Bower Manuscript · Chapter 1
I. Fol. 1: Bower manuscript
v1 oṃ devarṣisiddhagaṇakinnaranāgayakṣavidyādharādhyuṣitasānur anantaratnaḥ / puṇyas tripiṣṭapataloddhṛtadevaramyaḥ _ _ ^ _ ^ ^ ^ _ ^ ^ _
2 n udagraḥ
yatra sphuṭanmaṇisahasramayūkhajālavikṣobhitaṃ daśasu dikṣu bhayāt pralinam* / candroḍusūryahutabhuṅnilayābhiśaṃki prāvṛḍni śā sv
3 api punar na tamo 'bhyupaiti
yaḥ sevyate munigaṇair aniśaṃ saśiṣyair naikaiḥ samitkuśaphalodakapuṣpahastaiḥ / svargāṅganābhir api ca pravimṛṣṭaśākhāḥ
4 kuṃjeṣu yasya taravaḥ kusumārthinībhiḥ
yatra trilocanajaṭāmukuṭaikadeśa nityasthitoḍupatidīdhitisaṃprayogāt* / śītau divāpi himavatsphaṭikopalābham ambv
5 i ndu kāntamaṇayaḥ pracuraṃ sravanti
yasyābdamuktajaladhautaśilātaleṣu kuṃjeṣu naikavidhavīgaṇanāditeṣu / ramyeṣu puṣpaphaladadrumasaṃka ṭe ṣu
6 rātrau hutāśanavad auṣadhayo jvalanti
candrāṃśugauratarakeśarabhārabhṛdbhir mattebhamastakataṭakṣatajotkṣitāṃśaiḥ / siṃhaiḥ śiloccayaguhāvadanā ṭṭa hāsair
7 na kṣamyate 'mbudharavṛndaravo 'pi yatra
tasmin girāv avanimaṇḍalamaṇḍabhūte sarvātithāv iva jagad vibhavapradānaiḥ / sarvartupuṣpaphalavaddrumaramya sā nāv
8 ete vidhūtatamaso munayo vasanti
ātreyahāritaparāśarabhelagargaśāṃbavyasuśrutavasiṣṭhakarālakāpyaḥ / sarvauṣadhīrasaguṇākṛtivīryanāma ji jñāsavaḥ
9 samuditāḥ śataśaḥ praceruḥ
dṛṣṭvā patrair haritaharitair indranīlaprakāśaiḥ kandaiḥ kundasphaṭikakumudendvaṃśuśaṃkhābhraśubhraiḥ / utpannāstho
10 m u nim upagataḥ suśrutaḥ kāśirājaṃ kinv etat syād atha sa bhagavān āha tasmai yathāvat*
purāmṛtaṃ pramathitam asurendraḥ svayaṃ papau / tasya ciccheda bhagavān u tta māṃgaṃ
11 janārdanaḥ
kaṇṭhanāḍī samāsannā vicchinne tasya mūrdhani / vindavaḥ patitā bhūmāv ādyaṃ tasyeha janma tu
I. Fol. 2: Bower manuscript
r1 na bhakṣaya n ty enam ataś ca viprāḥ śarīrasaṃparkaviniḥsṛtatvāt* / gandhogratām apy ata eva cāsya vadanti śāstrādhigamapravīṇāḥ
lavaṇarasaviyogād āhur enaṃ raśūnam
2 laśuna iti tu saṃjñā cāsya lokapratītā / bahubhir iha kim uktair deśabhāṣābhidhānaiḥ śṛṇu rasaguṇavīryāṇy asya caivopayogāt*
rase ca pāke ca kaṭuḥ pra di ṣṭaḥ
3 pāke tathā svādur udāhṛto 'nyaḥ / laghuś ca gandhena sa durjaraś ca vīryeṇa coṣṇaḥ prathitaś ca vṛṣyaḥ
āṃbloṣṇasnehabhāvāt pavanabalaharaḥ
4 prokto munivṛṣaiḥ madhuryāt pittabhāvād api ca sa rasatayā pittapraśamanaḥ / auṣṇyāt taikṣṇyāt kaṭutvāt kaphabalavijayī vidvadbhir uditaḥ sarvān rogān nihanyād iti
5 vidhivihito doṣatrayaharaḥ
pavanaṃ vinihanty api cāsthigataṃ kapham apy acirād uditaṃ śamayet* / janayed api cāgnibalaṃ prabalaṃ balavarṇakaraḥ prava ra ś ca
6 mataḥ
atha khalu bahuvidhamadyamāṃsasarpir yavagodhūmabhujāṃ sukhātmakānām* / ayam iha laśunotsavaḥ prayojyo nimakāle ca madhau ca mādha ve ca
7 tyajyante kāminībhir jayanasamucitā yatra kañcīkalāpāḥ hārāḥ śaityān na vakṣastanataṭayugalā pīḍanāt saṃprayānti / kāntā nendvaṅśujālavyatikarasubhagā harmya pṛ ṣṭhopabhogāḥ
8 kāle tasmin prayojyo hy aguru bahumataṃ kuṃkum āṃkāś ca yatra
harmyāgreṣv atha toraṇeṣu balabhīdvāreṣu cāviṣkṛtāḥ kandāḍhyā laśunasrajo viracayed bhūmau
9 tathaivārcanam* / mālās tat paricārakasya ca janasyāropayet tan mayīr ity asyaiṣa vidhir janasya vihitaḥ svalpopamā nāmataḥ
atha śuddhatanuḥ śucir viviktaḥ
10 suraviprān pratipūjya pāvakaṃ ca / laśunāt svarasaṃ paṭāntapūtaṃ prapibed ahni śubhagraharkṣayukte
kuḍavaṃ kuḍavād athāpi cārdhaṃ kuḍavaṃ sārdham ato 'pi vāti mātram* /
v1 niyatā na hi kācid atra mātrā prapibed doṣabalāmayāni dṛṣṭv ā
satālavṛ nta vyajanānilaiḥ śubh ai ḥ p i bantam ena ṃ samabh i spṛś e c chanaiḥ /
2 bhavet tu mūrcchā pibato 'pi vā yadi spṛśet tataḥ śītajalaiḥ sacandanaiḥ
surātritīyāṃśavimūrcchitasya gaṇḍūṣam ekaṃ prapibed rasasya / pūrvaṃ galakrīḍivi dhāna he toḥ
3 sthitvā muhūrtaṃ ca pibet saśeṣam*
tasmiñ jīrṇe kṣiraśālyānnabhuk syāt kṣirāyojyo jāṃgalānāṃ rasair vā / hṛdyair yūṣaiḥ saṃskṛtair vaidalair vā yuktaḥ snehair mātrayaikaṃ ca
4 kālam*
piben mārdvīkaṃ vā madhu madhusaṃāṃśac ch āta madirām ariṣṭaṃ śīdhuṃ vā jagalam agajaṃ maireyam api vā / ato 'nyad vā madyaṃ bhavati guṇavad yat tat sasalilaṃ pibed ekaikaṃ vā na
5 bhavati yathā madyavyatikaraḥ
amadyapaḥ sukhodakaṃ pibet tathāmblakāṃcikam* / tuṣodakaṃ suvīrajaṃ pibec ca mastu yac chubham*
na guḍena kathaṃcid enam adyān na tathāmaṃ ca jalaṃ pibe t
6 prayujan* / satataṃ ca bhaved ajīrṇaśaṃkī na ca khāded abahūni vāsarāṇi
atha kandāñ cchubhāñ cchlakṣṇān piṣṭān sarpiś ca tatsamam* / khajenābhipramathyaitad ekadhyaṃ ghṛtabhājane
7 vyuṣṭaṃ daśāhāt prabhṛti bhakṣayed bilvasaṃmitam* / jīrṇe ca rasakalpoktam āhāravidhim ācaret*
dvāv apy etāv abhihitau kalpau prāgraharau mayā / anayor yatnavā n
8 nā syāt kalpān anyāñ cchṛṇuṣva me
kandāñ cchaṅkhābhān apahṛtamalān saktu kulmāsacukraiḥ sarpistailābhyāṃ samita vikṛtaiḥ sūpamāṃsaprakāraiḥ / maudgaiś cūrṇair haritakayu tai r
9 gandhasauvarcalāḍhyair adyāt saṃskārair bahubhir aparaiḥ sādhitān vetarāṇi
māṃsaiḥ sārdhaṃ sādhayitvāsya kāṇḍaṃ pūtaṃ hṛdyaṃ taṃ rasaṃ pāyayīta / siddhaṃ tadvat kṣīram asmai
10 pradadyād yūṣaṃ vā syād vaidalaṃ tadvimiśram*
atha tailaśuktasahitaṃ laśunaṃ nihitaṃ yaveṣu parilipya mṛdā / sthitam ekam abdam upayujya naraḥ s uc i r e sth it ā n
11 api jahāti gadān*
triratnam uṣitā tu gaur anatṛṇā yadā syāt tadā tṛṇārdham upakalpayel laśuna _ ^ _ _ ^ _ /
I. Fol. 3: Bower manuscript
r1 payo dadhighṛtāni takram athavāpi tad brāhmaṇaḥ prayujya vividhān gadān abhivijitya śarmī bhavet*
prasthān dvātriṃśal laśunarasataḥ
2 kiṇvam ardhārdham asmāt tailaprastho vyapagatamalaḥ piṣṭataḥ ṣaṭ ca deyāḥ / dadyān nikvāthād api ca kalaśaṃ meṣaśṛṃgyāḥ
3 suśītaṃ prasthau ca dvau punar abhiharet tatra piṣṭasya dhīmān*
iti sureyaṃ paṃca paṃcāhād rasavarṇagandhaiḥ samanvitā
4 bhavati tailaṃ nāmataś cedam udīrṇam atyarthakārmukam* / tailam etad yaḥ surām api vā puruṣaḥ prayuṃjīta yatnataḥ
5 pariharanti taṃ gadānīkāny ājau kṛtāstrān ivetare
prasthaṃ piṣṭvā śodhitam ekaṃ laśunānāṃ yuṃjyāc cūrṇais traiphalair ardha pa litaiḥ /
6 sarpistailābhyāṃ kuḍavaś ceti daśāhaṃ vyuṣṭaṃ kāsaśvāsaviḍaṃ vighnam uśanti
hanyād yukto mārutagulmaṃ pavanaghnaiḥ
7 kuṣṭaṃ hanyād yojitamātraṃ khadireṇa / kāsaśvāsaghno hayagandhāvyatimiśraḥ svaryaḥ proktaś caiṣa vimiśro madhuyaṣṭyā
nānāvidhān eṣa nihanti rogān
8 nānāvidhadravyaviśeṣayuktaḥ / na yantraṇā kutracid asti kalpe yathā prayuktaḥ sukhibhiḥ sa kalpaḥ
rasāyanavarasyāsya prayuktasya
9 guṇāni mat* / samāsataḥ procyamānān suśrute 'gramanāḥ śṛṇu
kuṣṭhārocakagulmakāsakṛśatāśvitrāgnisādapraṇut* vātāsṛgdaraśūlaśoṣajaṭharaplihodarārśoharaḥ /
10 pakṣāghātakaṭigrahakrimigadodāvartamehāpahaḥ tandrīpīnasavāhupṛṣṭapavanāpasmārasaṃsūdanaḥ
śrīmān veṇumṛdaṃgavalguninadas taptāgrahemadyutir medhādhībalavān
11 susaṃhatatanur balyādibhir varjitaḥ / nityotsāhasuvardhibhiḥ samuditaiḥ sarvair dṛḍhair indriyaiḥ jīved abdaśataṃ dṛḍhānalabalaḥ striṣv akṣayo vā pu mā n*
_
v1 ^ ^ ^ ^ laśunā ṃ kalpa ukto mayāyaṃ muni bhi r api ca dṛṣṭaḥ prāktanair evam eva / pa ^ ^ ^ ^ ^ _ _ _ prayuṅktā ṃ ca samyag ^ ^ ^ ^ .ṛ ^ .ū .y. _ ^ _ _ ^ _ _
_
2 āhārapaktidhātūnāṃ sāmyam ārogyam eva ca / puṣṭis tejas tathotsaham āyuś caivāgnisaṃbhavāḥ
agnir āhāramūlas tu paktimūlāś ca dhātavaḥ / dhātusāmyāt tathārogyam ārogy āt pu ṣ ṭ i r
3 uttamā
puṣṭyā tejas tathotsāhaḥ sarvair etaiś ca jīvitam* / prāṇināṃ vardhate tasmād agnim ādau parikṣayet*
dhātusāmyāt samaḥ proktaḥ sa vai śreṣṭhaḥ prakīrtitaḥ / viṣame dādhikaṃ sarpiḥ pibed vā havuṣādika m*
4 snigdhoṣṇā vartayaś ceṣṭas tathā pānāśanāni ca / mande tu laṃghanaṃ pūrvaṃ paścāt pācanadīpanam*
cūrṇāriṣṭaprayogāś ca hitāḥ pittakaphāpahāḥ / yathāsātmyaṃ prayoktavyaṃ same 'gnau bhiṣajām iti
bhava ti
5 cātra // mande tīkṣṇe ca mṛyate vinopakaraṇair naraḥ / viṣame rogabāhulyaṃ same jīvec ciraṃ sukhī
tasmād rogeṣu sarveṣu sarvakāleṣu buddhimān* / agnimūlā kriyā
6 kāryā paścād āmayaśāntaye
svarasena śaṃkhapuṣpyā brāhmīmaṇḍūkaparṇimadhukānām* / medhārogyabalārthī jīvitukāmaḥ prayuṃjīta
māsena tu medhāvī ṣaṇmāsāc chrutadharo bhavaty a ja raḥ /
7 jīvati varṣasahasraṃ samā prayogāc catadvayaṃ vidhivat*
evaṃ parataḥ parataḥ prayuṃjamāno bhavaty ajaraḥ // - - - - // {O} [Rest der Zeile frei]
8 yavāgūkhaḍayūṣeṣu lehacūrṇāgadeṣu ca / guḍikāṃjanavartyāsudhūmapradhamaneṣu ca
puṭapākatarpaṇasvedenāvamanāścyotaneṣu ca
9 anyeṣu cāpy anukteṣu yatra bhāgo na kīrtitaḥ / dravyāṇāṃ samabhāgaḥ syād dviguṇe madhusarpiṣī
triguṇaṃ tu guḍaṃ dadyāt sitā cūrṇaṃ caturguṇaṃ / peṣyeṣu ya tra
10 noddiṣṭaṃ dravan tatra jalaṃ matam*
dadhimūtrapayaḥsarpiromaśṛṃgaśapheṣu ca / gavyaṃ prakalpayet sarvaṃ madhūnāṃ mākṣikodbhavam*
dāḍimatvacayā
11 sārdhaṃ kaṭutailaṃ vipācayet* / karṇau bhagoṣṭhauliṃgaś ca sarva etena vardhati
citrakārdhaphalaṃ mūlāt tṛvṛtsātalayos tathā /
12 x x xṃ dantimūlānāṃ karṣāṃ karṣaṃ pṛthak pṛthak
pippalyāḥ saindhavāc caiva tathā hiṃgvaṃblavetasāt* / viṃśatiś cābhayā mukhyā
I. Fol. 4: Bower manuscript
r1 x x x x vipācayet*
guḍasyāṣṭapalāt samyak kurvīta daśamodakān* / ekaikaṃ bhakṣayet tasmād daśame daśame 'hani
doṣāṇāṃ pācanārthāya jalam uṣṇaṃ pibed anu / virekānte tataḥ snātvā sātmya m
2 an n aṃ prayojayet*
nātra kaścit parīhāro vākkāyamanasāṃ sadā / sarvartuko narendrāṇāṃ vireko 'gastinirmitaḥ
jarāmṛtyupramathanaḥ sarvāmayavināśanaḥ / vṛṣyo rasāyanaś caiva
3 medhārogyābhivardhanaḥ
nāputrāya pradātavyo nāśiṣyāya kathaṃcana / rājadviṣṭe na dātavyo ye cānye pāpacāriṇaḥ
dve paṃcamūle madhukaṃ guḍūcī rāsnāśvagandhāmaradāru pāṭhā / tvacaṃ ba le
4 dve tagaraṃ tilāś ca mūrvāṃ kulatthān naladaṃ ghanaṃ ca
punarnavāṃ veṇuphalatvacaṃ ca jīvanty athailāguru jīvakaś ca / eraṇḍamūlaṃ suphalaprarohaṃ kuraṇḍapuṣpāṇi
5 mahauṣadhaṃ ca
dvābhyāṃ tribhir vā kvathitaṃ satoyam ājaṃ payo gavyam athāvikaṃ vā / sasaindhavaṃ kiṃcid ataḥ sukhoṣṇam āścyotanaṃ vātakṛte 'kṣiroge
dārvyutpalaṃ pa dma katuṃgayāṣāmedāmṛṇālaṃ
6 madhukaṃ samaṃgā / kālīyakaṃ parpaṭakā latā ca drākṣātha kārṣmaryaparūṣakaṃ ca
mūlāni gundrānaḍavetasānāṃ śuṃgāni cāpuṣpavatāṃ tṛṇā nā m* /
7 prapauṇḍarīkaṃ sakirātatiktaṃ bhadraśriyaṃ nimbapaṭolavāśam*
dvau trīṇi vāje payasi striyā vā śritāny athāścyotanam uttamaṃ syāt* / saśarkaraṃ mākṣikasaṃprayuktaṃ paitte 'kṣi ro ge
8 rudhirātmake ca
trīṇy ūṣaṇāni triphalā haridr ā kāsīsajātīgṛhadhūmajātyaḥ / lākṣātha dantī suraso vacā pāṭhāśvagandhāmaradāru cāgryam*
sakaṭphalailāgurukaṇṭa kā rī
9 rodhraṃ karañjaṃ bṛhatīṃ śvadaṃṣṭrām* / dve trīṇi vātaḥ salile śritāni koṣṇāni kāryāṇi sasaindhavāni
āścyotanaṃ śleṣmakṛte 'kṣiroge madhupragāḍhaṃ pravadanti santaḥ / paruṣa k ām r a ta katintiḍīkavṛkṣāmblajaṃbvāmrakapitthakolaiḥ
10 samātuluṃgair atha dāḍimāmblair madyaiḥ payobhir dadhimastunā vā / dārvyutpalādyaiḥ kvathitaiś ca sāmblair āścyotanaṃ saindhavasaṃ prayuktaṃ *
11 x tyāsaśītoṣṇakṛtāṃ nihanti raktātmikāṃ netrarujaṃ prasahya / saṃsargaje sarvasamutthite vā hīnādhikatvaṃ prasamīkṣya roge
kurvīta xṃ _ .r. ^ _ ^ _ _
v1 _ paharī vivijñaḥ / eraṇḍamūlaṃ saphalaprarohaṃ vijarjanaṃ kṣīrayutaṃ tv ajānām*
syād vātaraktāpaham etad agryam āścyotana ṃ sad bh i ṣaj o vada n t i // prapauṇḍar ī ka ṃ madhuka ṃ haridrāñ ca _ ^ _ _ ^ ^ _ ^ _ _
2 āścyotanaṃ śarkarayā vimiśraṃ pittānilārttiṃ vinivartayeta // nataṃ śvadaṃṣṭrā bṛhatī tvacaṃ ca hrīveram ity eṣa śṛtas tv ajānām*
kṣīrodakaiḥ saindhavasaṃprayuktam āścyotanaṃ vātakaphāpahaṃ syā t* // _ _ ^
3 dārvyā madhukaṃ ca mukhyaṃ gavye payasyāt kvathitaḥ striyā vā
āścyotano mārutaraktapitte saśarkaraḥ sadbhiṣajā vidheyaḥ // cūrṇāni sūkṣmāṇi phalatravasya badhva site kṣaumapaṭaikadeśe
āje paya sy aṃ ga nayā
4 jale vā pariplutaṃ sarvarujāpahaṃ syāt* // dārvīṃ haridrāṃ triphalāṃ samustaṃ saśarkaraṃ mākṣikasaṃprayuktam*
āścyotanaṃ mānuṣadugdhayuktaṃ pittāsravātāpaham agryam uktam* // eraṇḍamūlais ta ru ṇaiḥ
5 sapatraiḥ kalkair atho ṣaṣṭikataṇḍulānām*
ghṛtāplutaṃ śāvarakaṃ praliptaṃ pūrveṇa kalpena rujāpahaṃ syāt*
svedapuṭapākanābanatarpanaghṛtapānalepapariṣekān* / āścyotana ni rdiṣṭair
6 dravyair etaiḥ prakalpayīta bhiṣak*
ṛtuvyādhihitābhīluvyaṃganīlīkanāśanān* / viṣaṣothāpahaṃś caiva mukhalepān pracakṣate
tvakkṣīriṇāṃ candanapadmakau ca gundrāṃ mṛ ṇā laṃ
7 ghanabālakau ca / mūlaṃ kuśānāṃ tagarailavālu tālīsapatraṃ naladaṃ tilāś ca
masūradūrvāmayavaṃ mṛṇālaṃ rasaś ca yaṣṭīmadhukotpalānām* / śaileyamustāguru
8 jhāmakaṃ ca sthauṇeyakailā tagaraṃ tilāś ca
tvakpatrakuṣṭhāguru jhāmakaṃ ca māṃsīṃ hareṇuṃ paripelavaṃ ca / yaṣṭihvarodhrāguru candanaṃ ca punarnavā kṛṣṇatilā latā ca
ity ardha rū pair
9 vadanapralepaiḥ kāleṣu gharmādiṣu saṃprayojyaḥ / nidarśitā dṛṣṭihitā narāṇāṃ doṣāpahān me śṛṇu cocyamānān*
vātāmayaghnā jaladāgamoktāḥ pittā ma yaghnāḥ
10 śaradi pradiṣṭāḥ / grīṣmopadiṣṭā rudhirāmayaghnāḥ kaphāmayaghnāḥ kusumāgamoktāḥ
karpāsamūlāni latām uśīrakālīyakā kṣīravatāṃ tvacaś ca / bhadraśri ya
11 _ ^ ^ kaṃ yavāś ca vadanti varṇyān vadanapralepān*
etāni mūtreṇa gavāṃ praśoṣya kolāmblamūtraiḥ saha miśritā vā / syur mātuluṃgasya rase yutā vā sasarṣapāḥ śoṣya
I. Fol. 5: Bower manuscript
r1 mukhe vidheyāḥ
_ _ ^ _ _ ^ ^ _ ^ kāsu kl i ṣṭe ca duṣṭ e rudhire ca mukt e / sn ehe v i reke vividhe ca nāsye kṛte vidheyā vadanapralepāḥ
tvakpatramāṃsī natacandanaṃ ca manaḥśilā vyāghra na khaṃ
2 hareṇu m* / x āmblīkakuṣṭh aṃ surase haridre viṣāpahāḥ syur vadanapralepāḥ
mūrvāśvagandhā triphalā karañjaṃ śothāpahāḥ syur vadanapralepāḥ // mūrvāpi gomūtrayūtaṃ vadanti śothāpahaṃ
3 s y ād vadanapralepam*
mukhe pralipte na hasen na rudyāt svapnaṃ na seveta tathā na cādyāt* / nāgnau pratapyen na ca dhārayeta śuṣkaṃ pralepaṃ vadane manuṣyaḥ
abhīlu nīlīkam athāpi
4 kuṣṭhaṃ vyaṃgaṃ sapilpuṃ tilakāṃś ca jantoḥ / śāmyanti sadyo vadanapralepād dṛṣṭiś ca vaktraṃ ca bhavet prasannam*
mukhe pralipte hasato 'śnato vā śleṣmā savāyuḥ
5 svapataḥ prakopaḥ / yātyāśu tasmāc chiraso virekāḥ snehāś ca dhūmāś ca punaḥ prayojyāḥ
agnipratāpād vidrutaś ca jantor dhṛte ca śuṣke vadanapralepe / abhīlu pū rvān
6 pravadanti rogāṃs teṣāṃ yathoktaṃ vidadhīta śāntim*
naktāndhataimiryaśirorttidāhaṃ pittātmikāṃ cakṣurujāṃ sadāhām* / doṣās tathānye 'pi mukhatvacasthāḥ śāmyanti sadyo
7 vadanapralepāt*
akṣṇor vikāre kaphamārutābhyaṃ nastaḥkṛte pīnasarogiṇāṃ ca / hanugrahe śirṣarujāsu caiva vadanti varjyān vadanapralepān*
aṃgulasya caturbhāgo
8 mukhalepo vidhīyate / madhyamas tu tribhāgaḥ syād antya s tv ardhāṃgulo bhavet*
yaṣṭihvarodhraṃ triphalā mṛṇālaṃ sitopalāṃ kāṃcanagairikaṃ ca / patratvagelāguru devadāru punarnavā vyāghranakhāṃ ja naṃ ca
9 manaḥśilālaṃ bṛhatītvacaṃ ca māṃsīhare ṇ u ṃ pari pelavaṃ ca / sauvīrakaṃ gairikakaṭphalaṃ ca syāc chārivā śarkarayā vimiśrā
ity ardharūpaiś caturaḥ pradiṣṭāḥ kaphāsrapi ttān i la ro gaśāntau /
10 viḍālakais tair nayanaṃ samantād ā pakṣmamūlāt pradihed bahir vā
rodhraṃ ca kiṃcit tu ghṛtena digdham ayovighṛṣṭām abhayām atho vā / tvacaṃ bṛhatyāḥ samam añjana ṃ ca viḍā la kaḥ
11 sarvarujāpahaḥ syāt*
gairikarasāṃjanāṃjanamanaḥśilārītikusumasamabhāgāḥ / īṣanmaricasahīyā dviguṇaṃ .ai x x x x x x x x
v1 maricakusume ca haritaṃ vipacen mṛdvagninā ghṛtasahīyam* / aṃjanaviḍālako 'yaṃ catu r v i vakṣyāma x x x
x x x x ^ _ _ ^ goktakhāl it ya _ ^ _ / x x x x ^ _ _ ^
2 procyamānaṃ nibodhata
rasadoṣād vyavāyāc ca pittaśoṇitadūṣaṇāt* / bhavaty akālapalitaṃ vṛddhasya jarasā bhavet*
prāyeṇa śleṣmalā nāryāś chāyā śalya ^ _ ^ _ / .ū x x x
3 niṣeviṇyo rajo duṣṭaṃ sṛjanti ca
prasannaraktapittoṣmā keśabhūmir ataḥ striyāḥ / na cyavanti tataḥ keśās tasmād akhalitāḥ striyaḥ
puṃsām ato viparyāse raktapittaṃ praduṣya te / x x .ṛ t
4 keśamūlāni khalatiṃ kurute śiraḥ
niṣkeśaṃ tāmravālaṃ ca khālityaṃ yac cirotthitam* / na tat sidhyati sādhyaṃ tu navaṃ samyag upācaret*
khālityapalite pūrvaṃ bahuśo vedhayet sirāḥ /
5 duṣṭaśoṇitaśuddhasya vamanādikriyā hitā
yatho x x ^ _ paścāc chuddhakoṣṭhaḥ prayojayet* / tailayogāṃś ca vividhān keśarāgāṃs tathaiva ca
keśasaṃjananāṃś caiva tathā saṃvardhanāni ca /
6 prakṣālanāś ca keśānāṃ yathā doṣaharā hitāḥ
{O} // svādvamblalavaṇopetair ghṛtair mārutakāsinam* / sānnair upācared dhīmān kevalair vā yathābalam*
grāmyānūpaudakarasaiḥ saguḍaiḥ sapa lā ṇḍubhiḥ /
7 amblasnigdhoṣṇamadhurair bhojyā godhūmaśālayaḥ
surāṃ samaṇḍāṃ gharmāmbu rasān vāpi prakāmataḥ / vātakāse bahu snehaṃ saguḍaṃ vā payaḥ pibet*
śṛṃgaveraṣaḍīdrā kṣa śṛṃgīpippalibhārgibhiḥ /
8 guḍatailayuto leho hito mārutakāsinām*
pippalīmārutājājīṣaḍīpuṣkaracitrakaiḥ / sasaindhavam idaṃ cūrṇaṃ hitaṃ mārutakāsinām*
9 palāni kvāthayet triṃśat kaṇṭakāryā jalāḍhake / caturbhāgasthite pūte dadyād guḍapalāny age
cūrṇair nāgarabhargyelāpippalīṣaḍicitrakaiḥ / ghṛtatailapalaiś cāpi
10 saṃy u taṃ lehavat pacet*
caturbhir āghanībhāvāc chīte ca dvipalaṃ madhu / pippalīpalacūrṇaṃ ca datvā likhyāt tu kāsanut*
daśamūlakaṣāyeṇa bhārgīkalkaṃ ghṛtaṃ pacet* /
11 dakṣatittiriniryūhe tat para ṃ vātakāsanut*
kaṇṭakāryā rasaprasthe ghṛtasya kuḍavaṃ pacet* / punarvavāyāḥ kalkena tat paraṃ vātakāsanut*
bhārgīkalkaṃ ghṛtaṃ cātha paced dadhni caturguṇe /
12 v y āgh r īrasa ṃ dviguṇitaṃ vātakāsaharaṃ param*
Original text: Bower Manuscript · Edition: August Friedrich Rudolf Hoernle, 3 vols., Calcutta 1893-1912. (Archaeological Survey of India, New Imperial Series, 22) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0