Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bower Manuscript · Chapter 1

1.1

I. Fol. 1: Bower manuscript
v1 oṃ devarṣisiddhagaṇakinnaranāgayakṣavidyādharādhyuṣitasānur anantaratnaḥ / puṇyas tripiṣṭapataloddhṛtadevaramyaḥ _ _ ^ _ ^ ^ ^ _ ^ ^ _
2 n udagraḥ

1.2

yatra sphuṭanmaṇisahasramayūkhajālavikṣobhitaṃ daśasu dikṣu bhayāt pralinam* / candroḍusūryahutabhuṅnilayābhiśaṃki prāvṛḍni śā sv
3 api punar na tamo 'bhyupaiti

1.3

yaḥ sevyate munigaṇair aniśaṃ saśiṣyair naikaiḥ samitkuśaphalodakapuṣpahastaiḥ / svargāṅganābhir api ca pravimṛṣṭaśākhāḥ
4 kuṃjeṣu yasya taravaḥ kusumārthinībhiḥ

1.4

yatra trilocanajaṭāmukuṭaikadeśa nityasthitoḍupatidīdhitisaṃprayogāt* / śītau divāpi himavatsphaṭikopalābham ambv
5 i ndu kāntamaṇayaḥ pracuraṃ sravanti

1.5

yasyābdamuktajaladhautaśilātaleṣu kuṃjeṣu naikavidhavīgaṇanāditeṣu / ramyeṣu puṣpaphaladadrumasaṃka ṭe ṣu
6 rātrau hutāśanavad auṣadhayo jvalanti

1.6

candrāṃśugauratarakeśarabhārabhṛdbhir mattebhamastakataṭakṣatajotkṣitāṃśaiḥ / siṃhaiḥ śiloccayaguhāvadanā ṭṭa hāsair
7 na kṣamyate 'mbudharavṛndaravo 'pi yatra

1.7

tasmin girāv avanimaṇḍalamaṇḍabhūte sarvātithāv iva jagad vibhavapradānaiḥ / sarvartupuṣpaphalavaddrumaramya sā nāv
8 ete vidhūtatamaso munayo vasanti

1.8

ātreyahāritaparāśarabhelagargaśāṃbavyasuśrutavasiṣṭhakarālakāpyaḥ / sarvauṣadhīrasaguṇākṛtivīryanāma ji jñāsavaḥ
9 samuditāḥ śataśaḥ praceruḥ

1.9

dṛṣṭvā patrair haritaharitair indranīlaprakāśaiḥ kandaiḥ kundasphaṭikakumudendvaṃśuśaṃkhābhraśubhraiḥ / utpannāstho
10 m u nim upagataḥ suśrutaḥ kāśirājaṃ kinv etat syād atha sa bhagavān āha tasmai yathāvat*

1.10

purāmṛtaṃ pramathitam asurendraḥ svayaṃ papau / tasya ciccheda bhagavān u tta māṃgaṃ
11 janārdanaḥ

1.11

kaṇṭhanāḍī samāsannā vicchinne tasya mūrdhani / vindavaḥ patitā bhūmāv ādyaṃ tasyeha janma tu

1.12

I. Fol. 2: Bower manuscript
r1 na bhakṣaya n ty enam ataś ca viprāḥ śarīrasaṃparkaviniḥsṛtatvāt* / gandhogratām apy ata eva cāsya vadanti śāstrādhigamapravīṇāḥ

1.13

lavaṇarasaviyogād āhur enaṃ raśūnam
2 laśuna iti tu saṃjñā cāsya lokapratītā / bahubhir iha kim uktair deśabhāṣābhidhānaiḥ śṛṇu rasaguṇavīryāṇy asya caivopayogāt*

1.14

rase ca pāke ca kaṭuḥ pra di ṣṭaḥ
3 pāke tathā svādur udāhṛto 'nyaḥ / laghuś ca gandhena sa durjaraś ca vīryeṇa coṣṇaḥ prathitaś ca vṛṣyaḥ

1.15

āṃbloṣṇasnehabhāvāt pavanabalaharaḥ
4 prokto munivṛṣaiḥ madhuryāt pittabhāvād api ca sa rasatayā pittapraśamanaḥ / auṣṇyāt taikṣṇyāt kaṭutvāt kaphabalavijayī vidvadbhir uditaḥ sarvān rogān nihanyād iti
5 vidhivihito doṣatrayaharaḥ

1.16

pavanaṃ vinihanty api cāsthigataṃ kapham apy acirād uditaṃ śamayet* / janayed api cāgnibalaṃ prabalaṃ balavarṇakaraḥ prava ra ś ca
6 mataḥ

1.17

atha khalu bahuvidhamadyamāṃsasarpir yavagodhūmabhujāṃ sukhātmakānām* / ayam iha laśunotsavaḥ prayojyo nimakāle ca madhau ca mādha ve ca

1.18

7 tyajyante kāminībhir jayanasamucitā yatra kañcīkalāpāḥ hārāḥ śaityān na vakṣastanataṭayugalā pīḍanāt saṃprayānti / kāntā nendvaṅśujālavyatikarasubhagā harmya pṛ ṣṭhopabhogāḥ
8 kāle tasmin prayojyo hy aguru bahumataṃ kuṃkum āṃkāś ca yatra

1.19

harmyāgreṣv atha toraṇeṣu balabhīdvāreṣu cāviṣkṛtāḥ kandāḍhyā laśunasrajo viracayed bhūmau
9 tathaivārcanam* / mālās tat paricārakasya ca janasyāropayet tan mayīr ity asyaiṣa vidhir janasya vihitaḥ svalpopamā nāmataḥ

1.20

atha śuddhatanuḥ śucir viviktaḥ
10 suraviprān pratipūjya pāvakaṃ ca / laśunāt svarasaṃ paṭāntapūtaṃ prapibed ahni śubhagraharkṣayukte

1.21

kuḍavaṃ kuḍavād athāpi cārdhaṃ kuḍavaṃ sārdham ato 'pi vāti mātram* /
v1 niyatā na hi kācid atra mātrā prapibed doṣabalāmayāni dṛṣṭv ā

1.22

satālavṛ nta vyajanānilaiḥ śubh ai ḥ p i bantam ena ṃ samabh i spṛś e c chanaiḥ /
2 bhavet tu mūrcchā pibato 'pi vā yadi spṛśet tataḥ śītajalaiḥ sacandanaiḥ

1.23

surātritīyāṃśavimūrcchitasya gaṇḍūṣam ekaṃ prapibed rasasya / pūrvaṃ galakrīḍivi dhāna he toḥ
3 sthitvā muhūrtaṃ ca pibet saśeṣam*

1.24

tasmiñ jīrṇe kṣiraśālyānnabhuk syāt kṣirāyojyo jāṃgalānāṃ rasair vā / hṛdyair yūṣaiḥ saṃskṛtair vaidalair vā yuktaḥ snehair mātrayaikaṃ ca
4 kālam*

1.25

piben mārdvīkaṃ vā madhu madhusaṃāṃśac ch āta madirām ariṣṭaṃ śīdhuṃ vā jagalam agajaṃ maireyam api vā / ato 'nyad vā madyaṃ bhavati guṇavad yat tat sasalilaṃ pibed ekaikaṃ vā na
5 bhavati yathā madyavyatikaraḥ

1.26

amadyapaḥ sukhodakaṃ pibet tathāmblakāṃcikam* / tuṣodakaṃ suvīrajaṃ pibec ca mastu yac chubham*

1.27

na guḍena kathaṃcid enam adyān na tathāmaṃ ca jalaṃ pibe t
6 prayujan* / satataṃ ca bhaved ajīrṇaśaṃkī na ca khāded abahūni vāsarāṇi

1.28

atha kandāñ cchubhāñ cchlakṣṇān piṣṭān sarpiś ca tatsamam* / khajenābhipramathyaitad ekadhyaṃ ghṛtabhājane

1.29

7 vyuṣṭaṃ daśāhāt prabhṛti bhakṣayed bilvasaṃmitam* / jīrṇe ca rasakalpoktam āhāravidhim ācaret*

1.30

dvāv apy etāv abhihitau kalpau prāgraharau mayā / anayor yatnavā n
8 nā syāt kalpān anyāñ cchṛṇuṣva me

1.32

kandāñ cchaṅkhābhān apahṛtamalān saktu kulmāsacukraiḥ sarpistailābhyāṃ samita vikṛtaiḥ sūpamāṃsaprakāraiḥ / maudgaiś cūrṇair haritakayu tai r
9 gandhasauvarcalāḍhyair adyāt saṃskārair bahubhir aparaiḥ sādhitān vetarāṇi

1.32

māṃsaiḥ sārdhaṃ sādhayitvāsya kāṇḍaṃ pūtaṃ hṛdyaṃ taṃ rasaṃ pāyayīta / siddhaṃ tadvat kṣīram asmai
10 pradadyād yūṣaṃ vā syād vaidalaṃ tadvimiśram*

1.33

atha tailaśuktasahitaṃ laśunaṃ nihitaṃ yaveṣu parilipya mṛdā / sthitam ekam abdam upayujya naraḥ s uc i r e sth it ā n
11 api jahāti gadān*

1.34

triratnam uṣitā tu gaur anatṛṇā yadā syāt tadā tṛṇārdham upakalpayel laśuna _ ^ _ _ ^ _ /
I. Fol. 3: Bower manuscript
r1 payo dadhighṛtāni takram athavāpi tad brāhmaṇaḥ prayujya vividhān gadān abhivijitya śarmī bhavet*

1.35

prasthān dvātriṃśal laśunarasataḥ
2 kiṇvam ardhārdham asmāt tailaprastho vyapagatamalaḥ piṣṭataḥ ṣaṭ ca deyāḥ / dadyān nikvāthād api ca kalaśaṃ meṣaśṛṃgyāḥ
3 suśītaṃ prasthau ca dvau punar abhiharet tatra piṣṭasya dhīmān*

1.36

iti sureyaṃ paṃca paṃcāhād rasavarṇagandhaiḥ samanvitā
4 bhavati tailaṃ nāmataś cedam udīrṇam atyarthakārmukam* / tailam etad yaḥ surām api vā puruṣaḥ prayuṃjīta yatnataḥ
5 pariharanti taṃ gadānīkāny ājau kṛtāstrān ivetare

1.37

prasthaṃ piṣṭvā śodhitam ekaṃ laśunānāṃ yuṃjyāc cūrṇais traiphalair ardha pa litaiḥ /
6 sarpistailābhyāṃ kuḍavaś ceti daśāhaṃ vyuṣṭaṃ kāsaśvāsaviḍaṃ vighnam uśanti

1.38

hanyād yukto mārutagulmaṃ pavanaghnaiḥ
7 kuṣṭaṃ hanyād yojitamātraṃ khadireṇa / kāsaśvāsaghno hayagandhāvyatimiśraḥ svaryaḥ proktaś caiṣa vimiśro madhuyaṣṭyā

1.39

nānāvidhān eṣa nihanti rogān
8 nānāvidhadravyaviśeṣayuktaḥ / na yantraṇā kutracid asti kalpe yathā prayuktaḥ sukhibhiḥ sa kalpaḥ

1.40

rasāyanavarasyāsya prayuktasya
9 guṇāni mat* / samāsataḥ procyamānān suśrute 'gramanāḥ śṛṇu

1.41

kuṣṭhārocakagulmakāsakṛśatāśvitrāgnisādapraṇut* vātāsṛgdaraśūlaśoṣajaṭharaplihodarārśoharaḥ /
10 pakṣāghātakaṭigrahakrimigadodāvartamehāpahaḥ tandrīpīnasavāhupṛṣṭapavanāpasmārasaṃsūdanaḥ

1.42

śrīmān veṇumṛdaṃgavalguninadas taptāgrahemadyutir medhādhībalavān
11 susaṃhatatanur balyādibhir varjitaḥ / nityotsāhasuvardhibhiḥ samuditaiḥ sarvair dṛḍhair indriyaiḥ jīved abdaśataṃ dṛḍhānalabalaḥ striṣv akṣayo vā pu mā n*

1.43

_
v1 ^ ^ ^ ^ laśunā ṃ kalpa ukto mayāyaṃ muni bhi r api ca dṛṣṭaḥ prāktanair evam eva / pa ^ ^ ^ ^ ^ _ _ _ prayuṅktā ṃ ca samyag ^ ^ ^ ^ .ṛ ^ .ū .y. _ ^ _ _ ^ _ _

1.44

_
2 āhārapaktidhātūnāṃ sāmyam ārogyam eva ca / puṣṭis tejas tathotsaham āyuś caivāgnisaṃbhavāḥ

1.45

agnir āhāramūlas tu paktimūlāś ca dhātavaḥ / dhātusāmyāt tathārogyam ārogy āt pu ṣ ṭ i r
3 uttamā

1.46

puṣṭyā tejas tathotsāhaḥ sarvair etaiś ca jīvitam* / prāṇināṃ vardhate tasmād agnim ādau parikṣayet*

1.47

dhātusāmyāt samaḥ proktaḥ sa vai śreṣṭhaḥ prakīrtitaḥ / viṣame dādhikaṃ sarpiḥ pibed vā havuṣādika m*

1.48

4 snigdhoṣṇā vartayaś ceṣṭas tathā pānāśanāni ca / mande tu laṃghanaṃ pūrvaṃ paścāt pācanadīpanam*

1.49

cūrṇāriṣṭaprayogāś ca hitāḥ pittakaphāpahāḥ / yathāsātmyaṃ prayoktavyaṃ same 'gnau bhiṣajām iti

1.50

bhava ti
5 cātra // mande tīkṣṇe ca mṛyate vinopakaraṇair naraḥ / viṣame rogabāhulyaṃ same jīvec ciraṃ sukhī

1.51

tasmād rogeṣu sarveṣu sarvakāleṣu buddhimān* / agnimūlā kriyā
6 kāryā paścād āmayaśāntaye

1.52

svarasena śaṃkhapuṣpyā brāhmīmaṇḍūkaparṇimadhukānām* / medhārogyabalārthī jīvitukāmaḥ prayuṃjīta

1.53

māsena tu medhāvī ṣaṇmāsāc chrutadharo bhavaty a ja raḥ /
7 jīvati varṣasahasraṃ samā prayogāc catadvayaṃ vidhivat*

1.55

evaṃ parataḥ parataḥ prayuṃjamāno bhavaty ajaraḥ // - - - - // {O} [Rest der Zeile frei]
8 yavāgūkhaḍayūṣeṣu lehacūrṇāgadeṣu ca / guḍikāṃjanavartyāsudhūmapradhamaneṣu ca

1.56

puṭapākatarpaṇasvedenāvamanāścyotaneṣu ca

1.57

9 anyeṣu cāpy anukteṣu yatra bhāgo na kīrtitaḥ / dravyāṇāṃ samabhāgaḥ syād dviguṇe madhusarpiṣī

1.58

triguṇaṃ tu guḍaṃ dadyāt sitā cūrṇaṃ caturguṇaṃ / peṣyeṣu ya tra
10 noddiṣṭaṃ dravan tatra jalaṃ matam*

1.59

dadhimūtrapayaḥsarpiromaśṛṃgaśapheṣu ca / gavyaṃ prakalpayet sarvaṃ madhūnāṃ mākṣikodbhavam*

1.60

dāḍimatvacayā
11 sārdhaṃ kaṭutailaṃ vipācayet* / karṇau bhagoṣṭhauliṃgaś ca sarva etena vardhati

1.61

citrakārdhaphalaṃ mūlāt tṛvṛtsātalayos tathā /
12 x x xṃ dantimūlānāṃ karṣāṃ karṣaṃ pṛthak pṛthak

1.62

pippalyāḥ saindhavāc caiva tathā hiṃgvaṃblavetasāt* / viṃśatiś cābhayā mukhyā
I. Fol. 4: Bower manuscript
r1 x x x x vipācayet*

1.63

guḍasyāṣṭapalāt samyak kurvīta daśamodakān* / ekaikaṃ bhakṣayet tasmād daśame daśame 'hani

1.64

doṣāṇāṃ pācanārthāya jalam uṣṇaṃ pibed anu / virekānte tataḥ snātvā sātmya m
2 an n aṃ prayojayet*

1.65

nātra kaścit parīhāro vākkāyamanasāṃ sadā / sarvartuko narendrāṇāṃ vireko 'gastinirmitaḥ

1.66

jarāmṛtyupramathanaḥ sarvāmayavināśanaḥ / vṛṣyo rasāyanaś caiva
3 medhārogyābhivardhanaḥ

1.67

nāputrāya pradātavyo nāśiṣyāya kathaṃcana / rājadviṣṭe na dātavyo ye cānye pāpacāriṇaḥ

1.68

dve paṃcamūle madhukaṃ guḍūcī rāsnāśvagandhāmaradāru pāṭhā / tvacaṃ ba le
4 dve tagaraṃ tilāś ca mūrvāṃ kulatthān naladaṃ ghanaṃ ca

1.69

punarnavāṃ veṇuphalatvacaṃ ca jīvanty athailāguru jīvakaś ca / eraṇḍamūlaṃ suphalaprarohaṃ kuraṇḍapuṣpāṇi
5 mahauṣadhaṃ ca

1.70

dvābhyāṃ tribhir vā kvathitaṃ satoyam ājaṃ payo gavyam athāvikaṃ vā / sasaindhavaṃ kiṃcid ataḥ sukhoṣṇam āścyotanaṃ vātakṛte 'kṣiroge

1.71

dārvyutpalaṃ pa dma katuṃgayāṣāmedāmṛṇālaṃ
6 madhukaṃ samaṃgā / kālīyakaṃ parpaṭakā latā ca drākṣātha kārṣmaryaparūṣakaṃ ca

1.72

mūlāni gundrānaḍavetasānāṃ śuṃgāni cāpuṣpavatāṃ tṛṇā nā m* /
7 prapauṇḍarīkaṃ sakirātatiktaṃ bhadraśriyaṃ nimbapaṭolavāśam*

1.73

dvau trīṇi vāje payasi striyā vā śritāny athāścyotanam uttamaṃ syāt* / saśarkaraṃ mākṣikasaṃprayuktaṃ paitte 'kṣi ro ge
8 rudhirātmake ca

1.74

trīṇy ūṣaṇāni triphalā haridr ā kāsīsajātīgṛhadhūmajātyaḥ / lākṣātha dantī suraso vacā pāṭhāśvagandhāmaradāru cāgryam*

1.75

sakaṭphalailāgurukaṇṭa kā rī
9 rodhraṃ karañjaṃ bṛhatīṃ śvadaṃṣṭrām* / dve trīṇi vātaḥ salile śritāni koṣṇāni kāryāṇi sasaindhavāni

1.76

āścyotanaṃ śleṣmakṛte 'kṣiroge madhupragāḍhaṃ pravadanti santaḥ / paruṣa k ām r a ta katintiḍīkavṛkṣāmblajaṃbvāmrakapitthakolaiḥ

1.77

10 samātuluṃgair atha dāḍimāmblair madyaiḥ payobhir dadhimastunā vā / dārvyutpalādyaiḥ kvathitaiś ca sāmblair āścyotanaṃ saindhavasaṃ prayuktaṃ *

1.78

11 x tyāsaśītoṣṇakṛtāṃ nihanti raktātmikāṃ netrarujaṃ prasahya / saṃsargaje sarvasamutthite vā hīnādhikatvaṃ prasamīkṣya roge

1.79

kurvīta xṃ _ .r. ^ _ ^ _ _
v1 _ paharī vivijñaḥ / eraṇḍamūlaṃ saphalaprarohaṃ vijarjanaṃ kṣīrayutaṃ tv ajānām*

1.80

syād vātaraktāpaham etad agryam āścyotana ṃ sad bh i ṣaj o vada n t i // prapauṇḍar ī ka ṃ madhuka ṃ haridrāñ ca _ ^ _ _ ^ ^ _ ^ _ _

1.81

2 āścyotanaṃ śarkarayā vimiśraṃ pittānilārttiṃ vinivartayeta // nataṃ śvadaṃṣṭrā bṛhatī tvacaṃ ca hrīveram ity eṣa śṛtas tv ajānām*

1.82

kṣīrodakaiḥ saindhavasaṃprayuktam āścyotanaṃ vātakaphāpahaṃ syā t* // _ _ ^
3 dārvyā madhukaṃ ca mukhyaṃ gavye payasyāt kvathitaḥ striyā vā

1.83

āścyotano mārutaraktapitte saśarkaraḥ sadbhiṣajā vidheyaḥ // cūrṇāni sūkṣmāṇi phalatravasya badhva site kṣaumapaṭaikadeśe

1.84

āje paya sy aṃ ga nayā
4 jale vā pariplutaṃ sarvarujāpahaṃ syāt* // dārvīṃ haridrāṃ triphalāṃ samustaṃ saśarkaraṃ mākṣikasaṃprayuktam*

1.85

āścyotanaṃ mānuṣadugdhayuktaṃ pittāsravātāpaham agryam uktam* // eraṇḍamūlais ta ru ṇaiḥ
5 sapatraiḥ kalkair atho ṣaṣṭikataṇḍulānām*

1.86

ghṛtāplutaṃ śāvarakaṃ praliptaṃ pūrveṇa kalpena rujāpahaṃ syāt*

1.87

svedapuṭapākanābanatarpanaghṛtapānalepapariṣekān* / āścyotana ni rdiṣṭair
6 dravyair etaiḥ prakalpayīta bhiṣak*

1.88

ṛtuvyādhihitābhīluvyaṃganīlīkanāśanān* / viṣaṣothāpahaṃś caiva mukhalepān pracakṣate

1.89

tvakkṣīriṇāṃ candanapadmakau ca gundrāṃ mṛ ṇā laṃ
7 ghanabālakau ca / mūlaṃ kuśānāṃ tagarailavālu tālīsapatraṃ naladaṃ tilāś ca

1.90

masūradūrvāmayavaṃ mṛṇālaṃ rasaś ca yaṣṭīmadhukotpalānām* / śaileyamustāguru
8 jhāmakaṃ ca sthauṇeyakailā tagaraṃ tilāś ca

1.90

tvakpatrakuṣṭhāguru jhāmakaṃ ca māṃsīṃ hareṇuṃ paripelavaṃ ca / yaṣṭihvarodhrāguru candanaṃ ca punarnavā kṛṣṇatilā latā ca

1.92

ity ardha rū pair
9 vadanapralepaiḥ kāleṣu gharmādiṣu saṃprayojyaḥ / nidarśitā dṛṣṭihitā narāṇāṃ doṣāpahān me śṛṇu cocyamānān*

1.93

vātāmayaghnā jaladāgamoktāḥ pittā ma yaghnāḥ
10 śaradi pradiṣṭāḥ / grīṣmopadiṣṭā rudhirāmayaghnāḥ kaphāmayaghnāḥ kusumāgamoktāḥ

1.94

karpāsamūlāni latām uśīrakālīyakā kṣīravatāṃ tvacaś ca / bhadraśri ya
11 _ ^ ^ kaṃ yavāś ca vadanti varṇyān vadanapralepān*

1.95

etāni mūtreṇa gavāṃ praśoṣya kolāmblamūtraiḥ saha miśritā vā / syur mātuluṃgasya rase yutā vā sasarṣapāḥ śoṣya
I. Fol. 5: Bower manuscript
r1 mukhe vidheyāḥ

1.96

_ _ ^ _ _ ^ ^ _ ^ kāsu kl i ṣṭe ca duṣṭ e rudhire ca mukt e / sn ehe v i reke vividhe ca nāsye kṛte vidheyā vadanapralepāḥ

1.97

tvakpatramāṃsī natacandanaṃ ca manaḥśilā vyāghra na khaṃ
2 hareṇu m* / x āmblīkakuṣṭh aṃ surase haridre viṣāpahāḥ syur vadanapralepāḥ

1.98

mūrvāśvagandhā triphalā karañjaṃ śothāpahāḥ syur vadanapralepāḥ // mūrvāpi gomūtrayūtaṃ vadanti śothāpahaṃ
3 s y ād vadanapralepam*

1.99

mukhe pralipte na hasen na rudyāt svapnaṃ na seveta tathā na cādyāt* / nāgnau pratapyen na ca dhārayeta śuṣkaṃ pralepaṃ vadane manuṣyaḥ

1.100

abhīlu nīlīkam athāpi
4 kuṣṭhaṃ vyaṃgaṃ sapilpuṃ tilakāṃś ca jantoḥ / śāmyanti sadyo vadanapralepād dṛṣṭiś ca vaktraṃ ca bhavet prasannam*

1.101

mukhe pralipte hasato 'śnato vā śleṣmā savāyuḥ
5 svapataḥ prakopaḥ / yātyāśu tasmāc chiraso virekāḥ snehāś ca dhūmāś ca punaḥ prayojyāḥ

1.102

agnipratāpād vidrutaś ca jantor dhṛte ca śuṣke vadanapralepe / abhīlu pū rvān
6 pravadanti rogāṃs teṣāṃ yathoktaṃ vidadhīta śāntim*

1.103

naktāndhataimiryaśirorttidāhaṃ pittātmikāṃ cakṣurujāṃ sadāhām* / doṣās tathānye 'pi mukhatvacasthāḥ śāmyanti sadyo
7 vadanapralepāt*

1.104

akṣṇor vikāre kaphamārutābhyaṃ nastaḥkṛte pīnasarogiṇāṃ ca / hanugrahe śirṣarujāsu caiva vadanti varjyān vadanapralepān*

1.105

aṃgulasya caturbhāgo
8 mukhalepo vidhīyate / madhyamas tu tribhāgaḥ syād antya s tv ardhāṃgulo bhavet*

1.106

yaṣṭihvarodhraṃ triphalā mṛṇālaṃ sitopalāṃ kāṃcanagairikaṃ ca / patratvagelāguru devadāru punarnavā vyāghranakhāṃ ja naṃ ca

1.107

9 manaḥśilālaṃ bṛhatītvacaṃ ca māṃsīhare ṇ u ṃ pari pelavaṃ ca / sauvīrakaṃ gairikakaṭphalaṃ ca syāc chārivā śarkarayā vimiśrā

1.108

ity ardharūpaiś caturaḥ pradiṣṭāḥ kaphāsrapi ttān i la ro gaśāntau /
10 viḍālakais tair nayanaṃ samantād ā pakṣmamūlāt pradihed bahir vā

1.109

rodhraṃ ca kiṃcit tu ghṛtena digdham ayovighṛṣṭām abhayām atho vā / tvacaṃ bṛhatyāḥ samam añjana ṃ ca viḍā la kaḥ
11 sarvarujāpahaḥ syāt*

1.110

gairikarasāṃjanāṃjanamanaḥśilārītikusumasamabhāgāḥ / īṣanmaricasahīyā dviguṇaṃ .ai x x x x x x x x

1.111

v1 maricakusume ca haritaṃ vipacen mṛdvagninā ghṛtasahīyam* / aṃjanaviḍālako 'yaṃ catu r v i vakṣyāma x x x

1.112

x x x x ^ _ _ ^ goktakhāl it ya _ ^ _ / x x x x ^ _ _ ^
2 procyamānaṃ nibodhata

1.114

rasadoṣād vyavāyāc ca pittaśoṇitadūṣaṇāt* / bhavaty akālapalitaṃ vṛddhasya jarasā bhavet*

1.114

prāyeṇa śleṣmalā nāryāś chāyā śalya ^ _ ^ _ / .ū x x x
3 niṣeviṇyo rajo duṣṭaṃ sṛjanti ca

1.115

prasannaraktapittoṣmā keśabhūmir ataḥ striyāḥ / na cyavanti tataḥ keśās tasmād akhalitāḥ striyaḥ

1.116

puṃsām ato viparyāse raktapittaṃ praduṣya te / x x .ṛ t
4 keśamūlāni khalatiṃ kurute śiraḥ

1.117

niṣkeśaṃ tāmravālaṃ ca khālityaṃ yac cirotthitam* / na tat sidhyati sādhyaṃ tu navaṃ samyag upācaret*

1.118

khālityapalite pūrvaṃ bahuśo vedhayet sirāḥ /
5 duṣṭaśoṇitaśuddhasya vamanādikriyā hitā

1.119

yatho x x ^ _ paścāc chuddhakoṣṭhaḥ prayojayet* / tailayogāṃś ca vividhān keśarāgāṃs tathaiva ca

1.120

keśasaṃjananāṃś caiva tathā saṃvardhanāni ca /
6 prakṣālanāś ca keśānāṃ yathā doṣaharā hitāḥ

1.121

{O} // svādvamblalavaṇopetair ghṛtair mārutakāsinam* / sānnair upācared dhīmān kevalair vā yathābalam*

1.122

grāmyānūpaudakarasaiḥ saguḍaiḥ sapa lā ṇḍubhiḥ /
7 amblasnigdhoṣṇamadhurair bhojyā godhūmaśālayaḥ

1.123

surāṃ samaṇḍāṃ gharmāmbu rasān vāpi prakāmataḥ / vātakāse bahu snehaṃ saguḍaṃ vā payaḥ pibet*

1.124

śṛṃgaveraṣaḍīdrā kṣa śṛṃgīpippalibhārgibhiḥ /
8 guḍatailayuto leho hito mārutakāsinām*

1.125

pippalīmārutājājīṣaḍīpuṣkaracitrakaiḥ / sasaindhavam idaṃ cūrṇaṃ hitaṃ mārutakāsinām*

1.126

9 palāni kvāthayet triṃśat kaṇṭakāryā jalāḍhake / caturbhāgasthite pūte dadyād guḍapalāny age

1.127

cūrṇair nāgarabhargyelāpippalīṣaḍicitrakaiḥ / ghṛtatailapalaiś cāpi
10 saṃy u taṃ lehavat pacet*

1.128

caturbhir āghanībhāvāc chīte ca dvipalaṃ madhu / pippalīpalacūrṇaṃ ca datvā likhyāt tu kāsanut*

1.129

daśamūlakaṣāyeṇa bhārgīkalkaṃ ghṛtaṃ pacet* /
11 dakṣatittiriniryūhe tat para ṃ vātakāsanut*

1.130

kaṇṭakāryā rasaprasthe ghṛtasya kuḍavaṃ pacet* / punarvavāyāḥ kalkena tat paraṃ vātakāsanut*

1.131

bhārgīkalkaṃ ghṛtaṃ cātha paced dadhni caturguṇe /
12 v y āgh r īrasa ṃ dviguṇitaṃ vātakāsaharaṃ param*

Original text: Bower Manuscript · Edition: August Friedrich Rudolf Hoernle, 3 vols., Calcutta 1893-1912. (Archaeological Survey of India, New Imperial Series, 22) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc