Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhṛgusaṃhitā · Chapter 7

7.1

iti śrīvaikhānase bhagavaccāstre bhṛguproktāyāṃ saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ.
atha saptamo 'dhyāyaḥ.
atha saptamo 'dhyāyaḥ.
parivārālayalakṣaṇam.
athātaḥ parivārāṇāmālayasya ca lakṣaṇam /
vimānātpādahīnaṃ vā tadardhaṃ vā samācaret

7.2

varṇayuktaṃ tataśśreṣṭhaṃ kaniyovarṇahīnakam /
someśānadvayormadhye viṣvaksenaṃ prakalbayet

7.3

dvārasya dakṣiṇe cendra māgneyyāṃ pacanālayam /
tasya paścimadeśetu pānīyasthānamevaca

7.4

yāmye śayanamuddiṣṭaṃ tatpūrve yāgamaṇḍapam /
aiśānye puṣpadeśantu dakṣiṇe vastrasaṃcayam

7.5

īśānasomayormadhye sthāpanaṃ ... tathā /
indrāgnyormadhyamecaiva dhānyasthānaṃ praśasyate

7.6

sopānamadhye śrībhūtamarcayedbahirānanam /
purastādgaruḍaṃ tasya devābhimukhamarcayet

7.7

vimānapālān dikpālān bhāskareṇa samāyutam /
cakraṃ dhvajaṃ ca śaṅkhaṃ ca bhūtaṃ vai bhūtanāyakam

7.8

prathamāvaraṇe dehustattaddeśe samarcayet /
utsavaṃ balimārabhya anapāyiviśeṣataḥ

7.9

amitasyāpi tantatra pradakṣiṇamathācaret /
devasya kaṇṭhasīmāntaṃ bāhyantaṃ stanasammitam

7.10

nābhyantaṃ vā viśeṣeṇa parivārodayaṃ kramāt /
dhātrādibhūtaparyantaṃ parivārānviśeṣataḥ

7.11

varṇavāhanaketvādyairnāmanakṣatrapūrvakam /
mayākriyādhikāre tu vyaktamuktantulakṣaṇam

7.12

beralakṣaṇam-(śailādi bhedaḥ)
atha vakṣye viśeṣeṇa beralakṣaṇamuttamam /
śailajaṃ ratnajaṃ caiva dhātujaṃ dāravaṃ tathā

7.13

mṛṇmayaṃ syāttathaiveti pañcadhāberamucyate /
caturvidhaṃ tu śailaṃ syātsaptadhā ratnajaṃ tathā

7.14

aṣṭadhā dhātujaṃ proktaṃ dārujaṃ ṣoḍaśocyate /
mṛṇmayaṃ dvividhaṃ proktaṃ kramāllakṣaṇamucyate

7.15

śailajalakṣaṇam
śvetaṃ raktaṃ tathā pītaṃ kṛṣṇaṃ caiva catuṣṭayam /
śailajaṃ bhedamākhyātaṃ tasya lakṣaṇamucyate

7.16

gokṣīrasannibhācaiva śaṅkhakundendu sannibhā /
śīlā śvetā samākhyātā sā tu vaśyapradāyikā

7.17

japākusumasaṃkāśā śilā śoṇitasannibhā /
bandhūkapuṣpapratimā jātihiṅgulikopamā

7.18

śilā raktā samākhyātā jayadā lakṣaṇānvitā /
pītā suvarṇasadṛśā rajanīcūrṇasannibhā

7.19

śilā lakṣaṇasaṃyuktā dhanadhānyasukhapradā /
māṣamudgala?saṃkāśā tathājaṃbūphalopamā

7.20

bhṛṅga? mutpalasaṃkāśā prajāvṛddhikarāsmṛtā /
śilā kṛṣṇā tu sarveṣāṃ sarvasiddhipradāyikā

7.21

viprakṣatriyavaiśyānāṃ śūdrāṇāñca yadhāvidhi /
śvetā raktā tathā pītā kṛṣṇā caiva yathākramam

7.22

dvijānāṃ ca trivarṇānāṃ śilā raktā jayapradā /
śvetā mokṣapradā proktā brāhmaṇānāṃ viśeṣataḥ

7.23

etaintudhruvaberantu kārayedyadibhaktitaḥ /
māṇikyaṃ ca pravālaṃ ca vaidūryaṃ sbhaṭikaṃ tathā

7.24

maratakaṃ puṣyarāgaṃ ca nīlaṃ caiteṣuratnajāḥ /
māṇikyaṃ śrīkaraṃ proktaṃ pravālaṃ vaśyakārakam

7.25

ākarṣaṇaṃ tu vaiḍhūryaṃ sphāṭikaṃ putravṛddhidam /
vidveṣaṇaṃ maratakaṃ staṃbhanaṃ pūṣyarāgakam

7.26

nīlaṃ turamaṇaiḥ kāryaṃ ratnajānāṃ phalaṃ bhavet /
eteṣāṃ kautukaṃ kuryā danyeṣāṃ ca vidhīyate

7.27

haimaṃ raipyaṃ tathātāmraṃ kāṃsyaṃ caivārakūṭakam /
āyasaṃ sīsakaṃ caiva trapukaṃ ceti dhātujam

7.28

haimantu śrīpradaṃ proktaṃ raupyaṃ rājyapradāyakam /
tāmraṃ putrasamaddhyarthaṃ kāṃsyaṃ vidveṣakārakam

7.29

proccāraṇe cārakūṭa māyasaṃ kṣayakāraṇam /
sīsaṃ nīraugakaraṇaṃ trapurāyurvināśanam

7.30

evaṃ tu lohajaṃ proktaṃ tato dārujamucyate /
devadāruśśamīvṛkṣaṃ pippalaṃ nandanaṃ tathā

7.31

asanaṃ khadirañcaiva vakulaṃ śaṅkhi vātanam /
mayūrapadmaḍuṇḍūka karṇikāraṃ tathaiva ca

7.32

nibūkāñjanikācaiva plakṣamauduṃbaraṃ tathā /
etairvarjyāstu? catvāro dvijātikramayogataḥ

7.33

mṛṇmayaṃ dvividhaṃ proktaṃ pakvāpakvaṃ tathaiva ca /
pakvaṃ ca nāśakaṃ caivam apakvaṃ sarvasiddhitam

7.34

nimittadarśanam-(śubhanimittāni)
yasmin deśe śilāstīti gacchenniścitamānasaḥ /
prayāṇakāle śakunā śśubhāśśubha phalapradāḥ

7.35

śubhavākyodakuṃbhāsthi gajarājadvijottamāḥ /
carmamāṃsadadhikṣīra dundabhidhvanayaśśubhāḥ

7.36

(aśubhanimittāni)
aśobhanāṃstathāvakṣyeśapamānā yathāyati /
vikīrṇakeśāvipraikyaghṛtatailāktadarśanam

7.37

riktakuṃbhanirodhokti tailabhājanadarśanam /
prayāṇakāle naṣṭāstu viparītaphalapradāḥ

7.38

śubhe prayāṇaṃ kartavyaṃ sthitvā śobhanalakṣaṇam /
śilāṃ prāpya śubhesthāne vāstuhomaṃ samācaret

7.39

vaiṣṇavaṃ pauruṣaṃ sūktaṃ śrībhūsūktaṃ tathaiva ca /
pariṣekaṃ tataḥkṛtvā kalaśān pañca sunyaset

7.40

mṛdgandhākṣatajapyāṃśca sarvauṣadhyudakantathā /
saṃsthāpyābhyarcya pādyādyai ntattaddevāṃ tsamarcayet

7.41

abhiṣiñcecchilāṃ sūtre? muhūrtekaraṇānvite /
atodevādimantreṇa śilāṃ chitvāvicakṣaṇaḥ

7.42

adhobhāgaṃ mukhaṃ tatra śira ūrdhva prakalpayet /
pūrvataścottare vātha śirobhāgaṃ prakalpayet

7.43

mukhaṃ pṛṣṭhaṃ tathāpādaṃ pārśvaṃ caiva śirastathā /
lāñchayitvā vidhānena tatastakṣaṇa mācaret

7.44

bālā ca yuvatī vṛddhājñātavyā lakṣaṇānvitā /
snigdhā mṛdvī natā caiva bālā kṣīrasvarātathā

7.45

susvarā kā ntisaṃyuktā yuvatī sā śilā smṛtā /
asitā jhargharā rūkṣā vṛddhā yā nissvarāśilā

7.46

bālā kṣayapradā proktā yuvatī susamṛddhidā /
kāryanāśakarī vṛddhā grāhyā jñātvāśilāstathā

7.47

mūrdhanastakṣaṇaṅkṛtvā śilādoṣāṃntu lakṣayet /
śilāṃ pralipyakṣīreṇa sarpiṣā sīsagairikaiḥ

7.48

ekarātroṣitaśilāṃ saṃprakṣālyāṃbhasātataḥ /
śilādoṣaṃ parīkṣyaiva kartavyaṃ vidhicoditam

7.49

rekhābinduḥ kalaṅkaśca śilādoṣāḥ prakīrtitāḥ /
maṇḍalaṃ tu bhavettatra yatra garbhaṃ vinirdiśet

7.50

site tu maṇḍale sarporaktetu kṛkalāsakam /
pīte tu maṇḍale godhā mañjiṣṭhe darduro bhavet

7.51

kapile mūṣikā proktāsitavarṇe tu vṛścikaḥ /
śvetaraktavimiśretu vṛścikaśśvetaraktake

7.52

raktamiśretu maṇḍūko maṇḍalobhavet /
siṃdūravarṇe khadyotaḥ kapote gṛhagaulikā

7.53

guḍavarṇetu pāṣāṇaṃ nissvaśobhe jalaṃ bhavet /
varjayedgarbha saṃyuktāṃ vimalair añcintāṃ tathā

7.54

vimalaṃ hemakāṃsyākhyaṃ lohākhyaṃ catridā smṛtam /
parīkṣyaivaṃ prakartavyameva meva pramāṇataḥ

7.55

prāsādagarbhamānaṃ vā hastamānamathāpi vā /
pratyekaṃ tritribhedaṃ syāddvāramānaṃ pravakṣyate

7.56

dvārādadhyardhakaṃ caiva dvārātpādādhikaṃ tathā /
madhyamaṃ ca kanīyassyāddvāramevaṃ vidhīyate

7.57

adhamottamayormadhye tvaṣṭadhā kārayedbudhaḥ /
kanīyastrīṇi vijñeyaṃ trīṇi madhyamakaṃ tathā

7.58

trīṇi cottamakaṃ vidyādutsedhaṃ navathā bhavet /
staṃbhādadhyardhakaṃ tuṅgamuttamaṃ tu viśeṣuḥ

7.59

uttamādhamayormadhye dvāramānena yojayet /
garbhagehasamaṃ madhyaṃ tripādaṃ cādhamaṃ bhavet

7.60

pādādhikaṃ tu vijñeyaṃ śreṣṭhamevaṃ vidhīyate /
(uttamādhamayormadhye dvāramānena yojayet) /
hastamānaṃ tadhāvakṣye navahastaṃ tadhottamam

7.61

ṣaḍaṅgulaissahānyāntu sārdhadvihastakāvadhi /
evamutsedhamānantu sthāvarasya praśasyate

7.62

jaṅgamānāṃ bhavennāma mūlaberavaśāttathā /
biṃbodayaṃ caturviṃśadbhāgānaṣṭāṃśakaṃ tathā

7.63

biṃbodayaṃ caturviṃśadbhāgānaṣṭāṃśakaṃ tathā /
vedāṃśaṃ tu bhaveduccaṃ jaṅgamasya prakīrtitam

7.64

mānāṅgulena saptādi dvidvyaṅgulavidhānataḥ /
pañcāśatsavanāṅgulyā vidhissarvovidhīyate

7.65

mūlaberāṃgulānmānamārabhyaikādaśāṃgulam /
dvidvyaṅgulavivṛddhyātu saṣaṣṭitṣaṅgulaṃ? bhavet

7.66

pratyekaṃ tu tribhedaṃ syāduttamādhamamadhyataḥ /
utkṛṣṭaṃ navatuṅgaṃ syānmadhyamaṃ navatuṅgakam

7.67

nikṛṣṭaṃ tu tathā proktaṃ saptaviṃśatituṅgakam /
etairuttamamānaṃ syāsmadhyamaṃ ca tathaiva hi

7.68

karmārcotsavasnānācca yojyaṃ syādanyadhā natu /
adhamaistu bhavedyatra baliberaṃ vidhīyate

7.69

mātrāṃgulena yanmāraṃ gṛhārcāṇāṃ tu nānyathā

Original text: Bhṛgusaṃhitā (a text of the Vaikhānasa-tradition) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc