Bhṛgusaṃhitā · Chapter 9
iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛsuproktāyāṃ
saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre 'ṣṭamo 'dhyāyaḥ.
atha navamo 'dhyāyaḥ.
atha navamo 'dhyāyaḥ.
rajjubandhanam
athātas saṃpravakṣyāmi rajjubandhavidhiṃ kramāt /
yathoktaṃ ca mṛdassarvāssamāhṛtya vidhānataḥ
saṃpiṣya śodhayitvaiva yathoktaṃ sarva mauṣadham /
cūrṇāni ca yathoktāni kaṣāyāṇi vidhānataḥ
yojayitvā yathābhāgaṃ gavyairapi ihaivaca /
niryāsena kapiddhasya yuktaṃ nādeyavāriṇā
peṣayitvā mṛdā samyaksaṃpiṣya ca vidhānataḥ /
sādhayitvātha vā vāmaṃ sārdhaṃvāpi nidhāya ca
nālikerasya sāreṇa trivṛtāṃ rajjumāharet /
sarajjuṃ bandhayec chūlaṃ yathātatsudṛḍhaṃ tathā
bandhayitvāṣṭabandhaṃ ca śūlamālipya sarvaśaḥ /
mṛdaṃ ca tāṃ samādāya śūla mālopayettathā
śūlopari pramāṇaṃ yaccaturbhāgaṃ vibhajyaca /
tattribhāgaṃ mṛdākuryā drajjubandhasamāyutam
ghaṭaśarkarayā vastramauktikair varṇakair yutam /
pūraye danyabhāgaṃ ca tatpramāṇavidhānataḥ
śarkarāṃ ca samālipya paṭaṃ saṃyojya pūrvavat /
mauktikākṛti mālipya bhūṣaṇāni prakalpyaca
yathoktena vidhānena varṇānapi suyojayet /
mṛṇmayaṃ dhravaberaṃ cetkāraye devamaiva tat
ardhacitraṃ na kurvīta dhruvaberaṃ tu mṛṇmayam /
śūlārdhaṃ tu dvayaṃ kuryāttāmranālasamāyutam
khādiraṃ tāmradaṇḍaṃ vābhittisthaṃ sudṛḍhaṃ caret /
chidraṃ kṛtvātadādhāre śūlaṃ yantreṇa yojayet
dṛḍhaṃ tadyojayitvaiva berapṛṣṭhasya madhyame /
tatpṛṣṭheskandhamadhye ca tadādhāreṇa yojayet
śūle chidraṃ nakartavyaṃ kuryācchetsa vinaśyati /
tāmreṇa dhruvaberaṃ cenmadhūcchiṣṭavidhānataḥ
mṛṇmayaṃ dvividhaṃ prokta mapakvaṃ pakvamityapi /
pūrvoktaṃ mṛṇmayaṃ yattadapakva mabhidhīyate
mṛdākṛtvāgvinādagdhaṃ yattatpakvamitīritam /
apakvaṃ mṛṇmaye viṣṇoḥ kārayettu vidhānataḥ
yadi pakvaṃ tu kuryācchettadvināśakaṃ bhavet /
yogādisthānāni
sthānaṃ caturvidhaṃ vindyādyogaṃ bhogaṃ tathaiva ca
sṛṣṭiḥ saṃhāra ityeṣāṃ sthānabhedaḥ pravakṣyate /
sarvato bhadrakaṃ nandyāvartakaṃ śrīpratiṣṭhitam
svastikaṃ parvatākāraṃ vṛttabhedaṃ tathaivaca /
pralīnaka mathodyogaṃ padmañcaiva caturmukham
brahmādīśānaparyantaṃ krameṇaiva niveśayet /
yogakāntaṃ bhavedyogaṃ sthānakasya vidhīyate
caturaśraṃ vṛttagehaṃ prāsādaṃ sthānakasya tu /
āsanānāṃ caturbhedaṃ pūrvoktena krameṇa tu
pralīnaṃ sarvatobhadraṃ vimānaṃ vā caturmukham /
viṣṇuchandavimānaṃ ca śrīpratiṣṭhitakaṃ tathā
parvatākṛtikañcaiva nandyāvartaṃ tathaiva ca /
mahāpadmavimānaṃ ca pralīnaka vīmānakam
aṣṭāṅgaṃ sarmatobhadraṃ citraśilpaṃ tathaiva ca /
mahāpadmaṃ ca vṛttaṃ ca caturmukhavimānakam
evaṃ vimānakaṃ caiva āsanasya vidhīyate /
svastikaṃ vṛttabhadraṃ ca vṛttagarbha mavedikam
prekṣya gṛhālpabhūrājachandaṃ ca śrīpratiṣṭhitam /
martalaṃ ca śanairyogaṃ mārtāṇḍaṃ ca catuṣphuṭam
gaṇikāviśālaṃ saṃśuddhaṃ svastikaṃ dhvajamānakam /
evamākhyāya tantrāṇi vartulādyāyutāni ca
śayānakena yogyāni kathitāni manīṣibhiḥ /
āyādivicāraḥ
āyavyayādi ṛkṣāṃścayoniḥ paścādvidhīyate
berodayaṃ triguṇitaṃ śiṣṭamāyaṃ nage hṛte /
caturbhirguṇitaṃ sapta sauravārādikaṃ dinam
berocca maṣṭaguṇitaṃ saptaviśadibhirhṛtam /
śiṣṭa maśvyādibhaṃ vindyāttaccheṣaṃ syāccaturguṇam
randhrehṛte navāṃśaṃ taccheṣaṃ bhāṃśayugairhṛtam /
berodayaṃ triguṇitaṃ yonissyā daṣṭabhirhṛtam
āyādhikye śubhaṃ prokta mṛṇavṛddhir vyayādhike /
vāreṣu saurisūryārairvinānye śubhadāssmṛtāḥ
taskaraṃ bhuktiśaktī ca dhanaṃ rājyaṃ klibādi ca /
nirhṛtya cādhanaṃ preṣyaṃ tannāmasadṛśaṃ phalam
nāmakartṛnṛparkṣādyā nāmarkṣānuguṇaṃ bhavet /
yadākāraṃ dhruvākāraṃ tadākāraṃ ca kautukam
āsane sthānakaṃvāpi śayāne sthāna māsanam /
deve sthite na devyau ca āsīne sthānakāsane
viparītaṃ na kurvīta sarvaśāstraviśāradāḥ /
tālaniyamaḥ
śreṣṭhaṃ prādurbhavaṃ tālaṃ kevalaṃ keśavasya tu
taddevīnāṃ sarasvatyā madhyamaṃ daśatālakam /
candrendrānalakīnāśavaruṇānilaśūlinaḥ
ṛṣayo vasavo rudrā mārkaṇḍeyo 'mito bhṛguḥ /
āryāścaiva guho hīnadaśatālamitā matāḥ
maruto 'pi ca yakṣeśadevavadhvaśśubhāgrahāḥ /
tadhānyetu tridhā sādhyā navatālamitā matāḥ
daityayakṣeśa? randhāśca siddhagandharvacāraṇāḥ /
kujārkarāhava śśreṣṭhanavatālena sammatāḥ
navatālair munīṃścaiva gaṇāṃścaiva tu mānayet /
uṅgāścāraṇāścānye navatālamitodayāḥ
martyāścāṣṭāyatāḥ proktāḥ pretānāṃ saptatālakam /
ṣaḍyamāḥ kubjakāḥ proktā vāmanāḥ pañcatālagāḥ
bhūgatānāṃ catustālaṃ kinnarāstu tritālakāḥ /
kūśmāṇḍā dvitayāścaiva kabandhā stvekatālakā?
śreṣṭhamadhyakaniṣṭhāni tritālānāntu tatra nai /
pravakṣyāmi madhūcchiṣṭakriyāṃ pratividhānataḥ
yajamānagṛhevāpi ālaye vā manorame /
alaṅkṛtya vitānādyaiḥ kuṇḍa maupāsanaṃ kriyāt
āghāraṃ vidhivatkṛtvā vaiṣṇavaṃ ca yajettathā /
viṣṇusūktaṃ ca hutvātu brāhmaṃ raudraṃ tathaiva ca
vīśaśaiṣikacakrāṃśca vighneśaṃ ca suhūyate /
tasyāgner dakṣiṇe kuryā dvrīhibhi sthsaṃḍilaṃ tathā
caturaśraṃ tato vṛttaṃ samāstīrya yathā śubham /
cakraśaiṣikavīśāṃśca krameṇaiva supūjayet
śodhitaṃ tu madhūcchiṣṭa mādāya praṇavena tu /
"iṣetvorje'tveti mantreṇa pradhānāṃgaṃ prakalpayet
akṣarāṇi ca sannyasya caivaṃ dhyātvābhimṛśya ca /
vaiṣṇavaṃ ca tato hutvā devā nanyān visṛjya ca
devyādīn pārṣadāṃ statra tattanmantreṇa hūyatām /
tatsiddhaṃ śilpihaste tu nidhāyaiva hariṃsmaran
yathā nagendriyaṃ grāhyaṃ yoniṣveva samarpayet /
tathā tantu gṛhītvaiva sthāpanīyantu garbhakam
mānonmānapramāṇena matimān śilpinācaret /
śanairālipya saṃśoṣya mṛdbhiśca bahirāyasaiḥ
paṭṭairābaddhya vidhinā punarālipya śoṣayet /
yajamānānukūlarkṣe pūrvavaddhoma mācaret
tathā tulyaṃ ca saṃsthāpya jalatulyakrameṇa vai /
yuktāṃ siddhiṃ ca saṃprāpya taṃ ca garbhaṃ pratāpayet
śanair mṛdbhedanaṃ kṛtvā vidhinā beramāharet
Original text: Bhṛgusaṃhitā (a text of the Vaikhānasa-tradition) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0