Bodhicaryāvatāra (another edition) · Chapter 1
Śāntidevaviracitaḥ bodhicaryāvatāraḥ /
|| om namo buddhāya ||
1 Bodhicittānuśaṃso nāma prathamaḥ paricchedaḥ /
sugatān sasutān sadharmakāyān praṇipatyādarato 'khilāṃśca vandyān /
sugatātmajasaṃvarāvatāraṃ kathayiṣyāmi yathāgamaṃ samāsāt
na hi kiṃcidapūrvamatra vācyaṃ na ca saṃgrathanakauśalaṃ mamāsti /
ata eva na me parārthacintā svamano vāsayituṃ kṛtaṃ mayedam
mama tāvadanena yāti vṛddhiṃ kuśalaṃ bhāvayituṃ prasādavegaḥ /
atha matsamadhātureva paśyed aparo 'pyenamato 'pi sārthako 'yam
kṣaṇasaṃpadiyaṃ sudurlabhā pratilabdhā puruṣārthasādhanī /
yadi nātra vicintyate hitaṃ punarapyeṣa samāgamaḥ kutaḥ
rātrau yathā meghaghanāndhakāre vidyut kṣaṇaṃ darśayati prakāśam /
buddhānubhāvena tathā kadācil lokasya puṇyeṣu matiḥ kṣaṇaṃ syāt
tasmācchubhaṃ durbalameva nityaṃ balaṃ tu pāpasya mahatsughoram /
tajjīyate 'nyena śubhena kena saṃbodhicittaṃ yadi nāma na syāt
kalpānanalpān pravicintayadbhi rdṛṣṭaṃ munīndrairhitametadeva /
yataḥ sukhenaiva sukhaṃ pravṛddham utplāvayatyapramitāñjanaughān
bhavaduḥkhaśatāni tartukāmairapi sattvavyasanāni hartukāmaiḥ /
bahusaukhyaśatāni bhoktukāmair na vimocyaṃ hi sadaiva bodhicittam
bhavacārakabandhano varākaḥ sugatānāṃ suta ucyate kṣaṇena /
sanarāmaralokavandanīyo bhavati smodita eva bodhicitte
aśucipratimāmimāṃ gṛhītvā jinaratnapratimāṃ karotyanarghām /
rasajātamatīva vedhanīyaṃ sudṛḍhaṃ gṛhṇata bodhicittasaṃjñam
suparīkṣitamaprameyadhībhir bahumūlyaṃ jagadekasārthavāhaiḥ /
gatipattanavipravāsaśīlāḥ sudṛḍhaṃ gṛhṇata bodhicittaratnam
kadalīva phalaṃ vihāya yāti kṣayamanyat kuśalaṃ hi sarvameva /
satataṃ phalati kṣayaṃ na yāti prasavatyeva tu bodhicittavṛkṣaḥ
kṛtvāpi pāpāni sudāruṇāni yadāśrayāduttarati kṣaṇena /
śūrāśrayeṇeva mahābhayāni nāśrīyate tatkathamajñasattvaiḥ
yugāntakālānalavanmahānti pāpāni yannirdahati kṣaṇena /
yasyānuśaṃsānamitānuvāca maitreyanāthaḥ sudhanāya dhīmān
tadbodhicittaṃ dvividhaṃ vijñātavyaṃ samāsataḥ /
bodhipraṇidhicittaṃ ca bodhiprasthānameva ca
gantukāmasya gantuśca yathā bhedaḥ pratīyate /
tathā bhedo 'nayorjñeyo yāthāsaṃkhyena paṇḍitaiḥ
bodhipraṇidhicittasya saṃsāre 'pi phalaṃ mahat /
na tvavicchinnapuṇyatvaṃ yathā prasthānacetasaḥ
yataḥ prabhṛtyaparyantasattvadhātupramokṣaṇe /
samādadāti taccittamanivartyena cetasā
tataḥprabhṛti suptasya pramattasyāpyanekaśaḥ /
avicchinnāḥ puṇyadhārāḥ pravartante nabhaḥsamāḥ
idaṃ subāhupṛcchāyāṃ sopapattikamuktavān /
hīnādhimuktisattvārthaṃ svayameva tathāgataḥ
śiraḥśūlāni sattvānāṃ nāśayāmīti cintayan /
aprameyeṇa puṇyena gṛhyate sma hitāśayaḥ
kimutāpratimaṃ śūlamekaikasya jihīrṣataḥ /
aprameyaguṇaṃ sattvamekaikaṃ ca cikīrṣataḥ
kasya mātuḥ piturvāpi hitāśaṃseyamīdṛśī /
devatānāmṛṣīṇāṃ vā brahmaṇāṃ vā bhaviṣyati
teṣāmeva ca sattvānāṃ svārthe 'pyeṣa manorathaḥ /
notpannapūrvaḥ svapne 'pi parārthe saṃbhavaḥ kutaḥ
sattvaratnaviśeṣo 'yamapūrvo jāyate katham /
yatparārthāśayo 'nyeṣāṃ na svārthe 'pyupajāyate
jagadānandabījasya jagadduḥkhauṣadhasya ca /
cittaratnasya yatpuṇyaṃ tatkathaṃ hi pramīyatām
hitāśaṃsanamātreṇa buddhapūjā viśiṣyate /
kiṃ punaḥ sarvasattvānāṃ sarvasaukhyārthamudyamāt
duḥkhamevābhidhāvanti duḥkhaniḥsaraṇāśayā /
sukhecchayaiva saṃmohāt svasukhaṃ ghnanti śatruvat
yasteṣāṃ sukharaṅkāṇāṃ pīḍitānāmanekaśaḥ /
tṛptiṃ sarvasukhaiḥ kuryātsarvāḥ pīḍāśchinatti ca
nāśayatyapi saṃmohaṃ sādhustena samaḥ kutaḥ /
kuto vā tādṛśaṃ mitraṃ puṇyaṃ vā tādṛśaṃ kutaḥ
kṛte yaḥ pratikurvīta so 'pi tāvatpraśasyate /
avyāpāritasādhustu bodhisattvaḥ kimucyatām
katipayajanasattradāyakaḥ kuśalakṛdityabhipūjyate janaiḥ /
kṣaṇamaśanakamātradānataḥ saparibhavaṃ divasārdhayāpanāt
kimu niravadhisattvasaṃkhyayā niravadhikālamanuprayacchataḥ /
gaganajanaparikṣayākṣayaṃ sakalamanorathasaṃprapūraṇam
iti sattrapatau jinasya putre kaluṣaṃ sve hṛdaye karoti yaśca /
kaluṣodayasaṃkhyayā sa kalpān narakeṣvāvasatīti nātha āha
atha yasya manaḥ prasādameti prasavettasya tato 'dhikaṃ phalam /
mahatā hi balena pāpakaṃ jinaputreṣu śubhaṃ tvayatnataḥ
teṣāṃ śarīrāṇi namaskaromi yatroditaṃ tadvaracittaratnam /
yatrāpakāro 'pi sukhānubandhī sukhākarāṃstān śaraṇaṃ prayāmi
Original text: Bodhicaryāvatāra · Edition: P. L. Vaidya: Bodhicaryavatara of Santideva. Darbhanga: Mithila Institute, 1960. (Buddhist Sanskrit Texts, 12) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0