2.84

વિષૂચિકામ્ અલસકમ્ અગ્નિ માર્દવં
2 પ્રવાહિકાં ગુદપરિતાપમ્ અર્શસામ્* । શમેન્તિ તા વિધિવદ્ ઇહોત્તમં તમઃ પ્રયોજિતા હ્ય્ અપિ ખલુ ઘર્મવારિણા

2.85

{x} આશ્વિની માતુલુંગગુડિકા શ્લો 5 {x} પાઠાકલિંગયવ મુ સ્તકરોહિણીનાં
3 ભાગાઃ સહાતિવિષયા ધરણાનિ કુર્યાત્* । કુર્યાચ્ ચતુર્થધરણેન સમાં હરિદ્રાં મુત્રેણ ગોઃ સહ પિબેદ્ અથ ચૂર્ણમ્ એતત્*

2.86

કુષ્ઠાણિ ષટ્ત્રિ ંશત્ ઇ કાન્ ઇ
4 નિહન્તિ દેહે સ્થાનાનિ નશયતિ સપ્તમહાક્ષયસ્ય । ગુલ્માંશ્ ચ નાશયતિ માસકૃતઃ પ્રયોગઃ સર્વાન્નિકસ્ય ઘૃતમાંસપરસ્ય જન્તોર્ ઇતિ

2.87

{x} ગુલ્મ ચૂર્ણમ્ આશ્વિનમ્* {x}
5 પિપ્પલી સવિડક્ષારાસ્ તથૈવ ચ સુવર્ચિકા । શૃંગવેરં સમરિચં સૈન્ધવં લવણં તથા

2.88

યવાનીમ્ અથ દન્તીઞ્ ચ તૃવૃતા વત્સકં તથા । સૌવર્ચલમ્ અજાજીં ચ ત્રિફલાઞ્ ચાત્ર દા પ યેત્*

2.89

6 સમભાગાનિ સર્વાણિ સૂક્ષ્મચૂર્ણાનિ કારયેત્* । ચૂર્ણયોગો ભવેચ્ છ્રેષ્ઠો ગોમૂત્રેણ સુભાવિતઃ

2.90

એતત્ સ્નિગ્ધશરીરસ્ય સ્નિગ્ધાહારસ્ય દેહિનઃ ।
7 વિડાલપદમાત્રં તુ દદ્યાદ્ ઉષ્ણેન વારિણા

2.91

પરિજીર્ણે તતસ્ તસ્મિન્ યદા તુ તૃષિતો ભવેત્* । ઘૃતગન્ધામ્ અવક્ષારીન્ દાડિમસ્ય રસેન વૈ

2.92

પાયયીત ભિષક્ છ્રેષ્ઠસ્ તદા સંપ દ્ય તે
8 સુખી । તસ્યાં તુ પરિજીર્ણાયામ્ આહારાર્થી યદા ભવેત્*

2.93

તદા લોહિતશાલીનાં સુસ્વિન્નં મૃદુચોદનમ્* । ભોજયેજ્ જાંગલરસૈર્ વ્યક્તામ્બ્લલવણીકૃતૈઃ

2.94

વિષૂચિકાયા અર્શસ્સુ વિકારા
9 વિવિધાશ્ ચ યે । દુર્ભુક્તે ચાપ્ય્ અજીર્ણે ચ તથા પાણ્ડ્વામયેષુ ચ

2.95

વાતગુલ્મેષુ ચ તથા ગ્રહણીદોષિણશ્ ચ યે । એતદ્ યોગં પ્રયુઞ્ચાનઃ સુખમ્ આપ્નોતિ માનવઃ

2.96

{ઓ} માગધં ચૂર્ણમ્* ઋ
10 ઉભે હરિદ્રે મરિચં પદ્મં કુષ્ઠં સપિપ્પલી । કર્પાસમૂલં માંસી ચ સ્વર્જ્યાઃ ક્ષારમ્ અથાષ્ટમમ્*

2.97

એતાનિ સમભાગાનિ દૃષદાયાં પ્રપીષયેત્* । કોલાસ્થિમાત્રાં ગ્ ઉડિકા ં છાય્ આં
11 પરિશોષયેત્*

2.98

તતસ્ તુ ગુડિકામ્ એકાં દદ્યાદ્ ઉષ્ણેન વારિણા ।
વ્1 x x x x પ્ ર્ અશમ્ ય્ અન્ તે રોગજાતાનિ તાઞ્ ચ્છૃણુ

2.99

અજીર્ણકમ્ ઉદાવર્તં મૂત્રકૃચ્છ્રં ગલગ્રહમ્* । આનાહં વાતગુલ્મં ચ યચ્ ચ લૂતાવિષં ભવેત્*

2.100

સર્વં દૂષીવિષ ં હ ન્ તિ x x વ્ ઋશ્ચ્ ઇ કદષ્ટ્ અ કમ્* ।
2 મૂઢવાતમ્ અપસ્મારં શાણ્ઢ્યં શાણ્ઢ્યપુમાંશ્ ચ યઃ

2.101

ભૂતગ્રહમ્ અથોન્માદં મૂઢગર્ભાશ્ ચ યાસ્ સ્ત્રિયઃ । દંષ્ટ્રામૂલવિષાર્થેષુ પાનમ્ આલેપનં તથા

2.102

{ઓ} હરિદ્રાચૂર્ણમ્ આશ્વિનં શ્લો 6 {ઓ} ષડી વચા
3 તામલકી પિપ્પલી વિશ્વભેષજમ્* । ગુડં ઘૃતેન ભર્જિત્વા કારયેદ્ ગુડિકાં ભિષક્*

2.103

ઉરોઘાતં પ્રતિશ્યાયં પાર્શ્વહૃત્કુક્ષિવેદનામ્* । શુષ્કકાસં ચ બલવત્ સર્વમ્ એતેન સાધયેદ્ ઇતિ

2.104

ઋ
4 ગુડિકા ગૌડિકા શ્લો 2 {ઓ} દ્વે મરિચશતે કાર્યે માગધ્યા પિપ્પલીશતં ચૈકમ્* । પલમ્ અપિ ચ શર્કરાયાઃ સ્યાન્ નાગરકસ્ તથા મુખ્યઃ

2.105

સ્યાત્ તિન્તિડીકકર્ષો દાડિમકર્ષઃ શુચિર્ વદરકર્ષઃ ।
5 દેયો વરાંગકર્ષસ્ તથાર્ધકર્ષસ્ ત્વ્ અજાજીનામ્*

2.106

અમ્બ્લાતકસ્ય કર્ષઃ કર્ષાર્ધં ધ્યાન્યકસ્ય વિચિતસ્ય । સૌવર્ચલકર્ષયુતશ્ ચૂર્ણારિષ્ટઃ પરમસિદ્ધઃ

2.107

એષ સમૂલાન્ અર્શાઞ્ ચ્છ મ યેદ્
6 ગ્રહણીઞ્ ચ દીપયતિ શાન્તામ્* । હૃદ્રોગપાણ્ડુરોગે નિહન્તિ કાસં સહ શ્વાસમ્ ઇતિ

2.108

{ઓ} ચૂર્ણારિષ્ટઃ નાવનીતકે ચૂર્ણયોગાસ્ સમાપ્તાઃ {x}
7 પ્રથમો ઽદ્ધાયસ્[અધ્યાય] સમાપ્તઃ ઇદં અમૃતરસપ્રખ્યં રસાયનં બલવિવર્ધનં નૃણામ્* । અમૃતપ્રાશં નામ્ના સર્પિર્ ઉદારં પ્રવક્ષ્યામિ

2.109

આમલકરસપ્રસ્થઃ
8 ક્ષીરવિદાર્યાસ્ તથા ભવેત્ પ્રસ્થઃ । પ્રસ્થશ્ ચેક્ષુરસસ્ય હિ ગૃષ્ટીક્ષીરસ્ય તદ્વચ્ ચ

2.110

પ્રસ્થં પ્રસ્થં સુધૃતં ઘૃતસ્ય દદ્યાચ્ ચ શારદસ્યાત્ર । ઔષધ્યશ્ ચ સુપિષ્ટાઃ
9 ઇમાઃ પ્રદેયાઃ પ્રમાણેન

2.111

ઋષભકમ્ ઋદ્ધિં મધુકં વિદારિગન્ધાં તથા પયસ્યાઞ્ ચ । સહદેવાં સાનન્તાં મધૂલિકાં વિશ્વદેવાઞ્ ચ

2.112

દ્વે મેદે ઽર્ષ્યપ્રોક્તાં
10 શતાવરીં મુદ્ગમાષપર્ણ્યૌ ચ । શ્રાવણ્ય્ અથાત્મગુપ્તાં વીરાઞ્ ચ પલાર્ધિકાન્ ભાગાન્*

2.113

મૃદ્વીકાં કર્જૂરં વદરાણ્ય્ અપિ કુડવસંમિતાં કુર્યાત્* । અક્ષોડતિન્દુકાનાં નિકોચકાનાઞ્ ચ
11 ભ્ આગાર્ ધ્ અમ્*

2.114

ઇઇ. fઓલ્. 5: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 એતત્ સ્ ઇ દ્ધં જ્ઞાત્વા પરિપૂતં સ્થાપયેચ્ છુભે ભાણ્ડે । શીતીભૂતે દદ્યાન્ મધુનઃ પ્રસ્થં સુપૂતસ્ય

2.115

ષોડશ પલાનિ દદ્યાદ્ વૃતાનિ સિતશ ર્ કરાચૂ ર્ ણસ્ય । મર્ ઇ ચા ર્ ધપલં દદ્યાત્ પલં ચ સૂક્ષ્મૈલ યા
2 દેયમ્*

2.116

સૂક્ષ્મૈર્ એતૈશ્ ચૂર્ણૈર્ અવચૂર્ણ્ય ખજેન મન્થયેત્ પ્રજ્ઞઃ । તસ્ય તુ માત્રાં મતિમાન્ અગ્નિ બલં પ્રેક્ષ્ય યુંજીત

2.117

જીર્ણે ચ જાઙ્ગલરસૈર્ ભિષજા શાલ્યોદનં પ્રદાતવ્યમ્* । અંર્ત પ્રા શ્યં
3 મુખ્યં બલવર્ણવિવર્ધનં પુંસામ્*

2.118

ક્ષીણક્ષતે પ્રયોજ્યં વૃદ્ધેષ્વ્ અથ કર્શિતેષુ બાલેષુ । તામ્યત્સુ તથા શ્વસતાં પ્રયોજ્યમ્ એતચ્ ચ હિક્કાયામ્*

2.119

અમૃતં નામ વિખ્યાતં સર્પિર્ આત્રેય નિ ર્મિતમ્ ઇતિ ॥
4 {x} અમૃતપ્રાશં નામ ઘૃતં શ્લો 11 પા 1 {ઓ} પ્રિયંગું તગરં કુષ્ઠં દાડિમં સૈલવાલુકમ્*

2.120

તાલીસમેદત્રિફલાં કેસરં બૃહતીદ્વયમ્* । નીલોત્પલં દેવદા રું
5 ચન્દનં દ્વે ચ શારિવે

2.121

દ્વે હરિદ્રે વિડઙ્ગા ચ સુમનાકુસુમાનિ ચ । દન્તીમ્ અંશુમતીઞ્ ચૈવ માંજિષ્ઠા સાલપર્ણ્ય્ અપિ

2.122

અક્ષમાત્રૈર્ ઘૃતપ્રસ્થં પચેત્ તોયે ચતુર્ગુણે । એતત્ કલ્યા ણ કં
6 નામ પાનીયે સર્પિષં વરમ્*

2.123

કાસં શ્વાસં પ્રતિશ્યાયં તૃતીયકચતુર્થકૌ । ઉન્માદક્ષતવૈસર્પં પ્રમેહાન્ વાતશોણિતમ્*

2.124

હિક્કાં છર્દિં પાણ્ડુરોગં શ્વયથૂન્*
7 મૂત્રનિગ્રહમ્* । રેતોદોષાશ્ ચ યે પુંસાં યોનીદોષાંશ્ ચ યોષિતામ્*

2.126

બન્ધ્યા ચ લભતે ગર્ભં ગરાન્ અપિ ચ શાતયેત્* । ચૂર્ણયોગાધિકારેષુ વિષસન્દૂષિતેષુ ચ

2.126

પ્લીહેષ્વ્ અર્શસ્સુ
8 ગુલ્મેષુ ઘૃતમ્ એતદ્ યથામૃતમ્* । બલવર્ણકરં ચૈવ દીપનીયં પ્રચારકમ્*

2.127

અલક્ષ્મીમ્ અપિ નિર્હન્યાત્ તિષ્ઠત્ય્ એતદ્ ઘૃતં ગૃહે ॥ {x} ઘૃતં કલ્યાણકં નામ શ્લો 8 {x}
9 જીવકર્ષભકૌ વીરા કાકનાસા મૃણાલ્ય્ અપિ

2.128

મુદ્ગપર્ણીં માષપર્ણીમ્ ઋદ્ધિં મેદાઞ્ ચ સંહરેત્* । મહાસહાં ક્ષુદ્રસહાં તથા કાકોડિમ્ એવ ચ

2.129

અભીરુપર્ણીં હંસપદીં ષડીમ્*
10 કચ્છુ ફલાનિ ચ । ફલં ખર્જૂરમૃદ્વીકામ્ આમ્રમ્ આમલકાનિ ચ

2.130

પિપ્પલીં શૃઙ્ગવેરં ચ તથૈવ ગુડશર્કરામ્* । એતેષાં ગર્ભમ્ આદદ્યાત્ ક્ષીરં ચ સહ સર્પિષા

2.131

વ્1 તત્ તુ સિદ્ ધ્ અં ચ પ્ ઊ તં ચ પ્ ઇ બેદ્ વ્યાધિવિનાશનમ્* ।
2 એતદ્ વાતં ચ પિત્તં ચ ક્ષત કાસં ચ નાશયેત્*

2.132

મહાકલ્યાણકં સર્પિર્ બહુરોગવિનાશનમ્* । સિદ્ધમ્ આત્રેયનિર્દિષ્ટં અગસ્ત્યાય મહાત્મનેતિ {x}

2.133

3 માહકલ્યાણકં ઘૃતં શ્લો 5 પા 1 {x} નિમ્બં પટોલં દાર્વીન્ દુરાલભાં તિક્તરોહિણીન્ ત્રિફલામ્* । કુર્યાદ્ અર્ધપલાંશાં પર્પટકં ત્રાયમાણાં ચ

2.134

સલિલાઢકસિદ્ધાનાં રસે ઽષ્ટભાગાવ શે ષિતે
4 દદ્યાત્* । ચન્દનકિરાતતિક્તકપિપ્પલ્યસ્ ત્રાયમાણાઞ્ ચ

2.135

મુસ્તા વત્સકબીજં કલ્કીકૃત્વાર્ધકાર્ષિકાન્ ભાગાન્* । નવસર્પિષશ્ ચ ષટ્પલમ્ એતત્ સિદ્ધં ઘૃતં પેયમ્*

2.136

કુષ્ઠજ્વરગુલ્માર્શો ગ્ર હણીપાણ્ડ્વામયશ્વયથુહન્તૃવૈસર્પકિટિભ પ્ આમાકણ્ડૂપદગણ્ડનુત્
5 સિદ્ધમ્ ઇતિ

2.137

{x} તિક્તકં ઘૃતં શ્લો 4 {x} સપ્તચ્છદં પ્રતિવિષં શમ્યાકં તિક્તરોહિણીં પાઠાં । મુસ્તોશીરં
6 ત્રિફલાં પટોલપિચુમન્દપર્પટકૌ

2.138

ધન્વયવાષકચન્દનમ્ ઉપકુલ્યાં પદ્મકં દ્વિરજનીઞ્ ચ । ષડ્ગ્રન્થાં સવિશાલાં શતાવરીં શારિવે ચોભે

2.139

વત્સકબીજં વાશાં મૂર્વામ્ અ મૃ તાં
7 કિરાતતિક્તં ચ । કલ્કં કુર્યાન્ મતિમાન્ યષ્ટિહ્વાં ત્રાયમાણાઞ્ ચ

2.140

કલ્કસ્ય ચતુર્ભાગં જલમ્ અષ્ટગુણં રસો ઽમૃતફલાનામ્* । દ્વિગુણો ઘૃતાત્ પ્રદેયસ્ તત્ સર્પિઃ પાય યે ત્
8 સિદ્ધમ્*

2.141

કુષ્ઠાનિ વાતપિત્તપ્રવલાન્ય્ અર્સંસિ રક્તવાહીનિ । વૈસર્પરક્તપિત્તં વાતાસૃક્પાણ્ડુરોગં ચ

2.142

વિસ્ફોટકાન્ સપામામ્ ઉન્માદં કામલાં ક્રિમિં કણ્ડૂમ્* । હૃદ્રોગગણ્ડપિડકાન્ અસ દ્
9 રજો ગણ્ડમાલાં ચ

2.143

હન્યાદ્ એતત્ સદ્યઃ પીતં કાલે યથાબલં સર્પિઃ । યોગશતૈર્ અપ્ય્ અજિતં મહાધિકારાન્ મહાસર્પિઃ {x}

2.144

મહાતિક્તકં શ્લો 7 {x} ઉભે હરિદ્રે માઞ્જિષ્ઠા પાઠા ક ટુ કરોહિણી ।
10 ચિત્રકો ઽથ વિડંગા ચ પિપ્પલી તૃવૃતા વચા

2.145

શારિવા કુષ્ઠમુસ્તૈલા મધુકં ચાક્ષસંમિતાઃ । દાપયેચ્ છંખપુષ્પીઞ્ ચ ગવ્યપ્રસ્થેષુ પઞ્ચસુ

2.146

સિદ્ધમ્ એતદ્ ઘૃતં
11 પીત્વા બલવાન્ સ્યાદ્ અનામયઃ । પ્રસન્નવર્ણો મેધાવી દ્યુતિમાન્ સ્ત્રીષુ ચાક્ષયઃ

2.147

એતેન વાગ્ વિશુદ્ધ્યતિ બ્રહ્માધીતં ન નશ્યતિ ચ ભૂયઃ । સ્વરવર્ણયોશ્ ચ જનનં ગર્ભં ચાધત્તિ બન્ધ્યાનામ્*

2.148

પઞ્ચગવ્ ય્ અં 4
ઇઇ. fઓલ્. 6: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 વિડ ં ગા ચિત્રકો દ ન્ ત્ ઈ વ્યોષવ્ ઐ રિણપિ પ્ પલ્ ઈ । અશ્વમૂત્રી તૃવૃત્ક્ષીર્ ઈં ન્ ઈ લીઆ સૈન્ધવ ં વચામ્*

2.149

ઘૃતપ્રસ્થં પચેદ્ એભિર્ દધ્ના ં તુ દ્વિગુણીકૃતમ્* । ત ત્ સ્ ઇ દ્ધં
2 પાયયેદ્ યુક્ત્યા શ્વાસાર્શોગુલ્મનાશનમ્*

2.150

પિપ્પલીપિપ્પલીમૂલચવ્યચિત્રકનાગરૈઃ । પલિકૈઃ સયવક્ષારૈર્ ઘૃતપ્રસ્થં વિપાચયેત્*

2.151

ક્ષીરપ્રસ્થેન તત્ સર્પિ ર્
3 હન્તિ ગુલ્મં કફાત્મકમ્* । ગ્રહણીપાણ્ડુરોગઘ્નં પ્લીહકાસજ્વરાપહમ્*

2.152

{ઓ} ષટ્પલં નામ ઘૃતમ્* {ઓ} શ્લો 4 ॥ ત્ર્યૂષણં ત્રિફલા
4 મુસ્તા વિડંગા ચવ્યચિત્રકૈઃ । કલ્કૈર્ એતૈર્ ઘૃતં સિદ્ધં સક્ષીરં વાતગુલ્મનુત્*

2.158

{ઓ} ત્ર્યૂષણં {ઓ} વૃશં સશાખં સંકુટ્ય પચેદ્ અષ્ટગુણે જલે । શિષ્ટે ઽષ્ટભાગે તસ્યૈવ પુષ્પં કલ્કં ચ
5 દાપયેત્*

2.154

તેન સિદ્ધં ઘૃતં ક્ષૌદ્રસંયુક્તં પિત્તગુલ્મનુત્* । રક્તપિત્તજ્વરશ્વાસકાસહૃદ્રોગનાશનમ્*

2.155

{ઓ} વાશાઘૃતં શ્લો 2 {ઓ} નાગરં પિપ્પલીમૂલં ચિત્રકો હસ્તિપિપ્પલી ।
6 શ્વદંષ્ટ્રા પિપ્પલી ધાન્યં બિલ્વં પાઠાં યવાનિકામ્*

2.156

ચાંગેરીસ્વરસે સર્પિર્ એતૈઃ કલ્કૈર્ વિપાચયેત્* । ચતુર્ગુણેન દધ્ના ચ તદ્ ઘૃતં કફવાતનુત્*

2.157

અર્શાંસિ ગ્રહણી દો ષં
7 મૂત્રકૃચ્છ્રં પ્રવાહિકામ્* । ગુદભ્રંશાર્ત્તિમ્ આનાહં ઘૃતમ્ એતદ્ વ્યપોહતિ

2.158

{x} ચાંગેરીઘૃતમ્* {x} શ્લો 6 ॥ ચતુર્ગુણં રસં કૃત્વા ચાઙ્ગેર્યાઃ સુપરિસ્રુતમ્* । તસ્યૈ વ
8 કલ્કેનાલોડ્ય બિલ્વમાત્રેણ બુદ્ધિમાન્*

2.159

ઘૃતપ્રસ્થં પચે દ્ એતચ્ છનૈર્ મૃદ્વગ્નિના ભિષક્* । અર્શોવ્યાધિર્ ભવેદ્ યસ્ય પીત્વૈવ સ સુખી ભવેત્*

2.160

{x} ચાંગેરીઘૃતમ્ અપરમ્* {x} શ્લો 2 ॥ નિદિગ્ધિકાયાઃ
9 સ્વરસં ગ્રાહયેદ્ યન્ત્રપીડિતમ્* । ચતુર્ગુણે રસે તસ્મિન્ ઘૃતપ્રસ્થં વિપાચયેત્*

2.161

ગર્ભં દદ્યાત્ ત્રિકટુકં રાસ્નાં ગોક્ષુરકં બલામ્* । પંચ કાસાન્ ઇદં સર્પિઃ પીતં સદ્યો વ્યપોહતિ

2.162

{x} કણ્ટકારિકા ઘૃ તં
10 નામ શ્લો 2 {x} મધુકસ્ય પલાન્ય્ અષ્ટૌ દ્રાક્ષાયાઃ પ્રસ્થમ્ એવ ચ । સારસે તુ જલદ્રોણે શનૈર્ મૃદ્વગ્નિના પચેત્*

2.163

અષ્ટભાગાવશેષે તુ ઘૃતપ્રસ્થં વિપાચયેત્* । તસ્મિન્ સિદ્ધે ચ પૂતે ચ
11 શીતીભૂતે ચ દાપયેત્*

2.164

શર્કરાયાઃ પલાન્ય્ અષ્ટૌ પ્રસ્થાર્ધં માક્ષિકસ્ય ચ । એતચ્ છોણિતપિત્તીનાં કાસિનામ્ અલ્પરેતસામ્*

2.165

વ્1 ક્ષીણા ના ં ચ ક્ષતાનાં ચ પ્રયોજ્યં સમસક્તુકમ્* । {x} મૃદ્વીકાઘૃતં શ્લો 3 પા 1 {x} પંચમૂલમ્ અથો હ્રસ્વં ગુલૂચ્ ઈ ં મધુકં બલામ્*

2.166

પલિકાનિ જલદ્રોણે ચતુ ર્ ભ્ આ ગાવશે ષિતે । તત્કષા યે તુ સં ગ્ ઋ હ્ય
2 ઘૃતપ્રસ્થં વિપાચયેત્*

2.167

ગર્ભં ચ જીવનીયાનાં દદ્યાત્ ક્ષીરં ચતુર્ગુણમ્* । વિદાર્યામલકાનાં ચ તથૈવેક્ષુરસસ્ય ચ

2.168

દત્વા ઘૃતસમાન્ ભાગાન્ પચેત મૃદુનાગ્નિના । રાસાયનિકમ્ ઇત્ય્ એતત્ પેયં સ ર્પિ ઃ
3 ક્ષયાવહમ્*

2.169

હૃદ્રોગક્ષતકાસાનાં જ્વરાણાં ચ વિનાશનમ્ ઇતિ ॥ {x} રસાયનિકં નામ ઘૃતં શ્લો 4 {x} શરમૂલેક્ષુમૂલાનિ કાણ્ડેક્ષૂન્ ઇક્ષુવાલિકામ્*

2.170

શતાવરીં પયસ્યાઞ્ ચ વિદારીઙ્ કણ્ટકારિકામ્* ।
4 જીવન્તીં જીવકં મેદાં વીરામ્ ઋષભકં બલામ્*

2.171

ઋદ્ધિં ગોક્ષુરકં રાસ્નામ્ આત્મગુપ્તાં પુનર્નવામ્* । એષાં ત્રિપલિકા ભાગા માષાણામ્ આઢકં નવમ્*

2.172

જલદ્રોણે વિપક્તવ્યમ્ આઢકં ચાવશેષયેત્* ।
5 તત્ર પેષ્યાણિ મધુકં દ્રાક્ષા ફલ્ગૂનિ પિપ્પલીમ્*

2.173

આત્મગુ પ્તાં મધુકા નિ કર્જૂરાણિ શતાવરીમ્* । વિદાર્યામલકેક્ષૂણાં રસાઃ સ્યુશ્ ચ પૃથક્ પૃથક્*

2.174

સર્પિષશ્ ચાઢકં દદ્યાત્ ક્ષીરદ્રોણં ચ તદ્ ભિષક્* ।
6 સાધયેદ્ ઘૃતશેષં ચ સુપૂતં યોજયેત્ પુનઃ

2.175

શર્કરાયાસ્ તુકાક્ષીર્યાશ્ ચૂર્ણૈઃ પ્રસ્થોન્મિતૈઃ પૃથક્* । પલિકા ગુડિકાઃ કાર્યાસ્ તા યથાગ્નિં પ્રયોજયેત્*

2.176

7 એષ વૃષ્યઃ પરં યોગો વૃઙ્હણો બલવર્ધનઃ । અનેનાશ્વ ઇવોદીર્ણો લિંગમ્ અર્પયતે બલી

2.177

{x} શરમૂલીયં નામ ઘૃતમ્* શ્લો 7 પા 1 {x} માયૂરં વેશવારં તુ
8 કુટ્ય તોયાર્પણે પચેત્* । રાસ્નાયા દશમૂલેન બલાયા મધુકેન ચ

2.178

ચતુર્ભાગાવશેષેણ ઘૃતપ્રસ્થં વિપાચયેત્* । ચતુર્ગુણેન પયસા જીવનીયૈશ્ ચ પેષ્યકૈઃ

2.179

9 માયૂરમ્ એતચ્ છંસન્તિ નાસ્યે પાને ચ મૂર્ધનિ । નાશનં શીર્ષરોગાણામ્ અર્દિતસ્યાર્બુદસ્ય ચ

2.180

કર્ણશૂલાનિ બાધિર્યં મન્યાસ્તંભં હનુગ્રહમ્* । પૂત્યાસ્યં કર્ણ ના દત્વં
10 તાલુશોષોપજિહ્વિકામ્*

2.181

રાત્ર્યન્ધં પિંગલાક્ષં ચ તિમિરં જલકાચતામ્* । અભિષ્યન્દમ્ અધીમન્થં નેત્રયોશ્ ચાપકર્ષતીતિ

2.182

{x} માયૂરં ઘૃતં શ્લો 7 પા {x}
ઇઇ. fઓલ્. 7: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 સ્ ય્ આ ત્ ત્ર્યૂષણ ં સત્રિફલં સપાઠાં સચ્ ઇ ત્રકં સ્યાદ્ અથ દેવદારુ । રાસ્ના ષડીન્ તામલકીં વિદારીન્ નિદિગ્ધિકાં ગોક્ષુરકં સ્થિરાં ચ

2.188

સ્યાદ્ આત્મગુપ્તામ્ અથ શારિવાઞ્ ચ મેદાઞ્ ચ દદ્યાદ્ ધિ શતાવરીઞ્ ચ ।
2 એતાનિ સર્વાણિ સમાનિ કૃત્વા ઘૃતં પચેત્ ક્ષીરચતુર્ગુણેન

2.184

કાસજ્વરાર્શાંસિ શિરોભિતાપં તથૈવ ભક્તાનભિનન્દનં ચ । હૃદ્રોગવાતષ્ઠિલવાતગુલ્મે પ્લીહે ચ ક્ષી ણ ક્ષતયોશ્
3 ચ દદ્યાત્*

2.186

અર્શાન્સિ ક્ષુબ્ધાન્ ક્ષુભિતં ચ વાતં નિહન્તિ સર્વાન્ વિધિવત્ પ્રયુક્ત ઇતિ ॥ 185અ ॥ {x} મહાત્ર્યૂષણન્ નામ શ્લો 2 પા 1 {x} મુદ્ગપર્ણીં માષપર્ણીમ્ ઋદ્ધિં મેદાઞ્ ચ સંહરેત્* ।
4 મહાસહાં ક્ષુદ્રસહાં તથા કાકોલિમ્ એવ ચ

2.187

અભીતપર્ણીં હંસપદીં ષડીં કચ્છુફલાનિ ચ । ફલ્ગુ કર્જૂરમૃદ્વીકામ્ આમ્રમ્ આમલકાનિ ચ

2.188

બિલ્વાગ્નિમન્થં સ્યોનાકં કાર્ષ્મર્યં
5 પાટલાં બલામ્* । પર્ણ્યશ્ ચતસ્રઃ પિપ્પલ્યઃ શ્વદંષ્ટ્રાં બૃહતીદ્વયમ્

2.189

શૃંગીં તામલકીં દ્રાક્ષાં જીવન્તીં પુષ્કરાગુરુમ્* । અભયામ્ અમૃતામ્ ઋદ્ધિં
6 જીવકર્ષભકૌ ષડિમ્*

2.190

મુસ્તાં પુનર્નવાં મેદામ્ એલાં ચન્દનમ્ ઉત્પલમ્* । વિદારીં વૃષમૂલાનિ કાકોલીં કાકનાસિકામ્*

2.191

એષાં પલોન્મિતાન્ ભાગાઞ્ ચ્છતા ન્ય્
7 આમલકસ્ય ચ । પંચ દદ્યાત્ તદૈકધ્યં જલદ્રોણે વિપાચયેત્*

2.192

જ્ઞાત્વા ગતરસાન્ એતાન્ ઔષધાન્ અથ તદ્રસઃ । તદામલકમ્ ઉદ્ધૃત્ય નિષ્કુલં
8 તૈલસર્પિષોઃ

2.193

પલદ્વાદશકે બૃષ્ટ્વા દેયા મત્સ્યણ્ડિકપલાઃ । પંચાશત્ પરિપૂતાયા લેહવત્ સાધુ સાધયેત્*

2.194

ષટ્પલં મધુનશ્ ચાત્ર
9 સિદ્ધશીતે પ્રદાપયેત્* । ચતુષ્પલં તુકાક્ષીર્યાઃ પિપ્પલ્યા દ્વિપલં તથા

2.195

પલમ્ એકં વિદધ્યાચ્ ચ ત્વગેલાપત્રકેસરાન્* । ઇત્ય્ અયં ચ્ય્વનપ્રાશઃ પરમ્ ઉક્તં રસાય ન મ્*

2.196

10 કાસશ્વાસહરશ્ ચૈવ વિશેષેણોપદિશ્યતે । ક્ષીણક્ષતાનાં વૃદ્ધાનાં બાલાનાં ચાઙ્ગવર્ધનમ્*

2.197

સ્વરક્ષયમ્ ઉરોરોગં હૃદ્રોગં વાતશોણિતમ્* ।
11 પિપાસાં મૂત્રશુક્ ર્ અસ્થાન્ દોષાશ્ ચાપ્ય્ અપકર્ષતિ

2.198

અસ્ય માત્રાં પ્રયુંજીત યોપરુદ્ધં ન ભોજનમ્*
વ્1 અ સ્ય પ્રયોગાચ્ ચ્યવનઃ સુવૃદ્ધિ ઽભૂત્ પુનર્ યુવા

2.199

મેધાં સ્મૃતિં કાન્તિમ્ અનામયત્વમ્ આયુષ્પ્રક ર્ ષ ં બલમ્ ઇ ન્દ્ર્ ઇ યાણામ્ । સ્ત્ર્ ઈ ષુ પ્રકર્ષમ્ અગ્નિવૃદ્ધિં
2 વર્ણપ્રસાદં પવનાનુલોમ્યમ્*

2.200

રસાયનસ્યાસ્ય નરઃ પ્રયોગાલ્ લભેત જીર્ણો ઽપિ કુટિપ્રવેશાત્* । જરાકૃતં રૂપમ્ અથાસ્ય પૂર્વં બિભર્તિ રૂપ ં નવયૌવનાનામ્ ઇતિ

2.201

{x}
3 ચ્યવનપ્રાશં ઘૃતં શ્લો 15 {x} હરીતકીં ત્રિકટુકં વચાં કટુકરોહિણીમ્* । સૌવર્ચલં યવક્ષારો વિડંગા ચિત્રકં તથા

2.202

અક્ષપ્રમાણૈર્ એતૈસ્ તુ ઘૃતપ્રસ્થં વિપા ચ યેત્* ।
4 તત્ સિદ્ધં સ્રાવયિત્વાથ પાયયીત યથાબલમ્*

2.203

વાતગુલ્મં પ્લિહં કાસં સહિક્કાં સક્રિમીન્ અપિ । દશાંગો નાશયત્ય્ એતાન્ રોગાન્ વ જ્ર
5 ઇવાસુરાન્ ઇતિ

2.204

{x} દશાંગં નામ ઘૃતં શ્લો 3 {x} ચિત્રકં ત્રિફલાં ચૈવ બૃહતીં કણ્ટકારિકામ્* । સ્નુહાક્ષીરં વિડંગાનિ ઘૃતં નવનમ્ ઉ ચ્ય તે

2.205

6 એકૈકસ્ય તુ કર્ષેણ ઘૃતસ્ય કુડવં પચેત્* । ચતુર્ગુણેન તોયેન પાચયેન્ મૃદુનાગ્નિના

2.206

અસ્ય કાલે પિબેન્ માત્રામ્ અર્ધકર્ષસમન્વિતામ્* । ઉષ્ણોદકં ચા નુ પિબેદ્
7 અલ્પત્વાત્ તસ્ય સર્પિષઃ

2.207

વિરિક્તં તુ યવાગૂં સ્યાત્ સર્પિષા પરિમર્દિતામ્* । રસેન જાઙ્ગલાનાં વા ભોજનં દાપયેદ્ ભિષક્*

2.208

વાતગુલ્મમ્ ઉદાવર્ત્તં વર્ધ્મ મ્
8 અર્શઃ પ્લિહં તથા । ગ્રહણીન્ દીપયેન્ મન્દાં કુષ્ઠદોષાંશ્ ચ નાશયેત્*

2.209

નારાચકમ્ ઇતિ ખ્યાતં સર્પિર્ નારાચસન્નિભમ્* । ભિષજા સંનિયોક્તવ્યં નારાચમ્ ઇવ શત્રવે ઇતિ

2.210

{x}
9 નારાચકં નામ ઘૃતં શ્લો 6 {x} મૂલકાનાં પુરાણાનાં પલાન્ય્ અષ્ટૌ સમાનયેત્* । તાનિ સ્થાલ્યાઞ્ જલદ્રોણે શનૈર્ મૃદ્વગ્નિના પચેત્*

2.21

બિલ્વમાત્રપ્રમાણેન પિષ્ટ્વા ચૈનં
10 નિધાપયેત્* । પંચ દાડિમસારાણાં પલાન્ય્ અત્ર પ્રપીષયેત્*

2.212

પિપ્પલીશૃંગવેરાભ્યાં દદ્યાદ્ અત્ર પલં પલમ્* । ચિત્રકમૂલસ્ય સુપિષ્ટસ્યાત્ર દાપયેત્*

2.213

11 ઘૃતસ્ય ચ પલાન્ય્ અષ્ટૌ નવસ્યાત્ર પ્રદાપયેત્* । દધ્નશ્ ચાત્ર સુજાતસ્ય સમા માત્રા વિધીયતે

2.214

એતત્ સર્વં સમાનીય
ઇઇ. fઓલ્. 8: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 શનૈ ર્ મૃદ્વગ્નિના પચેત્* । સુસિદ્ધં ચૈનમ્ આજ્ઞાય પરિપૂતં નિધાપયેત્*

2.215

યે કેચિદ્ વ્યાધયઃ કાયે કફાનિલસમુદ્ભવાઃ । તેષાં પ્રાયોગિકં શ્રેષ્ઠં ઘૃતમ્ એતદ્ વિધીયતે

2.216

{x}
2 મૂલકઘૃતં નામ શ્લો 6 {x} લશુનસ્ય શતં વિદ્વાઞ્ જલદ્રોણે વિપાચયેત્* । ચતુર્ભાગાવશેષં ચ કષાયમ્ અવતારયેત્*

2.217

તેન વૈદ્યઃ કષાયેન વિપચેત ઘૃતા ઢ કમ્* ।
3 કલ્કપેષ્યાણિ ચૈતાનિ સિદ્ધ્યમાને પ્રદાપયેત્*

2.218

કર્ષં ચિત્રકમૂલસ્ય પિપ્પલીકર્ષમ્ એવ ચ । ચવ્યાયાશ્ ચ ભવેત્ કર્ષઃ શૃંગવેરપલં તથા

2.219

લવણાનાં
4 ચ પઞ્ચાનાં પલાર્ધં ચામ્બ્લવેતસાત્* । તથા રામઠકસ્યાપિ હિંગુનો ઽત્ર પલં ભવેત્*

2.220

તત્ સિદ્ધં નિસ્રુતં સમ્યક્ સુગુપ્તં તં નિધાપયેત્* । તતો માત્રાં પિબેત્* કાલે
5 શૃણુ મે યેષુ તદ્ ધિતમ્*

2.221

વાતષ્ઠીલાસુ ગૃધ્રસ્યાં વાતગુલ્મે પ્લિહોદરે । વાતશ્લેષ્માતિપાણ્ડૂનામ્ અર્શસ્સ્વ્ અથ ભગન્દરે

2.222

એકાંગરોગિણાં દદ્યાત્*
6 તથા સર્વાંગરોગિણામ્* । લશુનાદ્યં ઘૃતં હ્ય્ એતદ્ અશ્વિભ્યાં સંપ્રકલ્પિતમ્*

2.223

{x} આશ્વિનં લશુનકં નામ ઘૃતં શ્લો 7 {x} ઘૃતં દ શ ગુણે
7 તોયે સાધયેદ્ આજલક્ષયાત્* । તતો દશગુણે તોયે સાધ્યમ્ આમલકં તથા

2.224

દશભાગાવશિષ્ટે ઽસ્મિન્ ઘૃતપ્રસ્થં વિપાચ યે ત્* ।
8 તતો યથાબલં માત્રાં પાયયેજ્ જ્વરકાશિતમ્*

2.225

સર્વજ્વરહરં સર્પિર્ એતદ્ બ્રહ્માભિપૂજિતમ્* । દીર્ઘકાલં પ્રયુક્તં તુ ભવે દ્
9 બલ્યં રસાયનમ્*

2.226

{x} જ્વરહરમ્ આશ્વિનં નામ ઘૃતં શ્લો 3 {x} વિંશદ્ આમલકાન્ દદ્યાદ્ વિંશતિં ચ હરીતકીઃ । વિભીતકાનિ વિંશચ્ ચ ત્રાયમાણ પ લં
10 ભવેત્*

2.227

તથૈવ તિક્તરોહિણ્યા ગુલૂચ્યાશ્ ચ પલં ભવેત્* । તોયાર્ધકંસે સિદ્ધં તુ ચતુર્ભાગાવશેષિતમ્*

2.228

પરાર્ધ્યં કુડવેનૈતદ્ ઘૃત મ ણ્ડમ્
11 અધિશ્રયેત્* । તત્ર કલ્કીકૃતાનિ સ્યુર્ આવપેત નવાનિ હ

2.229

પિપ્પલીનાં પલાર્ધં ચ ત્રિવૃતાર્ધપલં તથા ।
વ્1 કંપિ લ્યકચતુર્થા ં શં દશ સ્યાન્ નિચુલાનિ ચ

2.230

તત્ સિદ્ધં નિસ્રુતં પેયં પાણ્ડુકામલનાશનમ્* । ગુલ્મવર્ધ્મપ્રમેહીનાં
2 શ્વયથૌ કુષ્ઠરોગિણામ્*

2.231

શિશ્નવ્યાધ્યુદરાણાં ચ ઉદાવર્તજ્વરેષુ ચ । વૈરોધ્યાનાઞ્ ચ વ્યાધીનાં પથ્યં સિદ્ધોત્તરં ઘૃતં

2.232

{x} સિદ્ધોત્તરં નામ ઘૃતં શ્લો 6 {x}
3 દન્તીચિત્રકમૂલાનામ્ અષ્ટૌ કુર્વીત સન્નખાન્* । અભયાવિંશતિં ગુર્વ્યઃ ષટ્પલં દેવદારુ ચ

2.233

નીંવકદંબં વરણં રાજવૃક્ષં પુનર્નવામ્* । ચિરિબિલ્વત્વચં ચૈવ
4 પૃથક્ ષટ્પલિકઃ સ્મૃતાઃ

2.234

દ્વે પંચમૂલે સંહૃત્ય પૃથગ્ આઢકસંમિતે । વિપાચયેદ્ અપાન્ દ્રોણે સારસે મૃદુનાગ્નિના

2.235

ચતુર્ભાગાવશેષં તત્ ક ષા યમ્
5 અવતારયેત્* । ઘૃતાઢકે પચેત્ તસ્મિન્ પેષ્યાંશ્ ચેમાન્ પ્રદાપયેત્*

2.236

પિપ્પલી પિપ્પલીમૂલં ચવ્યં ચ મરિચાનિ ચ
6 લવણાનાઞ્ ચ પઞ્ચાનામ્ આવપેદ્ એકકાર્ષિકાન્*

2.237

એતદ્ ધાન્વન્તરં સર્પિઃ સર્વરોગનિબર્હણમ્* । પંચગુલ્માન્ અભિવ્યક્તાન્ અષ્ટૌ ચોદરવૃદ્ધયઃ

2.238

7 શ્વયથું શોષમ્ અર્શાંસિ પ્રમેહાંશ્ ચૈકવિંશતિ । દીપયેદ્ ગ્રહણીં મન્દાં કુષ્ઠાન્ બહુવિધાઞ્ જયેત્*

2.239

અહીનાં મૂષિકાનાં ચ યચ્ ચ સ્યાત્ કૃત્ત્રિમં વિષમ્* ।
8 સર્વાહારેષ્વ્ અનિયમો બૃંહણો દેહમાત્મનઃ

2.240

એતદ્ ધાન્વન્તરં સર્પિઃ શ્રેષ્ઠં બ્રહ્માભિપૂજિતમ્* । યથાવત્ સંપ્રયુંજાનઃ પ્રાપ્નુયાત્ સિદ્ધિમ્ ઉત્તમામ્ ઇતિ

2.241

{x} ધાન્વન્તરં શ્લો
9 9 {x} ચન્દનં સ્યાદ્ ઉશીરં ચ પદ્મકં કુરુવિન્દકમ્* । ત્રાયમાણાં સમાં દદ્યાત્ તથા ચન્દનશારિવામ્*

2.242

તથા પ્રતિવિષાં ચૈવ તથા તામલકી ભવેત્* । ચતુર્ગુણે જલે વૈદ્યો ઘૃતપ્રસ્થં
10 વિપાચયેત્*

2.243

તદ્ ધિ પીતં પ્રમેહીનાં રક્તપિત્તક્ષયેષુ ચ । અર્શસાં ભિન્નવર્ચાનાં પાણ્ડુરોગે ચ તદ્ ધિતમ્*

2.244

પ્રણુદેદ્ ગ્રહણીદોષાંસ્ ત્વગ્દોષાંશ્ ચ શરીરિણામ્* । સર્પિર્ એતદ્ ભ વે ત્
11 પથ્યં વિષઘ્નમ્ અમૃતોપમમ્*

2.245

{x} વિષહરન્ નામ ઘૃતમ્ અશ્વિનં શ્લો 4 {x} ચિત્રકં ત્રિવૃતાં ચૈવ શ્યામં ચ પલિકાનિ તુ ।
ઇઇ. fઓલ્. 9: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 દ્વાવિં શચ્ ચ હરીતક્યો દ્રોણાર્ધં સલિલસ્ય ચ

2.246

ચતુર્ભાગાવશેષં તત્ કષાયમ્ અવતારયેત્* । તતસ્ તેન કષ્ આ ય્ એ ણ ઘૃતપ્રસ્થ ં વિપાચયે ત્*

2.247

ન્ ઈ લ્ ઈ કાયા ર્ ધકુડવ ં ત ત્ ત્ વ્ અર્ ક્ અક્ષીર _ ^ _ । x x x x સુ ધા ક્ષીરં
2 ગર્ભં દત્વા વિપાચયેત્*

2.248

એતદ્ બિન્દુઘૃતં નામ નૈકરોગવિનાશનમ્* । યાવન્તઃ પિબતે બિન્દૂંસ્ તાવદ્ વેગાન્ વિરિચ્યતે

2.249

ઉદરાણિ પ્લિહાન્ ગુલ્માન્ કુષ્ઠાણિ ચ ગરાણિ ચ ।
3 વાત ગુલ્મે ચ નારીણાં ગણ્ડમાલાભગન્દરે

2.250

પિત્તાર્શસ્સૂર્ધ્વવાતેષુ રોગા યે સાન્નિપાતિકાઃ । ગદિતે ગરદત્તે ચ મધુમેહે ચ શસ્યતે

2.251

{x} બિન્દુઘૃતં નામ {x} શ્લો 6 ॥ સુધા ક્ષી રપલેનેહ
4 દ્વે પલે સર્પિષઃ પચેત્* । કંપિલ્યકપલં ચૈકં શાણાર્ધં સૈન્ધવસ્ય ચ

2.252

તૃવૃતાયાઃ પલં ચૈકં કુડવો ઽમલકીરસાત્* । તોયકંસેન વિપચેચ્ છનૈર્ મૃદ્વગ્નિના ભિષક્*

2.253

એતદ્ બિન્દુ ઘૃ તં
5 નામ અશ્વિનો ઽનુમતં શુભમ્* । બિન્દવઃ પિબતે યાવત્ તા વ દ્ વેગાન્ વિરિચ્યતે

2.254

કર્ષપ્રમાણં દાતવ્યં જઠરીસોપગુલ્મયોઃ । તથા કચ્છપરોગીણાં યુઞ્જી ત મતિમાન્ ભિષક્*

2.255

ઉષ્ણં ચાનુપિબે ત્
6 તોયમ્ અલ્પત્વાત્ તસ્ય સર્પિષઃ । એષ ગુલ્માન્ સનિચયાન્ સશૂલાન્ સપરિગ્રહાન્*

2.256

ભિનત્ત્ય્ એકપ્રયોગેન વાયુર્જલધરાન્ ઇવ । પંચગુલ્મબધાર્થં હિ સર્પિર્ એતત્ પ્રવર્તિતમ્*

2.257

7 સર્વાસુરબધાર્થાય યથા વજ્રં સ્વયંભુવા । એતદ્ બિન્દુ ઘૃતં પ્રોક્તં સિદ્ધં સિદ્ધાનુમાનિતમ્ ઇતિ

2.258

બિન્દુઘૃતમ્ આશ્વિનં શ્લો 2 {x} આજં પયઃ શૃંગવેરં વચા શિગ્રુર્ હરીતકી ।
8 પિપ્પલ્યો મરિચં પાઠા સૈન્ધવં દશમં ઘૃતમ્*

2.259

શૃંગવેરા દય્ ઓ ભાગા લવણાન્તાઃ પલીનકાઃ । ચતુર્ગુણેન પયસા ઘૃતપ્રસ્થં વિપાચયેત્*

2.260

અસ્યોપયોગાદ્ વિન્યેત સ્મૃતિં મેધાં ચ
9 માનવઃ । જડગદ્ગદમૂકત્વં પાનાદ્ એવાસ્ય શામ્યતીતિ

2.261

{x} સરાસ્વતં ઘૃતં શ્લો 3 દ્વિતીયો ઽધ્યાયઃ {x} બલાતૈલં પ્રવક્ષ્યામિ વાતરોગનિબર્હણમ્* । આત્રેયાનુમતં સિદ્ધાં બન્ધ્યાનાં ગર્ભદં શુભમ્*

2.262

10 બલા યાઃ ખલુ મૂલાનાં શુષ્ખં પલશતં ભવેત્* । ગુડૂચ્ યાઃ પંચવિંશચ્ ચ રાસ્નાદશપલં ભવેત્*

2.263

પ્રક્ષાલ્ય જર્જરીકૃત્વા પચેદ્ દિવ્યેન વારિણા । જલાઢકશતે સિદ્ધમ્ આઢકં ચાવશે ષ યેત્*

2.264

કષાયેણ પર ં તેન તૈલાઢકં વિપા ચયેત્* । દધિમસ્તુ ચ શુક્તં ચ તથૈવેક્ષુરસો ભવેત્*

2.265

અજક્ષીરાર્ધભાગં ચ શનૈર્ મૃદ્ વગ્ન્ ઇના પચેત્* ।
વ્1 કલ્ ક્ અપેષ્ ય્ આણિ ચૈતા ન્ ઇ પલોન્મિતાનિ પ્રદાપ યેત્*

2.266

બલાતિબલયોર્ મૂલં સરલં દેવદારુ ચ । મુસ્તં મધુકમંજિષ્ઠાતગરં પદ્મકાગુરુમ્*

2.267

હરે ણ્ વ્ એલાવ્યાઘ્ર ન ખં
2 કેસરં સુરસં ષડીમ્* । મુ દ્ ગ્ અપર્ણીં માષપ ર્ણીં જીવકર્ષભકાવ્ ઉભૌ

2.268

જાનીયાત્ તદ્ યદા સિદ્ધમ્ અથૈનમ્ અવતારયેત્* । પત્રકલ્કં ચ ભિષજઃ પ્રદદ્યાદ્ અ વ તારિતે

2.269

3 તત્ પ્રસન્નં પરિસ્રાવ્ય નિદધ્યાદ્ ભાજને શુચૌ । તતઃ પ્રયુંજ્યાન્ મતિમાન્ યથાવ્યાધિ યથાબલમ્*

2.270

પ્રયોજ્યમ્ એતદ્ અભ્યંગે નસ્તઃપાનાનુવાસને । આહારે કર્ણયોશ્ ચૈવ વસ્તિષૂ ત્ત રવસ્તિષુ

2.271

4 ક્ષયો વા યદિ વા કાસઃ શ્વાસો વા યદિ વા જ્વરઃ । મૂર્ચ્છા વા યદિ વા છર્દિર્ દૌર્બલ્યં ભિન્નવર્ણતા

2.272

શ્વયથું શુક્રદોષાંશ્ ચ ગુલ્મં વાપ્ય્ અથવા પ્લિહમ્* । વર્ધ્માનિ ગ્રહણીદોષં શોષં શીર્ષો ભિ તાપિતામ્*

2.273

5 અપસ્મારં ધનુષ્કંભં તૈલમ્ એતચ્ ચિકિત્સતિ । ત્વગ્ગતશ્ ચૈવ યે વાતા યે ચ મજ્જાનમ્ આશ્રિતાઃ

2.274

સિરાગતાઃ સ્નાયુગતાસ્ તથા સર્વગતાશ્ ચ યે । સર્વાઞ્ ચ્છમયતે વાતાન્ ઇતિ નાસ્ત્ય્ અ ત્ર
6 સંશયઃ

2.275

ઋતુકાલે ચ નારીણાં શિરઃસ્નાતાસુ દાપયેત્* । બન્ધ્યાપિ લભતે ગર્ભં પ્રયોગેન સમાચરન્*

2.276

વર્ણભેદપ્રશમનમ્ અલક્ષ્મીશમનં શિવમ્* । બલાતૈલં ભિષગ્ દદ્યા દ્
7 બલેન્દ્રિયવિવર્ધનમ્ ઇતિ

2.277

{x} બલાતૈલં શ્લો 16 {x} બલાશતકષાયેણ તૈલસ્યાર્ધાઢકં પચેત્* । કલ્કૈર્ મધુકમાંજિષ્ઠાચન્દનોત્પલપદ્મકૈઃ

2.278

ગન્ધૈશ્ ચ જીવનીયૈશ્ ચ દુગ્ધદ્વિ દ્રો ણસાધિતમ્* ।
8 બલાતૈલં નરેન્દ્રાર્હમ્ એતદ્ વાતવિકારનુત્*

2.279

કલ્પેનાનેન રાસ્નાયા ગુડૂચ્યા મધુકસ્ય ચ । સ્વનામાખ્યં પચેત્ તૈલં તદ્વત્ સહચરસ્ય ચ

2.280

{x} બલાતૈલં શ્લો 2 પા 1 {x} શતં
9 સુતુલિતં કુર્યાદ્ બલામૂલસ્ય પણ્ડિતઃ । સાધયેચ્ ચ જલદ્રોણે ચતુર્ભાગાવશેષિતમ્*

2.281

પલાનિ દશ ચાન્યાનિ બલાયા દુગ્ધપેષિમમ્* । લુ ં ચિતાનાં તિલાનાં તુ કુર્યાત્ તૈલાઢકદ્વયમ્*

2.282

ચતુ ર્ગુ ણેન
10 પયસઃ પચેન્ મૃદ્વગ્નિના તુ તમ્* । અનેન વિધિના તૈલં દશકૃત્વો વિપાચયેત્*

2.283

સિદ્ધમ્ એતદ્ બલાતૈલં નૈકરોગવિનાશનમ્* । પાનાભ્યંગે ભોજને ચ નાસ્યે વસ્તૌ ચ શાસ્યતે

2.284

11 ઋતુવ્ય્ આધિષુ સર્વેષુ રક્તપિત્તાશ્રયેષુ ચ । વ્યાપન્નાનાં ચ યોનીનાં નૃણાં નષ્ટે ચ રેતસિ

2.285

તાલુશોષં તૃષાં દાહં પાર્શ્વશૂલમ્ અસદ્ રજઃ । શોષં ક્ષયમ્ અથોન્માદં વૈસર્પં .ઇ ^ .એ ^ _

2.286

ઇઇ. fઓલ્. 10: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 આયુ ર્વૃદ્ધિકરં બલ્યં કાસશ્વાસવિનાશનમ્* । સર્વરોગહરં ચૈતદ્ બલાતૈલ ં પ્રયોજયેદ્ ઇતિ

2.287

{x} બલાતૈલં શ્લો 7 {x} સત્યવાગશ્વિનૌ દેવૌ ભિષજૌ દેવપૂજ્ ઇ તૌ । ઊચતુઃ પરમ્ એ ત દ્ ધિ
2 તૈલં પુષ્ટિવિવર્ધનમ્*

2.288

સર્વવ્યાધિપ્રશમનં રાજાર્હમ્ અમૃતોપમમ્* । અમૃતં નામ વિખ્યાતં તૈલં બલકરં નૃણામ્*

2.289

સુભૂમૌ મધુકં જાતમ્ ઉદ્ધરેત્ કૃતમઙ્ગલઃ । પુષ્યેણ
3 પ્ર યતો વિપ્રાન્ સ્વસ્તિવાચ્ય સમાસતઃ

2.290

ગ્રાહયેત્ સ્વરસં તસ્ય ચતુષ્પાત્રં વિચક્ષણઃ । પ્રપૌણ્ડરીકમ્ અમૃતાં વિસગ્રન્થીં શતાવરીમ્*

2.291

શૃંગાટકાન્ય્ આમલકાન્ ઉદુમ્બરકશેરુકાઃ ।
4 ક્ષ્ ઈ રિણાં ચૈવ વૃક્ષાણાં ત્વચાનિ સ્યુઃ પૃથક્ પૃથક્

2.292

કુશકાશેક્ષુમૂલાનિ શરવીરણયોસ્ તથા । ગુન્દ્રાણાં નડિકાનાં ચ મૂલં ક્રોઞ્ચાનદાનિ ચ

2.293

વદરીઞ્ ચ વિદારીઞ્ ચ વેતસં
5 સાડુરૂષકમ્* । નિમ્બશાલ્મલિખર્જૂરનાડિકેરપ્રિયંગવઃ

2.294

પટોલં કુટજં દ્રાક્ષાં સમૃણાલં ચ ચન્દનમ્* । કકુભં ચાશ્વકર્ણં ચ લામજ્જકધનઞ્જયૌ

2.295

કષાયમધુરાણાં ચ
6 શીતાન્ય્ અપિ ચ લાભતઃ । ભાગાંશ્ ચતુષ્પલાન્ કૃત્વા દ્વિદ્રોણે ઽપાં વિપાચયેત્*

2.296

રસે ઽષ્ટભાગશેષે તુ કલ્કૈર્ એભિર્ વિપાચયેત્* । બલાં નાગબલાં જીવા મ્
7 આત્મગુપ્તાં કશેરુકામ્*

2.297

નતં રસં ચ સ્પૃક્કાં ચ સૂક્ષ્મેલાં ત્વચમ્ એવ ચ । જીવકર્ષભકૌ મેદૌ મધુકં નીલમ્ ઉત્પલમ્*

2.298

કુંકુમં વર્ણકરણમ્ અગુરું પત્રમ્ એવ ચ ।
8 વિદારીં ક્ષીરકાકોલીં વીરામ્ અપિ ચ શારિવામ્*

2.299

શતાવરીં પ્રિયંગું ચ ગુડૂચીં પદ્મકેસરમ્* । લામજ્જકં ચન્દનાનિ રાજાદનફલાનિ ચ

2.300

મુક્તાવિદ્રુમશંખાનાં ચન્દ્રકાંતેન્દ્ર ની લયોઃ ।
9 સ્ફટિકં રજતં હેમં મણિમૌક્તિકમ્ એવ ચ

2.301

યષ્ટીમધુકમાંજિષ્ઠામ્ અંશુમત્યઃ પલોન્મિતાન્* । શ્લક્ષ્ણપિષ્ટાન્ ઇમાન્ કૃત્વા શનૈર્ મૃદ્વગિના પચેત્*

2.302

તૈલપાત્રાણિ ચત્વારિ તૈલા દ્
10 અષ્ટ ગુણં પયઃ । પયોર્ધભાગેન ભિષક્ પ્રદદ્યાદ્ આમ્બ્લકાંચિકમ્*

2.303

શતશો ઽથ વિપક્તવ્યં સહસ્રગુણમ્ એવ વા । સમ્યક્સિદ્ધસ્ય ચાપ્ય્ અસ્ય એતદ્ ભવતિ લક્ષણમ્*

2.304

આલોડ્યતે કરેણૈવ
11 રવેઃ કા લ ઉપસ્થિતે । સ્વસ્તિવાચ્ય દ્વિજાતીંસ્ તુ પ્રયતઃ કૃતમંગલઃ

2.305

પ્રયોજયેત્ તૈલમ્ ઇદમ્ અમૃતં દેવપૂજિતમ્* । વસ્ત્યાસ્થાપનપાનૈશ્ ચ નાસ્યૈર્ અભ્યંજનૈસ્ તથા

2.306

વ્1 સર્વરોગ પ્રશમનમ્ ઇ ન્દ્ર્ ઇ યાણા ં બલાવહમ્* । દા હ તૃષ્ણ્ આ પરીતાનાં શ્રેષ્ઠમ્ અભ્યંજનં શિવમ્*

2.307

વૃદ્ધાનાં બાલજનન ં બાલાનામ્ અ ં ગવ્રધનમ્* । કાન્તત્વ ં સ્ત્ર્ ઈ ષુ સૌભાગ્ય ં પ્રજાશ્ ચ બહુવિ સ્ત રાઃ

2.308

2 સ્ત્રિયશ્ ચ ગર્ભં ગૃહ્ણન્તિ પ્રયોગાદ્ અમૃતસ્ય હિ । અશીતિં વાતજાન્ રોગાન્ રક્તજાન્ પિત્તજાંસ્ તથા

2.309

શ્લેષ્મિકાન્ સન્નિપાતોત્થાન્ સર્વાન્ એવ ચિકિત્સતિ । સુપર્ણચક્ષુર્ નાસ્યેન તથાભ્યંગાદ્ આ જા યતે

2.310

3 પાપ્મહરમ્ અલક્ષ્મીઘ્નં શ્રીમ્ એવાભિવર્ધનમ્* । અસ્ય પ્રયોગાત્ તૈલસ્ય મહર્ષિશ્ ચ્યવનઃ કિલ

2.311

પુનર્ યુવત્વમ્ આપન્નો જરારોગવિવર્જિતઃ । આયુષ્કામશ્ ચ ભગવાન્*
4 માર્કણ્ડેયો મહાન્ ઋષિઃ

2.312

તૈલમ્ એતત્ પ્રયુંજાનો દીર્ઘમ્ આયુર્ અવાપ્તવાન્ ઇતિ ॥ {x} અમૃતતૈલં નામ શ્લો 25 {x} નિષ્પત્રાણાં મૃદૂનાઞ્ ચ મૂલકાનાં રસાઢકમ્*

2.313

દધ્યમ્બ્લ કા ંચિકાનાં
5 ચ પયસશ્ ચાઢકાઢકમ્* । તૈલાઢકસમાય્ ઉ ક્તં વિપચેન્ મૃદુનાગ્નિના

2.314

રાસ્નાં બલાં ગોક્ષુરકં સૈન્ધવં શિગ્રુકં વચામ્* । ચિત્રકં શૃંગવેરં ચ પિપ્પલ્યો ગજપિપ્પલી ઃ

2.315

6 ભલ્લાતકં પ્રતિવિષાં ગર્ભેનાનેન પાચયેત્* । તૈલમ્ એતત્ પ્રશંસન્તિ મૂલકાનાં હિતં નૃણામ્*

2.316

ઊરૂષ્કંભે કટિગ્રાહે ગૃધ્રસ્યામ્ અપતન્ત્રકે । વન્ધ્યા ચ લભતે
7 ગર્ભં પાપ્માનં ચાપકર્ષતિ

2.317

વર્ધ્મકુણ્ડલપર્વં ચ સ્તમ્ભનં સ્રંસનં તથા । પાનં મૂલકતૈલસ્ય રોગાન્ એતાન્ નિયચ્છતિ

2.318

પ્રભિન્નમ્ ઇવ માતંગમ્ અ ઙ્કુ શઃ
8 કુશલોદ્યત ઇતિ

2.319

{x} મૂલકતૈલં શ્લો 6 {x} દધ્યારનાલમષોદકેક્ષુરસમૂલકરસાનામ્* । તૈલવદરોદકાનાં પ્રસ્થાન્ પ્રત્યેકશો દદ્યાત્*

2.320

9 રાસ્ના બલાશ્વગન્ધાં મધુકં સમહૌષધં સસુરદારુમ્* । સ્યોનાકસપ્તમાનાં ભાગાન્ પ્રત્યેકશો દદ્યાત્*

2.321

એતત્ તદ્ અમૃતકલ્પં ગવાં પુરીષાગ્નિના શનૈઃ સાધ્યમ્* । અપ હ્ ઋ ત્ય
10 સન્નિધેયં યથાનુકૂલં તથા સેવ્યમ્*

2.322

એતદ્ ભોજ્યં પ્રાહુર્ નસ્તઃ કાર્યં ચ વસ્તિષુ ચ દેયમ્* । દોષોદરેષુ દેયં શાખાવાતેષુ ચાભ્યંગમ્*

2.323

ગૃધ્રસ્યવાતગુલ્મે
11 યોની દોષે ઽપ્ય્ અધોગતે વાતે । એતચ્ છૂલે પથ્યં પ્લિહે ઽપિ ચૈતદ્ વિધૈવોક્તમ્*

2.324

રસાયનં વાડ્વલિના પ્રણીતં નામ્ના ત્વ્ ઇદં મૂલકતૈલમ્ આહુઃ । પુંસાઞ્ ચ દુષ્ટેન્દ્રિયપીડિતાનામ્*
ઇઇ. fઓલ્. 11: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 સ્ત્ર્ ઈ ણાં ચ દેયં પ્રસવાર્થિનીનામ્ ઇતિ

2.325

{x} મૂલકતૈલં શ્લો 6 {x} મૂલકરસસ્ય પ્રસ્થઃ ક્ષીરપ્રસ્થશ્ ચ તદ્ ભવેત્ સાધ્યમ્* । જાત ં તદ્ દધિ યોજ્ય ં સ્ય્ આ દ્ અથ પ્રસ્થ્ એ ન તૈલસ્ય

2.326

ય ષ્ટ્ ઈ મધુ કં
2 રાસ્નાં પાઠા ચ ગુડં ચ શૃંગવેરં ચ । એતાઞ્ જલેન પિષ્ટ્વા પ્રમાણમ્ એકૈકમ્ અર્ધપલમ્*

2.327

લવણસ્ય ચ કર્ષઃ સ્યાત્ તદ્ વિપચેદ્ અગ્નિના શનૈર્ મૃદુના । એતત્ તૈલં સિદ્ધં પિબેત
3 પ્રાગ્ભોજનં દ્વિપલમ્*

2.328

ભોજનવિધિશ્ ચ કાર્યઃ રૂક્ષઃ સૂપોદનો ભવેદ્ અત્ર । ભેષજમ્ એતદ્ વિહિતં બન્ધ્યાનાં પુત્રજનનાર્થમ્*

2.329

{x} મૂલકતૈલં શ્લો 4 {x} સમૂલપત્રશાખસ્ય
4 શતં સહચરસ્ય તુ । ચતુર્ષુ જલદ્રોણેષુ સાધયેત્ સૂક્ષ્મકુટ્ટિતમ્*

2.330

દ્રોણાવશેષે પૂતે તુ પચેત્ તૈલાઢકં શનૈઃ । સહચરસ્ય ચ મૂલાનાં પેષ્યં દશપલં ભવેત્*

2.331

5 પરિસ્રાવ્ય સુખોષ્ણે તુ શર્કરાં તત્ર દાપયેત્* । પલાનિ દશ ચાષ્ટૌ ચ નિર્મથ્ય ચ નિધાપયેત્*

2.332

વસ્તૌ પાને તથાભ્યંગે નાસ્યે ચૈવ પ્રશસ્યતે । એકાંગિકં પક્ષબધં હનુ ગ્ર હશિરોગ્રહે

2.333

6 અર્દિતં વેપથૂન્માદં સર્વગાત્રગ્રહં જ્વરમ્* । ગૃધ્રસીં વાતગુલ્મં ચ ભૂતોપહતચેતસમ્*

2.334

અપસ્મારં ધનુષ્કમ્ભં ઊરૂષ્કમ્ભમ્ અલાસકમ્* । ગણ્ડકુ ણ્ડ લવર્ધ્માનં
7 હસ્તજાનુવિકુંચનમ્*

2.335

સ્રંસનં સન્ધિપર્વાણાં કંપનં શોષણં તથા । તૈલમ્ એતત્ પ્રશમયેચ્ છિત્વાભ્રાણીવ મારુતઃ

2.336

અલાભે શર્કરાયાસ્ તુ
8 ક્ષીરેણ સહ પાચયેત્* । રોગાનીકબધાર્થાય સ્ થાપિતં તત્ સ્વયંભુવા

2.337

{x} સહચરતૈલં {x} નિસ્તુષાણાં તિલાનાં તુ તૈલપ્રસ્થં વિપાચયેત્* । પલં ચ મધુકસ્યાત્ર
9 દદ્યાત્ ક્ષીરં ચતુર્ગુણમ્*

2.338

મૃદુપાકં ચ તત્ સિદ્ધં ભૂય સાપિ વિ પાચયેત્* । અનેન વિધિના સમ્યઙ્ મધુકસ્ય શતં પચેત્*

2.339

શતકૃત્વો વિપક્તવ્યં શતપાકં નિધાપયેત્* । પાનાભ્યંજનયો શ્ ચૈ વ
10 વસ્તૌ નાસ્યે ચ શસ્યતે

2.340

ભોજને ચામૃતપ્રખ્યં નરાણાં રાજયક્ષ્મિણામ્* । હૃદ્રોગં તાલુશોષં ચ પિત્તગુલ્મં પ્રતાનકમ્*

2.341

તૃષામ્ ઉન્માદવૈસર્પં શ્વાસકાસમ્ અસદ્રાજઃ ।
11 x x x x ં પ્ ર્ અવ્ ઋ દ્ધં ચ સર્વતોભાગમ્ ઊર્ધ્વગમ્*

2.342

કામલાજ્વરપાણ્ડુત્વમ્ એતત્ પાનાન્ નિગૃહ્ણતિ । પિત્તપાકમ્ અથો દાહં વિસ્ફોટકવિચર્ચિકામ્*

2.343

વ્1 x x x x ^ બ્રાહ્ મ્ આણાં યે રોગાશ્ ચ પૃથગ્વિધાઃ । તૈલેનાનેન શામ્યન્તે રજાંશીવ જલાગમે

2.344

મધુયષ્ટિકં નામ તૈલમ્* {ઓ} હયગન્ધામૂલાનાં પલશતમ્ ઉન્મીય ભ્ આણ્ ડ x x x ।
2 x x ષુ ચતુ ર્ ષુ સાધ્યં જલપાદાવશેષિતે પૂતમ્*

2.345

મધુકં શૃંગવેરણ્ ચ સુરદારું શતાવરીમ્* । મંજિષ્ઠાનલદં કુષ્ઠં દ્વે કરંજે સવર્ષભૂઃ

2.346

અમૃણાલં શતાપુષ્પાં સુરસં રાસ્નાં પય સ્ યા ં
3 ચ । ષડીં પુષ્કરમૂલં ચ સ્થિરાં દ્રવન્તીં પયસ્યાઞ્ ચ

2.347

કર્ષોન્મિતૈઃ સુપિષ્ટૈર્ એભિઃ સર્વૈઃ કષાયમ્ આલોડ્ય । તૈલાઢકં સુખાગ્નૌ વિપચેત્ ક્ષીરણ્ ચતુર્ગુણં દત્વા

2.348

તત્ સિદ્ધં મૃદુપાકં ભાણ્ડે
4 શુચૌ નિધાતવ્યમ્* । પાને ઽભ્યંગે વસ્તાવ્ ઉપયોજ્યં ભા વન વિધૌ ચ

2.349

જડમૂકખંજગદ્ગદ-ઊરૂષ્કમ્ભાર્દિતાઃ સ્મૃતિવિયુક્તાઃ । પક્ષક્ષતાવભગ્નશ્ ચ્યુતનિષ્પિષ્ટાસ્થિસન્ધયઃ સ્ખલનાઃ

2.351

5 ક્ષીણક્ષતાશ્ ચ શુક્રા ઈર્ષ્યાષણ્ઢા હનુગ્રહગૃહીતા ઃ ॥ 350અ ॥ {ઓ} અશ્વગન્ધાતૈલં {x} મૂલાનામ્ અશ્વગન્ધાયાસ્ તુલાર્ધં કણ્ડશઃ કૃતમ્* । જલદ્રોણે વિપક્તવ્યમ્ અષ્ટભાગા વ શેષિતમ્*

2.352

6 તૈલાઢકં સમાવાપ્ય ક્ષીરં દદ્યાચ્ ચતુર્ગુણમ્* । કટાહે તદ્ વિપક્તવ્યં કલ્કાંશ્ ચેમાન્ પ્રદાપયેત્*

2.353

એલાઞ્ ચ શતપુષ્પાં ચ કુષ્ઠં વ્યાઘ્રનખં ત્વચમ્* ।
7 મધુકં શૃંગવેરં ચ દેવદારું બલાં સ્થિરામ્*

2.354

રાસ્નાં પુષ્કરમૂલં ચ ભૂતિક્યં સપુનર્નવામ્* । મંજિષ્ઠાં નલદં પત્રં દ્રવન્તીં સુરસં વચામ્*

2.355

શ્વદંષ્ટ્રાઞ્ ચ
8 મ્ ઋ ણાલં ચ પયસ્યાં બહુપુત્રિકામ્* । એષામ્ અક્ષસમાન્ ભાગાન્ દત્વા ગર્ભં વિપાચયેત્*

2.356

તત્ સિદ્ધમ્ અવિભક્તં ચ તદૈનમ્ અવતારયેત્* । પાને વસ્તાવ્ અથાભ્યંગે નસ્તઃકર્મ ણિ
9 ભોજને

2.357

યેષુ વ્યાધિષુ દાતવ્યં તાન્ મે નિગદતઃ શૃણુ । નરાણાં ખંજમૂકાનામ્ ઊરૂષ્કમ્ભાર્દિતેષુ ચ

2.358

પક્ષહીનાવભગ્નેષુ ચ્યુતભગ્નાસ્થિસન્ધિષુ । એતત્ સ્યાદ્ વાતભગ્નેષુ
10 પ્રણ ષ્ટેષુ ચ ધાતુષુ

2.359

હનુગ્રહે ખડે મેહે ક્ષિપ્તા યે ચાપિ વાયુના । વાતભગ્નેષુ દીનેષુ તથા ક્ષીણેન્દ્રિયેષુ ચ

2.360

નષ્ટશુક્રાશ્ ચ યે પુંસામ્ ઈર્ષ્યાશણ્ઢાશ્ ચ યે નરાઃ ।
ઇઇ. fઓલ્. 12: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 ભૂતો પહતચિત્તાશ્ ચ સ ં સૃષ્ટ્ ઓપહ્હ ત્ એ ન ચ

2.361

વિષમજ્વરે રક્તગુલ્મે વિદ્રધીગૃધ્રસ્ ઈ ષુ ચ । પ્લિહોદરે વાતગુલ્મે તથા x x ^ _ ^ _

2.362

વ્યાપન્નયોનય્ ઓ યાશ્ ચ x x x x ^ _ સ્ ત્ર્ ઇયઃ ।
2 યા શ્ ચ ગર્ભં ન ગૃહ્ણન્તિ ફલકાલ ઉપસ્થિતે

2.363

સ્થિતસૂતી તથા બન્ધ્યા યોનીદુષ્ટાશ્ ચ યોષિતઃ । વ્યક્તં બન્ધ્યા લભેદ્ ગ ર્ ભમ્ ઋતુસ્નાતા ન સંશયઃ

2.364

ઋતુકાલ્ એષ્ ઉ નારી ણાં સદ્યઃ સ્ન્ આ ત્ આ સુ
3 દાપયેત્* । બલવર્ણકરં હ્ય્ એતન્ મેધાજનનમ્ ઉત્તમમ્*

2.365

સ્મૃતિસંજનનં ચૈતદ્ બૃંહણીયં મહાગુણમ્* । હન્તારં સર્વરોગાણાં બાલાનાં ચ વિવર્ધનમ્*

2.366

ચતુર્ વિધં પ્ર યો ક્તવ્યં
4 ભૈષજ્યમ્ અમૃતોપમમ્ ઇતિ ॥ {x} અશ્વગન્ધાતૈલં શ્લો 15 પા 1 {x} અથ તૈલં પ્રવક્ષ્યામિ શ્વદંષ્ટ્રાવાતનિર્જયમ્*

2.367

વિધિવદ્ યેન કલ્પેન નરાણાં તચ્ છૃણુષ્વ મે । નભશ્ ચૈવ
5 નભસ્યશ્ ચ દ્વૌ માસાવ્ ઋતુ સત્તમૌ

2.368

યત્ર દ્રવ્યાણિ જાયન્તે વિવિધાનિ મહીતલે । અભિવૃદ્ધાનિ વૃષ્ટાનિ પર્જન્યે કાલવર્ષિણિ

2.369

મેદિન્યાં જાતસસ્યાયામ્ ઔષધાનિ તત ઉદ્ધરેત્* ।
6 અપુષ્પફલવત્કાલે અરોગં ક્ષેત્રજં શુભમ્*

2.370

તત્ સમુદ્ધૃત્ય કલ્યાણે મુહૂર્તે દિવસે શુભે । ચૌક્ષે ચૌક્ષં સમાદાય ક્ષોદયિત્વા ઉલૂખલે

2.371

તતો રસં પટે સ્રાવ્ય
7 પ્રમાણેનાઢકં મિતમ્* । તૈલપ્રસ્ થ શ્ ચ દાત વ્યઃ ક્ષીરં દદ્યાચ્ ચતુર્ગુણમ્*

2.372

ગુડસ્ય ચ પલાન્ય્ અષ્ટૌ શૃંગવેરપલાનિ ષટ્ । તત્ સિદ્ધં સ્થાપયેત્ પાત્રે શુચૌ સુનિર્મલે

2.373

8 તસ્ય માત્રાં પિબેત્ કાલે ક્ષીરં ચ x ^ _ ^ _ । x x x x ગુડં ખાદેચ્ છૃંગવેરસમન્વિતમ્*

2.374

જીર્ણસ્નેહશ્ ચ ભુઞ્જીત ષષ્ટિકં પયસોદનમ્* । યાંસ્ તુ પ્રશમયેદ્ રોગાંસ્ તાન્ મે નિગદતઃ
9 શૃણુ

2.375

ઉદીર્ણં x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _મ્* । એતદ્ વાતપ્રસક્તાનાં તૈલં પરમપૂજિતમ્*

2.376

અજિતં નામ મર્ત્યાનામ્ આરોગ્યબલવર્ધનમ્* । એતત્ સર્વગતં વાયુ ં
10 x x x x ^ _ ^ _

2.377

x x x x ^ _ શ્ ચાપિ ચરમાણાં સમુદ્ધરેત્* । વેપનં કંપનં ચૈવ ગૃધ્રસીનાં તથૈવ ચ

2.378

ભગન્દરે
11 કુષ્ઠગુલ્મે અપસ્મારિણમ્ એવ ચ । એતદ્ યોનીવિકારાણાં યુવતીનાં તથૈવ ચ

2.380

વ્1 x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ સુરાન્ ઇતિ ॥ 379અ ॥ {x} શ્વદંષ્ટ્રાતૈલં શ્લો 12 {x} આમલકરસદ્વિગુણં તૈલં કુડવોન્મિતં વિપક્તવ્યમ્* । ભાગા ન્ કર્ ષ સમાન્*
2 x x x x x x x x x x x

2.381

મધુકં પ્ર પુણ્ડરીકં નવાન્ ઇ નીલોત્પલાનિ પિપ્પલ્યઃ । ચન્દનમ્ ઇતિ તત્ તૈલં સદાંગુલિભ્યાં ન સ્ત તો
3 દદ્ય્ આ ત્*

2.382

x x x x x x x x x x રોગં શીર્ષસંભવં હન્તિ । વૃદ્ધમ્ અપિ કાલશિરસં કુરુતે સંવત્સરાદ્ ઊર્ધ્વમ્*

2.383

{x} નસ્તઃકર્મતૈલં શિર્ષામયહરમ્* {x} જીવન્તીં મધુકં
4 મેદાં પિપ્પલીં મદનં વચ્ આમ્* । ઋદ્ધિં રાસ્નાં બલાં બિલ્વં શત પુષ્પાં શતાવરીમ્*

2.384

પિષ્ટ્વા ક્ષીરે જલે સર્પિસ્તૈલં ચ વિપચેત્ સહ । અનુવાસનિકં સ્નેહમ્ એતદ્ વિદ્યાજ્ જ્વરાપહમ્*

2.385

શુદ્ધિમાર્ગે
5 હૃતે દોષે વિપ્રસન્નેષુ ધાતુષુ । ગતાઙ્ગશૂલો લ ઘ્વઙ્ગઃ સદ્યો ભવતિ વિજ્વર ઇતિ

2.386

{x} જ્વરહરમ્ અનુવાસનં નામ તૈલં શ્લો 3 {x} પિપ્પલ્યો મધુકં બિલ્વં શતાહ્વા મદનં
6 વચામ્* । કુષ્ટં ષડીં પુષ્કરાહ્વાં ચિત્રકં દેવદારુ ચ

2.387

પિષ્ટ્વા તૈલં વિપક્તવ્યં પયસા દ્વિગુણેન તુ । અર્શસાં મૂઢવાતાનાં તચ્ છ્રેષ્ઠમ્ અનુવાસનમ્*

2.388

ગુદનિઃસરણં શૂ લં
7 મૂત્રકૃચ્છ્રં પ્રવાહિકામ્* । કટ્યૂરૂપૃષ્ઠિદૌર્બલ્યમ્ આનાહં વંક્ષણાશ્રયમ્*

2.389

પિચ્છાસ્રાવં ગુદે શોથં વાતવર્ચોવિનિગ્રહમ્* । ઉત્થાનં બહુશો યચ્ ચ જયેત્ તચ્ ચાનુવા સ નમ્*

2.390

8 {x} અનુવાસનં તૈલં શ્લો 4 {x} પંચ પ્રસ્થા મૂલકરસસ્ય દધ્નશ્ ચ કારયેચ્ ચતુરઃ । શુક્તસ્ય ત્રયઃ કુડવાસ્ તૈલસ્ય તથા ત્રયશ્ ચ સ્યુઃ

2.391

ચત્વારિ સૈન્ધવપલાન્ય્ અષ્ટ
9 પુ નશ્ ચાર્દ્રશૃંગવેરસ્ય । આર્દ્રાલાભે શુષ્ખં કર્તવ્યં ષોડશપલં સ્યાત્*

2.392

ગૃધ્રસીમ્ એતચ્ છમયેદ્ ઊરુષ્કમ્ભં ચ ખલ્લિવાતાંશ્ ચ । સર્વાંશ્ ચ કટીરોગાન્ પાનાત્તાન્ વાતરોગાંશ્ ચેતિ

2.393

{x}
10 વાત હરં નામ તૈલં શ્લો 3 {x} મધુકં પ્રપૌણ્ડરીકં બૃહતિ સૈન્ધવમ્ આઢકીપ્રસૂતમ્* । બિલ્વસ્ય શલાટૂનિ હરેણું હરિદ્રે પિપ્પલ્યો દશમં ચ દે યમ્*

2.394

એત્ ઐર્ અક્ ષ સમૈ ઃ
11 .ઈ ॥
ઇઇ. fઓલ્. 13: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 ભાગૈઃ પિ ષ્ટ્ ઐ ઃ પ્રસ્થ્ આર્ ધ્ એ પયસા ચતુર્ગુણે ન ત્ ઐ લસ્ય શનૈર્ વિપૂય સિદ્ધ્ અં નસ્તઃક ર્ મણિ ચોદ્યતેન દે ય મ્*

2.395

એ તેન વલીપલિ ત x ડ x વ્યઙ્ગ મુખસ્ય વિ દધ્યાત્ સ ર્ વ શિરોગના શ નમ્
2 ઇત્ય્ આહુર્ આચાર્યાઃ

2.396

{x} નસ્તઃકર્મણિ તૈલં વલીપલિતશિરોરોગવિનાશનં શ્લો 3 {x} આમલકરસપ્રસ્થઃ પ્રસ્થઃ સ્યાચ્ છાતકુમ્ભસ્ય । ભૃઙ્ગરજસ્ય પ્રસ્થઃ પ્રસ્થસ્ તૈ લ સ્ય
3 દાતવ્યઃ

2.397

એતાંશ્ ચતુરઃ પ્રસ્થાન્ વિપાચયેદ્ આયસે નવે ભાણ્ડે । તત્ પ્રિયકસાલસારસ્ય સમુદ્ગે સ્થાપયેન્ માસમ્*

2.398

એતદ્ ગોશ્વખરાણામ્ ઉષ્ટ્રાણાં શ્વેતપક્ષિણાં ચૈવ । શ્વેતત્વં
4 નાશયતિ હિ વલીપલિતનાશનં તૈલમ્*

2.399

{x} વલીપલિતનાશનં તૈલં {x} ફણિજ્ઝકં સક્ષવકં નાદેયં નવમાલિકામ્* । સૌવર્ચલં વચાહિઙ્ગું સમભાગાનિ કારયેત્*

2.400

અક્ષમાત્રૈઃ
5 પચેદ્ એભિસ્ તૈલપ્રસ્થં સુખાગ્નિના । સસ્યિકામૂત્રભાગેન વસ્ ત્ અક્ષીરે ચતુર્ગુણે

2.401

તતો ઽસ્ય નસ્તતો દદ્યાદ્ ગણ્ડમાલાવિનાશનમ્* ॥ {x} કૃષ્ણસર્પં મૃતં ગૃહ્ય સન્નિધાય નવે ઘટે

2.402

અવલિ પ્ય
6 સમૃદ્ધે ઽગ્નૌ વાન્તર્દાહં વિપાચયેત્* । તૈલમિશ્રેણ તેનાસ્ય ગણ્ડમાલાં પ્રલેપયેત્*

2.403

સપ્તરાત્રપ્રલેપાદ્ ધિ ગણ્ડમાલા શમં પ્રજેત્*

2.404

ગણ્ડમાલાયોગવરઃ ॥
7 નાવનીતકે સિદ્ધસંકર્ષે તૈલપાકસ્ તૃતીયો ઽધ્યાયઃ {x} અતઃ પરં પ્રકીર્ણકયોગાન્ વક્ષ્યામઃ ॥ ભૃષ્ટાન્ ભૃષ્ટાન્સ્ તિલાન્ સમ્યક્ ક્ષીરે નિર્વાપ્ય પિષયેત્* । વાતરક્તપ્રદેહસ્ તૈસ્ તિલૈ ર્
8 વા મધુકાશ્રિતૈઃ

2.405

શસ્તઃ પ્રલેપઃ સઘૃતૈશ્ છગલીક્ષીરગોધુમૈઃ । વાતરક્તહરં જ્ઞેયં પ્રધાનમ્ ઇદમ્ ઔષધમ્*

2.406

{x} વાતશોણિતપ્રશમનં યોગદ્વયં શ્લો 2 {x}
9 સર્પિસ્ તૈલં ગુડં શુક્તં પંચમં વિશ્વભેષજમ્* । પીતમ્ એતદ્ ભવેત્ સદ્યસ્ તર્પણં ત્રિકશૂલનુત્*

2.407

ચિત્રકં પિપ્પલીમૂલં વચા કટુકરોહિણી । પાઠા વત્સકવીજઞ્ ચ હરીતક્યો મહૌષ ધ મ્*

2.408

10 એતદ્ આમસમુત્થાનમ્ અતીસારં સવેદનમ્* । કફાત્મકં સપિત્તં ચ પુરીષં ચાશુ વન્ધતિ 2

2.409

હરીતકી ત્રિકટુકં હિંગુસૌવર્ચલં તથા । તથા હ્ય્ અતિવિષાઞ્ ચૈવ પાયયેદ્ ઉ ષ્ણ વાર્ ઇણા

2.410

11 એતદ્ આમસમુત્થાનમ્ અતીસારં સવેદનમ્* । સ્થાપયત્ય્ અતિસંવૃદ્ધં વેલેવ વરુણાલયમ્* 3

2.411

હરીતકીં પ્રતિવિષાં હિંગુસૌવર્ચલં વચામ્* । સૈન્ધવં ચેતિ
વ્1 પિષ્ટાનિ પાય યેદ્ ઉષ્ણવારિણા

2.412

આમાતિ સારયોગો ઽયં પ્રશસ્યતે ચિ કિત્સકૈઃ । યુક્તિર્ અથો પ્રયોક્તવ્યો વૈદ્યેનાર્થયશો ઽર્થિના {x}

2.413

અમાત્ ઈ સ્ આ રય્ ઓ ગા 4 શ્લો 7 {x}
2 જ મ્બ્વામ્રાસ્થ્ ઇ તથા રોધ્રં દાડિમસ્ય ત્વચં તથા । રસાંજનમ્ અનન્તા ચ સૂક્ષ્મેલા પદ્મકેસરમ્*

2.414

માક્ષીકભાગસંયુક્તં મહાસાઙ્ગ્રાહિકં મતમ્* । {x} રસાંજનાઞ્જનાવન્ધા શૈલેભા મુસ્તકટ્ફલ મ્*

2.415

3 જમ્બ્વામ્રાસ્થિ તથા બિલ્વં યાશવત્સકશાલ્મલાન્* । ધાતક્ય્ અતિવિષા લોધ્રં ફલીન્ મેચીકગૈરિકાઃ

2.416

સતણ્ડુલં ગુડક્ષૌદ્રં મહાસાંગ્રાહિકં પિબેત્* । પિબેત્ ત્રપુસબીજં વા રસાં જ ન સમાયુતમ્*

2.417

4 ત્વગ્દાદિમાદ્ વત્સકાચ્ ચ પિબેદ્ વા તક્રસંયુતામ્* । યોગદ્વયમ્ અતીસારે મહાસાંગ્રાહિકં સ્મૃતમ્*

2.418

વિઘુષ્ટશબ્દૌ શ્રીમન્તાવ્ અશ્વિનૌ ભિષજાં વરૌ । યોગં લોહિતપિ ત્તી નામ્
5 અર્શસાં જ્વરિતેષુ ચ

2.419

વાસવાયોચતુઃ શ્રેષ્ઠં યદ્ ઉક્તં બ્રહ્મણા પુરા । ચન્દનં નલદં રોધ્રમ્ ઉશીરં પદ્મકેસરમ્*

2.420

નાગપુષ્પં ચ બિલ્વં ચ ભદ્રમુસ્તાથ શર્કરામ્* । હિરિવેરં ચ
6 પાઠાં ચ કુટજસ્ય ફલં ત્વચમ્*

2.421

શૃંગવેરં સાતિવિષાં ધાતકીં સરસાંજનામ્* । આમ્રાસ્થિ જમ્બુસારાસ્થિ તથા મોચરસં ભવેત્*

2.422

નીલોત્પલં સમંગાં ચ સૂક્ષ્મેલાં દાડિમત્વચમ્* ।
7 ચતુર્વિંશતિ ચૈતાનિ સમભાગાનિ કારયેત્*

2.423

તણ્ડુલોદકસંયુક્તં ક્ષૌદ્રેણ સહ પાયયેત્* । હિતં લોહિતપિત્તીનામ્ અર્શસાં જ્વરિતેષુ ચ

2.424

મૂર્છાતમોપસૃ ષ્ટા નાં
8 તૃષાર્ત્તાનાઞ્ ચ દાપયેત્* । અતીસારં ચ છર્દિં ચ સ્ત્રીણા ં ચ રજનિગ્રહમ્*

2.425

અશ્વિભ્યામ્ અનુમતો યોગો રક્તપિત્તનિવારણઃ । પ્રચ્યુતાનાઞ્ ચ ગર્ભાણાં સ્થાપનં પરં ઉચ્યતે

2.426

{x} રક્તપિત્તિના મ્
9 આશ્વિનો યોગઃ શ્લો 12 {x} દધિસર્પિશ્ ચ તૈલં ચ શૃંગવેરં સફાણિતમ્* । ક્ષૌદ્રં કર્કન્ધુચૂર્ણં ચ સર્વમ્ આમથ્ય પાયયેત્*

2.427

એષ નિર્વાહિકાયોગઃ પ્રસહ્ય વિનિવર્તયેત્* ।
10 લત્ આકુંજોપમં રુદ્ધં નદીવેગમ્ ઇવાનિલઃ

2.428

વદરીપત્રકલ્કં વાપ્ય્ અભયારોધ્રયોશ્ તથા । કપિત્થરસસંયુક્તં સક્ષૌદ્રં દધિના પિબેત્*

2.429

પ્રવાહિકાવેદનયાભિભૂતઃ
11 _ _ પ્ ઇ બ્ એ દ્ આઢકિમૂલસિદ્ધમ્* । પૂતે ઘૃતે ધૂપ્ય પુનઃ પચેત સ વેદનાં સંશમયત્ય્ ઉદીર્ણામ્*

2.431

પ્રવાહિકાયાં ત્રપુસસ્ય બીજં પિષ્ટં પિબે ત્ ત ણ્ ડુ લધાન્ યક્ એ ન ॥ 430અ ॥
ઇઇ. fઓલ્. 14: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 બૃ ં હણં મધુરં શીતં સ્નિગ્ધં પાનાન્નમ્ ઇષ્યતે । પિત્તોપદિષ્ટશ્ આં તિં ચ કુર્ર્ય્ આ ત્ કાસે ક્ષતાત્મક્ એ

2.432

મ્ અધ્ ઉ કં પ્ ઈ પ્પલ્ ઈ દ્રાક્ષા લ્ આક્ ષ્ આ શૃ ં ગ્ ઈ શત્ આવરી । ચતુર્ગુણા તુગાક્ષીરી
2 સર્વૈશ્ ચ દ્વિગુણા સિતા

2.433

લિહ્યાત્ તન્ મધુસર્પિર્ભ્યાં ક્ષતકાસનિવૃત્તયે । સશર્કરાં વા પયસા પિબેલ્ લાક્ષાં સમાંશિકામ્*

2.434

ક્ષયકાસં યથાદોષં માંસક્ષીર ઘ્ ઋતાશનૈઃ ।
3 શમયેદ્ બૃ ં હણપ્રાયૈર્ આહારૈઃ સ્રંસયેન્ ન ચ

2.435

પિપ્પલી પદ્મકં દ્રાક્ષા સંપક્વં બૃહતીફલમ્* । ઘૃતક્ષૌદ્રયુતો લેહઃ ક્ષયકાસનિબર્હણઃ

2.436

દશમૂલાત્મ ગુ પ્તૈલાપિપ્પલીમૂલચિત્રકાન્* ।
4 ગજપિપ્પલ્ય પા માર્ગશંખપુષ્પિષડીબલામ્*

2.437

પૌષ્કરં ચ દ્વિપલિકાન્ યવાઢકયુતાન્ પચેત્* । દ્રોણે ઽપાં તદ્ યવૈઃ સ્વિન્નૈઃ કષાયમ્ અ ભ યશતમ્*

2.438

5 તુલાં ગુડસ્ય તુ પચેત્ કુડવં ઘૃતતૈલ સ્ય । કુડવં પિપ્પલીનાઞ્ ચ દત્વા લેહે ચ શીતલે

2.439

મધુનઃ કુડવં દત્વા સ્થાપયેદ્ ઘૃતભાજને । લિહ્યાદ્ યથાબલં લેહં
6 ખાદેદ્ દ્વે ચાભયે તતઃ

2.440

સર્વકાસાન્ નુદત્ય્ એષ ક્ષયજં તુ વિશેષતઃ । શ્વાસહિક્કાવતાં સ્વેદં સ્વભ્યક્તાનાં પ્રયોજયેત્*

2.441

કુલત્થતિલમાષામ્બ્લઘૃતતૈ લા મિષોદનૈઃ ।
7 બર્હિતિત્તિરિદક્ષાણાં રસૈઃ સવ્યોષદાડિમૈઃ

2.442

સહિંગુવિડમૃદ્વીકામાતુલુંગરસાર્દ્રકૈઃ । કુલત્થદાડિમાજાજીશુષ્ક મૂ લકસંયુતૈઃ

2.443

8 યવગોધૂમશાલ્યન્નં સ્નિગ્ધમ્ ઉષ્ણં ચ ભોજયેત્* । કુલત્થયવકોલામ્બૂ દશમૂલબલાજલૈઃ

2.444

પાનાર્થં કલ્પયેત્ કાસશ્વાસ હિ ક્કાનિવૃત્તયે ॥
9 ષડીપુષ્કરજીવન્તીમુસ્તનાગરચોરકૈઃ

2.445

પિપ્પલ્યા તામલક્યા ચ સુરસૈલાગુરુત્વચમ્* । સમાંશબાલકં દત્વા શર્કરાષ્ટગુણા ભવેત્*

2.446

10 લિહ્યાત્ તુ મધુ સર્પિભ્યાં હિક્ ક્ આશ્વાસનિવૃત્તયે ॥ કર્જૂરં પિપ્પલી દ્રાક્ષા શર્કરા ચેતિ તત્સમમ્*

2.447

મધુસર્પિર્યુતો લેહઃ શ્વાસહિક્કાનિવારણઃ ॥
વ્1 x x x x ^ _ _ x શાલિગોધૂમવૈકૃતમ્*

2.448

જા ં ગલાનાં રસૈઃ શ્ ઈ તૈ ર્ મૃદ્વ્ ઈ કાશર્કરાયુતૈઃ । શ્રિતશીતૈઃ પયોભ્ ઇ ર્ વા સઘૃતૈઃ સસિતોપલૈઃ

2.449

પિબેદ્ દ્રાક્ષારસં શીતં શર્કરામલકોદકમ્* । મૃદ્વીકાં
2 પુષ્ ક રાહ્વ દ્ આર્ વીક્ષૂન્ વાપિ પ્રકામતઃ

2.450

દ્રાક્ષામલકકર્જૂરપિપ્પલીમરિચાન્વિતમ્* । પિત્તકાસહરં હ્ય્ એતલ્ લિહ્યાન્ માક્ષિકસર્પિષા

2.451

કર્જૂરં પિપ્પલી દ્રાક્ષા સિતા લાજાઃ સમાંશિકા । મધુસર્પિર્યુતો લેહઃ
3 પિત્તકાસહરઃ પરમ્*

2.452

વાશાકષાયકલ્કાભ્યાં ઘૃતં સમધુશર્કરમ્* । સિદ્ધં તત્ પિત્તકાસઘ્નં સર્વપિત્તવિકારનુત્*

2.453

આપોથ્ય ક્ષીરિણાં શુંગાન્ પચેત્ ક્ષીરે ચતુર્ગુણે । દ્રાક્ષાકલ્કં ઘૃતં
4 સિદ્ધં લેહ્યં તત્ પિત્તકાસનુત્*

2.454

ષોડશભિર્ જલપાત્રૈર્ મૃદ્વીકાયાઃ પલાનિ દશ ષટ્ ચ । અષ્ટૌ મધુકપલાનિ ચ છાગાન્ માંસાત્ તુલાર્ધં સ્યાત્*

2.455

પાદાવશિષ્ટતોયં શીતં
5 પૂતં કષાયમ્ અવતાર્ય । દત્વા કષાયતુલ્યં પયો ઽથ નવસર્પિષઃ પ્રસ્થમ્*

2.456

ઋષભકજીવકમેદાં વિદારિવીકાત્મગુપ્તાનામ્* । ભવ્યાક્ષોડનિકોચકશૃંગાટકપદ્મબીજાનામ્*

2.457

6 ભાગાન્ અક્ષસમાંશાન્ અવાપ્ય સંસાધયેત મૃદ્વગ્નૌ । સમ્યક્સિદ્ધે તસ્મિ ં દદ્યાત્ સિતશર્કરાપલાન્ય્ અષ્ટૌ

2.458

મધુનશ્ ચ પલાન્ય્ અષ્ટૌ ચતુષ્પલં પિપલ્લીચૂર્ણાત્* । સમસક્તુકમ્ ઇત્ય્ અભિધીયતે
7 ઘૃતમ્ ઇદં જનકેશ્વરપૂજિતમ્*

2.459

ક્ષીણે ક્ષતે ઽલ્પશુક્રે ઽપ્ય્ અથ સરુચિરપૈત્તિકેષુ રોગેષુ । સ્ત્રીકામેષુ ચ દેયં વૃષ્યં બલ્યં ચ ઘૃતમ્ એતત્*

2.460

દ્રાક્ષા મધુકખર્જૂરવિદારી સશતાવરી ।
8 પરૂષકાણિ ત્રિફલાં સાધયેત્ પલસંમિતાન્*

2.461

જલાઢકે પાદ શેષે ર સમ્ આમલકસ્ય ચ । ઘૃતમ્ ઇક્ષુરસં ક્ષીરમ્ અભયાકલ્કપાદિકમ્*

2.462

સાધયેત્ તત્ ઘૃતં સિદ્ધં શર્કરાક્ષૌદ્રપાદિકમ્* । પ્રયોગાત્ પિત્તકાસઘ્નં
9 સર્વપિત્તવિકારનુત્*

2.463

કફજે છર્દનં પૂર્વં કાસે લંઘનમ્ એવ ચ । શસ્તા યવાન્નવિકૃતિયૂષાશ્ ચ કટુતિક્તકાઃ

2.464

પિબેદ્ ઘર્માંબુ મદ્યં વા પુરાણં ક્ષૌદ્રસંયુતમ્* । વ્યાયામધૂમૌ સેવેત રૂક્ષોષ્ણાન્ય્ અ શ નાનિ
10 ચ

2.465

પાયયેત્ સાર્ષપં તૈલં કૌસુંભમ્ અથવા ભિષક્* । પંચકોલકસિદ્ધં વા પિબેત્ કાસે કફાત્મકે

2.466

વ્યોષપુષ્કરમૃદ્વીકાત્રિફલાષડિચિત્રકૈઃ । મધુતૈલયુતો લેહઃ કફ કાસનિ બ ર્હણઃ

2.467

11 ત્ર્યૂષણં ત્રિફલા દારુ વિડંગા પદ્મકો બલા । રાસ્ના ચ સર્વે તુલ્યાઃ સ્યુઃ શર્કરા મધુસર્પિષી

2.468

લેહયેત્ તત્ કૃતં ચૂર્ણં કફકાસનિબર્હણમ્* । ત્ર્યૂષણત્રિફલે _ x x x x x ^ _ ^ _

2.469

ઇઇ. fઓલ્. 15: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 કાશસ્ય મૂલં મ ધુસ ં પ્રયુક્તમ્* । સપિપ્પલીકં ચ સનાગરં ચ લીઢ્વૈવ સદ્યઃ શમયન્તિ હિક્કામ્*

2.470

પિબેચ્ ચ ગોવાલવ્ ઇ ષા ણધ્ ઊમ ં શ્રેષ્ઠસ્ય વા સર્જરસસ્ય ધૂમમ્* । ધૂમં કુશાનામ્ અ તિ સં પ્રયુક્ત ં
2 ઘૃતેન હિક્કાસુ સુખં લભેત

2.471

ચૂર્ણં કૃતં તિક્તકરોહિણીનાં ચૂર્ણાણિ વા કાઞ્ચનગૈરિકસ્ય । મધુદ્વિતીયા વિનિહન્તિ હિક્કાં નિત્યપ્રસક્તામ્ અપિ શીઘ્રમ્ એવ

2.472

3 લાજાઃ સુપિષ્ટા વદરાસ્થિમજ્જા સ્યાદ્ અંજનં સ્રોતજમ્ ઉત્તમં ચ । ક્ષૌદ્રેણ સર્વાણિ સુયોજિતાનિ લીહાનિ સદ્યઃ શમયન્તિ હિક્કામ્*

2.473

સૂક્ષ્માણિ ચૂર્ણાનિ ચ
4 સૈન્ધવસ્ય પલં ભવેદ્ દ્વે ચ પલે ઘૃતસ્ય । હિક્કાભિભૂતાય સુખાય દેયં તથૈવ રક્તે મુખતઃ પ્રવૃત્તે

2.474

હિક્કાયોગાઃ પંચ શ્લો 15 {x} પિપ્પલ્યામલકં દ્રાક્ષા તુકાક્ષીરી
5 સશર્કરા । લાજા ઘૃતં માક્ષિકં ચ લેહઃ કાસનિવારણઃ

2.475

પિપ્પલ્યઃ શર્કરા દ્રાક્ષા લેહો માક્ષિકસંયુતઃ ॥ હરીતકીં પિપ્પલીઞ્ ચ ચૂર્ણં મધુયુતં લિહેત્*

2.476

ત્ર્યૂષણં ત્રિફ લાં
6 ચૈવ પદ્મકં દેવદારુ ચ । રાસ્નાં બલાં વિડંગાનિ સ્ ઊ ક્ષ્મચૂર્ણાનિ કરયેત્*

2.477

ચૂર્ણૈઃ સમાં શર્કરાં ચ લેહયેન્ મધુસર્પિષા । એષ લેહઃ પ્રણુદતિ પંચ
7 કાસામ્ સમુત્થિતાન્

2.478

યવક્ષારો વિડંગાનિ હિંગું ભાર્ગી મહૌષધમ્* । સૈન્ધવં પિપ્પલી રાસ્ના તુલ્યાન્ય્ એતાનિ ચૂર્ણયેત્*

2.479

સર્પિષા પાયયેદ્ એતત્ તચ્ ચૂર્ણં કાસ વા રણમ્* ।
8 મન્દાગ્નિતાં તમશ્વાસં હિક્કાં ચૈવાપક ર્ ષતિ

2.480

દ્રાક્ષા પ્રમાણાદ્ ધિ શતપ્રમાણા ક્ષૌદ્રેણ પિષ્ટ્વા સહ પિપ્પલીભિઃ । એતેન ચૂર્ણસ્ય સ શર્કરાયાઃ કાસેષુ
9 લેહઃ પ્રવરઃ પ્રધાનઃ

2.481

પિપ્પલીબૃહતીવ્યાઘ્રીક્વથિતઃ ક્ષીરસાધિતઃ । સશર્કરઘૃતક્ષૌદ્રઃ પથ્યઃ કાસક્ષયાપહઃ

2.482

ત્વક્ક્ષીર્યામલકં દ્રાક્ષા લાજાઃ પિપ્પલી શર્કરાઃ । દ્રાક્ષા કર્ક ટ કો
10 વ્યોષત્રિફલાજાજિચિત્રકાઃ

2.483

વ્યોષદારુવિડઙ્ગાનિ ત્રિફલા શર્કરા બલા । કાસિભિઃ સઘૃતક્ષૌદ્રાઃ લેહ્યાઃ શ્લોકાર્ધિકાસ્ ત્રય ઇત્ ઇ

2.484

{x} કાસઘ્નાષ્ટૌ યોગાઃ શ્લો 10 {x}
11 હરીતક્યઃ પંચવિંશત્ તાવદ્ દન્તીપલાનિ ચ । ચિત્રકાત્ પંચવિંશચ્ ચ જલદ્રોણે વિપાચયેત્*

2.485

દન્તીસમં ગુડં પ્ ઊ તં દદ્યાત્ તત્રાભયાશ્ ચ તાઃ

2.486

ત્ ઐ લ્ આર્ધકુડવં ચૌક્ષં ત્ ર્ ઇવ્ ઋતાયાશ્ ચતુષ્પલં ।
12 પાદાવશેષં તત્ તોયં પૂતં પુનર્ અધિશ્રયેત્* ।
વ્1 ચૂર્ણિતં ચાર્દ્ ધ્ અપ લિકં પિપ્પલીવિશ્વભેષજમ્*

2.487

તત્ સાધ્યં લેહવચ્ છીતે તસ્મિંસ્ તૈલસમં મધુ । કા ર્ ષ્ ઇ કાશ્ ચાત્ર ભાગાઃ સ્ યુ ઃ ત્ વગ્ એ લ્ આપત્ રક્ એ સરાત્*

2.489

તત્ ઓ લેહપલં લીઢ્વા જગ્ધ્વા ચૈકં હરીતકીમ્* ।
2 સુખં વિરિચ્યતે સ્નિગ્ધો દોષપ્રસ્થમ્ અનામયઃ 488 ॥ ગુલ્મં શ્વયથુમ્ અર્શાંસિ પાણ્ડુરોગમ્ અરોચકમ્* । હૃદ્રોગં ગ્રહણીરોગં કામલાં વિષમજ્વરમ્*

2.490

કુષ્ઠં પ્લિહાનમ્ ઉ ત્ક્ લ્ એશં શમય ન્ત્ય્
3 ઉપસેવિતાઃ । નિરત્યયશ્ ચેત્ ક્રમઃ સ્યાદ્ ધ્રુવો માંસરસોદનઃ

2.491

{x} પ્રસ્થવિરેકો નામ શ્લો 5 પા 1 {x} રોધ્રં ષડીં પુષ્કરમૂલમ્ એલાં મૂર્વાં વિડંગાં ત્રિવૃતાં યવાનીમ્* । ચવ્યાં પ્રિયંગુ
4 કુમુદં વિશાલાં કિરાતતિક્તં કટુરોહિણીઞ્ ચ

2.492

દ્રોણે ઽમ્ભસઃ કર્ષસમાનિ પક્ત્વા પૂતે ચતુર્ભાગજલાવશેષે । રસે ઽર્ધભાગં મધુનઃ પ્રદત્વા પક્ષં નિધેયો ઘૃતભાજનસ્થઃ

2.493

મધ્વા સ વો
5 ઽયં કફપિત્તમેહાન્ ક્ષિપ્રં નિહન્યાદ્ દ્વિપલપ્ રયો ગાત્* । પાણ્ડ્વામયાર્શાંસ્ય્ અરુચિગ્રહણ્યઃ દોષાન્ કિલાસં વિવિધાંશ્ ચ કુષ્ઠાન્ ઇતિ

2.494

{x} મધ્વાસવયોગો નામ {x} મધુકં મુ સ્ત મૃદ્વીકાકાર્ષ્મર્યાણિ
6 પરૂષકમ્* । ત્રાયમાણમ્ ઉશીરાણિ ત્રિફલાં કટુરોહિણીમ્*

2.495

પીત્વા નિશિ સ્થિતં જન્તુર્ જ્વરાચ્ છીઘ્રં વિમુચ્યતે ॥ પિપ્પલી શ ર્કરાક્ષૌદ્રં
7 ઘૃતમિશ્રં પયઃશ્રિતમ્*

2.496

તત્ પંચસારં પાતવ્યં જ્વરકાસક્ષયાપહમ્* । {x} કલિંગકા પટોલસ્ય પત્રં કટુકરોહિણી

2.497

પટોલં શારિવા મુસ્તં
8 પાઠાં કટુકરોહિણીમ્* ॥ નિમ્બં પટોલં ત્રિફલાં મૃદ્વીકા મુસ્તવત્સકૌ

2.498

કિરાતતિક્તમ્ અમૃતાં ચન્દનં વિશ્વભેષજમ્* । ગુડૂચ્ય્ આમલકં મુસ્તામ્ અર્ધશ્લોકસમાપનાઃ

2.500

કષાયાઃ શ મ યન્ત્ય્
9 આશુ પંચ પંચવિધં જ્વરમ્* ॥ 499અ ॥ અરિષ્ટપત્રં સપટોલચન્દનં સભદ્રમુસ્તામલકં હરીતકી । જલેન સિદ્ધા સઘૃતાઃ સશર્કરાઃ સમેતિ ત્રિસ્થૂણગતં
10 જ્ વ્ અરં નૃણામ્*

2.501

મધુત્રિકં દ્વે ત્રિફલે સપાઠે ભાગૌ ચ મંજિષ્ઠિકશારિવાયાઃ । જલોન્મિતો નિર્મલપટ્ટપૂતઃ સર્વજ્વરાણાં શમનઃ કષાયઃ

2.502

ચન્દનં પદ્મ
11 x x x મુ સ્તા કટુકરોહિણી । વત્સકં ત્રાયમાણાઞ્ ચ દ્રાક્ષા વનપરૂષકમ્*

2.503

મધુકં શીતપાકં ચ યષ્ટીમધુકશર્કરામ્* । જીવકર્ષભકૌ ચોભૌ તથૈવામલકાન્ય્ અપિ

2.504

ઇઇ. fઓલ્. 16: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 x x x x ^ _ _ x x x x x ઉલૂખલે । રાત્રિપર્યુષિતં હ્ય્ એતદ્ દદ્યાચ્ છર્કરયા સહ

2.505

કષાય એષ વાત x x x x x ^ _ ^ _ ॥
2 x x x x x x x x શ્ લ્ ઓ 10 {x} અભયાહિંગુપિપ્પલ્યો યવાનીમ્ આમ્બ્લવેતસમ્*

2.506

એતાન્ અક્ષસમાન્ ભાગાન્ પિબે ત્ તુ x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.507

x x
3 x x ^ _ _ x દી પનીયં પરં સ્મૃતમ્* । હૃદ્રોગે પાર્શ્વશૂલે ચ વાતગુલ્મે ચ પૂજિતમ્*

2.508

કોષ્ઠસ્થેષુ ચ વા _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^
4 _ ^ _

2.510

પ્રશ સ્યતે નાસ્યમ્ એતચ્ છીર્ષરોગવિનાશનમ્* ॥ 509અ ॥ શિરોરુજાયાં સઘૃતઃ સચન્દનં કુષ્ઠમ્ અથો વાપિ નતોત્પલં ચ ॥ યાષ્ટ્યા હ્વ મ્
5 એ લા કમલોત્પલં ચ પ્રપૌણ્ડરીકં સુરદારુકુષ્ઠમ્*

2.511

કુર્યાત્ સમં પદ્મકચોરકૌ ચ શિરોરુજાયાં સઘૃતઃ પ્રદેહઃ ॥ x _ ^ _ _ ^ ^ _ ^ _ _ x _ ^ _ _ ^ ^ _ ^ _ _

2.512

6 ઘૃતોત્તમં વા વદરેણ સિદ્ધં નસ્તઃ પ્રદદ્યા દ્ અવ ભેદકાન્તે । પશ્ચાદ્ ઘૃતં ચાપ્ય્ અનુપા ન _ _ x _ _ ^ ^ _ ^ _ _

2.514

x _ ^ _ _ ^ ^ _ ^ _ _
7 ભુક્ત્વા ચ ભક્ષ્યં લભતે ગુડેન ॥ 513અ ॥ બિલ્વમૂલં ફ લં ચૈવ નસ્તઃ કર્મણિ _ ^ _ ॥ x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.515

x x x x x
8 સંગૃહ્ય તત્ તૈલં વિપચેદ્ ભિષક્* । તતો ઽસ્ય નસ્તતો દદ્યાચ્ છીર્ષરોગ વિનાશનમ્*

2.516

x x x x ^ _ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x^ _ _ ^
9 નસ્તઃ કુર્યાત્ પુનઃ પુનઃ

2.517

ભાગો પુરાણતૈલસ્ય તાવત્ સ્યાત્ પાટલસ્ય ચ । x x x x x ^ _ _ _ x x x x ^ _ ^ _

2.518

લલા ટ લેપઃ
10 શસ્તો ઽયં ખ્યાતઃ શીર્ષરુજાપહઃ । {x} લવણં શૃંગવે રં ચ x x x x x ^ _ ^ _

2.519

x x x x ^ _ _ x x x
11 ચિત્રકતિન્દુકે । બસ્તમૂત્રેણ સંયોજ્ય લેપઃ શીર્ષ રુજાપહઃ

2.520

x x x x x^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ ।
વ્1 કણ્ડીરમાર્કમૂલં ચ ત્રિફલા કટુસર્ષપાઃ

2.521

ગવાં મૂત્રે ણ _ _ x x x x x x^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x અ મ્બ રામ્બુના

2.522

2 શીર્ષામયહરાઃ પંચ યોગાઃ શ્લો 16 {x} x x x x ^ _ _ x x x x x x^ _ ^ _ । x x x x x^
3 કં ચૈવ કણ્ટકાર્યાઃ ફલાનિ ચ

2.523

સૂક્ષ્મચૂર્ણમ્ ઇદં કૃત્વા કુર્યાત્ પ્રધ્ આનમ્ ઔષધમ્* ॥ વર્તાકકુલકવ્યોષકુલત્થાઢકિમુદ્ગજમ્*

2.524

4 યૂષમ્ એતન્ નરઃ પીત્વા પ્રતિશ્યાયાત્ પ્રમુચ્યતે ॥ સક્તૂન્ સુપ્રયુત્ આઙ્ કૃત્ વ્ આ ઘૃતૈર્ મલ્લકસંપુટે

2.525

x x x x x x x x x x x x
5 પા {x} કણ્ડીરમ્ અગ્નિના દગ્ધ્વા ભસ્મ તદ્ ગૃહ્ય બુ દ્ ધિમા ન્* । દન્તાન્ત્ અ x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.526

x x x x ^
6 ભ્ આગેન દન્તશૂલં પ્રશામ્યતિ ॥ અજાજી શૃં ગવેરં ચ વિડંગાનિ ^ _ ^ _

2.527

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । દશ મૂ લં
7 સુપિષ્ટં તુ સર્પિષા સહ દાપયેત્*

2.528

x x સ્તવાયસે ભાણ્ડે અગ્નિ x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.529

નિચુલં સ ર્ષ પ ં
8 શ્ વે તં પિપ્પલ્યો વિશ્વભેષજમ્* । ક્ષારં ચ લવણં ચૈવ કબડોદન્તશૂલનુત્*

2.530

સોમરાજ્ ઈ ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.531

9 x x x x શૃંગ વેરં શુક્તપિષ્ટં વિજાનતા । દન્તશૂલાપહં કુર્યાત્ કબડગ્રહમ્ ઉત્તમમ્*

2.532

દન્તશૂલહરા x x x x x x x x {x} x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x
10 x ^ _ _ x સર્પિ શ્ ચૈભિર્ વિપાચયેત્*

2.533

કર્ણપૂરણમ્ એતેન કર્તવ્યં કર્ણશૂલિનામ્* ॥ કર્ણક્ષ્વેડે કર્ણનાદે કટુતૈલેન પૂરયેત્*

2.534

નાદબાધિર્યયોઃ કુર્યાત્ કર્ણશૂલોક્તમ્ ઔષધમ્* ॥ પિપ્પલ્યો બિલ્વમૂ લ ં
11 ચ કુષ્ઠં મધુકમ્ એવ ચ

2.535

માંસ્ ઈ વ્ ય્ આઘ્રનખં રોધ્રં સૂક્ષ્મેલા દેવદારુ ચ । ગર્ભેનાનેન તૈલસ્ય પ્રસ્થં મૃદ્વ્ અગ્નિના પચેત્*

2.536

ઇઇ. fઓલ્. 17: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 કેયૂરમૂલકરસૌ દદ્યાત્ સ્ન્ એ હસમન્વિતમ્* । તેન કર્ણે પિચ્ ઉં દદ્યાદ્ વસ્તિકર્મ ચ કારયેત્*

2.537

તેનોપશામ્યતે ક્ષિપ્રં કર્ણશૂલં સુદારુણમ્* ॥ x x x x ^ _
2 _ x x x x x ^ _ સુતમ્*

2.538

પિપ્પલીક્ષરસિદ્ધં તુ તૈલં ક ર્ ણરુ જાપહમ્* ॥ x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.539

x x x x ^ _ _ x
3 x x કર્ણરુજાપહ મ્* ॥ કુક્કુટસ્ય ભવેન્ મેદઃ સ્થૂલમાષાશ્ ચ વિ પચેત્*

2.540

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _
4 _ x x x x x ^ _ ^ યમ્*

2.541

પ્રક્ષિપ્ય સર્વમ્ એકત્ર દિવસા x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.542

x x x x ^ _
5 _ x x x x x ^ _ ^ તમ્* ॥ કકુભં સુમનાતૈલં વરણી x ^ _ ^ _

2.543

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x
6 ^ _ _ x x x x વિપ ચેદ્ બુધઃ

2.544

સપ્તરાત્રમ્ ઉ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.545

x x x x
7 ^ _ _ x x x x x મન ઃશિલામ્* । કટ્ફલં ચ મૃણા લં ચ x x x x ^ _ ^ _

2.546

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _
8 x x x x x ^ _ ^ _

2.547

હ રિદ્રા ગૈરિકં ક્ષૌદ્રં કાસીસમ્ અથ સૈન્ધવ મ્* । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.548

x x x x
9 ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । એતત્ તૈલં વિપક્તવ્યં કુષ્ઠાલેપનમ્ ઉત્તમ મ્*

2.549

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.550

10 x x x x ^ _ _ x x x x x ^ પી ષયેત્* । ઊષામણ્ડેન ધોવિત્વા દદ્રુ કુષ્ઠવિનાશનમ્*

2.551

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x
11 x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _મ્*

2.552

સહરિદ્રામ્ ઇદં બિલ્ વં x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.553

વ્1 x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.554

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x
2 x x x x ^ _ ^ _

2.555

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.556

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _
3 ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.557

x x x ત્થમુસ્તા ચ x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _
4 ^ _

2.558

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ ભુંજી ત x x x x ^ _ ^ _

2.559

x x x x ^ _ _ x x x x
5 x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x તથૈવ ચ

2.560

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^
6 _ ^ _

2.561

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ રેણ તુ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.562

x x x x ^ _ _ x x x x x ^
7 _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ વત્સ કમ્*

2.563

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.564

x x x x ^
8 _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ પિષ્ટઃ કુષ્ઠ x x ^ _ ^ _

2.565

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _
9 ^ _

2.566

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । ગ ન્ધિકમુસ્તરોધ્રસ x x x x ^ _ ^ _

2.567

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ ।
10 x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.568

કણ્ડૂકોઠપિટ્ટકા શ્ ચ x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.569

x x
11 x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । નિહ ન્યાદ્ બહુવ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.570

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x
ઇઇ. fઓલ્. 18: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 પ્રશામ્ યત્ ઇ ન સ ં શયઃ

2.571

કદલ્યાઃ ક્ષરતૈલ્ એ ન સિધ્માનિ પર્ ઇ મૂક્ષયેત્* । એષ x x ^ નિ દૃષ્ટ અપામા ર્ ગ્ ઓ ઽપિ શાસ્ ત્ર્ ઇ ત્ અઃ

2.572

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x
2 શ શસ્ય રુચિરેણ ચ

2.573

એરણ્ડસ્ તગરં કુષ્ઠં ચિત્રકં મૂત્રપંચમમ્* । આટરૂષકમૂલં ચ ષડ્ગ્રન્થાં મધુકં તથા

2.574

પ્રપુનાડં વિડંગાનિ સૈન્ધવં પરિપેલવ્ અમ્* । x x x x સ્નુહીદુગ્ ધ્ અં x સ્ ઇ ધ્માના ં મ હ્ ઔ ષધમ્* {ઓ}

2.575

3 સિધ્મયોગાઃ શ્લો 6 {ઓ} ગુડેન શ્રપયેત્ ક્ષીરં કદુષ્ણં કામતઃ પિબેત્* । મૂત્રગ્રહસ્ય ભેષજ્યં સદ્યસ્તં મતમ્ અશ્વિનોઃ

2.576

મૃદ્વીકાં શર્કરં ચૈવ દધિમણ્ડેન પાયયે ત્* ।
4 મૂત્રગ્રહસ્ય ભૈષજ્યં સદ્યષ્કં સમુદાહૃતમ્*

2.577

એર્વારુકસ્ય બીજાનામ્ અક્ષમાત્રં પ્રપીષયેત્* । યુક્તામ્બ્લલવણં પીત્વા મૂત્રગ્રાહાત્ પ્રમુચ્યતે

2.578

દ્વિઃ કુંકુમસ્યાક્ષમાત્રં મૃદ્વીક ર સપીષિમમ્* ।
5 એકરાત્રસ્થિતં પીત્વા મૂત્રગ્રાહાત્ પ્રમુચ્યતે

2.579

અયોરજઃ સૂક્ષ્મપિષ્ટં મધુના સહ પાયયેત્* । મૂત્રગ્રહસ્ય ભેષજ્યં સદ્યષ્કં મતમ્ અશ્વિનોઃ

2.580

ખરાશ્વા હિંગુસુર સં
6 હિરિવેરં રસાંજનમ્* । ચિત્રકસ્ય ચ મૂલાનિ ત્રાયમાનાં ચ સંહરેત્*

2.581

એતાનિ સમભાગાનિ મધુના સહ પાયયેત્* । પાર્શ્વશૂલં મૂત્રકૃચ્છ્રં સર્વમ્ એતેન શામ્યતિ

2.582

{ઓ} મૂત્ર કૃ ચ્છ્રઘ્નાઃ
7 સપ્ત યોગાઃ ॥ {x} ॥ મૂત્રકૃચ્છ્રેષુ તોયાર્થઃ કાર્યઃ ક્વાથ્યેન સર્વદા । મૂલાનાં શરકાશેક્ષુદર્ભગોક્ષુરવીરણૈઃ

2.583

પિબેત્ કુસુંભપુષ્પં વા
8 તણ્ડુલાંબુ મધુદ્રવમ્* । ક્ષીરવસ્તિં યથોક્તં વા દદ્યાત્ સ્વેદા ં શ્ ચ કારયેત્*

2.584

{ઓ} મૂત્રકૃચ્છ્રઘ્ન નવ યોગાઃ ॥ {ઓ} નાસાગમે તુ રક્તસ્ય અવપીડઃ પ્રશસ્યતે । દ્રાક્ષેક્ષુદૂર્વાસ્વરસ શં ખગૈરિકચન્દનૈઃ

2.585

9 શોથિતે મૂલકં સિદ્ધં તોયતક્રેણ દાપયેત્* । હરીતકીં સમગુડં ખાદેદ્ વા ગુડનાગરમ્*

2.586

પુનર્નવાં દેવદારું પુરાણં વિશ્વભેષજમ્* । શ્વયથુ પ્ર તિયાનાર્થં
10 ત્ર્યહં તુ પયસા પિબેત્*

2.587

હરીતકીન્ દેવદારું શૃંગવેરં પુનર્નવામ્* । ગોમૂત્રેણ પિબેજ્ જીર્ણે સ્નાતં ક્ષીરેણ ભોજયેત્*

2.588

હરીતકીનાં ત્રિપલં પલાસ્ ત્રિકટુકાત્ ત્રયઃ ।
11 મધુ તૈલાશ્ ચ કર્ષાંશા ગુડસ્યાર્ધતુલા ધૃતા

2.589

આગસ્ત્યાન્ મોદકાન્ એતાન્ ભુક્તસ્યોપરિ ભક્ષયેત્* । શોથાર્શોગ્રહણીદોષકાસોદાવર્ત શા ન્તયે

2.590

તુલ્યાંશાસ્ ત્રિફલામુસ્તવિડં ગાઃ
વ્1 x ^ _ ^ _ । x .ઉર્ અયોરજસ્ તુલ્ય ં ત ં લિહેન્ મધુસર્પિષા

2.591

ક્ષીરં ચાનુપિબેજ્ જીર્ણે ક્ષીરેણૈવ ચ ભોજયેત્* । મૂત્ર ં વા દ્વિગુણ ં ક્ષીરં પિબેત્ કુડવસ ં મિતમ્*

2.593

પિબેદ્ વા ત્ર્યૂષણ ં સ હ
2 ગો મૂત્ર ં વા વિરેચનમ્* । યવાન્ના જાંગલાઃ શીધુઃ સ્વેદાશ્ ચોષ્ણાશ્ ચ શોફહા ॥ 592 {ઓ} ॥ છર્દ્યાં પિબેત તૃષ્ણાર્ત્તઃસદાહસ્ તણ્ડુલાંબુના । ડાડિમં મધુકં રોધ્રં બટશુંગાઃ સિતાં મધુમ્*

2.594

3 લિહેદ્ વા મધુના છર્દ્યાં કોલમજ્જાઞ્જનં સિતામ્* । પિપ્પલીતણ્ડુલા લાજા મક્ષીકાશકૃતા સમમ્*

2.595

આમ્રાસ્થિતોયચૂર્ણં વા તૃષ્ણાછર્દ્યાતિસારનુત્* ॥ માતુલુંગસ્ય જંબ્વાશ્ ચ પલ્લવાઃ
4 શર્કરા મધુ

2.596

લિહેચ્ છર્દ્યાં પિબેચ્ ચૈષાં ક્ષુણ્ણાનાં શીતલં જલમ્* ॥ લાજાન્ મધુયુતાન્ ખાદેત્ સક્ષૌદ્રાં વા હરીતકીમ્*

2.597

ખાદેત્ કપિત્થં સવ્યોષં પિબેન્ મુદ્ગદલાંબુના । છર્દ્યાં
5 ચન્દનકલ્કં વા પિબેદ્ આમલકીરસૈર્ ઇતિ

2.598

છર્દિયોગાઃ શ્લોકા 14 તૃષ્ણાયાં રક્તશાલીનાં તણ્ડુલાન્ સોત્પલાઞ્જનાન્* । પક્વલોષ્ટમધુદ્રાક્ષાકર્જૂરાણિ
6 પરૂષકમ્*

2.599

જલે સ્થિતં પિબેચ્ છીતં શર્કરાંબુપયાંસિ ચ ॥ સિતાં વિડંગા મધુકં પિપ્પલ્યો ધાત્રિસૈન્ધવૈઃ

2.600

સર્પિર્ મધ્વભયા તૈલં ભાગાઃ સ્યુર્ મા ન તઃ
7 સમાઃ ॥ ભાગાઃ ષોડશ સક્તૂનામ્ અદ્ભિસ્ તં તર્પણં પિબેત્*

2.601

તૃષ્ણાગુલ્મજ્વરાર્શોઘ્નં વૃષ્યં ગ્રહણિદીપનમ્* ॥ શીતાઃ પ્રલેપાઃ શીતાશ્ ચ જાઙ્ગ લ મ ધુરા
8 રસાઃ

2.603

ધાત્રીદાડિમવૃક્ષાંબ્લમાતુલુંગૈર્ દિહેચ્ છિર ઇતિ ॥ 602અ ॥ {ઓ} તૃષ્ણાપ્રશમના યોગાઃ {ઓ} સુરાહ્વદારુ ત્રિફલા સમુસ્તા કષાયમ્ ઉત્ક્વાથ્ય પિબેત્ પ્રમેહી । ક્ષૌદ્રે ણ
9 યુક્તામ્ અથવા હરિદ્રાં પિબેદ્ રસેનામલકીફલાનામ્*

2.604

હરિદ્રાં સર્વમેહેષુ પિબેદ્ આમલકીરસૈઃ । ગોમૂત્રભાવિતયવૈઃ પિબેદ્ વા મધુતર્પણમ્*

2.605

યવાન્નવિકૃતિઃ
10 શીધુર્ જાંગલાસ્ તૃફલા મધુ । કષાયતિક્તકટુકવ્યપાયા મેહનાશનાઃ

2.606

હરિદ્રનિંબદર્ભાર્દ્રક્ષીરકાકુભચવ્યજાઃ । કુષ્ઠશ્યામૈકપાઠૈલાકષાયાઃ શ્લે ષ્મ મેહિનામ્*

2.607

ઋ
11 પિત્તે સલ્લકિયષ્ટિહ્વધાત્રીશ્વાદંષ્ટ્રખાદિરાઃ । મૂત્રાણિ કટભી ક્ષીરં તક્રતૈલાસવા હિતાઃ

2.608

સર્વમેહેષુ મધુના ચૂર્ણં વા તિક્તકં લિહેત્* ॥ {ઓ} ॥ પ્ રમેહ પ્ ર્ અશમનયો ગાઃ શ્લો
12 x {x} પૂર્વમ્ એવ હિતં વિદ્યાદ્ વૈસર્પે રક્તમોક્ષણમ્*

2.609

વિરેકો વમનં શીતૈઃ સ્ત ંભ નં તિક્તસેવનમ્* । પ્રલેપનં ક્ષ્ ઈરપિ ષ્ટ્ ઐર્ મસૂરૈશ્ ચણક્ ઐ શ્ ચ વા

2.610

x x x x ^ _ _ ^
ઇઇ. fઓલ્. 19: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 x x x x ^ શાદ્વલૈઃ । વીરામધુકમ ં જિષ્ઠ્ આ વેતસોત્પલકેસરૈઃ

2.611

જ્ ઈ વનીયપલાશ x x x x x x^ _ કૈઃ । ઘૃતામ્બુક્ષીરપિષ્ટૈસ્ ત્ ઐર્ લ્ એ પઃ સેકશ્ ચ શસ્યતે

2.612

ત્રિવૃતા ં ત્રિફલાં નિમ્બં x x
2 પ્ ઈ લુમહૌષધમ્* । શ્રિતઃ કષાયઃ સગુડો વિસર્પજ્વરનાશનઃ

2.613

મહાતિક્તં પિબેત્ સર્પિશ્ ચૂર્ણં યચ્ ચાપિ તિક્તકમ્* । એતૈર્ એવ ઘૃતં સિદ્ધં વિષમજ્વરનાશનમ્*

2.614

વિસર્પચિકિત્સિતં શ્લો 5 પા 1 ઋ
3 કષાયં કામલાપાણ્ડુપૂર્વાદ્યં જ્વરિતઃ પિબેત્* । હરિદ્રાં વા સગોમૂત્રાં તયોર્ વા દાડિમત્વચમ્*

2.615

પિપ્પલીદ્રાક્ષયોઃ પ્રસ્થૌ દ્રોણે ધાત્રીરસં પચેત્* । સિતાશતાર્ધં મધુકં શુણ્ઠીત્વક્ક્ષીર ક ટ્ફલં

2.616

4 શીતાન્ મધુપ્રસ્થયુતાન્ તતશ્ ચાર્ધપલં પિબેત્* ॥ કામલી પાણ્ડુરોગી ચ પિપ્પલીં વા પ્રયોજયેત્*

2.617

મુસ્તાદ્યં ક્ષીરવસ્તિં વા યવાન્નં જાંગલં મધુ । અયોરજીયં સેવેચ્ ચ યા ચ પિત્ત જ્વ રે
5 ક્રિયેતિ

2.618

{x} નાવનીતકે મિશ્રકો ઽધ્યાયશ્ ચતુર્થઃ {x} અતઃપરં પ્રવક્ષ્યામિ બલવર્ણપ્રસાદનમ્* । યેન માંસાનિ વર્ધન્તે બલં ચૈવોપજાયતે

2.619

મૂલાનામ્ અશ્વગન્ધાયાઃ પંચ વિં શત્
6 પલાનિ તુ । કણ્ડશશ્ છેદયિત્વા તુ સ્થાલ્યામ્ આધ્ આ ય સાધયેત્*

2.620

પાદભાગાવશિષ્ઠં ચ જ્ઞાત્વા તમ્ અવતારયેત્* । તદ્ રસં તુ પરિસ્રાવ્ય દૃઢપાત્રે ઽવસેચયેત્*

2.621

તસ્મિન્ કષાયે મતિ મા ન્
7 ઔષધાનિ પ્રકલ્પયેત્* । જીવ નિયા નિ સર્વાણિ શર્કર્ આ ચૂર્ણમ્ એવ ચ

2.622

મધુસર્પિષશ્ ચ પ્રસૃતં પિપ્પલીચૂર્ણમ્ એવ ચ । કિંચિલ્ લવણિકં કૃત્વા ખજેનાલોડયે દ્
8 ભિષક્*

2.623

આસિચ્ય વસ્તાવ્ અચ્છિદ્રે વસ્તિકર્મણિ કારયેત્* । એકેન યદિ વા દ્વાભ્યાં ત્રિભિર્ વાપિ પ્રમાણતઃ

2.624

પ્રત્યાગતે નિરૂહે ઽસ્મિન્ પરિષેકઃ સુખામ્બુના । તતો લોહિ ત શાલીનામ્
9 ઓદનં મધુસર્પિષા

2.625

ક્ષીરેણ સહ ભુંજીત જાંગલાનાં રસેન વેતિ ॥ {ઓ} અશ્વિનોર્ અશ્વગન્ધાવસ્તિઃ શ્લો 7 પા 1 {ઓ} યષ્ટીમધુકસિધેન સર્પિષા ચાનુવાસયેત્*

2.626

જીવનીયવિપ ક્વં
10 વા સર્પિઃ સ્યાદ્ અનુવાસનમ્* । તેન માંસાનિ વર્ધન્તે ક્ષયશ્ ચાપ્ય્ ઉપશામ્યતિ

2.627

{ઓ} અશ્વગન્ધાવસ્તિઃ શ્લો 1 પા 1 {ઓ} રાસ્નાગ્નિમન્થમ્ અથ પાટલિં ચ સ્યોનાકકાર્ષ્મર્યનિદિગ્ધિકાં ચ । સરાજવૃક્ષા ઞ્ ચ
11 સસ્ આલપર્ણીં સપૃશ્નિપર્ણીં બૃહતીઞ્ ચ દદ્યાત્*

2.628

એતાનિ મૂલાનિ તુ સર્વશઃ સ્યુર્ એરણ્ડમૂલં ચ તથૈવ ચેયમ્* । દ્વે દ્વે પલે ચાત્ર ભવેત્* પ્રમાણં દ્રોણે ત્વ્ અપાઞ્ ચૈવ પચેત્ કષાયમ્*

2.629

પા દાવ શેષં
12 ત્ ઉ કષાયમ્ એતત્ પ્રક્ષિપ્ય કલ્કાન્ વિદધીત સૂક્ષ્માન્* । કુષ્ઠસ્ય યષ્ટીમધુકસ્ય ચૈવ તથૈવ યે પીતકસર્ ષપાશ્ ચ

2.630

x _ ^ _ _ ^
વ્1 ^ _ ^ _ x ક લ્ક ં વિદધ્યાન્ મધુકસ્ય ચૈવ । આરોગ્યતેજો ઽગ્નિવયો બલાયુર્ દદાતિ જીર્ણેષ્વ્ અપિ પૌરુષં ચ

2.631

વાતે ^ _ _ ^ ^ _ ^ _ x x _ ^ _ _ ^ ^ _ ^ _ x । x _ ^ _
2 હૃદ્ ય્ અં અરોચકે ચ બન્ધ્યાસુ દુષ્ટે પ્રચુરે પુરાણે

2.633

પ્રમેહકણ્ડુક્ષતયોનિદોષે પાણ્ડ્વામયાર્ષોગ્રહણીપ્ર દોષે ॥ 632અ ॥ રા સ્ન્ આદ્ ય વસ્તિઃ શ્લોક 5 પા { ઓ} x x x x x રાજ ર્ષિ રાત્મવાન્
3 સુપ્રભસ્ ત્વ્ ઇહાર્યાભિઃ । હબુષાવ્ અ સ્તિં તાં મે નિબોધત સુખોપભોજ્યતમામ્*

2.634

પ્રસૃતઃ પ્રસૃતઃ પ્રસ્થઃ પ્રસ્થો ઽર્ધપલં પ્રમાણતઃ પ્રસ્થઃ । હબુષાવક્ષ્ અ ણ્ અ ય્ આ વક્ષ્ આ રસલિ લ સૈ ન્ધવયુતાનામ્*

2.635

4 કર્તવ્યમ્ એતદ્ આજલપરિક્ષયાત્ સ્ ય્ આદ્ અપેતલવણહૃતમ્* । સિદ્ધં પૂતં સલવણમ્ અથ ચ ખજેત્ સર્પિષા સાર્ધં

2.636

સુખતન્ત્રાણાં નૄણાં પરિણતવયસાં પ્રગાઢશકૃ તાં
5 ચ । એષ સુખોષ્ણો વસ્તિઃ પ્રણિધાતવ્યઃ સકૃત્ સર્વઃ

2.637

અન્નમ્ ઇવ કાલભોજ્યઃ સુખપરિહાર્યો ન ચાત્ર પરિહાર્યમ્* । તેજોગ્નિવીર્યબલપૌરુષાયુષાં વર્ધનો ઽપ્ય્ એષ ઇતિ {ઓ}

2.638

હબુષા વ સ્તિઃ શ્લો 5 ઋ
6 મધુતૈલસમે સ્યાતાં તાભ્યાં તુલ્યં સુખોદકમ્* । કર્ષશ્ ચ શતપુષ્પાયાઃ કર્ષાર્ધઃ સૈન્ધવસ્ય ચ

2.639

એષ વૈશેષિકો વસ્તિર્ દીપનીયો રસાયનઃ ।
7 બૃંહણીયશ્ ચ બલ્યશ્ ચ વિદ્યાદ્ યવનસંજ્ઞિતઃ

2.640

{ઓ} સ્ત્રિયઃ સંભોજનં યાનં વ્યાયામં શિશિરોદકમ્* । અસ્મિન્ પ્રણિહિતે વસ્તૌ યથાકામમ્ અવાપ્નુયાદ્ ઇતિ

2.642

ઋ
8 મધુતૈલોદકો વસ્તિઃ શ્લો 3 {ઓ} તૈલસ્થાને ઘૃતં દદ્યાત્ તોયસ્થાને ભવેત્ પયઃ । શેષં પૂર્વેણ તુલ્યં સ્યાત્ સ વસ્તિઃ સર્વસાધકઃ 641 ॥ તુલ્યં મધુ ચ તૈલં ચ રાસ્ના તાભ્યાં સમા ભવેત્* ।
9 શતાહ્વાય ભવેત્ કર્ષઃ પિપ્પલીનાં તથૈવ ચ

2.643

યષ્ટીમધુકકલ્કશ્ ચ કર્ષાર્ધં લવણોત્તમાત્* । એષ રાસાયનો વસ્તિર્ બલ્યો બૃંહનદીપનઃ

2.644

નિરુપદ્રવો યાવનશ્ ચ વૃષ્યો વીર્યબલ્ આ વ હનઃ ।
10 ગાઢવિણ્મૂત્રકૃચ્છ્રાણિ ગુલ્મમેહાર્શબધ્મનુદ્ ઇતિ

2.646

તૈલાદ્યો વસ્તિઃ શ્લો 4 {x} પરિવેષ્ટ્ય કુશૈર્ આર્દ્રૈર્ આર્દ્રવૃન્તાનિ શાલ્મલેઃ । કૃષ્ણમૃત્તિકયા લિપ્ય સ્વેદયેદ્ ગોમયાગ્નિના 645 ॥
11 વિ શ્ ઉ ષ્કાં મૃત્તિકાં જ્ઞાત્વા ગૃહ્ય વૃન્તાનિ શાલ્મલેઃ । ઉલૂખલે સમાયોજ્ય મૃદ્નીયાત્ પયસિ શ્રિતે

2.647

પિણ્ડં મુષ્ટિસમં કૃત્વા તન્ મૂલં તૈલસર્પિષોઃ । સ્નેહિતં માત્રયા યુક્તં
12 કલ્કેન મધુકસ્ય ચ

2.715

વ સ્ત્ ઇ મ્ અભ્યક્ત ગાત્રાય દદ્યાત્ પ્રત્યાગતે ઽથ ચ 648અ ॥
ઇઇ. fઓલ્. 20-21 લોસ્ત્: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ઇઇ. fઓલ્. 22: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 મન્ત્ર્ય ત્રિગુણઃ પરિહારઃ ચતુર્ગુણં બ્રહ્મચર્યમ્ ઇત્ય્ આહ ભગવાન્ આત્રેયઃ {x}

2.716

પિપ્પલીવર્ધમાનસ્ય ગુણાઃ કર્મ ચ કે બલં । પ્ર વ ક્ષ્યામ્ય્ અનુપૂર્વેણ
2 પ્રજાનાં હિતકામ્યયા

2.717

ન હ્ય્ એતદ્ અમૃતં પીત્વા પશ્ચાત્ તપ્યન્તિ માનવાઃ । દર્શયત્ય્ એવ સિદ્ધિં હિ પાણાવ્ આમલકં યથા

2.718

3 તસ્માલ્ લક્ષીઞ્ ચ પુષ્ટિં ચ પ્રજાં મેધાં ચ કાંક્ષતા । રસાયનમ્ ઇદં સોમ્યં કાર્યમ્ આયુર્ વિવર્ધનમ્*

2.719

જીવનીયાનિ પીત્વા તુ સ્નિગ્ધો
4 વાન્તવિરિક્તવાન્* । કૃતસંસર્જનઃ કાલે પુણ્યાહેનારભેત્ તતઃ

2.720

પુનર્વસ્વ્ અથ પુષ્યેણ શ્રવણેન શ્રવિષ્ઠયા । ત્રિષૂત્તરેષુ
5 હસ્તેન સોમે યોગમ્ ઉપાગતે

2.721

ઉપોષિતઃ શિરઃસ્નાતઃ શુક્લવાસા જિતેન્દ્રિયઃ । અભ્યર્ચ્ય દેવતાન્ વિપ્રાંશ્ ચૈકાં ખાદેત પિ પ્પ લીમ્*

2.722

6 તતશ્ ચાનુપિબેત્ ક્ષીરં ગવ્યં છાગમ્ અથાપિ વા । જીર્ણે તસ્મિંસ્ તુ ભુંજીત શાલીનાં પયસોદનમ્*

2.723

એવમ્ એતન્ નરઃ ખાદેદ્ વર્ધ મા નં
7 સદાહનિ । શતં પૂર્ણં ભવેદ્ યાવદ્ અવકર્ષઃ તથૈવ ચ

2.724

તતો ઽન્તે ઽપ્ય્ અવકર્ષસ્ય સપ્તરાત્રં પયોદનમ્* । પ્રાયશશ્ ચાનુભોક્તવ્યં તથા મુદ્ગર સો દનમ્*

2.725

8 સપ્તરાત્રે તૃતીયે તુ જાંગલો મધુરો રસઃ । ભોજ્યં પેયં ચ પાનીયં શ્રિતશીતં ગુણાન્વિતમ્*

2.726

ગૃહે નિવાતે ચાસીત સતતં હિતસેવિ ચ । તતઃ ક્રમેણામ લ કમ્
9 અમ્બ્લાર્થમ્ ઉપકલ્પયેત્*

2.727

વૃક્ષામ્બ્લં દાડિમામ્બ્લં ચ સદા સ્નાનં ચ શીલયેત્* । અનેન વિધિના ક્ષિપ્રં પુષ્ટિં લભતિ માનવઃ

2.728

પ્રમદા લભતે ગર્ભં વન્ધ્યા ચાપિ
10 પ્રજા યતે । શામ્યન્ત્ય્ અનેન શ્વિત્રાણિ રાજયક્ષ્મા હલીમકઃ

2.729

અપસ્મારસ્ તથોન્માદો જ્વરશ્ ચ વિષમ્ આગતઃ । અનેકશઃ પ્રયુક્તે તુ બલી પ લિતના શનમ્*

2.730

ર્1 વ ઋ ણતેજોબલાધાનિમ્ અગ્નેશ્ ચોત્તમજીવનમ્ । કુષ્ઠરોગનિહન્તારમ્ આરોગ્યજનન ં શિવમ્*

2.731

શુક્ર બલપ્રનષ્ ટ્ અસ્ ય્ અ ઇન્ દ્ર્ ઇયા નાં પ્રશ્ આ દ નમ્ ।
2 પિપ્પલ્યો હિ શિવઃ કાયે કટુકા મધુરાન્વયાઃ

2.732

સ્નિગ્ધાશ્ ચ શીતવીર્યાશ્ ચ વ્યવાપિન્યો ગુણાન્વિતાઃ । કટુકત્વાત્ કફે પથ્યાઃ સ્નેહાચ્ ચ પવને હિતાઃ

2.733

3 શૈત્યાત્ પિત્તપ્રશમના યુજ્યન્તે સર્વકર્મસુ । ત્રિભ્યઃ પ્રવર્તતે ચાદ્યઃ કલ્પઃ પંચભિર્ એવ ચ

2.734

અષ્ટકો દશકશ્ ચાન્યો બલકાલમ્ અવેક્ષ્ય ચ । ક્ષીરા નુ પાનાસ્
4 તાઃ કાર્યાસ્ તથા ક્ષીરોપસેવનાઃ

2.735

નિયમશ્ ચ યથાદૃષ્ટમ્ આશિષશ્ ચ યથાશ્રુતાઃ । તસ્માન્ નિયમમ્ આલંબ્ય પુરુષેણ યથાક્રમમ્*

2.736

પ્રયોજ્યમ્ ઇદમ્ આ રો ગ્યશ્રીબલાયુર્વિવર્ધનમ્* ।
5 પિપ્પલીવર્ધમાનસ્ય કલ્પો ઽશ્વિભ્યાં પ્રકલ્પિતઃ

2.737

અનુસૂયુના પ્રયોક્તવ્યો યથા સિદ્ધિમ્ અવાપ્નુયાત્* ઋ
6 સમૂલાઞ્ ચ સપત્રાઞ્ ચ સપુષ્પાં સફલાં તથા

2.738

કાકમાચીં તુ પ્રત્યગ્રાં સંહરેન્ મતિમાન્ નરઃ । તુલાપાદં સુસૂક્ષ્મં તુ જલ દ્રો ણે
7 વિપાચયેત્*

2.739

ચતુર્ભાગસ્થિતે તત્ર તૈલપ્રસ્થં વિપાચયેત્ । ચતુર્ગુણેન પયસા કલ્કાંશ્ ચેમાન્ વિધાનવિત્*

2.740

8 પ્રપૌણ્ડરીકં મધુકં રાસ્નામૂલં શતાવરીમ્* । વ્ ઇ ડ ં ગા શતપુષ્પાં ચ સ્વયંગુપ્તાફલાનિ ચ

2.741

એતદ્ અભ્યંજને
9 પાને નસ્તઃકર્માનુવાસને । અશીતિં વાતજાન્ રોગાંસ્ તૈલમ્ એતદ્ વ્યપોહતિ

2.742

મણ્ડૂકપર્ણ્યાઃ સ્વરસઃ પ્રયોજ્ય ઃ
10 ક્ષીરેણ યષ્ટીમધુકસ્ય ચૂર્ણમ્* । રસં ગુડૂચ્યાસ્ તુ સમૂલપુષ્યા આયુષ્પ્રદાન્ય્ આમયનાશનાનિ

2.743

11 બલા ગ્નિવર્ણસ્મૃતિવર્ધનાનિ મેધ્યાનિ ચેમાનિ રસાયનાનિ । કલ્કઃ પ્રયોજ્યઃ ખલુ શંખપુષ્પ્યાઃ
ઇઇ. fઓલ્. 23: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 મેધ્યા વ્ ઇ શેષેણ તુ શંખપુષ્પી

2.744

ઘૃતમાક્ષિકસંયુક્તં મધુકં યઃ પિબેન્ નરઃ । ક્ષીરાનુપાયી સ્ત્રીવર્જ્યઃ સ જીવેચ્ છરદાં શતમ્*

2.745

પંચાષ્ટૌ સપ્ત દશ વાપિ
2 પિ પ્પલ્યો મધુસર્પિષા । રસાયનગુણાન્વેષી માસમ્ એકં પ્રયોજયેત્*

2.746

તિસ્રસ્ તિસ્રસ્ તુ પૂર્વાહ્ણે ભુક્ત્વાગ્રે ભોજનસ્ય ચ । પિપ્પલ્યઃ
3 કિંશુકક્ષારભાવિતા ઘૃતભર્જિતાઃ

2.747

પ્રયોજ્યા ઘૃતસંમિશ્રા રસાયનગુણૈષિણા । જેતું કાસં ક્ષયં શોષં શ્વાસં હિક્કાં ગલામયમ્*

2.748

અર્શાંસિ
4 ગ્રહણીદોષં પાણ્ડુતાં વિષમજ્વરમ્* । પીનસં સ્વરભેદં ચ ગુલ્મં વાતબલાસકમ્*

2.749

{x} પિપ્પલીપ્રયોગઃ શ્લો 5 {ઓ} ક્રમવૃદ્ધ્યા દશાહાનિ દશપિપ્પલિકં દિનમ્* । વર્ધ યે ત્
5 પયસા સાર્ધં તથૈવાનુપિબેન્ નરઃ

2.750

જીર્ણે જીર્ણે ચ ભોક્તવ્યં ષષ્ટિકં ક્ષીરસર્પિષા । પિપ્પલીનાં સહસ્રસ્ય પ્રયોગો ઽયં રસાયનઃ

2.751

પિષ્ટાસ્ તા બલિભિઃ સેવ્યા શ્રિતા મધ્ય બ લૈર્ નરૈઃ ।
6 યસ્ ત્રિપિપ્પલિપર્યન્તઃ પ્રયોગઃ સ તુ કન્યસઃ

2.752

બૃંહણં સ્વર્યમ્ આયુષ્યં પ્લિહોદરવિનાશનમ્* । વયસઃ સ્થાપનં મેધ્યં પિપ્પલીનાં રસાયનમ્ ઇતિ

2.753

{x}
7 પિપ્પલીપ્રયોગો દ્વિતીયઃ {x} શરન્મુખે નાગબલાં પુષ્યેણોદ્ધારયેદ્ ભિષક્* । મૂલં તસ્યાઃ શુચિર્ભૂત્વા સૂક્ષ્મચૂર્ણાનિ કારયેત્*

2.754

તસ્ય ચૂર્ણસ્ય કર્ષં તુ દુગ્ધેનાલોડ્ય પા ય યેત્* ।
8 જીર્ણે દુગ્ધં ચ પાતવ્યમ્ અન્નં ચ પરિવર્જયેત્*

2.755

ક્રમશઃ સપ્તરાત્રેણ વર્ધયીત પલં પલમ્* । તતઃ પલોનં પાતવ્યં યાવન્ ન સ્યાદ્ ઉપદ્રવઃ

2.756

અપશ્યતશ્ ચ સ્ત્રીશૂદ્રમ્ આરણ્યં ચૈત દ્
9 ઉચ્યતે । જાતોપસર્ગં યક્ષ્માણમ્ અપ્ય્ એકાદશરૂપિકમ્*

2.757

રસાયનમ્ ઇદં હન્તિ સદા ચાયુશ્ ચ વર્ધતે । એષ એવ તુ કલ્પઃ સ્યાન્ મધુકસ્ય રસાયને

2.758

મણ્ડૂકપર્ણ્યાશ્ ચ તથા શૃંગ વે રસ્ય
10 ચોચ્યતે । એતદ્ આબલિકં પ્રોક્તં રસાયનમ્ અનુત્તમમ્*

2.759

{x} નાગબલાપ્રયોગઃ શ્લો 6 {x} શુભે માર્ગશિરે માસે સંશુદ્ધો વમનાદિભિઃ । ઉપેતફલપુષ્પાન્ તુ કાછમા ચ્ ઈં
11 પ્રયોજયેત્*

2.760

પલાનિ દશ શુદ્ધાયાઃ કાચમાચ્યાઃ સમાહિતઃ । પચેત્ કાર્ષ્ણાયસે પાત્રે તૈલાર્ધેન શનૈર્ ભિષક્*

2.761

તસ્ય માત્રાં પ્રયુંજીત ષષ્ટિકાન્નં ચ ભોજયે ત્* ।
વ્1 તેન શાકેન ભુંજીત માત્રયા ષષ્ટિકોદનમ્*

2.762

અનુપાનં પિબેચ્ ચાત્ર જલમ્ આમલકૈર્ યુતમ્* । એકવિંશતિરાત્રં તુ પ્રયોગમ્ ઇદમ્ ઉત્તમમ્*

2.763

દ્ વિ સપ્ત રા ત્રં
2 મધ્યં તુ સપ્તરાત્રં તથાપરમ્* । પ્રયોગમ્ આચરેદ્ એનં ગ્રામધર્મં ચ વર્જયેત્*

2.764

ન ચાચરેદ્ દિવા સ્વપ્નં વ્યાયામં ચ વિવર્જયેત્* । ક્રમશશ્ ચ પ્રયોગાન્તે રસાન્ અભ્યવહારયેત્*

2.765

ન ચા તિ વેલં
3 ભુંજીત ન ચાસાત્મ્યં કથંચન । એષ પ્રાયેણ વૃદ્ધાનાં યૌવનં પુનર્ આનયેત્*

2.766

બલિં હન્યાદ્ ગતં વાયુઃ પ્રાણિનાં સન્નિવર્જયેત્* । યે ચોપહતપુંસ્ત્વાસ્ તુ તેષાં પુંસ્ત્વં
4 વિશોધયેત્*

2.767

વિજાતિભિશ્ ચ સંયુક્તાઃ કર્મભિર્ વિવિધૈઃ શુભૈઃ । સેવ્યમાના યથેષ્ટં તુ ક્રમાત્ સમુપનામયેત્*

2.768

ધન્યં યશસ્યમ્ આયુષ્યં કલ્યાણં મંગલં પરમ્* {x} ॥ કાચમાચી પ્ર યોગઃ {x}
5 ત્રિફલાં ચ સમાં કુર્યાન્ નીલીં નીલોત્પલાનિ ચ

2.769

અંજનં પિપ્પલીમૂલં પત્રં સહચરસ્ય ચ । ત્વચમ્ અર્જુનવૃક્ષસ્ય ફલં પિણ્ડારકસ્ય ચ

2.770

જંબૂમૂલ ક ષાયં
6 ચ જમ્બૂમૂલાચ્ ચ મૃત્તિકામ્* । ભૃંગકો લોહચૂર્ણં ચ અક્ષમાત્રાણિ કારયેત્*

2.771

એતદ્ વૈભીતકે તૈલે શનૈર્ મૃદ્વગ્નિના પચેત્* । તતઃ સંશોધનં કૃત્વા નસ્તઃકર્મ સ મા ચરેત્*

2.772

7 તિલતૈલેન કૃસરાં માસં ભુંજીત વૈ નરઃ । તૃષિતેન ચ પાતવ્યં ત્રિફલાસલીલં તથા

2.773

તોયકૃત્યં યદ્ અન્યચ્ ચ તચ્ ચ તેનૈવ કારયેત્* ॥ {x} નાસ્યતૈલં રસાયનં {x}
8 તપ્યમાનં તપો ઽત્યુગ્રં વિશ્વમિત્રં મહામુનિમ્*

2.774

અશ્વિનૌ દેવભિષજાવ્ ઊચતુર્ વરદાં વરૌ । તપશ્ ચરણખિન્નસ્ય નરસ્યાપ્યાયનં પુનઃ

2.775

રસાયનમ્ ઇદં શ્રેષ્ઠમ્ આરોગ્યબલવર્ધનમ્* ।
9 ગૌરામલકચૂર્ણાનાં પ્રસ્થઃ સ્યાચ્ છિશિરોદ્ધૃતઃ

2.776

એકવિંસતિરાત્રં તુ સ્વરસેનૈવ ભાવયેત્* । પ્રસ્થઃ પિપ્પલિચૂર્ણાનાં પ્રસ્થશ્ ચાયોરજો ભવેત્*

2.777

દ્વૌ પ્રસ્થૌ મધુનઃ સ્યાતાં સ ર્પિ ષશ્
10 ચાઢકં ભવેત્* । શર્કરાયાશ્ ચ દ્વૌ પ્રસ્થાવ્ અર્ધપ્રસ્થં ચ ચિત્રકાત્*

2.778

એતત્ સંભૃત્ય સંભારં પ્રક્ષિપ્યઘૃતભાજને । માસમ્ એતત્ સ્થિતં વાન્યે પ્રાશ્નીયાત્ તુ યથાબલમ્*

2.779

11 પલં વા દ્વિપલં વાથ લિહ્યાત્ કલ્યમ્ અભુક્તવાન્* । શતં જીવતિ મેધાવી બલીપલિતવર્જિતઃ

2.780

ન ચાત્ર નિયમઃ કશ્ચિત્ સ્નાનભોજનમૈથુને
ઇઇ. fઓલ્. 24: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 ધન્યં ય શસ્યમ્ આયુષ્યં કલ્યાણં મંગલં પરમ્*

2.782

વિશ્વામિત્રેણ ચાભાષ્ટમ્ ઋષિભિશ્ ચાભિપૂજિતમ્* ॥ 781અ ॥ {x} આશ્વિનરસાયનમ્* ઋ
2 હેમન્તે ઽથાશ્વગન્ધાં નિયતમ્ અથ તિલાન્ કૃષ્ણકાન્ ભક્ષયીત સંમિશ્રાઃ શર્કરાયાઃ સતતમ્ ઇહ પયઃ પશ્ચાદ્ અનુપિબેત્* । એતચ્ ચૈવે શ્વ રેણ
3 સ્વયમ્ ઇહ વિહિતં વિષ્ણોર્ બલકરં યત્ પીત્વા દ્વાદશાહં ભવતિ હિ પુરુષો વૃદ્ધો ઽપિ તરુણઃ

2.783

બૃહત્કરણં {ઓ} અશ્વગન્ધાં પયસ્યાઞ્ ચ
4 સંસૃજ્ય પયસા પિબેત્* । માસમ્ એકં પ્રયુંજાનઃ સુકૃશઃ સ્થૂલતાં પ્રજેત્*

2.784

{ઓ} અથ કૃશસ્ય બૃંહણં વક્ષ્યામઃ નિર્મુસલચક્રહલશબ્દાભિહતાયાં ભૂમૌ જાતામ્ અ શ્વ ગન્ધાં
5 સમૂલપત્રપુષ્પાં સૂક્ષ્મચૂર્ણાનિ કુર્યાત્* । તતઃ સર્પિષા વિડાલપદકમ્ આહ્ર્ત્યાહનિ લેહયેત્ પયશ્ ચાનુપિબેત્ જીર્ણાન્તે પયસા ભોજનમ્ અશ્નીયાત્* ॥
6 એવમ્ એકવિંશતિરાત્રં બલવાન્ બૃહચ્છરીરશ્ ચ ભવત્ય્ આહ બૃહસ્પતિર્ ઇતિ

2.785

{ઓ} બાર્હસ્પત્યં બૃહત્કરણં {x} કોલકુલત્થયવમૂલકાનાં નિર્યૂહમ્ એષા ઘૃતતૈલમિશ્રમ્* ।
7 દધ્ના યુતં તણ્ડુલસૈન્ધવાભ્યાં જયેજ્ જ્વરં કોષ્ઠગતં ચ વાયુમ્*

2.786

સનાગરં પિપ્પલિચવ્યચિત્રકં સપિપ્પલીમૂલમ્ અથાપિ તણ્ડુલાન્* । યવાગુર્ એષા લઘુશૂલનાશની
8 પ્રદીપની દીપયતે ચ પાવકમ્*

2.787

{x} મધ્યં કપિત્થસ્ય સબિલ્વમધ્યં ચાંગેર્ય્ અથો દાડિમતક્રસિદ્ધા । યવાગ્વ્ ઇયં ગ્રાહણી પાચનીયા વાતામયે સ્યાત્ તુ સપંચમૂલા {ઓ}

2.788

સ્યાત્ સાલ પ ર્ણી
9 હ્ય્ અથ પૃશ્નિપર્ણી બલા તથા બિલ્વફલસ્ય મધ્યમ્* । સદાડિમા તણ્ડુલસંપ્રયુક્તા કફે ઽતિસારે કફપિત્તજે તુ

2.789

હ્રીવેરધાન્યુત્પલનાગરેષુ છાગે પયસ્યાંભસિ પૃશ્નિપર્ણ્યાઃ ।
10 સતણ્ડુલાં તાં વિપચેદ્ વિધિજ્ઞો રક્તાતિસારેષુ હિતાં યવાગુમ્*

2.790

આમે તુ સાંબ્લાં સહ નાગરેણ પેયાં ભિષક્ સાતિવિષાઞ્ ચ દદ્યાત્* ॥ સકણ્ટકારી તુ ભવેચ્ છ્વદંષ્ટ્રા સફાણિતા વસ્તિ રુ જાસુ
11 પેયા

2.791

વિડંગ્ય્ અથો પિપ્પલિમૂલશિગ્રું સુવર્ચિકાં મોચરસં ચ તદ્વત્* । સ્યાત્ તક્રયુક્તા તુ હિતા યવાગૂ કોષ્ઠાશ્રયાન્ હન્તિ ક્રિમીન્ નરસ્ય

2.792

મૃદ્વીકથો ણે યકશા રિવા
વ્1 ચ લાજાશ્ ચ સિદ્ધા સહ પિપ્પલીભિઃ । પેયા સુશીતા મધુસંપ્રયુક્તા તૃષ્ણાં નિહન્યા ત્
2 ^ ^ _ પ્રવૃદ્ધામ્*

2.793

સસોમરાજિસ્ તુ હિતા યવાગૂં વદન્તિ રોગેષુ વિષાન્વયેષુ ॥ બરાહમેદઃક્વથિતે તુ સિદ્ધા સ્યાદ્ બૃંહણીયા તુ નૃણાં યવાગૂ

2.794

યવૈર્ યવાગૂ તુ સ દાડિમાંબ્લા
3 સત્ર્ યૂ ષ ણા હિંગુનિ ચેદ્ વિપક્વા । ઘૃતે સતૈલે લવણે ચ યુક્તાજીર્ણપ્રતિશ્યાયહિતા કફે ચ

2.795

ગવેધુકાનાં પરિતાપિતાનાં સ્યાત્ કર્શનીયા મધુસંપ્રયુક્તા ॥ સર્પિષ્મતી સૈન્ધવ સં પ્રયુક્તા
4 તિલૈર્ યુતા સ્નેહયુતા યવાગૂ

2.796

{ઓ} કુશાલપર્ણ્યાઃ ક્વથિતે કષાયે શ્યામાકપેયા તુ વિરૂક્ષણીયા । હિક્કાસુ કાસેષુ તથૈવ શ્વાસે હિતા યવાગૂ દશમૂલસિદ્ધા

2.797

5 રુજાસુ પક્વાશયસંભવાસુ હિતા પ્રસન્ના યમકે વિપક્વા ॥ માંસૈશ્ ચ માષૈશ્ ચ તિલૈઃ સશાકૈઃ સિદ્ધા ભવેદ્ વર્ચનિરસ્યની તુ

2.798

જંબ્વામ્ર-મ્-અસ્થીકકપિત્થબિલ્વૈઃ સંગ્રાહણીયા
6 તુ ભવેદ્ યવાગૂ ॥ ક્ષારં ચ હિંગૂન્ય્ અથ ચિત્રકં ચ વૃક્ષાંબ્લસિદ્ધાન્ય્ અથ ભેદનીયા

2.799

વાતાનુલોમં કુરુતે યવાગૂ સપિપ્પલીમૂલભયા સબિલ્વૈઃ ॥ તક્રેણ યુક્તા તુ હિતા યવા ગૂ
7 તક્રાનુપાના ઘૃતવ્યાપદેષુ

2.800

વ્યાપન્નતૈલસ્ય હિતા યવાગૂ ઉદશ્વિપિણ્યાકયુતા સક્ષૌદ્રા ॥ સપિપ્પલીકામલકૈર્ વિપક્વા કણ્ઠ્યા યવાગૂર્ યમકોપસિદ્ધા

2.801

દધ્ના તુ
8 પક્વા તુ ર્-ઉપોદકા સ્યાત્ સતણ્ડુલા સ્યાન્ મદનાશની તુ ॥ ગોધાસ્વ્ અપામાર્ગરસેન ચૈવ સિદ્ધા યવાગૂ તુ ભવેત્ ક્ષુતઘ્ની

2.802

સપંચમૂલા ઘૃતતૈલમિશ્ર સદાડિમા
9 વાતહરા યવાગૂ । શ્લેષ્મામયઘ્ની તુ પુરાણધાન્યા ॥ સપદ્મનીલોત્પલશર્કરા સ્યાત્ સિદ્ધાં પિબેત્ પિત્તહરા યવાગૂ

2.803

{ઓ} અગ્નિર્ મે માધ્યગાદ્ દેહાદ્ વાયુઃ પ્રાણાન્ દ ધા તુ
10 મે । ઇન્દ્રો મે બલમ્ આદધ્યાચ્ છિવં ચાપો દિશન્તુ મે

2.804

ઇત્ય્ એનં મન્ત્રમ્ આર્ષં વૈ ભુક્ત્વા ગત્વા તથા સ્ત્રિયઃ । જપમાનઃ સ્પૃશેદ્ આપસ્ તથાસ્યાયુર્ ન હીયતે

2.805

ભેલી યવાગૂ ઋ
11 અમ્ બ્ અષ્ ટ્ અકી સકુટજાફલશૃંગવેરમ્ આમ્રાસ્થિકટ્ફલજંબૂસારમ્* । સ્યાદ્ ધાતકી સહિરિવેરશિલોદ્ભિદે ચ વારિષ્ઠમુસ્તમ્ અપિ ચોત્પલકેસરં
12 સ્યાત્*

2.806

ઇઇ. fઓલ્. 25: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 એતાનિ તુલ્યધરણાનિ તુલાધૃતાનિ બધ્વાપિ મૂટકમ્ અથાપિ ન ર્ તકે ઽસ્મિન્ । પ્રક્ષાલ્ય સ્ ઇ દ્ધ _ છિ ^ _ પ્ર્. ^ _ યવાગુમ્ અં શ ^ _ ^ ^ ^ _ ^ ^ _ ^ _ x

2.807

^ ^ ^ ^ ^ ^ _ ^
2 મૂલકાનાં દધિઘૃતતૈલ તથૈવ તણ્ડુલાનામ્* । પરિમિતમ્ અપિ ચેત્ પિબેદ્ યવાગૂં શમય્તિ કોષ્ઠગતાઞ્ ચરાંશ્ ચ વાય્ ઊન્*

2.808

અજાત્યવા કુંચિકશૃંગવેરં સચિત્રકં કાર વી _ ^
3 ભાગમ્* । ઘૃતેન ભૃષ્ટા લવણાંશયુક્તા કલ્યાણિકા નામ યવાગુર્ અગ્ર્યા

2.809

હતાં તુ દીપ્તાં ગ્રહણીં કરોતિ શમેતિ પિત્તં કફમારુતૌ ચ । અર્શાંસિ વા ર્ ત્ ઈ કુ રુ તે
4 પ્લિહં ચ નિહન્તિ ગુલ્માંશ્ ચ હલીમકં ચ

2.810

શતપુષ્પાં ષડીં બિલ્વં પુષ્કરં ચિત્રકં વચામ્* । વિડં સૌવર્ચલં ચૈવ શૃંગવેરં સપિ પ્પ લીમ્*

2.811

5 પલાંશકં ચ લવણં દાડિમં તુંબુરૂણિ ચ । કુસ્તુંબુરુમ્ અજાજીઞ્ ચ સમભાગાનિ કારયેત્*

2.812

તણ્ડુલાન્ યમકે ભૃષ્ટાન્ યવાગૂં સાધ યે દ્
6 ભિષક્* । યોનિશૂલમ્ ઉદાવર્તં મૂત્રકૃચ્છ્રં ચ સાધયેત્*

2.813

યાવન્તો વાતિકા રોગાઃ સર્વાન્ એતાન્ નિયચ્છતિ । એષા યવાગુ ર્
7 આખ્યાતા અશ્વિના ભિષજાં વરાવ્ ઇતિ

2.814

આશ્વિનીયં યવાગૂત્રયમ્* {x} યવાગૂકલ્પઃ {x} ઇક્ષુરસાનિ વિદાર્યામલકઘૃતપયોમાષમાંસમધુનાં
8 સમધુકાનામ્* । પ્રસ્થાઃ પૃથગ્ વિધેયા રસસ્ તુ માંસસમં તુલિતં ચ

2.815

મદુકપલાન્ય્ અપિ પંચ પ્રસ્થો માષસ્ય લુચિતસ્ય । એતત્ સરાસ્વતિઘૃતં રાજર્ષેઃ પુત્રકા મ સ્ય

2.816

9 આમલકરસપ્રસ્થઃ પ્રસ્થ ઇક્ષુરસસ્ય ચ । પ્રસ્થમ્ આજસ્ય દુગ્ધસ્ય પયસઃ પ્રસ્થમ્ એવ ચ

2.817

વિદારીણાં રસપ્રસ્થં ઘૃતપ્રસ્થં ચ સાધયેત્* । શીતે દદ્યાન્ મધુ પ્ર સ્થં
10 પંચવિંશચ્ ચ શર્કરા

2.818

મરિચં પિપ્પલીઞ્ ચૈવ કુડવૌ ધૌતચૂર્ણિતૌ । જીવણીયં ચ બલ્યં ચ વૃષ્યં ચૈવૈતદ્ ઉત્તમમ્*

2.820

ઘૃતં શટાવરીગર્ભં ક્ષી રે દશગુણે પચેત્* ।
11 શર્કરાપિપલ્લીક્ષૌદ્રં યુક્તં તદ્ વૃષ્યમ્ ઉત્તમમ્* ॥ 819 {ઓ} ॥ રસં ગોક્ષુરકાત્ સર્પિઃ દ્વે ચ દુગ્ધે ગવાજયોઃ । પ્રસૃતં મધુસંયુક્તં યોગો વિંશતિવેગિકઃ

2.821

{ઓ} વિદારી
12 ચાત્મગુપ્તા ચ તથામલકમ્ એવ ચ । યવાશ સહ _ _ x
વ્1 પેષ્ટવ્યાઃ પયસ્ આ સહ

2.822

x x x ત દ્ઘૃતે ભૃષ્ટ્ અં શ્ ઈ ત્ અં કૃત્વા મધૂક્ષિતમ્* । ભક્ષય્ ઇ ત્વા નરઃ ક્ષ્ ઈણઃ પુન ર્ વૃષતાં વ્રજેત્*

2.823

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _ ।
2 સપંચશર્કરં ચૂર્ણં તથૈવ મધુસર્પિષી

2.824

અતો ઽક્ષમાત્રાં પ્રાશ્નીયાત્ પુમાન્ યસ્યાંગનાશનમ્* । અનંબ્લકટુકાહારો નિહીનં વર્જયેદ્ ઋતમ્*

2.825

જલાઢકે ઽત્મગુપ્તાયાઃ
3 પંચમૂલપલાનિ તુ । ક્વાથે તસ્મિન્ પયો ઽધ્યર્ધં કૃત્વા ચૂર્ણાનિ દાપયેત્*

2.826

શર્કરાયા ભવેત્ પ્રસ્થઃ પ્રસ્થ સ્યાન્ મધુસર્પિષોઃ । ગોધૂમચૂર્ણૈર્ બદ્ધ્નીયાન્ મોદકં પલસંમિતમ્*

2.827

4 અત એકં નરઃ પ્રાશ્ય ષષ્ટિં ગચ્છતિ મૈથુનમ્* । પુરુષઃ કામિનીકાન્તઃ પરમં વૃષ્યમ્ ઉચ્યતે

2.828

રસેન ચટકાનાં ચ નિશ્ચિત્રાન્ નિર્મલાંસ્ તિલાન્* । ભાવિતાન્ યાવતઃ પ્રાશેત્ તાવ દ્
5 ગચ્છતિ મૈથુનમ્*

2.829

ક્ષીરપક્વાસ્ તુ ગો ધૂ માઃ સ્વયંગુપ્તાફલાનિ ચ । શીતં મધુઘૃતાક્તં ચ પ્રાશ્ય ગૃષ્ટ્યા પયઃ પિબેત્*

2.830

પ્રયોગાદ્ અસ્ય ગચ્છેત વૃષત્વં પક્ષમ્ અક્ષતઃ ॥ શ્વદંષ્ટ્રા ક્વા થદુગ્ધાભ્યાં
6 ધૌતાન્ માષાન્ વિપાચયેત્*

2.831

બિલ્વમાત્રં તતઃ પિણ્ડં ભક્ષયેન્ મધુસર્પિષા । તતશ્ ચાનુપિબેત્ સાયં શર્કરાસહિતં પયઃ

2.832

એકાહ્ના ગન્તુમ્ ઇચ્છે દ્
7 યઃ પુરુષઃ પ્રમદાશતમ્* ॥ વિદારી પયશા ભૃષ્ટા સર્પિષા મધુના સહ

2.833

પ્રાશ્ય શીતં યથાકામં ષષ્ટિં ગચ્છતિ મૈથુનમ્* ॥ વિદારીણાં ભવેચ્ ચૂર્ણં ત દ્ર સેનૈવ
8 ભાવિતમ્*

2.834

મધુસર્પિઃ સમાયુક્તં પ્રાશ્ય સ્યાદ્ દશવેગિકઃ ॥ તથામલકચૂર્ણાનિ ભાવિતાનિ તુ તદ્રસે

2.835

ઘૃતમા ક્ષી કસંયુક્તં
9 પ્રાશ્ય સ્યાચ્ છતવેગિકઃ ॥ તથાશ્વગન્ધામૂલાનિ શુંગાનિ ચ ફલાનિ ચ

2.836

દિવા ક્ષીરેણ પીતાનિ રાત્રિં કુર્વન્તિ વિંશિકામ્* ॥
10 અધ્યણ્ડા ચટકાઃ સર્પિઃ સ્વયંગુપ્તાફલાનિ ચ

2.837

પાદલેપઃ પ્રયોક્તવ્યો વૃષો યાવન્ ન ગાં સ્પૃશેત્* ॥ નિષ્પત્રં ચટકં કૃત્વા ડેમ્બુ કા ભિર્
11 દશાપયેત્*

2.838

ઘૃતં તેન વિપક્વં તુ પાદલેપઃ પ્રશસ્યતે ॥ વિદારીમાષચૂર્ણાનિ તથા લોહિતશાલયઃ

2.839

બરાહમેદઃસંયુક્તં ચટકાણ્ડરસે ન ચ ।
12 યુક્ત્યા ચ લવણં દેયં ઘૃતે શષ્ક્ ઉ લિકાં પચેત્*

2.840

તતઃ પાણિત લ ં પ્ ર્ આશ્ય ગ ચ્છ્ એત પ્રમદાશ તમ્* ॥
ઇઇ. fઓલ્. 26: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 x x x x ^ _ _ .ધ્. x x ત મધુસ ર્ પ્ ઇ ષા

2.841

દુગ્ધાનુપ્ આ ન્ એ ગ્રીષ્મે ચ દશ ગ ચ્ છ્ એત મૈથ્ ઉ નમ્* ॥ x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ ^ _

2.842

x x x ^ _ _ x
2 વિસગ્રન્થિરસાષ્ટમઃ । આજેન પયસા પિષ્ટ્વા ઘૃતે શષ્કુલિકાં પચેત્*

2.843

અંગુષ્ઠપર્વમાત્રેણ વેગાર્ધ x ^ .ઊ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _ _ ^

2.844

3 અનુપીત્વા સુરામણ્ડં નરસ્ તેન વૃષાયતિ ॥ ત્ ઋ પ્ ત્ અઃ કુક્કુટમાંસાનાં ગત્વા યો ઽનુપિબેત્ પયઃ

2.845

ન તસ્ય લિંગશ્ ઐ થ્ ઇ લ્ય ં ન ચ શુક્ર ક્ ષય્ ઓ ભવેત્* ॥
4 યો માષયૂષ્ણા ભુક્ત્વા તુ ઘૃતાઢ્યં ષષ્ટિકોદનમ્*

2.846

પયઃ પિબેત રાત્રિં યઃ કૃત્સ્નાં જાગર્તિ વેગવાન્* ॥ શર્કરામધુદુગ્ધં ચ ઘૃતં ત્રિ ક ટુકં
5 સરઃ

2.848

શ્રિતમ્ એકધ્યમ્ એતદ્ વૈ પિબેદ્ ઇન્દ્રપ્રિયં પયઃ ॥ 847અ ॥ {ઓ} ઔશનસો યોગઃ ઇન્દ્રપ્રિયઃ {ઓ} નાવનીતકે સિદ્ધસંકર્ષે નાનાચાર્યમતે
6 વૃષયોગાઃ સમાપ્તાઃ {x} શંખસ્ય ભાગાશ્ ચત્વારસ્ તતો ઽર્ધેન મનઃશિલા । મનઃશિલાર્ધે મરિચં મરિચાર્ધે ચ સૈન્ધવમ્*

2.849

એષા વૈદેહિ કા
7 વર્તિર્ વર્ધ ત્તી નાશયેદ્ ગદાન્* । આલૂનં પટલં કા ચ ં મલં લોહિતરાજિતામ્*

2.850

શંખં પીષેદ્ ગવાં ક્ષીરે અજક્ષીરે મનઃશિલામ્* । અવીક્ષીરે ચ મરિચં માનુષે ણ
8 ચ સૈન્ધવમ્*

2.851

એકમરિચા દ્વ્ ઇ કતકા ત્રિશર્કરા ચતુ સમુદ્રફેણયુતા । પુષ્પાંજનપંચયુતા વર્તિઃ સર્વાક્ષિરોગેષુ

2.852

શર્કરાગૈરિકક્ષૌદ્રં પુષ્પાઞ્જનમ્ અથાપિ ચ । એષા રસ ક્રિ ય
9 મુખ્યા સર્વનેત્રરુજાપહા

2.853

દધ્ના લવણમિશ્રેણ મૃદ્નીયાત્ પાત્રમ્ આયસમ્* । શૂલાર્ત્તમ્ અઞ્જયેન્ નેત્રમ્ આશુ સ્વસ્થં ભવિષ્યતિ

2.854

સૈન્ધવં બૃહતી તામ્રં કટુકાં શંખ પિ પલ્લીમ્* ।
10 શુષ્કાક્ષિરોગં શુક્લં ચ હન્તિ પૈલ્યં ચ કોકિલા

2.855

પિપ્પલીભિર્ હરિદ્રાભિર્ મૃદ્નીયાદ્ દર્પણં મુહુઃ । શૂલાર્ત્તમ્ અંજયેન્ નેત્રમ્ આશુ સ્વસ્થં ભવિષ્યતિ

2.856

ચીડાયાઃ
11 અ ન્ એહવત્ કાષ્ઠં સૂક્ષ્મચૂર્ણાનિ કારયેત્* । તચ્ ચૂર્ણં વસ્તમૂત્રેણ ત્રિરાત્રં પરિભાવયેત્*

2.858

એતચ્ ચૂર્ણાંજનં શ્રેષ્ઠં પૈલ્યક્રિમિવિનાશનમ્* ॥ 857અ ॥ કુઙ્કુમરસેન તિમિરં નિહન્તિ
12 શુષ્કાક્ષિરોગમ્ ઉદકેન । આસન્નાનિ ચ મધુના સદ્યોત્પતિતાનિ પયસા ચ

2.859

વ્1 x x x x ^ _ _ x તિમિરસ્ય ચ નાશનમ્* ॥ કૃષ્ણસર્પસ્ય મેદઃ સ્યાદ્ ધાત્રીફલરસસ્ તથા

2.860

એતાભ્યાં ક્ષૌદ્રયુક્તાભ્યા ં ત્ર્યહાદ્ અન્ધઃ પ્રપશ્યતિ ॥ ઉશીરં તગર ં ચ્ ઐ વ સૈન્ધવં
2 પરિપેલવમ્*

2.861

ત્વચં ચ ગૈરિકં ચૈવ પિષ્ટાનિ સ્યુર્ વિડાલકમ્* ॥ મનોહ્વા સહ તૈલેન છાગક્ષીરેણ ચાંજનં

2.862

ગૈરિકં વસ્તમૂત્રેણ વૃષમૂત્રેણ પિપ્પલીમ્* । સમ ભા ગાનિ
3 પિષ્ટાનિ તતો વર્તિં પ્રકલ્પયેત્*

2.863

એષા પિલ્લેષુ યોક્તવ્યા યસ્ય ચાસ્રુ ન તિષ્ઠતિ ॥ મનઃશિલામ્ અંજનં ચ શ્વેતાનિ મરિચાનિ ચ

2.864

સર્વાણ્ય્ એકપ્રમાણાનિ ચૂર્ણં
4 તિમિરનાશનમ્* ॥ ત્રિફલં સહરિદ્રાં ચ સમાંશાન્ સલિલે પચેત્*

2.865

સારસે ક્ષીરસંસૃષ્ટે સસેકો વેદનાપહઃ ॥ ઇમં યોગોત્તમં સિદ્ધં પ્રયુંજીન્ મતિમાન્ ભિષક્*

2.866

5 સર્વેષુ નેત્રરોગેષુ શૂલવત્સુ વિશેષતઃ ॥ પુનર્નવાયાઃ પત્રાણિ બૃહતીં કણ્ટકારિકામ્*

2.867

શ્વદંષ્ટ્રાં વર્ધમાનં ચ ક્ષીરેણાજેન ક્વાથયેત્* । એતદ્ આશ્ચ્યોત નં
6 શ્રેષ્ઠં પયોમધુસુખોદકૈઃ

2.868

તાંરપાત્રં ઘૃતાભ્યક્તં છાગશૃંગેન ધૂપિતમ્* । નારીક્ષીરેણ મૃદિતં શૂલઘ્નં પરિષેચનમ્*

2.869

પ્રપૌણ્ડરીકં મધુકં
7 શૈલેયં ક્ષૌદ્રમ્ એવ ચ । યથાવજ્ જર્જરીકૃત્વા બધ્નીયાન્ નર્તકે શુચૌ

2.870

જલેન બહુશઃ સિક્તં પીડિતં ચ મુહુર્ મુહુઃ । આશ્ચ્યોતનમ્ ઉદારં સ્યાન્ નેત્ર યો ર્
8 ભૃશશૂલયોઃ

2.871

દ્વયોર્ બૃહત્યોર્ મૂલત્વક્ પિપ્પલી વિશ્વભેષજમ્* । સૈન્ધવં તામ્રસંયુક્તં ક્ષીરેણ સહ પીષયેત્*

2.872

શ્લક્ષ્ણપિષ્ટા ન્
9 તુ તાં કૃત્વા લેપયેત્ તામ્રભાજનમ્* । સપ્તરાત્રમ્ અથાષ્ટાહં પિષ્ટ્વા પિષ્ટ્વા પ્રલેપયેત્*

2.873

અંજનીત તતશ્ ચક્ષુર્વેદનાર્ત્તનિ વ ર્ હણમ્* ।
10 શ્વયથું તામ્રરાજિં ચ પ્રસહ્ય વિનિવર્તયેત્*

2.874

આલૂનં પટલં કાચં તિમિરં ચાપકર્ષતિ ॥ રસાઞ્જનસ્ય ધ _ ^ મન ઃશિલા ^ _ ^ _

2.875

x x x x x^ _ _ x
11 કુશમૂલં ચ દાપયેત્* । ક્ષૌદ્રયુક્તં ભવેદ્ એતત્ સ્રાવકણ્ડૂવિનાશનમ્*

2.876

આલૂનં તિમિરં ચૈવ સર્વ્ આક્ષિરોગનાશનમ્* ॥ x x x x x^ _ _ x
ઇઇ. fઓલ્. 27: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 x x x x x ચ ષોડશ

2.877

મધુયષ્ટિકા શર્કરા ચ વર્તિઃ સદ્યોત્થિતે ઽક્ષિણિ ॥ સૌવર્ચલં હરિદ્રે દ્વે ત્રિફલા કટુકત્રિકમ્*

2.879

મધુકેન સમાયુક્ત ં શ્રેષ્ઠ ં તિમિરનાશનમ્* ॥ 878અ ॥ જાત્ ઈ શં ખમનઃ શિ લા
2 સમધુકા ફેનં સમુદ્રાત્ તથા મંજિષ્ઠા મરિચાંજનં સમધૃતં પ્રાચીનિકા પિપ્પલી । દદ્યાચ્ ચૈવ સમાંશિકા દ્વિગુણિતં યત્ તચ્ છુભં ગૈરિકં સર્વવ્યાધિવ્ ઇ ના શની
3 હિતતમા વર્તિઃ સ્મૃતાક્ષ્યામયેતિ

2.880

{ઓ} પ્રાચીનિકા પાઠા {ઓ} પ્રપૌણ્ડરીકં મધુકં શર્કરા સમનઃશિલા । શંખં પિપ્પલીવીજાનિ રસાંજનમ્ અથાઞ્જનમ્*

2.881

રીતીપુષ્પં ફલં ચૈવ
4 કતકસ્ય સસૈન્ધવન્* । સમુદ્રફેનં મરિચં સમભાગાનિ માક્ષિકમ્*

2.882

છાયાસુ શુષ્કા ગુડિકાઃ સુનિગુપ્તા નિધાપયેત્* । પિલ્લાનાં રોમજનની વર્તિઃ સર્વાક્ષિરોગિણામ્*

2.883

સ્રોતો
5 ઽઞ્જનસ્ય ભાગો ભાગશ્ ચ ભવેત્ સમુદ્રફેનસ્ય । શ્વેતમરિચસ્ય ભાગો ભાગો ઽપ્ય્ અથ પિપ્પલીનાં ચ

2.885

લવણાક્ષભાગયુક્તં નિમિના પરમાર્ચિતં હિતમ્ ઉદારમ્* ।
6 તિમિરાપહં સુસુક્ષ્મં ચૂર્ણં સ્યાદ્ આર્યજનયોગ્યમ્* । {ઓ} ગૈરિકં શાર્કરા ચૈવ પુષ્પાંજનમ્ અથાપિ ચ । મધુના સંપ્રયુક્તૈષા નેત્રામય ર સક્રિયા

2.886

7 અભયાયાસ્ ત્રયો ભાગા ભાગઃ સ્યાદ્ વિશ્વભેષજાત્* । વર્તિર્ અપ્સુ-મ્-ઇયં પિષ્ટા સર્વનેત્રામયે હિતા

2.887

8 સિતમરિચસમુદ્રફેનં સિતાશર્કરાં શંખનાભી રજસ્ તામ્રજઃ કતકફલમ્ અયોરજો ગર્મુડીમૂલમ્ એલાં તથા સૈન્ધવમ્* ।
9 અ પિ ચ કટુકરોહિણી પિપ્પલીનાં કણાઃ પિષ્ય વર્ત્ય્ અંભસા કારયેત્ તિમિરપટલકણ્ડુકાચાપહા રાત્રિ-મ્-અન્ધાપહા વર્તિર્ એષા શિવા

2.888

10 અગુ રું ચન્દનં પત્રં કુઙ્કુમં ચ સકેસરમ્* । બૃહતી શ્વેતમરિચં ભદ્રમુસ્તામ્ અથોત્પલમ્*

2.889

એતાનિ સમભાગાનિ નારીક્ષીરેણ પીષયેત્* । નારી ક્ષી રસ્યાલ્ આભે
11 તુ છાગીક્ષીરેણ પીષયેત્*

2.890

કણ્ડૂતિમિરમ્ આસ્રાવં તથા લોહિતરાજયઃ । નક્ત-મ્-અન્ધં તથૈવાન્યાન્ નેત્રરોગાન્ નિયચ્ છ્ અતિ

2.891

વ્1 x x x કર વ્ ઈ રક ં તિલતૈલેન પાચયેત્* । નાસ્યાભ્યંજનયોગો ઽય ં સિદ્ધઃ પલિતનાશનઃ

2.892

પ્ર પૌ ણ્ડ્ અરીક _ _ x x x x x x^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x x x x x x^ _ ^ _

2.893

x x
2 x x ^ પ્ ઇ ષ્ટો ઽયં લેપઃ પલિતનાશનઃ ॥ રોચના કાચમાચી ચ શતપુષ્પા તિલાસ્ તથા

2.894

અનેન મ્રક્ષિતાઃ કેશા ભવન્ત્ય્ અંજનસન્નિભાઃ ॥ નીલીકા સૈ ન્ધ વં
3 ચ્ ઐ વ જલપિષ્ટા ચ પિપ્પલી

2.895

અનેન મ્રક્ષિતાઃ કેશા ભવન્ત્ય્ અંજનસન્નિભાઃ ॥ અભયામલકાભ્યાં ચ પૂર્વં પ્રક્ષાલયેચ્ છિરઃ

2.896

અલં બુ સં
4 ચ સંગૃહ્ય પીષેન્ નીલિકયા સહ । તેનોષ્ણેન શિરો લિંપેત્ પલિતં ન ભવિષ્યતિ

2.897

તુત્થમુસ્તં સકાસીસં કુર્મપિત્તમ્ અયો ર જઃ ।
5 દન્તી ચ સહદેવા ચ ભાગો ભૃંગરજસ્ય ચ

2.898

વિભીતકાનાં તૈલેન સિદ્ધં પલિતનાશનમ્* । અભ્યંગં સતતં કુર્યાત્*
6 પલિતં ન ભવિષ્યતિ

2.899

ભૃંગરજરસપ્રસ્થં તદ્વત્ પયસઃ પલં ચ મધુકસ્ય । તૈલકુડવે વિપક્વં કુર્યાત્*
7 કૃષ્ણામ્ અપિ બલાકામ્*

2.900

નાશયતિ બલીપલિતં દ્વાદશ વર્ષાણિ સપ્તરાત્રેણ । માસેન ચ વર્ષશતં નસ્તઃકર્મ પ્ર યોગેન

2.901

8 રામતરુણ્યા દ્વે મૂલપલે પલં ચ મધુકસ્ય । શાબરકસ્યાર્ધપલં દશ ચ પલાન્ અક્ષતૈલસ્ય

2.902

આદિત્યેન વિપક્વં પા ત્રે
9 કાર્ષ્ણાયસે દશાહાનિ । કુર્યાન્ નસ્તઃકર્મ ભ્રમરસવર્ણાનિ પલિતાનિ

2.903

આમલકરસપ્રસ્થઃ સર્પિઃપ્રસ્થઃ પલં ચ મધુકસ્ય । સંભૃત્ય સર્વમ્ એતદ્ વૈદ્યો મૃદ્વ ગ્નિ ના
10 વિપચેત્*

2.904

અન્ધમ્ અનન્ધં કુર્યાત્ પલિતમ્ અપલિતં તથૈવ દૃઢદત્તમ્* । એતન્ નસ્તઃકરણં ગતામ્ અપિ નિવર્તયતિ દૃષ્ટિં

2.905

ત્રિફલાં ચ સમાં કુર્યાન્ નીલીં નીલોત્પલાનિ ચ ।
11 અક્ષમાત્રાન્ પૃથગ્ ભાગાન્ ફલં પિણ્ડારકસ્ય ચ

2.906

અંજનં પિપ્પલીમૂલં પત્રં સહચરસ્ય ચ । જંબૂકષાયઃ કર્તવ્યઃ જંબ્ ઊ મ્ ઊ લાચ્ ચ મૃ ત્ત્ ઇ કામ્*

2.907

ઇઇ. fઓલ્. 28: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 કકુભસ્ય ફલં કુર્યાદ્ દ્વૌ તૈલકુડવૌ તથા । એતદ્ વૈભીતક્ એ તૈલે શનૈર્ મૃદ્વગ્નિના પચેત્*

2.908

મ x x x સરાહા નિ નસ્તઃક ર્ મ સ માચ રેત્* । તતઃ ષ્ ઓ ડશમે હ્ય્ અહ્નિ નિશ્વેતઃ
2 કૃષ્ણમૂર્ધજઃ

2.909

સુવક્ત્રનયનઃ શ્રીમાન્ ભવેન્ નીલશિરોરુહઃ । ઇત્ય્ ઉવાચેહ ભગવાન્ અગસ્ત્યો વદતાં વરઃ

2.910

ત્રિફલા સહચરકુસુમં જંબૂકાર્ષ્મર્યકકુભકુસુમં ચ । ચૂતફલ સ્ય
3 ચ મધ્યં તથૈવ પિણ્ડારકફલં ચ

2.911

કાસીસમ્ અસનકુસુમં નીલી નીલોત્પલં વિસગ્રન્થી । અંજનમ્ અઞ્જનવર્ણશ્ ચ કર્દમો લોહચૂર્ણં ચ

2.912

દ્વે કણ્ટકારિકે દ્વે ચ શારિવે દપ યે ચ્
4 ચ મદયન્તીમ્* । ભૃંગરજરસં ચાથો તથૈવ વૈભીતકં તૈલમ્*

2.913

અસનકષાયાલુડિતં પાત્રે કાર્ષ્ણાયસે દશાહાનિ । સ્થિતમ્ એતદ્ અનભિદગ્ધં સંયઙ્ મૃદ્વગ્નિના વિપ ચે ત્*

2.914

5 મુદ્ગેષ્વ્ અથ માષેષુ ચ સુક્તં સંસ્થાપ્યમ્ અર્ધમ્ આદાપ્ય । પૂર્ણે તતો ઽર્ધમાસે કૃતરક્ષં તત્ પ્રયોક્તવ્યમ્*

2.915

ત્રિફલાભાવિતકાયઃ કૃસરાશી શુક્તિમ્ અસ્ય તૈલસ્ય । એકાન્તરં
6 સુનિયતઃ સુનિવાતે નસ્તતો દદ્યાત્*

2.916

તૈલપ્રસ્થં ત્વ્ એતદ્ યઃ સમ્યઙ્ નામયેત નાસિકયા । ઉપયુક્તે શ્વેતશિરા સ કૃષ્ણકેશઃ પુનર્ ભવતિ

2.917

{x} કેશરાગાઃ {x}
7 અથાતો હરીતકીકલ્પં વ્યાખ્યાસ્યામઃ સુખોપવિષ્ટં બ્રહ્માણમ્ અશ્વિનૌ વાક્યમ્ ઊચતુઃ । કુતો હરીતકી જાતાકતિયોનિશ્ ચ કીર્ત્યતે

2.918

રસાશ્ ચ કતિ સંખ્યાતાઃ કતિ
8 ચોપરસાઃ સ્મૃતાઃ । કતિ નામાનિ વર્ણા વા નામ્નિ નામ્નિ ચ લક્ષણમ્*

2.919

કાંશ્ ચ રોગાઞ્ ચ્છમયતે વર્ણરૂપાણિ કાનિ ચ । કેન દ્રવ્યેન સંયુક્તા કાન્ રોગાન્ સંનિયચ્છતિ

2.920

9 એ તં પ્રશ્નં યથાપૃષ્ટં ભગવન્ વક્તુમ્ અર્હસિ । અશ્વિનોર્ વચનં શ્રુત્વા બ્રહ્મા વચનમ્ અબ્રવીત્*

2.921

ભવદ્ભ્યાં યદ્ ઇદં પૃષ્ટમ્ અસ્ય વ્યાકરણં પૃથક્* । પ્રવક્ષ્યામ્ય્ અનુપૂર્વેણ બુદ્ધિરૂપકરં
10 ^ _

2.922

પપાત બિન્દુર્ મેદિન્યાં શક્રસ્ય પિબતો ઽમૃતમ્* । ઔષધીનાં તતઃ શ્રેષ્ઠા પ્રાદુર્ભૂતા હરીતકી

2.923

વિજયા ત્રિવૃતા ચૈવ રોહિણી પૂતનામૃતા ।
વ્1 જીવન્ત્ય્ અ ભય ચૈવ સપ્તયોનિર્ હરીતકી

2.924

અલાબુવૃત્તા વિજયા યા વૃત્તા સા તુ રોહિણી । પૂતનાસ્થિમયી સૂક્ષ્મા સ્થૂલમાંસફલામૃતા

2.925

સુવર્ણવર્ણા જીવન્તી પંચાશ્રી ત્રિવૃત્તા
2 તથા । અભયા કાલિકા લોકે નિર્દિષ્ટા બ્રહ્મણા પુરા

2.926

એતાસાં સંપ્રવક્ષ્યામિ રસવીર્યં સમાસતઃ । હરીતકીં પંચરસામ્ ઉષ્ણામ્ અલવણાં શિવામ્*

2.927

ગુણો લવણવર્જો યઃ
3 હ રીતક્યા નિરત્યયઃ । નિર્હરન્તિ મલં યસ્માદ્ આરોગ્યાયુષ્યસંમતાઃ

2.928

શિવા ક્ષિપ્રસમુત્થા ચ સૂપચારા સદાભયા । સુખા પુષ્ટિકરી ચૈવ દરિદ્રાણાં ચિકિત્સ તિ

2.929

તથૈવ સુકુમારાણામ્*
4 પ્ર્ આ યક્લેશાશ્ ચ યે નરાઃ । અભયા હિ નૃણાં ધન્યા ચિકિત્સાર્થે સદા હિતા

2.930

સસૈન્ધવાં તુ યઃ ખાદેદ્ અભયાં સમહૌષધામ્* । વ્યત્યાસેન ચ પિપ્પલ્યો ન વ્યાધિર્ વિ ષ હેત
5 તમ્*

2.931

ગુડમિશ્રદ્વિતીયાં તુ દ્વે દ્વે ખાદેત _ x .ઈ । સહસ્રં સ સમાઃ પ્રાપ્ય નરઃ સર્વામયાઞ્ જયેત્*

2.932

અભયાં સહ મુદ્ગૈર્ વા ભુંજાનો લઘુભોજનમ્* । સંવત્સ ર શતં
6 જીવેત્ પ્રણુદ્ય વિવિધાન્ ગદૌ

2.933

અરોગો બલસંપન્નો બલીપલિતવર્જિતઃ । ઓજસ્કરી શરીરે ચ ભવેન્ નિત્યં નિષેવિતા

2.934

અભયાઞ્ ચ હરિદ્રાઞ્ ચ
7 પિપ્પલ્યઃ સૈન્ધવન્ તથા । કુષ્ઠં ચેતિ સમાયુક્તં ગોમૂત્રેણ વિરેચનમ્*

2.935

ગુડં દ્રાક્ષારસં ક્ષૌદ્રં તથૈવ ચ હરીતકી । એતત્ કાઙ્કાયનપ્રોક્તં પૈત્તિકાનાં વિરેચનમ્*

2.936

8 પિપ્પલ્યઃ સૈન્ધવં ચૈવ બિડંગાનિ હરીતકી । એતદ્ ગોમૂત્રસંયુક્તં સહરિદ્રં વિરેચનં

2.937

હરીતકીં સમગુડાં મધુના સહ સંયુક્તામ્* । યુક્તો વૈરેચનો યોગઃ સિદ્ધં સ્યાચ્ ચ
9 રસાયનમ્*

2.939

સર્વરોગાન્ નિહન્ત્ય્ એષા પૂર્વોક્તા હિ હરીતકી । વ્યાખ્યાતં તત્ સમાસેન વિસ્તરેણાપિ મે શૃણુ 938 ॥ વિષમં ચ સુરાણાઞ્ ચ વિષં હન્યાદ્ ધરીતકી । પાવકં વર્ધયત્ય્ એષા ગુલ્મં
10 ચાશુ નિયચ્છતિ

2.940

હરીતકીપ્રયોગસ્ તુ જઠરાન્ય્ અપિ નાશયેત્* । આયુષ્યા સાધયત્ય્ એષા કફદ્વારાણિ શોષિણામ્*

2.941

કાસં શ્વાસં ચ હિક્કાં ચ તમો મૂર્ચ્છાં પ્રતાનકમ્* । અભયાં નાતિ વ ર્તતે
11 ચમૂમ્ ઐન્દ્રીમ્ ઇવાસુરાઃ

2.942

કામલાં ચૈવ કુષ્ઠાઞ્ ચ નાશયેત હરીતકી । અર્શસાં શમની ચૈવ સર્વમેહવિનાશની

2.943

ઇઇ. fઓલ્. 29: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 હરીતકીપ્રયોગાચ્ ચ શ્વયથુઃ પ્રવિદીર્યતે । ઉદ્ધતા મરુતેનૈવ તોયમુ x પ્રવા હિકાઃ

2.944

શ્લેષ્મપિત્તરક્તપિત્તે પાણ્ડુરોગં હલીમકમ્* । અભય પ્ ર્ અ ^ _ _ x x x x વ્યાધ ય સ્
2 તથા

2.945

શ્લેષ્મપ્રસેકં વૈવર્ણ્યં સ્વરભેદમ્ અરોચકમ્* । હૃદ્રોગં ચૈવ મૂર્ચ્છાઞ્ ચ હન્યાદ્ ધ્ય્ એષા હરીતકી

2.946

યથા વૈશ્વાનરો યુક્તો બલવાન્ વાયુના ભવેત્* । વીર્યસમા પ ન્ના
3 ગુડેન સ્યાદ્ ધરીતકી

2.947

તત્ર શ્લોકઃ ॥ યથાકથંચિદ્ ગુડમિશ્રિતૈષા પીતા ભિષગ્ વાપ્ય્ અથવાપિ લીઢા । દુરાસદાંશ્ ચૈવ ચિરસ્થિતાંશ્ ચ ગદાન્ નરાણામ્ અગદાન્કરોતિ

2.948

ન સો ઽસ્તિ રો ગો
4 ભુવિ માનવાનાં હરીતકીયં ન જયેત્ પ્રસહ્ય । યશસ્વિનીન્ તામ્ અમૃતપ્રસૂતાં પ્રયોજયેત્ સર્વત એવ ધીરઃ

2.949

હિતં હયાનાં લવણં પ્રશસ્તં જલં ગજાનાં જ્વલનં ગ વા ઞ્ વ ।
5 હરીતકી શ્રેષ્ઠતમા નરાણાં ચિકિત્સ તે પઙ્કજયોનિર્ આહ ઇતિ {ઓ}

2.950

હરીતકીકલ્પઃ આશ્વિનઃ {x} અથાતઃ શિલાજતુકલ્પં વ્યાખ્યાસ્યામઃ । નાત્યુષ્ણશ્ ચ કષા ય શ્
6 ચ કટુઃ પાકે શિલાજતુઃ । નાત્યુષ્ણશીતો ધાતુભ્યશ્ ચતુર્ભ્યસ્ તસ્ય નિર્દિશેત્*।સંભવઃ

2.951

હેમા તારાઃ સ રજતા તતઃ કૃષ્ણાયસાદ્ અપિ । રસાયનં સ વિધિભિઃ સ વૃષ્યઃ
7 સ ચ રોગનુત્*

2.952

વાતપિત્તકફઘ્નસ્ તુ નિર્યૂહૈ ઃ સ સુભાવિતઃ । વીર્યોત્કર્ષં પરં યાતિ સર્વૈર્ એકૈકશો ઽપિ વા

2.953

પ્રક્ષિપ્તોદ્ધતમ્ આધાનં તતસ્ તં પ્રક્ષિપેદ્ રસે । ઉષ્ણે સપ્તા હ મ્
8 એતેન વિધિના તસ્ય ભાવના

2.954

પૂર્વોક્તેન વિધાનેન લોહૈશ્ ચૂર્ણીકૃતૈસ્ સહ । સ પીતઃ પયસા દદ્યાદ્ દીર્ઘમ્ આયુઃ સુખાન્વિતમ્*

2.955

જરાનુવ્યાધિશમનો દેહદાર્ઢ્યકરઃ
9 પ રમ્* । મેધાસ્મૃતિકરો બલ્યઃ ક્ષીરાશી તં પ્રયોજયેત્*

2.956

પ્રયોગઃ સપ્ત સપ્તાહં ત્ર્યહશ્ ચૈકશ્ ચ સપ્તકઃ । નિર્દિષ્ટસ્ ત્રિવિધસ્ તસ્ય પરો મધ્યો ઽવરસ્ તથા

2.957

માત્રા પલં ચા ર્ધ પ લં
10 કન્યસીઞ્ ચાર્ધકાર્ષિકીમ્* । જાતિવિશેષં સવિધિં તસ્ય વક્ષ્યામ્ય્ અતઃ પરમ્*

2.958

હેમાદ્યઃ સૂર્યસંતપ્તાઃ સ્વમલં ગિરિધાતવઃ । સ્નિઘાભં ગુરુ મૃત્સ્નાચ્છં વમન્તિ
11 સ શિલાજતુઃ

2.959

વ્1 મધુરશ્ ચ સતિ ક્તશ્ ચ જપાપુષ્પનિભશ્ ચ યઃ । વિપાકે કટુશીતશ્ ચ સ સુવર્ણસ્ય નિસ્રવઃ

2.960

તામ્રો વર્હ્ ઇ ણકણ્ઠાભસ્ત્ ઈ ક્ષ્ણ્ ઓષ્ ણ્ અઃ પચ્યતે કટુઃ । રાજતઃ કટુકઃ શ્વેતઃ શીતઃ સ્વાદુર્ વિપચ્ય તે

2.962

2 વિ પ્ આ કે કટુશીતશ્ ચ સર્વશ્રેષ્ઠઃ સ ચાયસઃ ॥ 961બ્ ॥ ગોમૂત્રગન્ધઃ સર્વેષાં સર્વે યુજ્યન્તિ કર્મણિ । રસાયનપ્રયોગેષુ પશ્ચિમસ્ તુ વિ શિષ્યતે

2.963

યથાક્રમં વાતપિત્ત શ્લે ષ્મ પ્ ઇ ત્તે
3 કફે ત્રિષુ । વિશેષતઃ પ્રશંસન્તિ મલા હેમમલાદયઃ

2.964

શિલાજતુપ્રયોગેષુ વિધાહીનિ ગુરૂણિ ચ । વર્જયેત્ સર્વકા લં તુ કુલત્થાન્ પરિવર્જયેત્*

2.965

4 પયાંસિ શુક્તાનિ રસાઃ સયુષાસ્ તોયં સમૂત્રં વિવિધાઃ કષાયાઃ । આલોડનાર્થં ગિરિજસ્ય સિદ્ધાસ્ તે તે પ્રદેશાઃ પ્રસમીક્ષ્ય કાર્યાઃ

2.966

ન સો ઽસ્તિ રોગો ભુવિ સાધ્યરૂપઃ
5 શિલાજતુર્ યં ન જયેત્ પ્રસહ્ય । તસ્માત્ પ્રયોગૈ ર્ વ્ ઇ ધ્ ઐ ઃ પ્રયુક્તઃ

2.968

સ્વસ્થસ્ય ચોર્જાં વિવિધાં દદાતિ ॥ 967અ ॥ {x} અથાતશ્ ચિત્રકકલ્પં વ્યાખ્યામઃ ॥ ધાન્વન્તરિં મહાપ્રજ્ઞં
6 કેશવઃ પર્યપૃચ્છત । અસ્ત્ય્ ઔષધં કિઞ્ચિદ્ એવં સર્વવ્યાધિનિબર્હણમ્*

2.969

કેશવસ્ય વચઃ શ્રુત્વા ધન્વન્તરિર્ અભાષત । ચિત્રકાત્ સદૃશં કિઞ્ચિન્ નાસ્ત્ય્ ઔષધમ્ ઇહોચ્યતે

2.970

7 ત્રિવિધઃ સ ચ વિજ્ઞેયઃ કૃષ્ણઃ શ્વેતો ઽથ પીત કઃ । પ્રવરાવરમધ્યત્વમ્ આનુપૂર્વ્યા વિનિર્દિશેત્*

2.971

ત્વગ્દોષિણાં પ્રમેહીનાં તથૈવોદરિણામ્ અપિ । કૃષ્ણં હિતં
8 વિજાનીયાચ્ છ્વિત્રિણાં ચ વિશેષતઃ

2.972

ગ્રહણ્યર્શોવિકારઘ્નમ્ અતીસારવિનાશનમ્* । વયસઃ સ્થાપનં મેધ્યં શ્વેતપુષ્પં વિનિર્દિશેત્*

2.973

મેધાતેજોગ્નિજનનઃ કફહા પીતકઃ
9 સ્મૃતઃ । વાતપિત્તકફઘ્નસ્ તુ નિર્દિશેદ્ અનુપૂર્વશઃ

2.974

સમાદાય યથાલાભં સર્વાન્ એવોપયોજયેત્* । કાર્તિકે માર્ગશીર્ષે વા આષાઢે વાપ્ય્ અથોદ્ધરેત્*

2.975

કાર્તિ કે તૂ દ્ ધ્ અ રેત્
10 કૃષ્ણં માર્ગશીર્ષે તુ શ્વેતકમ્* । આષાઢે પીતકં વાપિ સકાલસ્ તસ્ય સંગ્રહે

2.1011

દેવાન્ સંપૂજ્ય વિધિવદ્ બ્રાહ્મણાન્ સ્વસ્તિ વાચ્ય ચ । શ્મશાનોષરવલ્મીકચૈત્યં ચા થ
11 વિવર્જિતે 976 ॥
ઇઇ. fઓલ્. 30: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્; લોસ્ત્
ઇઇ. fઓલ્. 31: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 મ્ ઉ હ્ ઉસ્ તુ ગુડિકામ્ એકાં કુમારાય પ્રદાપયેત્* ॥ અતીસારેષુ બાલાનાં ગુડિકાં દાપયેદ્ ભિષક્*

2.1012

તણ્ડુલોદકસંયુક્તા ં ક્ષૌદ્રેણ સહ દાપય્ એ ત્* ।
2 પરૂષકરસૈર્ યુક્તં શર્કરાક્ષૌદ્રસંયુતામ્*

2.1013

છર્દયાનસ્ય બાલસ્ય ગુડિકાં દાપયેદ્ ભિષક્* । ગુડૂચિરસસંયુક્તાં શર્કરાક્ષૌદ્રસંયુતામ્*

2.1014

અથવા પક્વલોષ્ઠસ્ય પ્રસા દે ન
3 પ્રદાપયેત્* । શર્કરાક્ષૌદ્રસંયુક્તાં તથા સંપદ્યતે સુખી

2.1015

રક્તાતિસારે બાલાનાં ગુડિકાં દાપયેદ્ ભિષક્* । પંચવલ્કકષાયેણ તણ્ડુલાનાં રસેન વા

2.1016

શર્કરા ક્ષૌ દ્રસંયુક્તાં
4 શશસ્ય રુધિરેણ વા । ઐણેયહરિણાભ્યાં વા રક્તૈર્ મધુમિશ્રિતૈઃ

2.1017

ઉદાવર્તેષુ બાલાનાં ગુડિકાં દાપયેદ્ ભિષક્* । ગુડોદકેન સંયુક્તાં ત્રિફલાયા રસેન
5 વા

2.1018

આમાતિસારે બાલાનાં ગુડિકાં દાપયેદ્ ભિષ ક્* । દ ધિમણ્ડેન સંયુક્તાં તિન્તિડીકરસેન વા

2.1019

શર્કરા ચાશ્મરી ચૈવ મૂત્રગ્રાહે પ્રમેહિષિ । ગુડિકાં દાપયેદ્ વૈદ્યો
6 મધુનાથ પ્રસન્નયા

2.1020

આસવે ન સુજાતેન બાલાનાં દાપયેદ્ ભિષક્* । સુખં ભવતિ તેનાસ્ય કાશ્યપસ્ય વચો યથા

2.1021

તેન કોષ્ઠગતો જન્તુઃ ક્ષિપ્રમ્ એવ
7 પ્રમુચ્યતે । શિરોરોગેષુ શમનં વમનં ચૈવ શામ્યતિ

2.1022

ક્રિમિર્ ગુદગતો યસ્ય ગુડિકાયાઃ પ્રલેપયેત્* । તેનાસ્ય સૌખ્યં ભવતિ કાશ્યપસ્ય
8 વ ચો યથા

2.1023

અવિજ્ઞાતેષુ રોગેષુ ગુડિકાં દાપયેદ્ ભિષક્* । સુખોદકેન સંયુક્તાં સર્વરોગવિનાશનીમ્*

2.1024

સમીક્ષ્ય કુશલો વૈદ્યઃ કુર્વીત વિવિધાઃ ક્રિયાઃ । બલાબલ ઞ્
9 ચ બાલાનામ્ ઋતું કાલં સમીક્ષ્ય ચ

2.1025

ક્રિયાં પંચવિધાં વૈદ્યો ધાતૄણામ્ ઉપપાદયેત્* । વિરેકં વમનં ચૈવ તથૈવાપ્ય્ અનુવાસનમ્*

2.1026

પરિકર્તિકાસુ બાલાનાં ગુડિકાં દાપયેદ્ ભિષક્* ।
10 વરાહવિષ્ટાસંયુક્તાન્ તથા તણ્ડુલધાવનૈઃ

2.1027

શર્કરાક્ષૌદ્રસંયુક્તાં પાયયીત ચિકિત્સકઃ ।
વ્1 સુખી ભવતિ તાં પીત્વા કાશ્યપસ્ય વચો યથા

2.1028

હિક્કાશ્વાસેષુ કાસેષુ ગુડિકાં દાપયેદ્ ભિષક્* । મ્ આતુલુ ંગ્ એ ન સં યુક્તા ં ગન્ધ સૌ વર્ચલેન વા

2.1029

2 જન્તુભિર્ બાધ્યમાનસ્ય ગુડિકાં દાપયેદ્ ભિષક્* । દાડિમોદકસંયુક્તાં મધુનાથ પ્રસન્નયા

2.1030

તથા શિરોવિરેકાંશ્ ચ લેહાન્ પ્રવ્યંજનાનિ ચ । ભુજ્ય્ અતાં ભોજનં ચૈષા યવાગૂ ર્
3 લઘુભોજનમ્*

2.1031

કામલાપાણ્ડુરોગેષુ શ્વયથૂનાં તથૈવ ચ । યુક્તાં પીલુકષાયેણ ગુડિકાં દાપયેદ્ ભિષક્*

2.1032

રોહિણ્યાં તાલુશોષે વા ગલગણ્ડોપજિહ્વિકે । ચૂર્ણિતાં ગુ ડિ કાં
4 દદ્યાદ્ દન્તમાંસ ં ચ પીડયેત્*

2.1033

સુખેન દન્તા જાયન્તે શ્વયથુશ્ ચોપશામ્યતિ । તેનાસ્ય રોગાઃ શામ્યન્તે આરોગ્યં ચાધિગચ્છતિ

2.1034

દદ્રુકુષ્ઠકિલાસાનાં પામાસ્વ્ અથ વિચર્ચિકે ।
5 ત્વગ્ગતેષુ ચ રોગેષુ ગુડિકાં દાપયેદ્ ભિષક્*

2.1035

કંપિલ્યકસ્ય ચૂર્ણાનિ ચૂર્ણાનિ ગુડિકાય ચ । પિષ્ટ્વા સર્ષપતૈલેન તેનૈનમ્ અનુલેપયેત્*

2.1036

ગોમૂત્રે ણ
6 સુખોષ્ણેન ખાદિરેણ રસેન વા । સેચ્યો નિમ્બકષાયેણ તેન સંપદ્યતે સુખી

2.1037

છાયા વા પૂતના વાપિ યસ્ય વાપ્ય્ ઉપરિગ્રહઃ । વસ્તમૂત્રેણ સંયોજ્ય ગુડિ કાં
7 તસ્ય દાપયેત્*

2.1038

અથવા કલ્કપિષ્ટાયાં ગુડિકાયાં પ્રલેપયેત્* । તથા સર્વગ્રહાસ્ તસ્ય પ્રશામ્યન્તિ સુદારુણાઃ

2.1039

પાર્શ્વશૂલેષુ બાલાનાં
8 ગુડિકાં દાપયેદ્ ભિષક્* । કુલત્થરસસંયુક્તાં યુક્તાં માંસરસેન વા

2.1040

ધાત્ર્યાઃ શુદ્ધશરીરાયાઃ દોષાઃ શામ્યન્તિ દારુણાઃ । બલં વર્ણં ચ બાલાનાં ક્ષિપ્રં સમુપજાયતે

2.1041

ઋ
9 કાશ્યપીયા ગુડિકા ॥ {x} અથ વિત્રસતે બાલો રોદતે ઽભીક્ષ્ણમ્ એવ વા । ત્રિફલાં સહ પિપ્પલ્યો લેહયેન્ મધુસર્પિષા

2.1042

મણ્ડલાનિ વિવર્ણાનિ ગાત્રે લક્ષ્યન્તિ યસ્ય તુ
10 દ શમૂલૈઃ સુપિષ્ટૈસ્ તં ઘૃતમિશ્રૈઃ પ્રલેપયેત્*

2.1043

કલ્કૈઃ પુનર્નવાયાશ્ ચ તથૈવ મધુકસ્ય ચ । સુખોદકેન સેકાંશ્ ચ સતતં તસ્ય કારયેત્*

2.1044

રોદતો યદિ બાલસ્ય
11 કાસઃ શ્વાસો ઽપિ વા ભવેત્* । અન્તર્દશાહજાતસ્ય યૂષં કર્કટકસ્ય ચ

2.1045

લવણં પિપ્પલીયુક્તં તથા સંબૂકશુક્તિકા ।
ઇઇ. fઓલ્. 32: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 બાલયુષે સુસિદ્ધં વા તસ્મૈ બાલાય દાપયેત્*

2.1046

જ્વરિતસ્યાથ બાલસ્ય માતુઃ ક્ષ્ ઈ ર ં વિશોધય્ એ ત્* । x x x x ^ _ સ્ ય ચ
2 કષાયમ્ ઉપકલ્પયેત્*

2.1047

ઉશીરં ભદ્રમુસ્તાઞ્ ચ ત્રાયમાણામ્ અથાપિ ચ । તથા ચન્દનકલ્કેન મધુકં ચ સશર્કરમ્*

2.1048

જીવનીયોપસિદ્ધં ચ ઘૃતમ્ અભય ં જ નં
3 હિતમ્* । કૃશસ્ય શુષ્યતો વાપિ કુમારસ્ય્ અઙ્ગવર્ધનમ્*

2.1049

પ્રવક્ષ્યામિ વિધિં સિદ્ધં બલવર્ણકરં પરમ્* । કુશકાશમ્ ઉશીરાણિ દ્રાક્ષા પદ્મસ્ય કેસરમ્*

2.1050

4 સિદ્ધમ્ એતત્ પયો દેયં કૃશાય સહશર્કરમ્* । એતૈઃ સિદ્ધં ઘૃતં વાપિ જીવનીયૈશ્ ચ લેપયેત્*

2.1051

મધુપર્ણ્યા વિપક્વં તુ ક્ષીરમ્ અસ્મૈ પ્રદાપયેત્* । તર્કારીમ્ ઉત્પલં
5 ચૈવ સૈન્ધવં વિકસાં તિલાન્*

2.1052

અપામાર્ગફલં કુષ્ઠં ચૂર્ણમ્ આમલકસ્ય ચ । અશ્વગન્ધાં ચવાં ચૈવ પ્રિયંગું ગૌરસર્ષપાન્*

2.1053

સમભાગાનિ સર્વાણિ દધ્ના
6 સહ વિમિશ્રયેત્* । એતદ્ ઉન્મર્દનં શ્રેષ્ઠં હીનમાંસે પ્રયોજયેત્*

2.1054

ક્ષીરદ્રોણ્યાં સુશીતાયાં સ્વભ્યક્તમ્ અવગાહયેત્* । અથ શ્વસિતિ યો બાલઃ કા સ તે
7 ક્વથતે ઽપિ ચ

2.1055

તસ્મૈ લેહાન્ ઇમાન્ દદ્યાત્ પ્રતિપાનમ્ અથાપિ ચ । કટ્ફલં શૃંગવેરં ચ પિપ્પલ્યો ઽથ હરીતકી

2.1056

સૌવર્ચલં ચ ચૂર્ણાનિ
8 લેહયેન્ મધુસર્પિષા । હરેણુકાં પિપ્પલીઞ્ ચ સૂક્ષ્મેલાં સદુરાલભામ્*

2.1057

દ્રાક્ષાં ચેતિ સુપિષ્ટાનિ લેહયેન્ મધુસર્પિષા । કુષ્ઠં પુષ્કરમૂ લ ં
9 ચ શૃંગવેરં હરીતકી

2.1058

કલ્કપેષ્યાણિ જલેનોષ્ણેન પાયયેત્* । ભદ્રમુસ્તામ્ અથો હિંગું તગરં સહચોરકમ્*

2.1059

સુખોદકેન પિષ્ટાનિ પિબેત્ કા સ નિવારણમ્* ।
10 લાક્ષાં હરિદ્રાં મંજિષ્ઠાં પિપ્પલીં દેવદારુ ચ

2.1060

એભિશ્ ચૂર્ણીકૃતૈઃ સર્પિર્યુક્તં કાસનિવારણમ્* ॥ તૃષાર્ત્તસ્ય ચ બાલસ્ય દીનવક્ત્રસ્ય શુષ્યતઃ

2.1061

ગવાદનીં
11 દાડિમં ચ જલયુક્તં પ્રયોજયેત્* । કલ્કં પિષ્ટ્વા પ્રિયંગૂનાં ભદ્રમુસ્તસ્ય ચૈવ હ

2.1062

તણ્ડુલોદકસંયુક્તં દદ્યાન્ મધુવિમિશ્રિતમ્* । તણ્ડુલાન્ પરિતપ્તાંસ્ તુ ભદ્રમુસ્તા
12 .ઇ _ સુનેત્*

2.1063

ચત્વારો જર્જરીકૃત્વા નવે મૃત્તિકભાજને । મધુયુક્તં પ્રસંનં તં તૃષ્ણાચ્છર્દ્યાર્દિતઃ પિબેત્*

2.1064

મધૂદકં ચાપિ પિબેત્*
વ્1 x x x x .. મ્ એ વ વા । અશ્વગન્ધાં સર્જરસં યવચૂર્ણમ્ અથો દધિ

2.1065

મધુસર્પિર્વિમિશ્રેણ ન શિરસ્કં પ્રલેપયેત્* । દાહ ં તૃષ્ણ્ આ ઞ્ ચ છર્દિં ચ સ ર્ વ રોગ વિનાશ નમ્*

2.1066

2 x x દ્ એષ પ્રયોક્તવ્યઃ પ્રયોગો હિમશીતલઃ । યસ્ય વિસ્ફોટકા ગાત્રે પરિદાહશ્ ચ લક્ષ્યતે

2.1067

તં તિક્તમધુરૈઃ શીતૈઃ કષાયૈઃ સમુપક્રમેત્* । અથ પ ર્ પટક ચૂ ર્ણમ્
3 ઉશીરં ગૌરમૃત્તિકામ્*

2.1068

સમમુદ્ધૃત્ય સર્વાણિ પિષ્ટૈર્ આલેપનં હિતમ્* ॥ સૌગન્ધિકં શર્કરાઞ્ ચ કુમુદસ્ય ચ કેસરમ્*

2.1069

ચન્દનં ચ સમાંજિષ્ઠં કુર્યાદ્ આલે પ નં
4 શિશોઃ । શર્કરોદમ્ અથો શુક્તિં શંખં શાદ્વલવેતસમ્*

2.1070

એતદ્ આલેપનં કુર્યાદ્ વિસ્ફોટકવિનાશનમ્* । મુખપાકેષુ મૃદ્વીકાં ક્ષૌદ્ર યુ ક્તાં
5 પ્રલેપયેત્*

2.1071

રસાંજનમધુભ્યાં ચ મુખમ્ અસ્ય વિશોધયેત્* । માતુઃ સ્તનં હિ યો નેચ્છેન્ મુખપાકેન બાલકઃ

2.1072

સુમનાયાઃ પ્રવાડૈસ્ તં સ ક્ષૌ દ્રૈઃ
6 પ્રતિસારયેત્* । શરૈષીકાં મષિં ચૈવ કલ્કેનૈતેન કારયેત્*

2.1073

વક્ત્રં વિશુદ્ધં વિજ્ઞાય સર્પિષા પ્રતિસારયેત્* । તતઃ પુષ્પાણિ ધાતક્યાઃ
7 સલ્લક્યા જિઙ્ગણીમ્ અપિ

2.1074

સમંગાં રોહિણીઞ્ ચૈવ પિષ્ટ્વા તૈલં વિપાચયેત્* । કર્ણસ્રાવે કર્ણતૈલં શોધયિત્વા પુનઃ પુનઃ

2.1075

બિલ્વચન્દન સિ દ્ધં
8 ચ તૈલં સ્યાત્ પૂરણે હિતમ્* । બિલ્વકલ્કં વિપક્વં ચ કપિત્થસ્ય રસેન ચ

2.1076

ક્ષીરં કર્ણે પ્રયોક્તવ્યં તૈલં સ્રોતોવિશોધનમ્* । સર્વગન્ધવિપ ક્વં
9 ચ પૂતિકર્ણે પ્રશસ્યતે

2.1077

અક્ષગુગ્ગુલુના ચૈવ સંશુદ્ધે પરિધૂપનમ્* । કર્ણૌ રુજાર્ત્તૌ મતિમાઙ્ ગન્ધતૈલસ્ય પૂરયેત્*

2.1079

મૂલકસ્ય રસશ્ ચાપિ
10 સુખોષ્ણઃ કર્ણપૂરણમ્* ॥ 1078અ ॥ કુલીરશૃંગી મરિચાનિ લાજા મધૂલિકાં માગધિકાંજનં ચ । નવે કપાલે મધુકં મધું ચ ચ્છર્દ્યાર્દિતે તૈલમ્ ઉદાહરન્તિ

2.1080

11 પિપ્પલ્યઃ શર્કરા લાક્ષા મધુકં મરિચાનિ ચ । તુકાક્ષીરેણ સક્ષૌદ્રો લેહશ્ છર્દિવિનાશનઃ

2.1082

ભાર્ગી સપિપ્પલી પાઠા પયસ્યા
ઇઇ. fઓલ્. 33: બોwએર્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્
ર્1 મધુના સહ । શ્લેષ્ મ્ ઇ કાયા લિહેચ્ છર્દ્યા ઇતિ હોવાચ જિવકઃ 1081 ॥ ભદ્રદારું ચ કુષ્ઠં ચ હરીતક્યઃ સસૈન્ધવમ્* । ઘૃતેન લિહ્યાન્ય્ એત્ આન્ એ વમ્ અથો મારુતા ત્મકે

2.1083

x x x x ^ _ _ x x x x x ^ _
2 ^ _ । સપિપ્પલીકો લેહઃ સ્યાત્ ક્ષિપ્રં છર્દિં મિગૃહ્ણતિ

2.1084

ગોમયસ્ય રસં દદ્યાચ્ ચાતુર્જાતકસંયુતમ્* । બિલિહ્ય મધુના જન્તુસ્ તેન ચ્છ્રદ્યા વિમુચ્યતે

2.1085

પિપ્પલ્ ઈ મર્ ઇ ચાના ં ચ ચૂ ર્ણં મધુશર્કરમ્* । ર સે ન
3 માતુલુંગસ્ય યોજયેચ્ છર્દિનાશનમ્*

2.1086

આમ્રજમ્બૂપ્રવાડાંશ્ ચ ક્ષીરિણાં ચ સમાવપેત્* । પયસ્યા શારિવામૂલં ગણ્ડીરં ચ સચિત્રકમ્*

2.1087

એતત્ ક્વાથ્ય પિબેદ્ બાલો મધુશર્કરયા યુતમ્* ।
4 ત્રિ ગન્ધિકયુતં હૃદ્યં છર્દ્યતીસારનાશનમ્*

2.1088

બિલ્વમૂલસ્ય નિક્વાથો લાજાચૂર્ણૈઃ સુસંસ્કૃતઃ । ક્રિમિચ્છર્દ્યાં લિહેદ્ બાલઃ શર્કરામધુયોજિતમ્*

2.1089

એલાં હિંગું ચ ભાર્ગીઞ્ ચ શૃઙ્ગ વ્ એ રં
5 સસૈન્ધવમ્* । ઘૃતેન પાયયેત્ ક્ષિપ્રં વાતશૂલ વિનાશનમ્*

2.1090

શ્વેતાંસ્ તિલાન્ સમધુકાઞ્ ચ્છર્કરાતૈલમાક્ષિકૈઃ । લેહઃ પ્રવાહિકાં હન્યાલ્ લોહિતં યશ્ ચ સાર્યતે

2.1091

મધુકં તિલક લ્ક શ્
6 ચ શર્કરા મધ્વ્ અથાપિ ચ । તણ્ડુલોદકસંયુક્તં દદ્યાત્ સ મધુશર્કરમ્*

2.1092

રક્તાતિસારે બાલાનાં તથા સંપદ્યતે સુખી ॥ વટશુંગાશ્ ચ રોધ્રં ચ કાર્ષ્મર્યાણ્ય્ અથ શર્કરા

2.1093

મધુકં બિલ્વમૂ લં
7 ચ સમંગાંશુમતીં બલામ્* । કૃત્વા સશાલ્મલેઃ પુષ્પ ં પૃશ્નિપર્ણીં સધાતકીમ્*

2.1094

એતૈઃ સિદ્ધં ઘૃતં હન્યાત્ ક્ષિપ્રમ્ એવ પ્રવાહિ કામ્* ॥ વરાંગમ્ અથ રોધ્રં ચ મુખ્યાન્ય્ આમ લ કાનિ ચ

2.1095

8 સમાનિ ક્ષૌદ્રયુક્તાનિ ચૂર્ણાનિ મુખધા વનમ્* । હરિદ્રા નિમ્બપત્રાણિ મધુકં મધુ સ્ઃત્પલમ્*

2.1096

તૈલમ્ એતદ્ વિપક્તવ્યં મુખપાકે સમાર્કવમ્* । સક્ષૌદ્ર્ આ ણિ
9 કષાયાણિ ત્રિફલાચૂર્ણમ્ એવ ચ

2.1097

મુખપાકે પ્રશ સ્તાનિ ધાવનં ચ્છર્દનાનિ ચ ॥ દ્વે બૃહત્યૌ રુબૂગકશ્વદંષ્ટ્રા વાશકાવ્ ઉભૌ

2.1098

શૃંગવેરં યવાંશ્ ચૈવ દર્ભી વૃક્ષાદ નં
10 તથ્ આ । ક્ષીરમ્ ઉત્ક્વાથયેદ્ એભિઃ પિપલ્લીઘૃતસંયુતમ્*

2.1099

ઉરોદ્ઘાતેષુ દાતવ્યમ્ ઇતિ ભાષતિ જીવકઃ ॥ ખુડ્ડાકં પઞ્ચમૂલં ચ કુલત્થા વદરાણિ ચ

2.1100

સસૈન્ધવો
11 ^ _ _ x પત્રગ્રાહઘૃતાયુતઃ । દ્વૌ કરંજૌ દર્ભં ચ કર્પાસી મધુશિગ્રુ ચ

2.1101

શ્વદંષ્ટ્રા વસુકશ્ ચૈવ મૃનાલ્યશ્ ચોત્પલૈઃ સહ । એતૈઃ સિદ્ધાં પિબેદ્ યા વત્ x x
વ્1 x x ^ _ ^ _

2.1102

x x x x ^ _ _ x શર્કરા ચ ^ _ ભવેત્* । પિપ્પલી સૈન્ધવ ં ચ્ ઐ વ સૂક્ષ્મેલા મરિચાનિ ચ

2.1103

શર્કરામધુ સ ં યુક્તો લ્ એહ x
2 x ^ _ ^ _ । x x x x ^ _ _ x પચેત્ કોલયવૈઃ સહ

2.1104

કુલત્થાન્ મધુશિગ્રું ચ કલ્પિતસ્ તિત્તિરિસ્ તથા । અલ્પસ્નેહો રસસ્ તેષાં સૌવચ લ ^
3 _ ^ _

2.1106

x x x x ^ _ _ x શર્કરાસુ પ્રશસ્યતે ॥ 1105અ ॥ જમ્બૂપ્રવાલાસ્ તરુણાઃ કપિત્થાઃ બટપ્રવાડનિ તથા પ્રશુંગાઃ । એતૈર્ વિપક્વં હિતમ્ આહ તૈલં કર્ણસ્ર વે
4 _ ^ ^ _ ^ _ x

2.1107

x _ ^ _ _ ^ ^ _ ^ _ x x વલ્ગુજઃ પિપ્પલિચૂર્ણમિશ્રમ્* । ફલં બૃહત્યા મરિચં વિડંગા તથાશ્વમારં ચ ક્રિમિઘ્નમ્ આહુઃ

2.1108

કુષ્ઠં હરિ દ્રાં
5 ^ ^ _ ^ _ x x _ ^ _ _ ^ ^ જાત્ ફલ ં ચ । x _ ^ પિષ્ટં હિતમ્ એતદ્ આહુર્ ઉન્મર્દનં કચ્છુવિનાશનાય

2.1109

{ઓ} સિધ્માનિ દદ્રૂકિટિભાનિ પામા સર્વાંશ્ ચ ત્વગ્ દોષ
6 ^ _ ^ _ x । x _ ^ _ _ ^ નિ ષેવ્યમાનાં _ _ સદા શસ્તમ્ ઇદં શિશૂનામ્*

2.1110

{ઓ} નીલોત્પલાનાં નાડાનિ શાલુકાનિ વિસાનિ ચ । ક્ષીરિણાં ચ પ્રવાડાનિ યષ્ટીમધુ ક મ્
7 એવ ચ

2.1111

દર્ભમૂલોશીરચુક્રં ક્વા થયેદ્ વિમ લા મ્ભસિ । શર્કરામધુસંયુક્તસ્ તૃષ્ણાશમનમ્ ઉત્તમમ્*

2.1112

નીલોત્પલાન્યામલકં પ્રિયંગું શારિવા તથા । પિષ્ટૈર્ એતૈઃ કુમ્ આ રા ણાં
8 x x x x^ _ ^ _

2.1114

દડિ મસ્ય ચ બીજ્ આનિ ચન્દનં પદ્મકેસરમ્* । પિપ્પલ્યઃ શર્કરા ક્ષૌદ્રં લેહસ્ તૃષ્ણાવિનાશનઃ 1113 ॥ ત્વચપ્રવાડાનિ સમાનયિત્વા ક્ષીરદ્રુમાના ં
9 ^ ^ _ ^ _ x । x _ ^ _ _ .ય નવે વિદધ્યાત્ કું ભે ^ _ .યાભ્યવકાશદેશે

2.1115

સશારિવોશીરસનાગપુષ્પં સચન્દનં પદ્મકકાલમિશ્રમ્* । આલોડ્ય નીલોત્પલપત્રયુક્ત
10 x _ ^ _ _ ^ ^ _ ^ _ ચ

2.1116

એતૈઃ કષાયૈઃ પરિષિક્તગાત્રઃ પિબેત લાવેન રસેન યુક્તમ્* । સશર્કરસ્ તં વિધિવત્ સુશીતં બાલસ્ય નિત્યં લવણાંબ્લવર્જ્યમ્*

2.1117

શીતાઃ પ્રદેહાઃ
11 ^ ^ _ ^ _ x x _ ^ શીતાનિ ગૃહાણિ ચૈવ । ધાત્ર્યશ્ ચ શીતાર્દ્રપટોત્તરીયા રસાશ્ ચ શીતાઃ શમયન્તિ તૃષ્ણામ્*

2.1118

તૃણાપહશ્ ચૈષ વિધિઃ પ્રદિષ્ટસ્ તથૈવ પિત્તજ્વરદાહહન્તા । મૂર્વા ^
12 _ _ ^ ^ _ ^ _ x x _ ^ _ _ .ર્. અમ્ ઇહ પ્રયોજ્યઃ

2.1119

હિંગુઃ કર્કટશૃંગી ગૈરિકમરિચાનિ નાગરકમ્ એલા । એષ મધુસંપ્રયુક્ ત્ અઃ કાસે હિક્ ક્ આ ^ ^ ^ _ x

મૂળ પાઠ: Bower Manuscript · Edition: August Friedrich Rudolf Hoernle, 3 vols., Calcutta 1893-1912. (Archaeological Survey of India, New Imperial Series, 22) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc